Yüksek Seçim Kurulu Kararı

 

Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığından:

Karar  No :  19

İtiraz  No :

- K A R A R -

 

Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığınca Kurula gönderilen 29.01.2005 günlü yazıda, aynen; “23.07.2004 günlü Resmi Gazetenin 25531 sayılı nüshasında yayımlanan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun;

3/d. maddesinde; ilk kademe belediyelerinin: Büyükşehir belediye sınırları içinde ilçe kurulmaksızın oluşturulan ve Büyükşehir ilçe belediyeleriyle aynı yetki, imtiyaz ve sorumluluklara sahip belediyeyi ifade ettiği,

5. maddesinde; ilk kademe belediyelerinin, Büyükşehir belediye sınırları dışında belediye sınırı olamayacağı,

6. maddesinde; Büyükşehir belediyesi sınırları içine katılan ilçe belediyeleri ile nüfusu 50.000 ve üzerinde olan belediyelerin, Büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesine dönüşeceği,

29. maddesinde; 2972 sayılı Kanunun 4. maddesi değiştirilerek, Büyükşehir belediye sınırları içindeki ilçe ve ilk kademe belediye başkanı ve belediye meclisi üyelerinin seçimlerinde seçim çevrelerinin ilçe ve ilk kademe belediyesinin sınırları içi olduğu,

30. maddesinde; 2972 sayılı Kanunun 24. maddesinde değişiklik yapılarak, tespit olunan Büyükşehir meclisi üyelerinin, her ilçe ve ilk kademe belediyesi için seçilmiş olan asıl üyelerin seçiliş sıralarına göre baştan başlayarak yeter sayıya kadar inilmek suretiyle bulunacağı,

hükümlerine yer verilmiş olup, aynı Kanunun Geçici – 2. maddesinde de; İstanbul ve Kocaeli İllerinde mülki sınırla Büyükşehir Belediyesi sınırının aynı olduğu belirtilmiş, diğer Büyükşehir Belediyelerinde ise, mevcut Valilik binası merkez kabul edilerek, nüfusa göre değişen uzunlukta yarı çapı değişen  dairenin sınırının Büyükşehir Belediyesinin sınırını oluşturacağı hükme bağlanmıştır. Aynı madde ile, bu sınırlar içerisinde kalan ilçelerin Büyükşehir ilçe belediyesi, beldelerin ilk kademe belediyesi haline geleceği ifade edilmiştir.

1 - Ekte bulunan Yüksek Seçim Kurulunun;

a) 17.12.1998 günlü, 1998/366 sayılı kararında; 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 31. maddesine göre, siyasi partilerin belde teşkilatı, il ve ilçe merkezleri hariç olmak üzere, belediye teşkilatı olan yerlerde kurulacağından, belde teşkilatı kurulabilmesi için o yerde belediye kurulmasına karar verilmesi yeterli olmayıp, öncelikle belediye organ seçimlerinin yapılarak belediye teşkilatının oluşması gerektiğine,

b) 05.11.1994 günlü, 1994/1959 ve 22.09.2001 günlü, 2001/523 sayılı kararlarda; Kanun Hükmünde Kararnameye göre kurulan Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde oluşturulan alt kademe belediyelerinde, siyasi partilerin “belde teşkilatı” kuramayacağına ve kurulmasına yasal olanak bulunmayan bu teşkilatın kongresinin yapılmasının söz konusu olamayacağına,

c) 12.01.2002 günlü, 2002/20 sayılı kararında; siyasi partilerin tespitinde Büyükşehir belediyesine dönüşen illerin belediye sınırları içinde ayrıca ilçeler oluşturulması söz konusu olmaksızın kurulan (8) il’e bağlı toplam otuz adet alt kademe Büyükşehir belediyelerinin hesaba katılmadığına,

karar verilmiştir.

Açıklanan yasal düzenlemeler ve belirtilen Yüksek Seçim Kurulunun kararları ile daha evvelki uygulamalar da göz önünde bulundurularak;

a) Seçime katılabilecek olan siyasi partilerin tespitinde büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilk kademe belediyelerinin dikkate alınıp alınamayacağı,

b) Siyasi partilerin bu yerlerde (ilk kademe belediyeleri) belde teşkilatı kurma zorunluluğunun bulunup bulunmadığı ve kurmaları gerekiyorsa bu teşkilatların kongrelerinin seçim kurullarınca yapılıp yapılamayacağının,

gerektiğinde bir komisyon çalışmasından sonra tespitine karar verilmesini takdirlerinize arz ederim.” denilmiş olmakla, konu incelenerek;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun yürürlüğe girmesiyle birlikte, uygulamaya yönelik ortaya çıkan konularda oluşan bazı tereddütlerin giderilebilmesi amacıyla, 29.01.2005 tarihinde Yüksek Kurulca oluşturulan komisyon tarafından yapılan inceleme ve çalışmalar tamamlanmış olup, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 17.02.2005 gün ve B050MAH0060001.521.2005/53266 sayılı yazısı üzerine Komisyonca düzenlenen 22.02.2005 tarihli Rapor Kurulumuza sunulmuştur.

