• KANUNUM Yürürlük Değerlendirmesi: Yürürlükte
(Kanunum resmi kaynak değildir; kullanıcılar sunulan yürürlük ve metin bilgilerini resmi kaynaklardan teyid etmelidir.)
Pay Senedine Dayalı Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmelerinde Özsermaye Halleri Uyarlamalarına İlişkin Esaslar

Genelge No:414 
Stratejik Planlama ve İş Geliştirme Müdürlüğü

Sayın Üyemiz,

17 Kasım 2012 tarihli ve 28470 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İMKB Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) Yönetmeliği ile Borsamızda vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile diğer türev araçların işlem göreceği bir piyasa teşekkül ettirilmiştir.

Bu çerçevede, söz konusu Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan ve VİOP'ta işlem gören sözleşmelerin bağlı olduğu dayanak varlıkların fiyat ve/veya miktarlarında ortaya çıkabilecek özsermaye hallerine ilişkin yapılan düzeltmeler sonrasında meydana gelen değişikliklerin, ilgili pay senedine dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerine yansıtılmasıııdaki esasları belirleyen "Pay Senedine Dayalı Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmelerinde Özsermaye Halleri Uyarlamalarına İlişkin Esaslar Genelgesi" Ek'te yer almaktadır.

Bilgilerinizi ve gereğini rica ederiz.

Saygılarımla,

PAY SENEDİNE DAYALI VADELİ İŞLEM YE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDE ÖZSERMAYE HALLERİ UYARLAMALARINA

İLİŞKİN ESASLAR
1.AMAÇ

Bu genelge, Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasında (VİOP) işlem gören sözleşmelerin bağlı olduğu dayanak varlıkların fiyat ve/veya miktarında özsermaye hallerine ilişkin yapılan düzeltmeler sonrasında meydana gelen değişikliklerin, ilgili pay senedine dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerine (PVİOS) yansıtılmasmdaki esasları belirlemek amacıyla çıkarılmıştır.

2.TANIMLAR

2.1.Özsermaye Halleri

Dayanak varlık olan pay senedinin fiyatını ve/veya miktarını etkileyen bedelli/bedelsiz sermaye artırımı, temettü ödemesi, şirket birleşmesi, şirket bölünmesi ve benzeri, şirket tarafından alınan kararları ifade etmektedir.

2.2.Standart Sözleşme

İlgili dayanak varlık için VİOP Piyasa Genelgesindeki Sözleşmeler ve Sözleşme Unsurları bölümünde tanımlanmış standart miktarda pay senedini içeren sözleşmeleri ifade eder.

2.3.Standart Olmayan Sözleşme

İlgili dayanak varlık için tanımlanmış olan standart sözleşme büyüklüğünden farklı miktarda pay senedini içeren ve buna bağlı olarak işlem sisteminde farklı bir kodla tanımlanan sözleşmeleri ifade eder.

2.4.Teorik Fiyat

Özsermaye halleri durumunda, ilgili şirket pay senetlerinin Endeks ve Veri Müdürlüğü tarafından hesaplanan teorik fiyatım ifade eder.

2.5.Referans Fiyat

Dayanak varlığın işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesine esas teşkil etmeyen, spot piyasada baz fiyat oluşuncaya kadar üyelerce referans değer olarak kullanılması amacıyla hesaplanan fiyattır.

2.6.Brüt Temettü

Borsada işlem gören 1 TL nominal değerli bir adet adi (imtiyazsız) pay senedi için, yönetim kurulu toplantısında genel kurula önerilmesi veya genel kurul toplantısında nakit olarak ödenmesi kararlaştırılan net temettü ile varsa dağıtım sırasında yapılan gelir vergisi tevkifatı toplamını ifade eder.

2.7.Temettü Verimi

Değerleme günü itibariyle pay senedi başına ödenen brüt temettü tutarının, pay senedinin son seansta oluşan ağırlıklı ortalama fiyatına bölünmesi ile hesaplanan oranı ifade eder. Değerleme günü, dayanak varlıkta temettü ödemesine ilişkin düzeltmenin yapıldığı gün öncesindeki son işlem günüdür.

2.8."Eski" Hisse Senedi
Dayanak varlıkta artırım öncesi sermayeyi temsil eden ve bir önceki hesap dönemine ilişkin kardan pay alma hakkı bulunan pay senetlerini ifade eder.

2.9."Yeni" Hisse Senedi
Dayanak varlıkta sermaye artırımı nedeniyle ihraç edilen ve bir önceki hesap dönemine ilişkin kardan pay alma hakkı bulunmayan pay senetlerini ifade eder.

