İnternet üzerinden üyelik alınması sırasında, kredi kartı seçeneğinde sorun yaşanması halinde, Havale/EFT seçeneğine tıklayabilirsiniz. Ödeme dekontunun info@kanunum.com adresine iletilmesi akabinde üyelikler açılacaktır.
(Kanunum resmi kaynak değildir; kullanıcılar sunulan yürürlük ve metin bilgilerini resmi kaynaklardan teyid etmelidir.)
Sayfa 1 -
Dönem : 17 Yasama Yılı : 3  TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ S. Sayısı t 413  Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Per­ tev Aşçıoglu'nun 2 2 . 4 . 1 9 8 3 Tarih ve 2620 Sayılı Siyasî Partiler  Kanunu, 2 6 . 4 . 1 9 6 1 Tarih ve 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hü­ kümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 1 0 . 6 . 1983  Tarih ve 2839 Sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun Bazı Mad­ delerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanunlara Bazı Maddeler Eklen­ mesi Hakkında Kanun Teklifi; İstanbul Milletvekili Reşit Ülker  ve 20 Arkadaşının Yabancı Ülkelerde Bulunan Türk Yurttaşla­ rının Oy Kullanmalarını Sağlamak İçin 2 6 . 4 . 1 9 6 1 Günlü, 298  Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütüklerine İliş­ kin Yasanın Değiştirilmesine Dair Yasa önerisi; Antalya Millet­ vekili Aydın Güven Gürkan ve 2 Arkadaşının 1 0 . 6 . 1 9 8 3 Ta­ rih ve 2839 Sayılı Milletvekili Seçim Kanununun Bazı Maddele­ rinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi; Adana Milletvekili Coş­ kun Bayram ve Samsun Milletvekili Hasan Altay'ın 2 6 . 4 . 1 9 6 1  Tarih ve 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kü­ tükleri Hakkında Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesine Dair Ka­ nun Teklifi; Antalya Milletvekili Aydın Güven . Gürkan ve 2  Arkadaşının 2 4 . 4 . 1 9 8 3 Tarih ve 2820 Sayılı Siyasî Partiler  Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Tek­ lifi ile Adalet ve Anayasa Komisyonları Raporları (2/302, 2/308,  2/311, 2/312, 2/313)  TBMM Anavatan Partisi  Grup Başkanlığı 14 . 2 . 1986.  Sayı : 11-86/101  TÜRKÜYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI  22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu, 26:44961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hü­ kümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 10.6.1983 tarih ve 2839 sayın Milletvekili Seçimi Ka­ nunumun bazı midelerimin degiştifirimesi ve bu Kanunlara bazı maddeler eklenmesi hakkında Kanun Tek- afimiz ilişikte sunulmuştur.  Gereğini arz ederiz.  Saygılarımızla^  Haydar Özalp Pertev Aşçıoğlu  Niğde Müetvekili Zonguldak Milletvekili
Sayfa 2 -
Dönem : 17 Yasama Yılı : 3  TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ S. Sayısı t 413  Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Per­ tev Aşçıoglu'nun 2 2 . 4 . 1 9 8 3 Tarih ve 2620 Sayılı Siyasî Partiler  Kanunu, 2 6 . 4 . 1 9 6 1 Tarih ve 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hü­ kümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 1 0 . 6 . 1983  Tarih ve 2839 Sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun Bazı Mad­ delerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanunlara Bazı Maddeler Eklen­ mesi Hakkında Kanun Teklifi; İstanbul Milletvekili Reşit Ülker  ve 20 Arkadaşının Yabancı Ülkelerde Bulunan Türk Yurttaşla­ rının Oy Kullanmalarını Sağlamak İçin 2 6 . 4 . 1 9 6 1 Günlü, 298  Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütüklerine İliş­ kin Yasanın Değiştirilmesine Dair Yasa önerisi; Antalya Millet­ vekili Aydın Güven Gürkan ve 2 Arkadaşının 1 0 . 6 . 1 9 8 3 Ta­ rih ve 2839 Sayılı Milletvekili Seçim Kanununun Bazı Maddele­ rinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi; Adana Milletvekili Coş­ kun Bayram ve Samsun Milletvekili Hasan Altay'ın 2 6 . 4 . 1 9 6 1  Tarih ve 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kü­ tükleri Hakkında Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesine Dair Ka­ nun Teklifi; Antalya Milletvekili Aydın Güven . Gürkan ve 2  Arkadaşının 2 4 . 4 . 1 9 8 3 Tarih ve 2820 Sayılı Siyasî Partiler  Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Tek­ lifi ile Adalet ve Anayasa Komisyonları Raporları (2/302, 2/308,  2/311, 2/312, 2/313)  TBMM Anavatan Partisi  Grup Başkanlığı 14 . 2 . 1986.  Sayı : 11-86/101  TÜRKÜYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI  22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu, 26:44961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hü­ kümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 10.6.1983 tarih ve 2839 sayın Milletvekili Seçimi Ka­ nunumun bazı midelerimin degiştifirimesi ve bu Kanunlara bazı maddeler eklenmesi hakkında Kanun Tek- afimiz ilişikte sunulmuştur.  Gereğini arz ederiz.  Saygılarımızla^  Haydar Özalp Pertev Aşçıoğlu  Niğde Müetvekili Zonguldak Milletvekili  __ 2 —  GENEL GEREKÇE  Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında ve "bu Kanunda Demokratik nizamın vazgeçilmez unsurları olarak  tanımlanan Siyasî Partiler; vatandaşa iyiyi, yeniyi, güzeli sunmak, kendieıtinli ve faaliyetlerini beğendirmek  zoranluluğunda olan müesseselerdir.  Yürürlükteki Siyasî Partiler ve Seçim kanunlarını siyasî partilerin üye kaydından konse r ine aday tes­ pitlerinden disiplin işlerine kadar tüzük ve yönetmeliklerde olabilecek detaylara inilerek herşeyine müda­ hale edilmiş âdeta kendilerine hiçbir kolluda 'karar verebilecek imkân bırakmamıştır.  Siyasî Partilerin bütün (kademeleri sadece belirli evrakları düzenleyen memurlardan oluşur duruma gel- ımektedir. Bu ise sliyasî partilerin kendi geHşmelerini dolayısıyla demokratik siyasî hayatın oturması ve  müesseseleşmesini engellemektedir.  Nitekim <üç yılı ıdoldurımayan uygulama süresi içinde siyasî pareler ve onları denetlemekle görevlendiril­ miş, devlet organları evrak ve bürokratik formalitetere boğulmuş, kanunun bazı maddeleri işletilemez olmuş,  bazı maddeler yüzünden de partiler devlet organlarının hoşgörü ve müsamahasına sığınmak durumunda kal­ mıştır.  öte yandan siyasî partileri her zaman zor durumda bırakmış, olan kontenjan adaylığı sorununa 'bu Kanun­ da yenli 'bir çözüm getürilemediği gibi mevcut sistemde seçim kanunu ile siyasî partiler kanununun arasın­ daki farklı manalar yüzünden işletilemez duırumdadıır.  Ayrıca aday tespit işi bu Kanunla geçen {bir genel ve bir mahallî) seçimde de uygulanma imkânı bu- lamami'ş ve geçici maddelerle düzenleme yoluma gidilmiştir.  Bu itibarla getirilen yeni düzenlemelerle;  1. Formalitenin azaltılması,  2. Partilerin kongre, ön seçim, kayıt, disiplin, vs. gibi 'birçok işte ırahat hareket edebilir, millete iyiyi  sunmada yarışır hale getirilmesi,  3. İşlemeyen veya güncelleşmesi gereken bazı maddderin işler hale getirilmesi,  4. Yurt dışındaki seçmen vatandaşların oy vermelerine 'kolaylık sağlanması amaçlanmıştır.  22.4.1983 TARİH VE 2820 SAYILI SİYASÎ PARTİLER KANUNU İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİKLERE  AİT MADDE GEREKÇELERİ  Madde 1. — Bu Kanunun 10 uncu maddesi değiştirilerek ıformalite ve işlemlerin azaltılması maksadıyla,  zaten doldurulacak çizelgede var olan bilgiler mevcut olduğundan ayrıca nüfus (kâğıdı sureti veılümesi ge­ rekmediğinden bu ilbare ıfcaldıotaıştur.  Madde 2. — Bu Kanunun 14 üncü maddesi değiştirilerek, kurucuların kurucu sıfatıyla parti büyük  kongresine katıılmaları sağlanmıştır.  