Düzenlenen Raporda;

“… 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 20 nci maddesinde; siyasi partilerin ilçe teşkilatının, ilçe kongresi, ilçe başkanı, ilçe yönetim kurulu ve belde teşkilatından oluşacağı hükme bağlanmış; belde sayısının üç veya daha az olması halinde beldenin birinde teşkilat kurulması ilçede teşkilatlanma yönünden yeterli sayılmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ise, Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan beldeleri ilk kademe belediyelerine dönüştürmüştür. Yasanın Geçici – 2. maddesinde “Bu sınırlar içinde kalan ilçeler Büyükşehir ilçe belediyeleri, beldeler Büyükşehir ilk kademe belediyeleri haline gelir.” hükmüne yer verilmektedir. Yine, 5216 sayılı Yasanın 3 üncü maddesinde ilçe belediyesinin Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçe belediyesini ifade edeceği belirtilmesine karşın; ilk kademe belediyesinin, Büyükşehir belediye sınırları içinde ilçe kurulmaksızın oluşturulan ve Büyükşehir ilçe belediyeleriyle aynı yetki, imtiyaz ve sorumluluklara sahip belediyeyi ifade ettiği açıklanmaktadır.

5216 sayılı  Yasayla yapılan düzenleme karşısında, ilçe kurulmaksızın oluşturulan, ilçe belediyeleriyle aynı yetki, imtiyaz ve sorumluluklara sahip bulunan ilk kademe belediyelerinin, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununa göre ilçe teşkilatına dahil edilmelerine ve siyasi partilerin ilçe teşkilatı içinde yer alan beldeler olarak nitelendirilmelerine olanak bulunmamaktadır.

Esasen, 5216 sayılı Yasanın Geçici – 2 nci maddesinin son fıkrasında “Büyükşehir belediye kapsamına alınma nedeniyle meydana gelecek mülki sınır değişiklikleri katılma durumuna uygun olarak 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümlerine göre çözülür.” denilerek, Büyükşehir ilk kademe belediyelerinin mülki bağlılıklarının da değiştirilmesi öngörülmektedir. Nitekim, İçişleri Bakanlığı da aynı yasa hükmüne göre mülki sınır değişikliklerinin yapılacağını bildirmektedir.

Bu durumda, siyasi partilerin Büyükşehir ilk kademe belediyelerinde teşkilatlanmalarına olanak bulunmamaktadır. Dolayısıyla, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun teşkilatlanma ve kongre ile ilgili hükümlerinin ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun seçime girecek siyasi partiler için getirdiği teşkilatlanma şartının uygulanmasında Büyükşehir ilk kademe belediyeleri dikkate alınmayacaktır.” denilmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 7 nci  maddesinin  birinci fıkrasında; siyasi partilerin teşkilatının, merkez organları  ile  il, ilçe ve belde teşkilatlarından, Türkiye  Büyük  Millet  Meclisi  grubu ile il genel meclisi ve belediye meclisi  gruplarından  ibaret  olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin ikinci fıkrasında, "belde teşkilatının", il ve ilçe merkezleri dışında belediye teşkilatı olan yerlerde kurulacağı, son fıkrasında da, siyasi partilerin bunlar dışında herhangi bir yerde ve herhangi bir ad altında teşkilat kuramayacakları belirtilmiş, söz konusu Kanunun 21 inci maddesinde de, siyasi partilerin genel merkez il ve ilçe organları seçimleri ile il kongresi ve büyük kongre delegelerinin seçimlerinin yargı gözetimi altında yapılacağı öngörülmüştür.

Bu bağlamda, Komisyon tarafından hazırlanan 22.02.2005 günlü Raporda belirtilen açıklamalar da göz önünde bulundurularak, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile yapılan düzenleme karşısında; Büyükşehir belediye sınırları içinde ilçe kurulmaksızın oluşturulan ilk kademe belediyelerinde; siyasi partilerin ilçe teşkilatı veya "belde teşkilatı" kuramayacağına ve kurulmasına yasal olanak bulunmayan bu teşkilatın kongresinin yapılmasının söz konusu olamayacağına ve bundan ayrı olarak 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 14/11. ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 20. ve 36. maddelerinin, seçime girecek siyasi partiler için getirdiği teşkilatlanma şartının uygulanmasında tüm Büyükşehir İlk kademe Belediyelerinin dikkate alınamayacağına karar verilmelidir.

 

S O N U Ç :

 

   Yukarıda açıklanan nedenlerle;

   1 - 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile yapılan düzenleme karşısında, Büyükşehir belediye sınırları içinde ilçe kurulmaksızın oluşturulan ilk kademe belediyelerinde;

a) Siyasi partilerin ilçe teşkilatı veya "belde teşkilatı" kuramayacağına ve kurulmasına yasal olanak bulunmayan bu teşkilatın kongresinin yapılmasının söz konusu olamayacağına,

b) 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 14/11. ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 20. ve 36. maddelerinin, seçime girecek siyasi partiler için getirdiği teşkilatlanma şartının uygulanmasında tüm Büyükşehir İlk kademe Belediyelerinin dikkate alınamayacağına,

2 - Karar örneğinin Resmi Gazetede yayımlanmasına,

3 - Karar örneğinin Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Kocaeli (İzmit), Konya, Mersin (İçel),  Adapazarı (Sakarya), Samsun İl Seçim Kurulu Başkanlıkları ile Büyükşehir hudutları içinde kalan ilçelerin ilçe seçim kurulu başkanlıklarına ve siyasi parti genel başkanlıklarına gönderilmesine,

26.02.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

 

Başkan

Başkanvekili

Üye

Üye

Cengiz ERDOĞAN

Ahmet Hamdi ÜNLÜ

Kenan ATASOY

Yücel IRMAK

 

 

 

 

 

 

 

 

Üye

Üye

Üye

 

Yurdaer ÖZDİLEK

Mehmet Rıza ÜNLÜÇAY

Muammer AYDIN