2.10.Formüller, Kullanılan Semboller ve Kısaltmalar

ÖZSERMAYE HALLERİ UYARLAMALARI UYGULAMA ESASLARI

Dayanak varlık olan pay senedinin fiyat ve/veya miktarındaki Özsermaye hallerine ilişkin yapılan düzeltmelere paralel olarak VİOP'ta işlem gören sözleşmelerin fiyatı, kullanım fiyatı ve sözleşme büyüklüğü (sözleşme çarpanı) ile bunlara bağlı olarak ilgili sözleşmelerin kodları üzerinde uyarlamalar yapılır. İlgili sözleşmelerdeki açık pozisyon sayısında herhangi bir düzeltme yapılmaz. Sözleşmenin fiyatı, kullanım fiyatı ve çarpanında yapılacak uyarlamanın amacı, dayanak varlık olan pay senedinin fiyat ve miktarıyla ilgili spot piyasada meydana gelen değişimin ilgili sözleşmeye makul ve adil olarak yansıtılmasıdır. Bu yansıtma ile, piyasadaki açık pozisyonların özsermaye hali öncesi toplam değerinin, özsermaye hali uyarlaması soması toplam değeri ile denkliğinin korunması amaçlanmaktadır. Ancak, uyarlama işlemlerinde yapılan yuvarlamalara bağlı olarak pozisyonların TL değerlerinde özsermaye öncesi değerlere göre ortaya çıkabilecek olası farklara ilişkin olarak herhangi bir işlem yapılmayacaktır.

Dayanak varlıkta özsermaye hallerine ilişkin uyarlama yapıldığında, VİOP'ta mevcut standart sözleşmeler işleme kapatılırken, aynı vadelere ait standart olmayan sözleşmeler işleme açılır. İşleme kapatılan standart sözleşmelerde bulunan açık pozisyonlar yeni bir kodla tanımlanan standart olmayan sözleşmelere aktarılır, İlgili sözleşmelerde bekleyen, "İptale Kadar Geçerli" ve "Tarihli Emir"ler iptal edilir. Ayrıca, özsermaye uyarlaması nedeniyle fiyatı düzeltilmiş, sözleşme büyüklüğü 100 olan standart sözleşmeler yeni bir kodla işleme açılır. Standart olmayan sözleşmeler için yeni vade ayları ve yeni kullanım fiyatları işleme açılmaz.

Standart olmayan sözleşmelerde gün sonunda açık pozisyon sayısının "sıfır" olduğu ve aynı zamanda sözleşmede emir bulunmadığı durumlarda ilgili sözleşmeler vadesi gelmeden işleme kapatılır.

Özsermaye hali öncesi son işlem gününde ilgili PVİOS serilerinin hiç birisinde açık pozisyon bulunmadığı durumda, PVİOS 'ların sadece fiyatları düzeltilecek olup sözleşme büyüklüğü için uyarlama yapılmaz. Bu durumda, mevcut standart sözleşmeler işleme kapatılıp, yeni bir kodla tanımlanmış standart sözleşmeler işleme açılır.

Daha önce özsermaye uyarlaması yapılmış, standart ve/veya standart olmayan sözleşmelerin işlem gördüğü PVİOS'a dayanak teşkil eden pay senedinde yeni bir özsermaye hali uyarlaması yapılması durumunda, işleme açık standart ve standart olmayan sözleşmeler işleme kapatılacak, bir önceki standart olmayan sözleşmelerden farklı koda sahip standart olmayan yeni sözleşmeler işleme açılacaktır. İşleme kapatılan sözleşmelerdeki pozisyonlar standart olmayan yeni sözleşmelere aktarılacaktır. Ayrıca, özsermaye uyarlaması nedeniyle fiyatı değiştirilmiş, sözleşme büyüklüğü standart olan yeni ve bir Önceki standart sözleşmelerden farklı kodlu yeni standart sözleşmeler işleme açılacaktır. Standart olmayan sözleşmelerin yeni vade ayları ve kullanım fiyatları işleme açılmayacaktır.

Özsermaye haline ilişkin uyarlamalar yapılırken, uyarlama sonrası ilgili sözleşmelerin baz veya kullanım fiyatlarının virgülden sonra iki ondalık basamaklı olacak şekilde genel yuvarlama kurallarına göre en yakın fiyat adımına doğru yuvarlanır. Çarpan değeri olarak ise yuvarlama kurallarına göre en yakın tam sayıya yuvarlanmış olarak belirlenir. Hesaplamalara baz teşkil eden ve spot piyasadaki değişikliği VİOP'taki ilgili sözleşmelere yansıtan "Düzeltme Katsayısı" ise virgülden sonra 8 basamaklı olacak şekilde en yakın değere yuvarlanarak elde edilir.

Özsermaye haline ilişkin olarak spot piyasada ilgili pay senedinin fiyat hareket limitlerinin serbest bırakıldığı durumda, ilgili PVİS'lerde fiyat değişim limiti serbest olarak uygulanır. Bu durumda, spot piyasada hesaplanan referans fiyat kullanılarak PVİOS'lar için ilgili düzeltmeler yapılır.

Nakit temettü dağıtımlarında, temettü dağıtımının yapılacağı işlem günü öncesi ilgili dayanak varlığın son seansta oluşan ağırlıklı ortalama fiyatı baz alınarak hesaplanan temettü veriminin %10'un üstünde olması durumunda ilgili PVİOS'larda düzeltme yapılır. Söz konusu durumda temettü veriminin %10'unu aşan kısmı baz alınarak düzeltmeler yapılır.