Madde 3. — Bu Kanunun 19 uncu maddesi değiştirilerek, eski maddede 20 ila 24 ay olan kongre sü­ releri, 24 ile 34 ay arasına çıfcariılirnış, «böylece siyasî partilerin kongreleri için daha geniş bir zaman ayır­ maları sağlanmıştır, özellikle seçimlerle, kongrelerin çatışmasına mani olunabilecektir.  Madde 4. — Bu Kanunun 20 nci maddesi değiştirilmiştir. Eski maddede yer allan 'ilçe delegelerinin sa­ dece kayıtlı üye esasına bağlı dlunması, alınan oyun hiç dikkate alınmaması uygulamada bazı halksızlılkdaıra  sebebiyet vermekte ve zorluklar çıkarmakta idi. Yeni değişiklMe daha evvel İl ve büyük 'kongre delegele­ rinde olduğu gibi İlçe kongrelerinde de siyasî partinin seçimde aldığı oy miktarı ölçü olarak kabul edilmiş,  seçime girmemiş partiler için ise esıkü statü korunmu-sibur.  Madde 5. — Bu Kanunun 21 inci maddesi değiştirilerek, kongrelerde yapılacak seçimlerde yargı dene­ timli korunmakta .ancak, birçok kongre iptaline ve uygulamada ibir takam zorluklara sebebiyet veren husus­ lar giderilerek madde basitleştirilmiştir.  Madde 6. — Bu Kanunun 37 nci maddesi değiştirilerek, daha esnek hale getirilmiştir. Siyasî Partiler  demokratik hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır. Seçimlerde Türk Milletinin huzurunda serbestçe rekabet etme  imkânına sahip olmalıdırlar. Madde 'eski şekliyle çok 'katı hükümler taşıdığından «listemi geliştirme fırsatı  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 413)
Sayfa 3 -
__ 2 —  GENEL GEREKÇE  Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında ve "bu Kanunda Demokratik nizamın vazgeçilmez unsurları olarak  tanımlanan Siyasî Partiler; vatandaşa iyiyi, yeniyi, güzeli sunmak, kendieıtinli ve faaliyetlerini beğendirmek  zoranluluğunda olan müesseselerdir.  Yürürlükteki Siyasî Partiler ve Seçim kanunlarını siyasî partilerin üye kaydından konse r ine aday tes­ pitlerinden disiplin işlerine kadar tüzük ve yönetmeliklerde olabilecek detaylara inilerek herşeyine müda­ hale edilmiş âdeta kendilerine hiçbir kolluda 'karar verebilecek imkân bırakmamıştır.  Siyasî Partilerin bütün (kademeleri sadece belirli evrakları düzenleyen memurlardan oluşur duruma gel- ımektedir. Bu ise sliyasî partilerin kendi geHşmelerini dolayısıyla demokratik siyasî hayatın oturması ve  müesseseleşmesini engellemektedir.  Nitekim <üç yılı ıdoldurımayan uygulama süresi içinde siyasî pareler ve onları denetlemekle görevlendiril­ miş, devlet organları evrak ve bürokratik formalitetere boğulmuş, kanunun bazı maddeleri işletilemez olmuş,  bazı maddeler yüzünden de partiler devlet organlarının hoşgörü ve müsamahasına sığınmak durumunda kal­ mıştır.  öte yandan siyasî partileri her zaman zor durumda bırakmış, olan kontenjan adaylığı sorununa 'bu Kanun­ da yenli 'bir çözüm getürilemediği gibi mevcut sistemde seçim kanunu ile siyasî partiler kanununun arasın­ daki farklı manalar yüzünden işletilemez duırumdadıır.  Ayrıca aday tespit işi bu Kanunla geçen {bir genel ve bir mahallî) seçimde de uygulanma imkânı bu- lamami'ş ve geçici maddelerle düzenleme yoluma gidilmiştir.  Bu itibarla getirilen yeni düzenlemelerle;  1. Formalitenin azaltılması,  2. Partilerin kongre, ön seçim, kayıt, disiplin, vs. gibi 'birçok işte ırahat hareket edebilir, millete iyiyi  sunmada yarışır hale getirilmesi,  3. İşlemeyen veya güncelleşmesi gereken bazı maddderin işler hale getirilmesi,  4. Yurt dışındaki seçmen vatandaşların oy vermelerine 'kolaylık sağlanması amaçlanmıştır.  22.4.1983 TARİH VE 2820 SAYILI SİYASÎ PARTİLER KANUNU İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİKLERE  AİT MADDE GEREKÇELERİ  Madde 1. — Bu Kanunun 10 uncu maddesi değiştirilerek ıformalite ve işlemlerin azaltılması maksadıyla,  zaten doldurulacak çizelgede var olan bilgiler mevcut olduğundan ayrıca nüfus (kâğıdı sureti veılümesi ge­ rekmediğinden bu ilbare ıfcaldıotaıştur.  Madde 2. — Bu Kanunun 14 üncü maddesi değiştirilerek, kurucuların kurucu sıfatıyla parti büyük  kongresine katıılmaları sağlanmıştır.  Madde 3. — Bu Kanunun 19 uncu maddesi değiştirilerek, eski maddede 20 ila 24 ay olan kongre sü­ releri, 24 ile 34 ay arasına çıfcariılirnış, «böylece siyasî partilerin kongreleri için daha geniş bir zaman ayır­ maları sağlanmıştır, özellikle seçimlerle, kongrelerin çatışmasına mani olunabilecektir.  Madde 4. — Bu Kanunun 20 nci maddesi değiştirilmiştir. Eski maddede yer allan 'ilçe delegelerinin sa­ dece kayıtlı üye esasına bağlı dlunması, alınan oyun hiç dikkate alınmaması uygulamada bazı halksızlılkdaıra  sebebiyet vermekte ve zorluklar çıkarmakta idi. Yeni değişiklMe daha evvel İl ve büyük 'kongre delegele­ rinde olduğu gibi İlçe kongrelerinde de siyasî partinin seçimde aldığı oy miktarı ölçü olarak kabul edilmiş,  seçime girmemiş partiler için ise esıkü statü korunmu-sibur.  Madde 5. — Bu Kanunun 21 inci maddesi değiştirilerek, kongrelerde yapılacak seçimlerde yargı dene­ timli korunmakta .ancak, birçok kongre iptaline ve uygulamada ibir takam zorluklara sebebiyet veren husus­ lar giderilerek madde basitleştirilmiştir.  Madde 6. — Bu Kanunun 37 nci maddesi değiştirilerek, daha esnek hale getirilmiştir. Siyasî Partiler  demokratik hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır. Seçimlerde Türk Milletinin huzurunda serbestçe rekabet etme  imkânına sahip olmalıdırlar. Madde 'eski şekliyle çok 'katı hükümler taşıdığından «listemi geliştirme fırsatı  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 413)  — 3 —  mümkün olamamaktadır. Maddenin yeni şekliyle Siyasî Partilere aday tespitinde kolaylık sağlananış ve mil­ letçe 'benimsenecek en iyi «adayları belirleme arnikanı getirilmek iıstenm'iştıiır.  Madde 7. — Bu Kanunun 38 inci maddesi değiştirilerek, merkez adaylığı parti içd sürtüşmelere sebe- biyet verilmeyecek şekilde düzenlenmiş ve istikrar unsuru haline getirilmiştir.  Madde 8. — Bu Kanunun 40 inci maddesi değişMerek, siyasî parti adaylarımda, parti üyesi olma  şartı tarama imkânını 'kaldıran hüküm metinden çıkarılmıştır.  Mıadde 9, — Bu Kanunun 41 inci maddesi değiştirilerek, sandık koruillarında görev alacak devlet me­ murlarının on yıllık alma şartı kaldırıilmı§ıtır. Zira bu durum siyasî partilerim elinde ve yetkisinde olmayan  bir görevlendirme sonucu zaman zaman iptal gerekçesi yaratmaklta idi.  Madde 10. — Bu Kanunun 42 ndi maddesi değiştirilerek, diğer maddelerle paralellilk sağlamak atmacıyla  (büzükle beHürlenen diğer (hususlar ile de seçmen listelerinin tespit edilebileceği hükmü getirilmiştir.;  Madde 11. — Bu Kanunun 46 ncı maddesi değiştirilerek, lisıtelerlin seçilecek milletvekili sayısı kadar  adayla düzenlenmesM ve tercih sisteminin bu şekilde yapılması doğrultusunda hüküm getirilmiştir. Zira  madde eskii şekli ile adayların ilki mlisli düzenlenip verilmesini gerektiriyordu. Bu durum yedeğe düşenlerin  istifa etmesi, listelerin boşalması ve sistemlin aksaması ihıtiimallini kuvvetlendirmekte idi.  Madde 12. — Bu Kanunun 57 nci maddesi değiştirilerek, her türlü parti içi itiraz yolları bittik'ten sonra  ancak, adlî organlara itiraz edilebileceği hükmü getirilmiştir, Zira parti içi İtiraz yolları tbîtmeden parti içi  disiplin işlerinin doğrudan mahkemelerde görülmesi, siyasî partilerin siyasî serbestlisini kaldırmakta idi.  