Temettü ödemesinin pay senedi dağıtımı şeklinde olması durumunda bedelsiz sermaye artırımında uygulanan formül ile uyarlama yapılır. Temettünün bir kısmının nakit diğer kısmının pay senedi biçiminde dağıtılması durumunda ise, temettünün nakit ödenen kısmı için temettü verimi oranına göre değerlendirme yapılıp uyarlama şekli belirlenir. Pay senedi biçiminde dağıtılan kısmı için ise bedelsiz sermaye artırımı şeklinde uyarlama yapılır. Diğer taraftan, Özsermaye Halleri Komitesi bahsedilen yöntemlerden farklı bir yöntem ile uyarlama yapmaya karar verebilir.

Sermaye artırımları sonucunda, sözleşmelere dayanak olarak alman pay senedinin "Eski/Yeni" şeklinde ayrı sıralarda işlem görmesi gereği ortaya çıktığında, dayanak varlık olarak "Eski" pay senedi kabul edilir.

Yeni işleme açılan sözleşmeler ve yapılan düzeltmelere ilişkin bilgiler Borsa tarafından piyasaya duyurulur.

Özsermaye hallerine ilişkin uygulama esaslarına yönelik örnekler, takip eden bölümlerde sözleşme tüıiine göre ayrıştırılmış olarak verilmektedir.

PVİS'lerde Özsermaye Hallerine İlişkin Uyarlamalar

Bu bölümde ömek olarak PVİS'lere ilişkin olarak özsermaye hallerinde yapılan uyarlamalardan bahsedilmektedir.

Özsermaye hali uyarlaması öncesinde ve sonrasında kullanılacak PVİS kodları aşağıda verilmiştir.

Tablo l'de görüldüğü gibi, GARAN pay senedi üzerine ilk açılan vadeli işlem sözleşmelerinin kodları F_GARAN0113S0 ve FJ3ARAN0213S0 şeklindedir.

Bedelli/bedelsiz sermaye artırımı, temettü ödemesi gibi özsermaye uyarlaması olarak tanımlanan olay gerçekleştiğinde;

FGARANO113 SO ve FJjARAN0213S0 sözleşmeleri işleme kapatılır. Bu sözleşmelerdeki var olan pozisyonlar sırasıyla yeni işleme açılan standart olmayan sözleşmeler olan FGARANO113N1 ve FGARAN0213N1 kodlu sözleşmelere aktarılır, ayrıca F GARAN0113S1 ve F_GARAN0213S1 kodlu yeni standart sözleşmeler işleme açılır. Özsermaye halleri sonrasında ilk defa işleme açılacak olan yeni standart sözleşmelerin baz fiyatı ilgili standart olmayan sözleşme için hesaplanan baz fiyattır.

Diğer taraftan, ikinci özsermaye uyarlaması yapılması durumunda kullanılacak sözleşme kodları Tablo 2'de verilmiştir.

Birinci özsermaye hali sonrası (ikinci özsermaye hali öncesi) vadeli işlem sözleşmelerinin kodları F_GARAN0İ13N1, F GARAN0213N1, FJ3ARAN0113S1 ve FGARAN0213 S1 şeklindedir.

GARAN pay senedi üzerine ikinci defa özsermaye uyarlaması olarak tanımlanan olay gerçekleştiğinde;

FGARAN0113N1 ve FGARAN0213N1 sözleşmeleri işleme kapatılır. Bu sözleşmelerdeki pozisyonlar sırasıyla yeni işleme açılan standart olmayan F_GARAN0113N2 ve FJ3ARAN0213N2 kodlu sözleşmelere aktarılır, ayrıca F_GARAN0113S1 ve F_GARAN0213S1 sözleşmeleri işleme kapatılır. Bu sözleşmelerdeki pozisyonlar sırasıyla yeni işleme açılan standart olmayan sözleşmeler olan F_GARAN0113N3 ve FJjARAN0213N3 kodlu sözleşmelere aktarılır. Son olarak F GARAN0213S2 ve F_GARAN0213S2 kodlu yeni standart sözleşmeler işleme açılır.

Hesaplanan "Düzeltme Katsayısı", özsermaye halinin yapıldığı sırada açık olan tüm vade aylarındaki PVİS'Ierın fiyat ve sözleşme büyüklüğü için yapılacak düzeltmelerde kullanılır. Aşağıdaki örneklerde özsermaye hali sırasında sadece bir adet PVİS olduğu varsayılmıştır.

3.1.1. Pay Senedinde Nakit Temettü Ödenmesi Durumu

Fey =Fağ-T

A Şirketi'nin %30 oranındaki (0.30 TL) temettü ödeme işlemleri 11 Nisan 2012 tarihinden itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır.

10 Nisan 2012 tarihinde seans sonu ağırlıklı ortalama fiyatı 3.20 TL olan A pay senedinin temettü verimi %9,38 olduğundan söz konusu dayanak varlığa ilişkin PVİS'lerde herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaz.

Diğer taraftan, B Şirketi'nin %50 oranındaki (0.50 TL) temettü ödeme işlemleri de 11 Nisan 2012 tarihinden itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır.