Madde 13. — Bu Kamunun 66 ncı maddesinde yapılan değişiklikle partilere yapılacak bağışlarla ilgili  rakamlar günün şartlarına uygun hale gelecek şekilde düzenlenmiştir.,  Madde 14. — Bu Kanunun 101 inci maddesi değiştirilerek, siyasî partiler üzerinde Cumhuriyet Başsavcılı­ ğına yerilmiş olian, kesinleşmiş yargı Ikaran olmadan cezaî hüiküm verme yeökisi yargı kararına bağlanmış­ tır.  Madde 15. — Bu Kanunun 115 inci maddesi değiştirilerek, tamamen fahrî görevler olan siyasî parti  kademelerindeki görevliler üzerindeki cezaî sorumluluklar hafiıfletilmiştir.  Madde 16. — iBu Kanuna eklenen geçici madde ile de getirilen değişikliklerin tüzüklere hemen inti- kaıliimin sağlanmasıru mümkün kılacak sekide merkez karar ve yönetim kuruluna yetki verilmiştir.  26.4.1961 TARİH VE 298 SAYILI SEÇİMLERİN TEİMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEİN KÜTÜKLERİ  HAKKINDA KANUN İUE İLGİLİ DEÖİŞÎKLIKLERE ATT MADDE GEREKÇELERİ  Madde 17. — Bu Kanunun 1 iinci maddesi değiştirilmiştik. T. C. Anayasasının 175 indi maddesinde  Anayasa değişikliklerine ilişiklin kanunların gerektiğinde Cumhurbaşkanı tarafından, halkoyuna sunulabileceği  kabul edilmiş; 79 uncu maddesinin son fıkrasında da, bununla il'gii işlemlerin genel yönetim ve denetiminin  miUetvekiii seçimlerinde uygulanan hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir. Milletvekili seçimlerinde  seçmen kütüğüne ve oylamaya ilişkin işlemler hakkın ia ıkanun hükümleri uygulanmaktadır. Anayasanın halk  oyuna sumulimıaısı hakkımda 2707 sayılı Kanunun 1 inci maddesi 1982 Anayasasının halik oyuna sunulmasında  298 sayılı Kanunun uygulanmasını öngörmüş, ancak 2707 sayılı Kanun 1982 Anayasasının halk oyuna su­ nulmasıyla hükmünü icra etmiştir. Bu nedenlerle madieye Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların halik  oylamasına sunulmasında da bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı yolunda kesin bir hüküm eklenmiş ve  madde başlığı buna uygun olarak değiştirilmiştir.  Madde 18. — Bu Kamumun 52 nci maddesinde yapılan değişiklikle Siyasî Partilerin Radyo ve Televizyon­ la yapacakları propaganda esaslarında yeni düzenlemeler getirilmiş, buna göre TRT Kurumunca usulüne  göre tespit edilen reklâm tarif ellerine göre bedelini peşlin ödemek şartıyla ıkanunda 'belirtilen tarihler arasın­ da 10'ar dakikayı geçmeyen üç konuşma hakkı görüntülü olarak verilmesi hükme bağlanmıştır.  Madde 19. — Bu Kianunun 86 ncı maddesi değiştirilerek 94 üncü maddenin (a) ve müteaıkip bentlerin­ de sayılanların dışında, sandık seçmen listesinde kaydı olmayanların oy kullanamayacakları belirtilmiştir.  Madde 20. — Bu Kamunun 94 üncü maddesinde yapılan değişiklikle yurt dışında ikamet edip ne çalış­ tıkları ülkede, ne de kendi memleketlerinde seçme hakkım kullanamayan vatandaşlarımıza, seçim günü Tür- Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 4 -
— 3 —  mümkün olamamaktadır. Maddenin yeni şekliyle Siyasî Partilere aday tespitinde kolaylık sağlananış ve mil­ letçe 'benimsenecek en iyi «adayları belirleme arnikanı getirilmek iıstenm'iştıiır.  Madde 7. — Bu Kanunun 38 inci maddesi değiştirilerek, merkez adaylığı parti içd sürtüşmelere sebe- biyet verilmeyecek şekilde düzenlenmiş ve istikrar unsuru haline getirilmiştir.  Madde 8. — Bu Kanunun 40 inci maddesi değişMerek, siyasî parti adaylarımda, parti üyesi olma  şartı tarama imkânını 'kaldıran hüküm metinden çıkarılmıştır.  Mıadde 9, — Bu Kanunun 41 inci maddesi değiştirilerek, sandık koruillarında görev alacak devlet me­ murlarının on yıllık alma şartı kaldırıilmı§ıtır. Zira bu durum siyasî partilerim elinde ve yetkisinde olmayan  bir görevlendirme sonucu zaman zaman iptal gerekçesi yaratmaklta idi.  Madde 10. — Bu Kanunun 42 ndi maddesi değiştirilerek, diğer maddelerle paralellilk sağlamak atmacıyla  (büzükle beHürlenen diğer (hususlar ile de seçmen listelerinin tespit edilebileceği hükmü getirilmiştir.;  Madde 11. — Bu Kanunun 46 ncı maddesi değiştirilerek, lisıtelerlin seçilecek milletvekili sayısı kadar  adayla düzenlenmesM ve tercih sisteminin bu şekilde yapılması doğrultusunda hüküm getirilmiştir. Zira  madde eskii şekli ile adayların ilki mlisli düzenlenip verilmesini gerektiriyordu. Bu durum yedeğe düşenlerin  istifa etmesi, listelerin boşalması ve sistemlin aksaması ihıtiimallini kuvvetlendirmekte idi.  Madde 12. — Bu Kanunun 57 nci maddesi değiştirilerek, her türlü parti içi itiraz yolları bittik'ten sonra  ancak, adlî organlara itiraz edilebileceği hükmü getirilmiştir, Zira parti içi İtiraz yolları tbîtmeden parti içi  disiplin işlerinin doğrudan mahkemelerde görülmesi, siyasî partilerin siyasî serbestlisini kaldırmakta idi.  Madde 13. — Bu Kamunun 66 ncı maddesinde yapılan değişiklikle partilere yapılacak bağışlarla ilgili  rakamlar günün şartlarına uygun hale gelecek şekilde düzenlenmiştir.,  Madde 14. — Bu Kanunun 101 inci maddesi değiştirilerek, siyasî partiler üzerinde Cumhuriyet Başsavcılı­ ğına yerilmiş olian, kesinleşmiş yargı Ikaran olmadan cezaî hüiküm verme yeökisi yargı kararına bağlanmış­ tır.  Madde 15. — Bu Kanunun 115 inci maddesi değiştirilerek, tamamen fahrî görevler olan siyasî parti  kademelerindeki görevliler üzerindeki cezaî sorumluluklar hafiıfletilmiştir.  Madde 16. — iBu Kanuna eklenen geçici madde ile de getirilen değişikliklerin tüzüklere hemen inti- kaıliimin sağlanmasıru mümkün kılacak sekide merkez karar ve yönetim kuruluna yetki verilmiştir.  26.4.1961 TARİH VE 298 SAYILI SEÇİMLERİN TEİMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEİN KÜTÜKLERİ  HAKKINDA KANUN İUE İLGİLİ DEÖİŞÎKLIKLERE ATT MADDE GEREKÇELERİ  Madde 17. — Bu Kanunun 1 iinci maddesi değiştirilmiştik. T. C. Anayasasının 175 indi maddesinde  Anayasa değişikliklerine ilişiklin kanunların gerektiğinde Cumhurbaşkanı tarafından, halkoyuna sunulabileceği  kabul edilmiş; 79 uncu maddesinin son fıkrasında da, bununla il'gii işlemlerin genel yönetim ve denetiminin  miUetvekiii seçimlerinde uygulanan hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir. Milletvekili seçimlerinde  seçmen kütüğüne ve oylamaya ilişkin işlemler hakkın ia ıkanun hükümleri uygulanmaktadır. Anayasanın halk  oyuna sumulimıaısı hakkımda 2707 sayılı Kanunun 1 inci maddesi 1982 Anayasasının halik oyuna sunulmasında  298 sayılı Kanunun uygulanmasını öngörmüş, ancak 2707 sayılı Kanun 1982 Anayasasının halk oyuna su­ nulmasıyla hükmünü icra etmiştir. Bu nedenlerle madieye Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların halik  oylamasına sunulmasında da bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı yolunda kesin bir hüküm eklenmiş ve  madde başlığı buna uygun olarak değiştirilmiştir.  Madde 18. — Bu Kamumun 52 nci maddesinde yapılan değişiklikle Siyasî Partilerin Radyo ve Televizyon­ la yapacakları propaganda esaslarında yeni düzenlemeler getirilmiş, buna göre TRT Kurumunca usulüne  göre tespit edilen reklâm tarif ellerine göre bedelini peşlin ödemek şartıyla ıkanunda 'belirtilen tarihler arasın­ da 10'ar dakikayı geçmeyen üç konuşma hakkı görüntülü olarak verilmesi hükme bağlanmıştır.  Madde 19. — Bu Kianunun 86 ncı maddesi değiştirilerek 94 üncü maddenin (a) ve müteaıkip bentlerin­ de sayılanların dışında, sandık seçmen listesinde kaydı olmayanların oy kullanamayacakları belirtilmiştir.  Madde 20. — Bu Kamunun 94 üncü maddesinde yapılan değişiklikle yurt dışında ikamet edip ne çalış­ tıkları ülkede, ne de kendi memleketlerinde seçme hakkım kullanamayan vatandaşlarımıza, seçim günü Tür- Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 4 —  İriye de bulunmasalar dahi mevcut Anayasa sistemirnizın ve milletlerarası hukuk ilkeleri doğrultusunda oy  kullanmalarına kolaylık getirilmek hedeflenmiştir.  Madde 2U — Madde ile bu Kanuna bir ek madde ilave edilmiştir. Biindiğıi üzere kanunların halk oyu­ na sunulması (müessesesi İk olarak 1982 Anaıyasasınm kabulünde uygulanmış ve halk oyu ile kabul edilen  bu Anayasanın 175 indi maddesinde düzenlenerek Anayasa Hukukumuzda yerinii almıştır.  Her ne kadar Anayasanın halk oyuna sunulması ile ilgil olarak 198(2 senesinde 2687 ve 2707 sayılı kanun­ lar yürürlüğe konulmuş ise de bu kanunlar münhasıran 1982 Anayasasının halk oyuna sunulmasına ve kabu­ lüne ilişkin hükümleri içerdiğinden bunların ilerde yapılacak halk oylamalarında uygulama imkânı kalmamış  ve kanunların halk oyuna sunulmasında uygulanacak hükümlerin yeniden düzenlenmesi zorunlu ihale gel­ miştir. Gerek niteliği, gerekse Anayasanın 79 uncu maddesindeki gönderme nedeniyle bu müessesenin 298  sayılı Kanun kapsamına alınması uygun görülmüştür. Ancak 298 sayılı Kanun bu müessesenin hukukumuza  girmesinden çok önce sadece seçimler için düzenlenmiş olup hükümleri içerik bakımından, halk oylama­ sında da uygulanabilir niteikte ise de ifadeler seçimlerle ilgilidir. Halk oylaması müesesesi hu Kanunun  kapsamına alınınca, kanunun birçok hükmünün yazılışının halik oylamasının özelikleri dikkate ahmarak ditti  zeltilmesi ve kanuna yeni maddeler eklenmesi gerekmektedir^  10.6.1986 TARİH VE 2839 SAYİLİ MİLLETVEKİLİ SEÇİMİ KANUNU İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİK­ LERE AİT MADDE GEREKÇELERİ.  Madde 22. — Bu Kanunun 4 Üncü maddesi değiştüriilmıiştir. Buna göre Siyasî Partiler Kanununun 38  inci maddesi ile getirilen değişiklikte meydana gelecek belirsizliği ortadan kaldırmak için seçim çevrelernin  düzenlenmesinde yediden ditibaren en büyük rakamdan başlama şartı konmuştur.  Madde 23. — Bu Kanunun 12 nci maddesinin 2 nci fıikrası Siyasî Partiler Kanunu hükümlerine para­ lel olarak değiştirilmiş, partilerin katıldıkları her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısı kadar aday  göstermeleri hususu düzenlenmiştir.  Madde 24. — Bu Kanunun 13 üncü maddesinin 1 indi fiknası Siyasî Partiler Kanununda getirilen de­ ğişikliklere paralel olarak yeniden düzenlenmiştir.  Madde 25. — Bu Kanunun 14 üncü maddesinin 1' indi fıkrası diğer maddelerle paralellik sağlamak  amacıyla yeniden düzenlenmiştir.  Madde 26,, — Bu Kanunun 26 nci maddesinin i(b) bendi değiştirilerek, merkez adayı bulunan seçim çev­ relerinde o partinin merkez adaylarının isim ve soyadının listeye yazılacağı ifade edilmiştir.  Madde 27. — Bu Kanunun 28 inci maddesi Siyasî Partiler Kanununun 46 nci maddesinde yapılan deği­ şiklikle uyum sağlayacak şekilde yenliden düzenlenmiştir.  Madde 28. — Bu Kanunun 34 üncü maddesi Siyasî Partiler Kanununun 38 inci maddesinde yapılan de­ ğişiklikle uyum sağlayacak sekide yeniden düzenlenmiştir.  Madde 29. — Bu Kanunun 35 inci maddesi diğer maddelerde yapılan değişiMikîere paralel olarak ye­ niden düzenlenmiştir.  Madde 30. — Bu Kanunun 63 üncü maddesi değişttMIerek, para cezası, günceleştirirniş ve bundan  sonraki seçimlerde devamlı uygulanması sağlanmıştır.  Madde 311. — Yürürlük maddesidir.  Madde 32. — Yürütme maddeslidik,  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 413)
Sayfa 5 -
— 4 —  İriye de bulunmasalar dahi mevcut Anayasa sistemirnizın ve milletlerarası hukuk ilkeleri doğrultusunda oy  kullanmalarına kolaylık getirilmek hedeflenmiştir.  Madde 2U — Madde ile bu Kanuna bir ek madde ilave edilmiştir. Biindiğıi üzere kanunların halk oyu­ na sunulması (müessesesi İk olarak 1982 Anaıyasasınm kabulünde uygulanmış ve halk oyu ile kabul edilen  bu Anayasanın 175 indi maddesinde düzenlenerek Anayasa Hukukumuzda yerinii almıştır.  Her ne kadar Anayasanın halk oyuna sunulması ile ilgil olarak 198(2 senesinde 2687 ve 2707 sayılı kanun­ lar yürürlüğe konulmuş ise de bu kanunlar münhasıran 1982 Anayasasının halk oyuna sunulmasına ve kabu­ lüne ilişkin hükümleri içerdiğinden bunların ilerde yapılacak halk oylamalarında uygulama imkânı kalmamış  ve kanunların halk oyuna sunulmasında uygulanacak hükümlerin yeniden düzenlenmesi zorunlu ihale gel­ miştir. Gerek niteliği, gerekse Anayasanın 79 uncu maddesindeki gönderme nedeniyle bu müessesenin 298  sayılı Kanun kapsamına alınması uygun görülmüştür. Ancak 298 sayılı Kanun bu müessesenin hukukumuza  girmesinden çok önce sadece seçimler için düzenlenmiş olup hükümleri içerik bakımından, halk oylama­ sında da uygulanabilir niteikte ise de ifadeler seçimlerle ilgilidir. Halk oylaması müesesesi hu Kanunun  kapsamına alınınca, kanunun birçok hükmünün yazılışının halik oylamasının özelikleri dikkate ahmarak ditti  zeltilmesi ve kanuna yeni maddeler eklenmesi gerekmektedir^  10.6.1986 TARİH VE 2839 SAYİLİ MİLLETVEKİLİ SEÇİMİ KANUNU İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİK­ LERE AİT MADDE GEREKÇELERİ.  Madde 22. — Bu Kanunun 4 Üncü maddesi değiştüriilmıiştir. Buna göre Siyasî Partiler Kanununun 38  inci maddesi ile getirilen değişiklikte meydana gelecek belirsizliği ortadan kaldırmak için seçim çevrelernin  düzenlenmesinde yediden ditibaren en büyük rakamdan başlama şartı konmuştur.  Madde 23. — Bu Kanunun 12 nci maddesinin 2 nci fıikrası Siyasî Partiler Kanunu hükümlerine para­ lel olarak değiştirilmiş, partilerin katıldıkları her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısı kadar aday  göstermeleri hususu düzenlenmiştir.  Madde 24. — Bu Kanunun 13 üncü maddesinin 1 indi fiknası Siyasî Partiler Kanununda getirilen de­ ğişikliklere paralel olarak yeniden düzenlenmiştir.  Madde 25. — Bu Kanunun 14 üncü maddesinin 1' indi fıkrası diğer maddelerle paralellik sağlamak  amacıyla yeniden düzenlenmiştir.  Madde 26,, — Bu Kanunun 26 nci maddesinin i(b) bendi değiştirilerek, merkez adayı bulunan seçim çev­ relerinde o partinin merkez adaylarının isim ve soyadının listeye yazılacağı ifade edilmiştir.  Madde 27. — Bu Kanunun 28 inci maddesi Siyasî Partiler Kanununun 46 nci maddesinde yapılan deği­ şiklikle uyum sağlayacak şekilde yenliden düzenlenmiştir.  Madde 28. — Bu Kanunun 34 üncü maddesi Siyasî Partiler Kanununun 38 inci maddesinde yapılan de­ ğişiklikle uyum sağlayacak sekide yeniden düzenlenmiştir.  Madde 29. — Bu Kanunun 35 inci maddesi diğer maddelerde yapılan değişiMikîere paralel olarak ye­ niden düzenlenmiştir.  Madde 30. — Bu Kanunun 63 üncü maddesi değişttMIerek, para cezası, günceleştirirniş ve bundan  sonraki seçimlerde devamlı uygulanması sağlanmıştır.  Madde 311. — Yürürlük maddesidir.  Madde 32. — Yürütme maddeslidik,  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 413)  — 5 —  TÜRKİYE ©ÜMÜK MİLLET 'MECLİSİ YÜKSEK BAŞKANLIĞINA  Ya'bancı ülkelerde hulunan Türk vatandaşlarının oy kullanmalarını sağlamak için 26.4.1961 günlü 298 sa­ ydı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkınldalki yasanın değiştirilmesine ilişkin yasa öne- rimfiz gerekçeleriyle 'blM'Jkıte sunoknuşjtuır.  Saygılarımızla. 