10 Nisan 2012 tarihinde seans sonu ağırlıklı ortalama fiyatı 3.20 TL olan B pay senedinin temettü verimi %15,63 kritik oran olarak belirlenen %10'dan büyük olduğundan söz konusu dayanak varlığa ilişkin PVİS'lerde aşağıdaki şekilde düzeltme yapılır.

Temettü tutarı - 0.50 TL

%10 Temettü verimi karşılığı = 3.20*0.10 = 0.32 TL

%10 Düzeltmelerde dikkate alınacak temettü tutarı - 0.50-0.32 = 0.18 TL

DK = (3.20-0.32-0.18) / (3.20-0.32) = 0. 93750000

Vu= 3.42 (Özsermaye uyarlaması Öncesi vadeli fiyat) Vbaz= Vu x DK

Vbaz- 3.42 x 0. 93750000- 3.21

Benzer şekilde pozisyonların toplam TL değerinin en az etkilenmesi amacıyla sözleşme çarpanı aşağıdaki şekilde yeniden belirlenir:

Çeski =100 Çyeni — Çeski / DK

Çyeni ~ 100/0. 93750000 = 106.6666667 (107)

3.1.2. Bedelsiz Sermaye Artırımı Durumu
      
           Fağ
Fcy =----------------- 
         1 + n bd

B Şirketi'nin çıkarılmış sermayesinin %130 bedelsiz pay senedi dağıtım işlemleri 8 Mayıs 2012 tarihinden itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır. 7 Mayıs 2012 tarihinde ağırlıklı ortalama fiyatı 2.84 TL olan B pay senedinin 8 Mayıs 2012 tarihi itibariyle teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatı 1,23 TL olmuştur.

Fag = 2.84

           284
Fey=------------------= 1.23
       y (1 + 1.3)

Düzeltme Katsayısı (DK), pay senedinin Endeks ve Veri Müdürlüğü tarafından hesaplanan yeni teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatının özsermaye hali öncesi son ağırlıklı ortalama fiyatına bölünmesiyle aşağıdaki gibi bulunur:

DK = 1.23/2.84 = 0.43309859

PVÎS'in yeni baz fiyatı ise bir önceki günkü uzlaşma fiyatının DK ile çarpılarak ve genel yuvarlama kurallarına göre en yakın fiyat adımına yuvarlanmasıyla bulunur:

V„= 3.42 (Özsermaye uyarlaması öncesi vadeli fiyat) Vbaz= V„ x DK

Vbaz= 3.42 x 0.43309859= 1.48

Benzer şekilde fiyat 3.42 TL'den 1.48 TL'ye düzeltildiği için pozisyonların toplam TL değerinin en az etkilenmesi amacıyla sözleşme çarpanı aşağıdaki gibi yeniden belirlenir:

Çeski=100 Çyeni = Çeski / DK

Pyeni ~=150

Dyeni= (Çyeni )* Pozisyon Sayısı*Yeni Sözleşmenin Baz Fiyatı Dyeni = 231X 150 X 1.48- 51,282 TL

3.1.3. Bedelli Sermaye Artırımı Durumu
     
     Fag +(n bdl x R)
Fey=----------------- 	
         1+n

Çyeni = 100/0.43309859 = 230.89431 (231)

7 Mayıs 2012 tarihinde bu vadeli işlem sözleşmesinde 150 adet pozisyonu olan yatırımcının pozisyonunun toplam değeri aşağıdaki şekilde hesaplanır:

Peski=150

Deskî= (Çeskî )*Pozisyon Sayısı*Sözleşme Fiyatı=100x 150x 3.42-51,300 TL

8Mayıs 2012 tarihinde ise 150 adet pozisyonu olan yatırımcının pozisyonu yeni açılan standart olmayan sözleşmelere aktarılır ve pozisyonun değeri aşağıdaki gibi hesaplanır:

Fag = 6.00

      [6.00 + (lxl)]
Fey=--------------------=3.50
         (1 + 1)

Düzeltme Katsayısı (DK), pay senedinin Endeks ve Veri Müdürlüğü tarafından hesaplanan yeni teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatının özsermaye hali öncesi son ağırlıklı ortalama fiyatına bölünmesiyle aşağıdaki şekilde bulunur:

DK = 3.50/6.00 = 0.58333333

PVÎS'in yeni baz fiyatı ise bir önceki günkü uzlaşma fiyatının DK ile çarpılarak ve genel yuvarlama kurallarına göre en yakın fiyat adımına yuvarlanmasıyla bulunur:

Vu = 6.20 (Özsermaye uyarlaması öncesi vadeli fiyat)

Vbaz=Vux DK

Vbaz- 6.20 x 0.58333333 - 3.62 TL

Benzer şekilde fiyat 6.20 TL'den 3.62 TL'ye düzeltildiği için pozisyonların toplam TL değerinin en az etkilenmesi amacıyla sözleşme çarpanı aşağıdaki gibi yeniden belirlenir:

Çeski =100 Çyenî =Çeski / DK

Çyeni= 100 / 0.58333333 = 171.42857 (171)