19.2.1986  Reşit Ülker  İstanbul MMetveküi  Türkân T. Arıkan  Edirne Milletvekili  İhsan Gürbüz  Hatay Mille'rvekffi  Rıza öner Çakan  Zonguldak Milletvekili  Orhan Otağ  Kocaeli Milletvekili  Mehmet Sait Erol  Hakkâri Milletvekili  Tevfik Güneş  'Kırşehir Milletvekili  Onur al Şeref Bozkurt.  Çanakkale Milletvekilli  Hüseyin Aydemir  İzmir Milletvekili  Kemal Gökçora  Bursa Milletvekilli  Selahattin Taflıoğlu  Yozgat Milletvekili  Salih Güngörmez  Kocaeli Mille'rvekili  Cemal özdemir  Tokat Milletvekili  Sabit Batumlu  İstanbul Milletvekili  S. Hüsamettin Konuksever  Edirne Milletvekili  I  Hayrullah Olca  İzmir Milletvekili  Bilâl Şişman  İstanbul Milletvekili  Rıza Tekin  Siirt Milletvekili  Lezg'm Önal  Hakkâri Milletvekili  Yılmaz Hastürk  İstanbul Milletvekili  M. Şükrü Yüzbaşıoğlu  Afyon Milletvekili  Yabancı Ülkelerde Bulunan Türk Yurttaşlarının Oy Kullanmalarını Sağlamak için 26.4.1961 günlü, 298  sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütüklerine İlişkin Yasanın Değiştirilmesine Dair Yasa öne­ risi  GENEL GERjEKÇE  1983 yılında yurt dışındaki Türk yurttaşlarının sayısı 2 milyon 242 bindir. Şimdi bu sayının 3 milyonu  aştığı fialha'Üıkla ısöylenebllir.  Anayasamızın 67 nci maddesine göre, her yurttaşın seçme hakkı vardır. Ancak yurt dışında bulunan yurt­ taşlarımız bu güne kadar bu haklarını kuUanamamışlardır.  26.4.1961 gün ve 298 sayılı «Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hakkındaki yasanın» 35  inci maddesinde yurt dışında bulunan yurttaşların seçmen kütüğüne yazılmaları esası getirilmiştir.  Bu yasa önerisi bu 'büyük seçmen kitlesine oy kullanmak olanağı kazandırmak için hazırlanmıştır.  Birçok 'batı ülkelerinde postayla oy kullanma yada vekâleten oy kullanma kanunu vardır. Amerikanın  'biır çok eyalet yasaları da hu esası kabul etmiiştir. Amerikan yurttaşları yahancı ülkelerde Konsolosların gö­ zetiminde oylarını kuHanmak'tadırlar.  Bu konuda ilk yasa önerisini İstanbul Milletvekili Reşit Ülker, 3.4.1965Me T.B.M.M.'ye sunmuş, Dış­ işleri (Komisyonunda onaylanmış, ancak dönem sona ermesiyle geçersiz olmuştur. Aynı öneri 69 ve 73 ün­ cü dönemlerinde yenilenmiştir, öneri 19.3.1976'da içişleri Komisyonunda değiştirilerek onaylanmış, Adalet  Komisyonuna gönderilmiş ancak 45 gün içinde sonuçlandırılmaması üzerine 212.12.1976'da doğrudan Millet  Meclisi gündemine alınmışsa da görüşülmeden dönem sona erdiğinden geçersiz olmuştur.  Bu öneri aynen 1977 döneminde Kastamonu Milletvekili Sabri Tığlı ile SiVas Milletvekili Azimet Köylüoğ- lu'nca Millet Meclisine verilmişse de bu kez görüşülemeyerek geçersiz kalmıştır.  Böylelikle konu Millet Meclisince ele alınarak büyük ölçüde incelenmiş bulunmaktadır.  Maddeler çok açık olduğundan ayrıca maddelere gerekçe yazmaya gerek görülknemiştür.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 6 -
— 5 —  TÜRKİYE ©ÜMÜK MİLLET 'MECLİSİ YÜKSEK BAŞKANLIĞINA  Ya'bancı ülkelerde hulunan Türk vatandaşlarının oy kullanmalarını sağlamak için 26.4.1961 günlü 298 sa­ ydı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkınldalki yasanın değiştirilmesine ilişkin yasa öne- rimfiz gerekçeleriyle 'blM'Jkıte sunoknuşjtuır.  Saygılarımızla. 19.2.1986  Reşit Ülker  İstanbul MMetveküi  Türkân T. Arıkan  Edirne Milletvekili  İhsan Gürbüz  Hatay Mille'rvekffi  Rıza öner Çakan  Zonguldak Milletvekili  Orhan Otağ  Kocaeli Milletvekili  Mehmet Sait Erol  Hakkâri Milletvekili  Tevfik Güneş  'Kırşehir Milletvekili  Onur al Şeref Bozkurt.  Çanakkale Milletvekilli  Hüseyin Aydemir  İzmir Milletvekili  Kemal Gökçora  Bursa Milletvekilli  Selahattin Taflıoğlu  Yozgat Milletvekili  Salih Güngörmez  Kocaeli Mille'rvekili  Cemal özdemir  Tokat Milletvekili  Sabit Batumlu  İstanbul Milletvekili  S. Hüsamettin Konuksever  Edirne Milletvekili  I  Hayrullah Olca  İzmir Milletvekili  Bilâl Şişman  İstanbul Milletvekili  Rıza Tekin  Siirt Milletvekili  Lezg'm Önal  Hakkâri Milletvekili  Yılmaz Hastürk  İstanbul Milletvekili  M. Şükrü Yüzbaşıoğlu  Afyon Milletvekili  Yabancı Ülkelerde Bulunan Türk Yurttaşlarının Oy Kullanmalarını Sağlamak için 26.4.1961 günlü, 298  sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütüklerine İlişkin Yasanın Değiştirilmesine Dair Yasa öne­ risi  GENEL GERjEKÇE  1983 yılında yurt dışındaki Türk yurttaşlarının sayısı 2 milyon 242 bindir. Şimdi bu sayının 3 milyonu  aştığı fialha'Üıkla ısöylenebllir.  Anayasamızın 67 nci maddesine göre, her yurttaşın seçme hakkı vardır. Ancak yurt dışında bulunan yurt­ taşlarımız bu güne kadar bu haklarını kuUanamamışlardır.  26.4.1961 gün ve 298 sayılı «Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hakkındaki yasanın» 35  inci maddesinde yurt dışında bulunan yurttaşların seçmen kütüğüne yazılmaları esası getirilmiştir.  Bu yasa önerisi bu 'büyük seçmen kitlesine oy kullanmak olanağı kazandırmak için hazırlanmıştır.  Birçok 'batı ülkelerinde postayla oy kullanma yada vekâleten oy kullanma kanunu vardır. Amerikanın  'biır çok eyalet yasaları da hu esası kabul etmiiştir. Amerikan yurttaşları yahancı ülkelerde Konsolosların gö­ zetiminde oylarını kuHanmak'tadırlar.  Bu konuda ilk yasa önerisini İstanbul Milletvekili Reşit Ülker, 3.4.1965Me T.B.M.M.'ye sunmuş, Dış­ işleri (Komisyonunda onaylanmış, ancak dönem sona ermesiyle geçersiz olmuştur. Aynı öneri 69 ve 73 ün­ cü dönemlerinde yenilenmiştir, öneri 19.3.1976'da içişleri Komisyonunda değiştirilerek onaylanmış, Adalet  Komisyonuna gönderilmiş ancak 45 gün içinde sonuçlandırılmaması üzerine 212.12.1976'da doğrudan Millet  Meclisi gündemine alınmışsa da görüşülmeden dönem sona erdiğinden geçersiz olmuştur.  Bu öneri aynen 1977 döneminde Kastamonu Milletvekili Sabri Tığlı ile SiVas Milletvekili Azimet Köylüoğ- lu'nca Millet Meclisine verilmişse de bu kez görüşülemeyerek geçersiz kalmıştır.  Böylelikle konu Millet Meclisince ele alınarak büyük ölçüde incelenmiş bulunmaktadır.  Maddeler çok açık olduğundan ayrıca maddelere gerekçe yazmaya gerek görülknemiştür.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 6 —  İSTANBUL MİLLETVEKİLİ REŞİT ÜLKER VE 20 ARKADAŞININ TEKLİFİ  Yabancı Dlkelerde Bulunan Türk Yurttaşlarının Oy Kullanmalarını (Sağlamak İçin 26.4.1961 günlü, 298 sa­ yılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütüklerine İlişkin Yasanın Değiştirilmesine Dair Yasa önerisi  MADDE 1. — '26.4.1961 gün ve 298 sayılı yasanın 86 ncı maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir .  Yabancı ülkelerde bulunan ve bu yasanın 35 inci maddesi gereğince Seçmen Kütüğüne yazılmış olan  seçmenlerin listeleri, oy pusulaları, zarflar ve diğer araçlar, bu yasa ve değişiklik'lerindeki esaslar içerisinde, oy  verme gününden önceki uygun zamanda ilgili konsolosluklara Yüksek Seçim Kurulu aracılığı ile gönderi­ lir.  'MADDE 2. — 26.4.1961 gün ve 298 sayılı yasaya aşağıdaki Ek Madde eklenmiştir.  EK MADDE — Oy verme gününden -bir süre önce Yüksek Seçim Kurulunun belli edeceği bir günde ve  süre içinde yurt dışındaki seçmenler 'konsolosluklarda ve o 'bölgedeki devlete 'bağlı temsilciliklerimizde oluş­ turulacak sandık kurullarında oylarını kullanırlar Oy kullanma günü ve süresi uygun araçlarla yurt dışın­ daki seçmenlere duyurulur.  Konsolosluklarda ve temsild'1'iklerde ve diğer uygun görülen yerlerde 'yapılacak oy verme işlemlerinde gö­ rev alacak Seçim Kurulu ile Sandık Kurullarının sayısı, üyelerinin ve yedeklerinin sayıları ve hangi görev­ lilerden oluşacakları Yüksek Seçim Kurulunca önceden 'belirlenir.  