18 Temmuz 2012 tarihinde bu vadeli işlem sözleşmesinde 150 adet pozisyonu olan yatırımcının pozisyonunun toplam değeri aşağıdaki gibi hesaplanır:

PeSki= 150

Deski = (Çeski) * Pozisyon Sayısı * Sözleşme Fiyatı=100x 150x 6.20= 93,000 TL

19 Temmuz 2012 tarihinde ise 150 adet pozisyonu olan yatırımcının pozisyonu yeni açılan standart olmayan sözleşmelere aktarılmış olup pozisyonun değeri aşağıdaki gibi hesaplanır:

Pyeni=150

Dyeni= (Çyeni )* Pozisyon Sayısı* Yeni Sözleşmenin Baz Fiyatı Dyeni-17İ x 150x3.62= 92,853 TL

3.1.4. Bedelsiz/Bedelli Sermaye Artırımı Durumu

     Fag + (n bdl X R)
Fey=-------------------- 
       l + nbdz+nbdl

D Şirketi 'nin çıkarılmış sermayesinin %50 bedelsiz, % 100 bedelli pay senedi dağıtımı işlemleri 19 Temmuz 2012 tarihinden itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır. 18 Temmuz 2012 tarihi itibariyle İMKB'deki ağırlıklı ortalama fiyatı 4.82 TL olan D pay senedinin 19 Temmuz 2012 itibariyle teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatı 2.33 TL olmuştur.

Fag=4.82

Fey=[4.82 +(lxl)]=2.33
     -----------------
      (1+1 + 0.5)

Düzeltme Katsayısı (DK), pay senedinin Endeks ve Veri Müdürlüğü tarafından hesaplanan yeni teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatının Özsermaye hali öncesi son ağırlıklı ortalama fiyatına bölünmesiyle aşağıdaki şekilde bulunur:

DK = 2.33/4.82 = 0.48340249
PVİS'in yeni baz fiyatı ise bir önceki günkü uzlaşma fiyatının DK ile çarpılarak ve genel yuvarlama kurallarına göre en yakın fiyat adımına yuvarlanmasıyla bulunur:

Vu = 5.10 (Özsermaye uyarlaması öncesi vadeli fiyat)

Vbaz = Vu X DK

Vbflz= 5.10 X 0.48340249 - 2.47 TL

Benzer şekilde fiyat 5.10 TL'den 2.47 TL'ye düzeltildiği için pozisyonların toplam TL değerinin en az etkilenmesi amacıyla sözleşme çarpanı aşağıdaki gibi yeniden belirlenir:

Çeski = 100 Çyeni" Çeski / DK-

Çyeni = 100 / 0.48340249 = 206.86695 (207)

18	Temmuz 2012 tarihinde bu vadeli işlem sözleşmesinde 150 adet pozisyonu olan yatırımcının pozisyonunun toplam değeri aşağıdaki şekilde hesaplanır:

PeSkî=150

Dcski = (Çeski )* Pozisyon Sayısı * Sözleşme Fiyatı=l00x 150x5.10- 76,500 TL

19Temmuz 2012 tarihinde ise, 150 adet pozisyonu olan yatırımcının pozisyonu yeni açılan standart olmayan sözleşmelere aktarılmış olup pozisyonun değeri aşağıdaki şekilde hesaplanır:

Pyeni-150

Dycni= (Çyeni )* Pozisyon Sayısı* Yeni Sözleşmenin Baz Fiyatı Dyeni -207 X 150 X 2.47= 76,693 TL

      (Azaltım Öncesi Pay Senedi Sayısı X Azaltım Öncesi Fag)
Fey=------------------------------------------------------------
          Şirketin Azaltım Sonrası Pay Senedi Sayısı

D Şirketi'nin çıkarılmış sermayesinin %20 oranında sermaye azaltılması işlemleri 19 Temmuz 2012 tarihinden itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır. 18 Temmuz 2012 tarihi itibariyle İMKB'deki ağırlıklı ortalama fiyatı 4.84 TL olan D pay senedinin 19 Temmuz 2012 tarihi itibariyle teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatı 6.05 TL olmuştur.

Fag= 4.84
      
       [(4.84*1)] 
Fey=----------------=6.05
       1-0,2

Düzeltme Katsayısı (DK), pay senedinin Endeks ve Veri Müdürlüğü tarafından hesaplanan yeni teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatının özsermaye hali öncesi son ağırlıklı ortalama fiyatına bölünmesiyle aşağıdaki şekilde bulunur:
DK = 6.05/4.84 - 1.25
PVÎS'in yeni baz fiyatı ise bir önceki günkü uzlaşma fiyatının DK ile çarpılarak ve genel yuvarlama kurallarına göre en yakın fiyat adımına yuvarlanmasıyla bulunur:

Vu = 5.10 (Özsermaye uyarlaması öncesi vadeli fiyat)

Vbaz= Vu X DK

Vbaz - 5.10 X 1.25-6.38 TL

Benzer şekilde fiyat 5.10 TL'den 6.38 TL'ye düzeltildiği için pozisyonların toplam TL değerinin en az etkilenmesi amacıyla sözleşme çarpanı aşağıdaki gibi yeniden belirlenir:

Çeski =100

Çyeni =Çeski / DK Çyem= 100/ 1.25 = 80

18	Temmuz 2012 talihinde bu vadeli işlem sözleşmesinde 150 adet pozisyonu olan yatırımcının pozisyonunun toplam değeri aşağıdaki gibi hesaplanır:

Peşkiri 50

Deski- (Çeski )* Pozisyon Sayısı * Sözleşme Fiyatı=100x 150x 5.10= 76,500 TL

19	Temmuz 2012 tarihinde ise 150 adet pozisyonu olan yatırımcının pozisyonu yeni açılan standart olmayan sözleşmelere aktarılmış olup pozisyonun değeri aşağıdaki gibi hesaplanır:

Pyeni=150

Dyeni = (Çyeni )* Pozisyon Sayısı*Yeni Sözleşmenin Baz Fiyatı Dyeni -80 X 150x 6.38= 76,560 TL

POS'larda Özsermaye Hallerine İlişkin Uyarlamalar

Bu bölümde örnek olarak POS'Iara ilişkin olarak özsermaye hallerinde yapılan uyarlamalardan bahsedilmektedir.

Özsermaye hali uyarlaması öncesinde 02/13 vadeli, kullanım fiyatı 6.75 TL olan AKBNK kodlu pay senedine bağlı Amerikan tipi alım veya satım opsiyonu standart (S0) sözleşmelerinin kodları Tablo 3'de verilmiştir.

Tablo 3'de görüldüğü üzere, örneğin AKBNK pay senedi üzerine 02/13 vadeli 6.75 TL kullanım fiyatlı Amerikan tipi alım veya satım opsiyonu standart (S0) sözleşmelerinin kodları sırasıyla O„AKBNKA0213C6.75S0 ve C>_AKBNKA0213P6.75S0 şeklindedir.

Bedelli/bedelsiz sermaye artırımı, temettü gibi özsermaye uyarlaması olarak tanımlanan durumlar gerçekleştiğinde;

Standart (S0) sözleşmeler işleme kapatılır. Bu sözleşmelerdeki pozisyonlar yeni işleme açılan standart olmayan (Nl) sözleşmelere aktarılır, ayrıca yeni standart (Sİ) sözleşmeler işleme açılır. Tablo 3'de görüldüğü gibi, birinci özsermaye hali sonrası AKBNK üzerine 02/13 vadeli 3.75 TL kullanım fiyatlı Amerikan tipi alım veya satım opsiyonu standart (Sİ) sözleşmelerinin kodlan 0_AKBNKA0213C3.75S1 ile 0_AKBNKA0213P3.75S1 ve aynı vadeli düzeltilmiş kullanım fiyatı 3.78 TL olan standart olmayan (Nl) sözleşmelerin kodlan ise 0_AKBNKA0213C3.78N1 ile 0_AKBNKA0213P3.78N1 olur.

Diğer taraftan, ikinci bir özsermaye uyarlaması yapılması durumunda kullanılan önıek sözleşme kodları Tablo 4'te verilmiştir.

AKBNK pay senedinde ikinci defa bedelli/bedelsiz sermaye artırımı, temettü gibi Özsermaye uyarlaması olarak tanımlanan durumlar gerçekleştiğinde örnek olarak;

0_AKBNKA0213C3.78N1 ile 0_AKBNKA0213P3.78N1 kodlu standart olmayan (Nl) sözleşmeler işleme kapatılır. Bu sözleşmelerdeki pozisyonlar sırasıyla yeni işleme açılan 0_AKBNKA0213C2.86N2 ve 0_AKBNKA0213P2.86N2 kodlu standart olmayan (N2) sözleşmelere aktarılır, ayrıca 0_AKBNKA0213C3.75S1 ile 0_AKBNKA0213P3.75S1 kodlu standart (Sİ) sözleşmeler işleme kapatılır. Bu sözleşmelerdeki pozisyonlar sırasıyla yeni işleme açılan 0_AKBNKA0213C2.83N3 ve 0_AKBNKA0213P2.83N3 kodlu standart olmayan (N3) sözleşmelere aktarılır. Son olarak 0_AKBNKA0213C3.00S2 ve 0_AKBNKA0213P3.00S2 kodlu yeni standart (S2) sözleşmeler işleme açılır.

Aşağıdaki bölümlerdeki örneklerde rüçhan haklarının 1 TL nominal değerli bir pay senedi için 1 TL'den kullanıldığı kabul edilmiştir. Primli rüçhan hakkı kullanımı söz konusu olması durumunda, aşağıdaki genel formülde, ilgili tutarın rüçhan hakkı bedeli (R) olarak dikkate alınması gerekmektedir.