Seçime katılan sTyasî partiler her sandıkta bir gözlemci bulundurabilirler. Gözlemcilerin isimleri yurt  dışındaki oylama gününden en az 15 gün önce Yüksek Seçim Kuruluna 'bildirilir.  Seçmenler bu yasada yazılı esaslar içinde kapalı oy verme yerinde oylarını Türkiye'de ikametgâhlarının  bulunduğu ilin adı yazılı zarfa koymak ve açılmayacak biçimde yapıştırmak yoluyla kullanır.  Oy verme işleminin ve süresinin bitiminde konsolosluk çevresinde oy sandıkları kapalı ve mühürlü olarak  konsoloslukta toplanarak seçim kurulu, sandık kurulları başkanları ve parti gözlemcileri önünde açılarak  zarflar illere göre ayrılıp sayıları belirlenir. Bir tutanak tutulara'k torbalara konup bu işlemleri içeren seçim  kurulu yazısı ile Türkiye'deki ilgili il seçim kurulu başkanlıklarına kurşunlu mühürlü kıymetli evrak olarak  postalanır.  Yurt dışındaki oy verme günün başlangıcından önce yurda -girişlerini kanıtlayanlar bağlı oldukları se­ çim kuruluna başvurarak kendilerine ayrılan sandıkta Türkiye'de'kii seçim günü oylarını kullanabilirler.  11 Seçim Kurulları seçim çevresindeki ilçe seçim 'kurulları sayım döküm tutanaklarının birleştirilmesin­ den sonra yurt dışından gelen oyların sayım dökümünü yapar, son tutanağa işlemeyerek seçim sonuçlarını  belirlerler.  MADDE 3. — 'Bu yasa yayımı gününde yürürlüğe gftrer.  MADDE 4. — Bu Yasayı Bakanlar Kurulu yürütür.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 7 -
— 6 —  İSTANBUL MİLLETVEKİLİ REŞİT ÜLKER VE 20 ARKADAŞININ TEKLİFİ  Yabancı Dlkelerde Bulunan Türk Yurttaşlarının Oy Kullanmalarını (Sağlamak İçin 26.4.1961 günlü, 298 sa­ yılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütüklerine İlişkin Yasanın Değiştirilmesine Dair Yasa önerisi  MADDE 1. — '26.4.1961 gün ve 298 sayılı yasanın 86 ncı maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir .  Yabancı ülkelerde bulunan ve bu yasanın 35 inci maddesi gereğince Seçmen Kütüğüne yazılmış olan  seçmenlerin listeleri, oy pusulaları, zarflar ve diğer araçlar, bu yasa ve değişiklik'lerindeki esaslar içerisinde, oy  verme gününden önceki uygun zamanda ilgili konsolosluklara Yüksek Seçim Kurulu aracılığı ile gönderi­ lir.  'MADDE 2. — 26.4.1961 gün ve 298 sayılı yasaya aşağıdaki Ek Madde eklenmiştir.  EK MADDE — Oy verme gününden -bir süre önce Yüksek Seçim Kurulunun belli edeceği bir günde ve  süre içinde yurt dışındaki seçmenler 'konsolosluklarda ve o 'bölgedeki devlete 'bağlı temsilciliklerimizde oluş­ turulacak sandık kurullarında oylarını kullanırlar Oy kullanma günü ve süresi uygun araçlarla yurt dışın­ daki seçmenlere duyurulur.  Konsolosluklarda ve temsild'1'iklerde ve diğer uygun görülen yerlerde 'yapılacak oy verme işlemlerinde gö­ rev alacak Seçim Kurulu ile Sandık Kurullarının sayısı, üyelerinin ve yedeklerinin sayıları ve hangi görev­ lilerden oluşacakları Yüksek Seçim Kurulunca önceden 'belirlenir.  Seçime katılan sTyasî partiler her sandıkta bir gözlemci bulundurabilirler. Gözlemcilerin isimleri yurt  dışındaki oylama gününden en az 15 gün önce Yüksek Seçim Kuruluna 'bildirilir.  Seçmenler bu yasada yazılı esaslar içinde kapalı oy verme yerinde oylarını Türkiye'de ikametgâhlarının  bulunduğu ilin adı yazılı zarfa koymak ve açılmayacak biçimde yapıştırmak yoluyla kullanır.  Oy verme işleminin ve süresinin bitiminde konsolosluk çevresinde oy sandıkları kapalı ve mühürlü olarak  konsoloslukta toplanarak seçim kurulu, sandık kurulları başkanları ve parti gözlemcileri önünde açılarak  zarflar illere göre ayrılıp sayıları belirlenir. Bir tutanak tutulara'k torbalara konup bu işlemleri içeren seçim  kurulu yazısı ile Türkiye'deki ilgili il seçim kurulu başkanlıklarına kurşunlu mühürlü kıymetli evrak olarak  postalanır.  Yurt dışındaki oy verme günün başlangıcından önce yurda -girişlerini kanıtlayanlar bağlı oldukları se­ çim kuruluna başvurarak kendilerine ayrılan sandıkta Türkiye'de'kii seçim günü oylarını kullanabilirler.  11 Seçim Kurulları seçim çevresindeki ilçe seçim 'kurulları sayım döküm tutanaklarının birleştirilmesin­ den sonra yurt dışından gelen oyların sayım dökümünü yapar, son tutanağa işlemeyerek seçim sonuçlarını  belirlerler.  MADDE 3. — 'Bu yasa yayımı gününde yürürlüğe gftrer.  MADDE 4. — Bu Yasayı Bakanlar Kurulu yürütür.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 7 —  T.B.M.M.  Sosyaldemokrat Halkçı Parti 3.3. 1986  Grup Başkanlığı  Sayı : 155  TÜRKİYE BÜYÜK MÎLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA  MMidtivek'ili Seçim Kanununda Değişiklik Yapılmasına Daiır Kıanun TekJMimiiz gerekçesi dle birlikte ili­ şikte sunulmuştur.  Gereğini saygılarımızla arz ederiz.  3.3.1986  Aydın Güven Gürkan Coşkun Bayram Hasan Altay  Antalya Milletvekili Adana Milletvekili1 Samsun Milletvekili  MİLLETVEKİLİ SEÇİM KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİNİN  GEREKÇESİ  Madde 1. — 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkındaki Kanunun 3 ün­ cü maddesi kural alarak her ili 'bir seçim çevresi ka'buletmiş'ken; 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun  4 üncü maddesinde, yediden çok milletvekili çıkaran illeri türden çok seçim çevresine ayırmıştır. 'Bu ayrım  yapay olduğu kadar, pratik bir yarar da sağlamamaktadır. Çünkü, birleşik oy pusulasına 'bağlanmış seçim­ lerde, seçmen oyunu adaylardan çok, belli bir partiye yöneltmektedir. Bir ilin çıkaracağı milletvekili sayısı  bu yönüyle fazla önem taşımamaktadır.  Yedili bir il olduğu gibi kalırken, sekiz milletvekili çJkaran bir ilde iki seçim çevresi oluşturmanın inan­ dırıcı yanıtı gösterilemez. Bir seçmene, İlinden çıkacak«rniüetvekjllerinden ancak bir kısmına oy verme ola­ nağı tanımanın ve ancak 'bir kısmı arasında tercih oyu 'kullanabilmesinin de hiç bir haklı yönü bulunmamak­ tadır.  Birden çok seçim çevresi olan illerde, boşalma halinde yapılacak ara seçimlerinde seçmen listelerinin gtin- celeştirilımesinde bir takım güçlüklerle karşıla'bileceği de anlaşılma'ktadır.  'Bu nedenlerle, evvelce olduğu gi'bi, her il bir seçim çevresi olarak kabul edilmiş; 4 üncü madde buna  göre değiştirilmiştir.  Madde 2. — 'Bu madde, «ilk milletvekili genel seçimlerinde oy kullanmayan seçmenlere yönelik olduğu­ na göre, geçici maddeler arasında yer alması gerekirdi.  Seçmenlerin oy kullanmaları kadar, oy kullanmak istememelerine de demokratik bir hak gözüyle bakıl­ malıdır.  Bu nedenle 63 üncü maddenin yasa metninden çıkarılması uygun bulunmuştur.  Madde 3 ve 4. — Maddelerin yürürlük ve . yürütmssli ile ilgilidir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 8 -