Hesaplanan Düzeltme Katsayısı, özsermaye halinin yapıldığı sırada açık olan tüm vade aylarındaki pay senedine dayalı opsiyon sözleşmelerinin kullanım fiyatı ve sözleşme büyüklüğü için yapılacak düzeltmelerde kullanılır. Aşağıdaki örneklerde özsermaye hali sırasında sadece bir adet pay senedine dayalı opsiyon sözleşmesi olduğu varsayılmıştır.

3.2.1.Nakit Temettü Ödenmesi Durumu

Fey = Fağ - T

A Şirketi'nin %30 oranındaki (0.30 TL) temettü ödeme işlemleri 11 Nisan 2012 tarihinden itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır.

Î0 Nisan 2012 tarihinde seans sonu ağırlıklı ortalama fiyatı 3.20 TL olan A pay senedinin temettü verimi %9,38 olduğundan söz konusu dayanak varlığa ilişkin POS'larda herhangi bir düzeltme işlemi yapılmaz.

Diğer taraftan, B Şirketi'nin %50 oranındaki (0.50 TL) temettü ödeme işlemleri de 11 Nisan 2012 tarihinden itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır.

10 Nisan 2012 tarihinde seans sonu ağırlıklı ortalama fiyatı 3.20 TL olan B pay senedinin temettü verimi %15,63 bitik oran olarak belirlenen %10'dan büyük olduğundan söz konusu dayanak varlığa ilişkin POS'larda aşağıdaki gibi düzeltme yapılır.

Temettü tutarı = 0.50 TL

%10 Temettü verimi karşılığı = 3.20*0.10=0.32 TL

%10 düzeltmelerde dikkate alınacak temettü tutarı - 0.50-0,32=0.18 TL

DK = (3.20-0.32-0.18) / (3.20-0.32) = 0. 93750000

B pay senedi üzerine alım opsiyonu sözleşmesinin yeni kullanım fiyatı ise önceki kullanım fiyatının DK ile çarpımıyla bulunur:

Keski =3.00 Kyeni ~ Keski x DK

Kyeni =3.00 x0. 93750000 -2.81 (2.8125 en yakın iki ondalık haneye yuvarlanır.)

Benzer şekilde pozisyonların toplam TL değerinin eri az etkilenmesi amacıyla sözleşme çarpanı aşağıdaki gibi yeniden belirlenir:

Çeski = 100 Çyeni— Çeski f DK

Çyeni = 100 / 0. 9375000 - 106. 6666667 (107)

3.2.2. Bedelsiz Sermaye Artırımı Durumu

           Fag
Fey=--------------------
          1+nbdz

B Şirketi'nin çıkarılmış sermayesinin %130 bedelsiz pay senedi dağıtım işlemleri 10 Mayıs 2012 tarihinden itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır. 9 Mayıs 2012 tarihinde ağırlıklı ortalama fiyatı 2.84 TL olan B pay senedinin 10 Mayıs 2012 tarihi itibariyle teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatı î .23 TL olmuştur.

Fag = 2.84

            2.84
Fey =-------------------  = 123
         (1 + 1.3)

Düzeltme Katsayısı (DK), pay senedinin Endeks ve Veri Müdürlüğü tarafından hesaplanan yeni teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatının özsermaye hali öncesi son ağırlıklı ortalama fiyatına bölünmesiyle aşağıdaki şekilde bulunur:

DK = 1.23 / 2.84 = 0.43309859

B pay senedi üzerine alım opsiyonu sözleşmesinin yeni kullanım fiyatı ise önceki kullanım fiyatının DK ile çarpımıyla bulunur:

Keski=3.00 Kyeni =Keski X DK

Kyeni= 3.00 X 0.43309859 - 1.30 (1.29929577 en yakın iki ondalık haneye yuvarlanır.)
Benzer şekilde kullanım fiyatı 3.00 TL'den 1.30 TL'ye düzeltildiği için pozisyonların toplam TL değerinin en az etkilenmesi amacıyla sözleşme çarpanı aşağıdaki gibi yeniden belirlenir:

Çeski = 100 Çyeni = Çeski / DK

Çyeni= 100/0.43309859-231 (230.89431 en yakın tam sayıya yuvarlanır.)

3.2.3. Bedelli Sermaye Artırımı Durumu

       Fag+(nbd1xR)
Fey=------------------
         1+n

C Şirketi'nin çıkarılmış sermayesinin % 100 bedelli pay senedi dağıtımı işlemleri 10 Mayıs 2012 tarihinden itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır. 9 Mayıs 2012 tarihi itibariyle spot piyasadaki ağırlıklı ortalama fiyatı 6.00 TL olan C pay senedinin, 10 Mayıs 2012 tarihi itibariyle teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatı 3.50 TL olmuştur.

Fag=-6.00

        [6.00 + (1 X 1)]
Fey=------------------------ =3.50  
            (1 + 1)

Düzeltme Katsayısı (DK), pay senedinin Endeks ve Veri Müdürlüğü tarafından hesaplanan yeni teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatının özsermaye hali öncesi son ağırlıklı ortalama fiyatına bölünmesiyle aşağıdaki gibi bulunur:

DK - 3.50 / 6.00 - 0.58333333

C pay senedi üzerine yazılı alım opsiyonu sözleşmesinin yeni kullanım fiyatı ise önceki kullanım fiyatının DK ile çarpımıyla bulunur:

Keski = 5.75 Kyeni = K^skj x DK

Kyeni = 5.75 x 0.58333333 - 3.35 (3.35416664 en yakın iki ondalık haneye yuvarlanır.)

Benzer şekilde kullanım fiyatı 5.75 TL'den 3.35 TL'ye düzeltildiği için pozisyonların toplam TL değerinin en az etkilenmesi amacıyla sözleşme çarpanı aşağıdaki gibi yeniden belirlenir:

Çeski =100 Çyeni = Çeski / DK

Çyeni = 100 / 0.58333333 = 171 (171.42857 en yakın tam sayıya yuvarlanır.)

3.2.4.	Bedelsiz/Bedelli Sermaye Artırımı Durumu

        Fag +(nbdl x R)
Fey =--------------------
         1+nbdz+nbdl

D Şirketinin çıkarılmış sermayesinin %50 bedelsiz, % 100 bedelli pay senedi dağıtımı işlemleri 10 Mayıs 2012 tarihinden itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır. 9 Mayıs 2012 tarihi itibariyle ÎMKB'deki ağırlıklı ortalama fiyatı 4.82 TL olan D pay senedinin 10 Mayıs 2012 tarihi itibariyle teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatı 2.33 TL olmuştur.

Fag = 4.82

        [4.82 + (1 x 1)]
Fey=----------------------=2.33
          (1+1+0.5)

Keski =5.00

Kyeni = Kçski x DK

Kycnj =5.00 X 0.48340249 - 2.42 (2.41701245 en yakın iki ondalık haneye yuvarlanır.)

Benzer şekilde kullanım fiyatı 5.00 TL'den 2,42 TL'ye düzeltildiği için pozisyonların toplam TL değerinin en az etkilenmesi amacıyla sözleşme çarpanı aşağıdaki gibi yeniden belirlenir:

Çeski = 100 
Çyeni = Çeski / DK
Çyeni = 100/0.48340249 - 207 (206.86695 en yakın tam sayıya yuvarlanır.)

3.2.5.	Sermaye Azaltımı Durumu

    (Azaltım Öncesi Pay Senedi Sayısı X Azaltım Öncesi Fag )
Fey=--------------------------------------------------------
         Şirketin Azaltım Sonrası Pay Senedi Sayısı

D Şirketi'nin çıkarılmış sermayesinin %20 oranında sermaye azaltılması işlemleri 19 Temmuz 2012 talihinden itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır. 18 Temmuz 2012 tarihi itibariyle ÎMKB'deki ağırlıklı ortalama fiyatı 4.84 TL olan D pay senedinin 19 Temmuz 2012 tarihi itibariyle teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatı 6.05 TL olmuştur.

Fag=4.84

       [(4.84xl)]
Fey=--------------=6.05
        1-02

Düzeltme Katsayısı (DK), pay senedinin Endeks ve Veri Müdürlüğü tarafından hesaplanan yeni teorik fiyatına esas teşkil eden ağırlıklı ortalama fiyatının özsermaye hali öncesi son ağırlıklı ortalama fiyatına bölünmesiyle aşağıdaki gibi bulunur:
DK= 6.05/4.84 - 1.25
D pay senedi üzerine yazılı alım opsiyonu sözleşmesinin yeni kullanım fiyatı ise önceki kullanım fiyatının DK ile çarpımıyla bulunur:
Keski=4.75 Kyeni = Keski x DK

Kycni = 4.75 x İ .25 ~ 5.94 (5.9375 en yakm iki ondalık haneye yuvarlanır.)

Benzer şekilde kullanım fiyatı 4.75 TL'den 5,94 TL'ye düzeltildiği için pozisyonların toplam TL değerinin en az etkilenmesi amacıyla, sözleşme çarpanı aşağıdaki gibi yeniden belirlenir:

Çeski = 100 
Çyeni =Çeski / DK 
Çyeni =100/ 1.25 = 80

DİĞER ÖZSERMAYE HALLERİNE İLİŞKİN UYARLAMALAR

Yukarıda belirtilen durumların dışında, yeni durumların ortaya çıkması halinde, PVÎOS'ların fiyat ve miktarında yapılacak uyarlamalar VÎOP Piyasa Genelgesindeki Özsermaye Halleri Komitesinin işleyiş esaslarında belirtilen hükümlere göre belirlenir ve Borsa tarafından duyurulur.
Maddeye git
    Dosyalar
    
    
    İlgili mevzuat yürürlükte değilse, bu ek/formları da yürürlükte olmayabilir.

    Copyright © 2018. Kanunum bir Karakullukçu Dan. A.Ş. (Şirket) servisidir. “Kanunum” Şirket’in tescilli markasıdır ve tüm hakları saklıdır. Kanunum bir resmi kaynak veya hukuk danışmanlık servisi değildir. Kullanıcılar Hizmet Şartlarını okumuş ve kabul etmiş sayılırlar. Adres: Aytar Cad. 28/4 Levent, 34330, İstanbul