— 7 —  T.B.M.M.  Sosyaldemokrat Halkçı Parti 3.3. 1986  Grup Başkanlığı  Sayı : 155  TÜRKİYE BÜYÜK MÎLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA  MMidtivek'ili Seçim Kanununda Değişiklik Yapılmasına Daiır Kıanun TekJMimiiz gerekçesi dle birlikte ili­ şikte sunulmuştur.  Gereğini saygılarımızla arz ederiz.  3.3.1986  Aydın Güven Gürkan Coşkun Bayram Hasan Altay  Antalya Milletvekili Adana Milletvekili1 Samsun Milletvekili  MİLLETVEKİLİ SEÇİM KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİNİN  GEREKÇESİ  Madde 1. — 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkındaki Kanunun 3 ün­ cü maddesi kural alarak her ili 'bir seçim çevresi ka'buletmiş'ken; 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun  4 üncü maddesinde, yediden çok milletvekili çıkaran illeri türden çok seçim çevresine ayırmıştır. 'Bu ayrım  yapay olduğu kadar, pratik bir yarar da sağlamamaktadır. Çünkü, birleşik oy pusulasına 'bağlanmış seçim­ lerde, seçmen oyunu adaylardan çok, belli bir partiye yöneltmektedir. Bir ilin çıkaracağı milletvekili sayısı  bu yönüyle fazla önem taşımamaktadır.  Yedili bir il olduğu gibi kalırken, sekiz milletvekili çJkaran bir ilde iki seçim çevresi oluşturmanın inan­ dırıcı yanıtı gösterilemez. Bir seçmene, İlinden çıkacak«rniüetvekjllerinden ancak bir kısmına oy verme ola­ nağı tanımanın ve ancak 'bir kısmı arasında tercih oyu 'kullanabilmesinin de hiç bir haklı yönü bulunmamak­ tadır.  Birden çok seçim çevresi olan illerde, boşalma halinde yapılacak ara seçimlerinde seçmen listelerinin gtin- celeştirilımesinde bir takım güçlüklerle karşıla'bileceği de anlaşılma'ktadır.  'Bu nedenlerle, evvelce olduğu gi'bi, her il bir seçim çevresi olarak kabul edilmiş; 4 üncü madde buna  göre değiştirilmiştir.  Madde 2. — 'Bu madde, «ilk milletvekili genel seçimlerinde oy kullanmayan seçmenlere yönelik olduğu­ na göre, geçici maddeler arasında yer alması gerekirdi.  Seçmenlerin oy kullanmaları kadar, oy kullanmak istememelerine de demokratik bir hak gözüyle bakıl­ malıdır.  Bu nedenle 63 üncü maddenin yasa metninden çıkarılması uygun bulunmuştur.  Madde 3 ve 4. — Maddelerin yürürlük ve . yürütmssli ile ilgilidir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 8 —  ANTALYA MİLLETVEKİLİ AYDIN GÜVEN GÜRİKAN VE 2 ARKADAŞININ TEKLİFİ  10.6.1983 Tarih ve 2839 Sayıh Milletvekili Seçim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Ka­ nun Teklifi  MAİDDE 1. — 2839 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi aşağıdaki sekikie değiştkitaişfcir.  «Seçim çevreleri ve çıkaracağı milletvekili sayısı  Madde 4. — Her il bir seçim çevresidir.  İllerin çıkaracağı milletvekili sayısı saptanırken her 'ile .önce bir •mjjjliiötvefkfilli veriir.  Son genel nüfus sayımı ile belli olan Türkiye nüfusu, geri kalan milletvekili sayısına bölünmek sure­ tiyle hir rakam elide edilir. İl nüfusunun bu rakama ttöllünmesîyle bir illi ayrıca çıkaracağı milletvekili sayısı  tespit olunur.  Bu suretle hesaplanan milletvekillerinin sayısı dört yüzü bulmadığı takdirde, nüfusu milletvekili çıkarmaya  yetmeyen iller nüfusları ile artık nüfus bırakan illerin artık nüfusları 'büyüklüklerine göre sıraya konulur ve  ilk hesapta iller arasında bölüştürülmemiş bulunan milletvekilleri bu .sıraya göre dağıtılır.  Son kalan milletvekilliğinin verilmesinde, iki veya daha fazla ilin eşit nüfus veya nüfus artığı göstermesi  halinde, -bunlar arasında ad çekilir.»  MADDE 2. — 2839 sayılı Kanunun 63 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.  MADDE 3. — Bu Kanun yayımı tarihimde yürürlüğe girer.  MADDE 4. — Bu Kanun Hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.  TÜRKİYE BÜYÜ(K MİLLET MECLÎSİ BAŞKANLIĞINA  26.4.1961 Tarih ve 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkırida Kanuna Bir  Ek Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifimiz gerekçesi İle birlikte ilişikte sunulmuştur.  Gereğini saygılarımızla arz ederiz.  3.3.1986  Coşkun Bayram Hasan Al tay  Adana Milletvekili Samsun Milletvekili  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 9 -
— 8 —  ANTALYA MİLLETVEKİLİ AYDIN GÜVEN GÜRİKAN VE 2 ARKADAŞININ TEKLİFİ  10.6.1983 Tarih ve 2839 Sayıh Milletvekili Seçim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Ka­ nun Teklifi  MAİDDE 1. — 2839 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi aşağıdaki sekikie değiştkitaişfcir.  «Seçim çevreleri ve çıkaracağı milletvekili sayısı  Madde 4. — Her il bir seçim çevresidir.  İllerin çıkaracağı milletvekili sayısı saptanırken her 'ile .önce bir •mjjjliiötvefkfilli veriir.  Son genel nüfus sayımı ile belli olan Türkiye nüfusu, geri kalan milletvekili sayısına bölünmek sure­ tiyle hir rakam elide edilir. İl nüfusunun bu rakama ttöllünmesîyle bir illi ayrıca çıkaracağı milletvekili sayısı  tespit olunur.  Bu suretle hesaplanan milletvekillerinin sayısı dört yüzü bulmadığı takdirde, nüfusu milletvekili çıkarmaya  yetmeyen iller nüfusları ile artık nüfus bırakan illerin artık nüfusları 'büyüklüklerine göre sıraya konulur ve  ilk hesapta iller arasında bölüştürülmemiş bulunan milletvekilleri bu .sıraya göre dağıtılır.  Son kalan milletvekilliğinin verilmesinde, iki veya daha fazla ilin eşit nüfus veya nüfus artığı göstermesi  halinde, -bunlar arasında ad çekilir.»  MADDE 2. — 2839 sayılı Kanunun 63 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.  MADDE 3. — Bu Kanun yayımı tarihimde yürürlüğe girer.  MADDE 4. — Bu Kanun Hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.  TÜRKİYE BÜYÜ(K MİLLET MECLÎSİ BAŞKANLIĞINA  26.4.1961 Tarih ve 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkırida Kanuna Bir  Ek Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifimiz gerekçesi İle birlikte ilişikte sunulmuştur.  Gereğini saygılarımızla arz ederiz.  3.3.1986  Coşkun Bayram Hasan Al tay  Adana Milletvekili Samsun Milletvekili  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 9 —  26.4.1961 TARİH VE 298 SAYILI SEÇİMLERİN TEMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEN KÜTÜKLERİ  HAKKINDA KANUNA EKLENEN EK MADDE GEREKÇESİ  Sayıları yüzbinleri bulan yurt dışındaki Türk seçmenlerin oylarını kullanabilmeleri zamanı çoktan gel­ miştir. Ancak, bunun seçim ısistemimize ters düşmeyecek biçimde gerçekleştirilmesi, seçmenin olabildiğince  ayağına gidilmesi, aynı zamanda haksız ve adaletsiz bir oy kullanımına yol açılmaması gerekir.  Bazı önerilerde ileri sürüldüğü gibi gümrük kapılarında 24 saat süre ile 70 gün süren oy kutanımı yön­ temini benimsemek olanaksızdır. Normal surette güm rük kapılarına gelecek ve oy kullanacak seçmen sayısı  bekleneni vermeyecektir. 'Bazı partiler otobüslerle seçmenleri gümrük kapılarına taşıyacaksa bu haksız olur;  seçmenlere gölge düşürür. Ayrıca onbinlerce işçi, belli bir dönemde bir süre için işlerinden ayrılmak duru­ munda kalır; bu da işçi-işveren ilişkilerini zedeler, işçiler arzu etmedikleri bir dönemde izinlerini kullanma  durumunda kalırlar. Gümrük kapısına kadar gelen işçinin neden yurt içinde oylarını kullanmadıkları soru­ su da yanıtsız kalır.  Aynı şekilde yurt dışında çalışanların kullanacakları oyların seçim çevrelerinde değil de, Türkiye düzeyin­ de oranlama ile değerlendirmesi yolundaki görüşleri de seçimden beklenen amaçla bağdaştırmak olanak­ sızdır.  Yapılması gereken, yargrç denetiminde, işçilerimizin iş yerlerine çok daha yakın elçilik ve konsoloslukla­ rınızda, seçim sistemimizi zedelemeyen bir yöntem ge Hştinmektir. Bu konuda Yüksek Seçim Kurulunun ek­ siksiz düzenlemelerle sağlıklı bir uygulama getireceğin den de kuşku düyulmamalıdır.  Ek beşinci madde ile yapılmak istenen budur.  ADANA MİLLETVEKİLİ ÇÖŞKUN BAYRAM VE SAMSUN MİLLETVEKİLİ HASAN ALTAY'IN  TEKLİFİ:  26.4.1961 Tarih ve 1298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen (Kütükleri Hakkında (Kanuna Bir Ek  .Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifi  MADDE 1. — 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.  «Ek Madde 5. — Yurt dışında bulunan ve oy kullanma yeterliği olan Türk vatandaşları, milletvekili se­ çimlerinde oy kullanabilirler.  En az altı aydan beri yurt dışında olan, Türkiye'de seçmen kütüklerinde kayıtlı bulunmayan, yirmidir ya­ şını bitirmiş seçmen, pasaportunu göstermek suretiyle oy kullanır.  Milletvekili genel seçiminin yapılacağı yıl içinde Yüksek Seçim Kurulu, yurt dışındaki seçmenlerin oy­ larını kullanabilmeleri ve sandık başı çalışmalarının düzenlenip yürütülebilmesi için yeteri sayıda hâkimi  görevlendirir. Yurt dışı seçim çalışmalarını seçim takvimine uygun biçimde ayrıntılı olarak düzenler ve de­ netler.  Yurt dışındaki seçmenlerin oy kullanacakları sandıklar, Türk elçilik ve Konsolosluklarında bulunduru­ lur. Hangi elçilik veya konsolosluklarda, hangi yabancı ülkeler için sandık veya sandıklar bulundurulacağını  Yüksek Seçim Kurulu oy yoğunluğunu ve seçim çevresinin genişliğini 'gözeterek saptar. Ayrıca hangi tarih­ ler arasında, hangi saatlerde yurt dışındaki seçmenlerin oylarını kullanabilecekleri TRT ve basın aracılığı ile  ve dış temsilciliklerimizce duyurulur.  Sandık kurulları, elçilik ve konsolosluklardaki görevlilerden de yararlanılmak suretiyle oluşturulur. Siya­ sal partiler, oy verme gün ve saatlerinde sandık başlarında ancak müşahit bulundurabilirler.  Seçmen, pasaportunu seçmen kartı gibi kullanır. Pasaporttaki kimliği, sandık kurulunca evvelce hazır­ lanmış seçmen listesine yazılır, işyeri, Türkiye'deki ikametgâhı, ikametgâhı yoksa doğum yeri veya nüfusta  kayıtlı olduğu yer ayrıca listeye kaydedilir. Seçmene, Yüksek Seçim Kurulu ve sandık mühürlü oy zarfı ve  • birleşik oy pusulası verilir. Seçmen kapalı oy verme yerinde oyunu kullanır. Kapalı zarfı alan sandık ku­ rulu başkanı zarfın üzerine seçmenin ikametgâhına, yoksa doğum yerine göre ilini yazar; imza eder. Daha  sonra seçmen sandığa kapalı zarfı atar ve seçmen listesini imzalar.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 10 -
— 9 —  26.4.1961 TARİH VE 298 SAYILI SEÇİMLERİN TEMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEN KÜTÜKLERİ  HAKKINDA KANUNA EKLENEN EK MADDE GEREKÇESİ  Sayıları yüzbinleri bulan yurt dışındaki Türk seçmenlerin oylarını kullanabilmeleri zamanı çoktan gel­ miştir. Ancak, bunun seçim ısistemimize ters düşmeyecek biçimde gerçekleştirilmesi, seçmenin olabildiğince  ayağına gidilmesi, aynı zamanda haksız ve adaletsiz bir oy kullanımına yol açılmaması gerekir.  Bazı önerilerde ileri sürüldüğü gibi gümrük kapılarında 24 saat süre ile 70 gün süren oy kutanımı yön­ temini benimsemek olanaksızdır. Normal surette güm rük kapılarına gelecek ve oy kullanacak seçmen sayısı  bekleneni vermeyecektir. 'Bazı partiler otobüslerle seçmenleri gümrük kapılarına taşıyacaksa bu haksız olur;  seçmenlere gölge düşürür. Ayrıca onbinlerce işçi, belli bir dönemde bir süre için işlerinden ayrılmak duru­ munda kalır; bu da işçi-işveren ilişkilerini zedeler, işçiler arzu etmedikleri bir dönemde izinlerini kullanma  durumunda kalırlar. Gümrük kapısına kadar gelen işçinin neden yurt içinde oylarını kullanmadıkları soru­ su da yanıtsız kalır.  Aynı şekilde yurt dışında çalışanların kullanacakları oyların seçim çevrelerinde değil de, Türkiye düzeyin­ de oranlama ile değerlendirmesi yolundaki görüşleri de seçimden beklenen amaçla bağdaştırmak olanak­ sızdır.  Yapılması gereken, yargrç denetiminde, işçilerimizin iş yerlerine çok daha yakın elçilik ve konsoloslukla­ rınızda, seçim sistemimizi zedelemeyen bir yöntem ge Hştinmektir. Bu konuda Yüksek Seçim Kurulunun ek­ siksiz düzenlemelerle sağlıklı bir uygulama getireceğin den de kuşku düyulmamalıdır.  Ek beşinci madde ile yapılmak istenen budur.  ADANA MİLLETVEKİLİ ÇÖŞKUN BAYRAM VE SAMSUN MİLLETVEKİLİ HASAN ALTAY'IN  TEKLİFİ:  26.4.1961 Tarih ve 1298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen (Kütükleri Hakkında (Kanuna Bir Ek  .Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifi  MADDE 1. — 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.  «Ek Madde 5. — Yurt dışında bulunan ve oy kullanma yeterliği olan Türk vatandaşları, milletvekili se­ çimlerinde oy kullanabilirler.  En az altı aydan beri yurt dışında olan, Türkiye'de seçmen kütüklerinde kayıtlı bulunmayan, yirmidir ya­ şını bitirmiş seçmen, pasaportunu göstermek suretiyle oy kullanır.  Milletvekili genel seçiminin yapılacağı yıl içinde Yüksek Seçim Kurulu, yurt dışındaki seçmenlerin oy­ larını kullanabilmeleri ve sandık başı çalışmalarının düzenlenip yürütülebilmesi için yeteri sayıda hâkimi  görevlendirir. Yurt dışı seçim çalışmalarını seçim takvimine uygun biçimde ayrıntılı olarak düzenler ve de­ netler.  Yurt dışındaki seçmenlerin oy kullanacakları sandıklar, Türk elçilik ve Konsolosluklarında bulunduru­ lur. Hangi elçilik veya konsolosluklarda, hangi yabancı ülkeler için sandık veya sandıklar bulundurulacağını  Yüksek Seçim Kurulu oy yoğunluğunu ve seçim çevresinin genişliğini 'gözeterek saptar. Ayrıca hangi tarih­ ler arasında, hangi saatlerde yurt dışındaki seçmenlerin oylarını kullanabilecekleri TRT ve basın aracılığı ile  ve dış temsilciliklerimizce duyurulur.  Sandık kurulları, elçilik ve konsolosluklardaki görevlilerden de yararlanılmak suretiyle oluşturulur. Siya­ sal partiler, oy verme gün ve saatlerinde sandık başlarında ancak müşahit bulundurabilirler.  Seçmen, pasaportunu seçmen kartı gibi kullanır. Pasaporttaki kimliği, sandık kurulunca evvelce hazır­ lanmış seçmen listesine yazılır, işyeri, Türkiye'deki ikametgâhı, ikametgâhı yoksa doğum yeri veya nüfusta  kayıtlı olduğu yer ayrıca listeye kaydedilir. Seçmene, Yüksek Seçim Kurulu ve sandık mühürlü oy zarfı ve  • birleşik oy pusulası verilir. Seçmen kapalı oy verme yerinde oyunu kullanır. Kapalı zarfı alan sandık ku­ rulu başkanı zarfın üzerine seçmenin ikametgâhına, yoksa doğum yerine göre ilini yazar; imza eder. Daha  sonra seçmen sandığa kapalı zarfı atar ve seçmen listesini imzalar.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — xo  Yurt dışında kullanılan birleşik oy pusulalarında, seçime katılan siyasal partiler yer alır. Oy pusulaların­ da siyasal partilerin özel işaretleri, kısaltılmış adları, tam yazı halinde adları, «Evet» mühürü basılacak boş  daire . bulunur. Bağımsız adaya oy kullanabilmesi için de bir sütun açılır. Seçmen isterse, kendisine illerine  göre sıralanmış bağımsız milletvekillerinin aday listesi de gösterilir. Seçmen, kendi ilinden bir bağımsız ada­ ya oy verecekse adını bağımsız aday sütununa yazmak suretiyle oyunu kullanır.  Yurt dışında oy kullanıma yeterliği olan her seçmen, istediği herhangi bir sandıkta oyunu kullanabilir.  Seçmen oyunu kullandıktan sonra, sandık kumlu başkanı bunu seçmenin pasaportuna yazar; mühür ve  imza eder.  Sandıklar, görevli hâkim gözetiminde açılır. Kapalı oy zarfları üzerlerinde yazılı illere göre tasnif edilir.  Torbaya konur. Durum bir tutanağa yazılır, oy zarflarının sayısını ve illerini de belirten tutanak imza olu­ nur ve bir nüshası torbaya konur. Torba mühürlenir. Görevli hâkim bu torbaları Yüksek Seçim Kuruluna  gönderir.  Oy kullanılan elçiliklerde ve konsolosluklarda seçim propagandası yapılamaz.  Yüksek Seçim Kurulu; kendisine gelen oy zarflarını, ilgili illerin il seçim kurulu başkanlıklarına, seçim  günü akşamı saat 17.00 de açılmak üzere ve seçim gününden önce illerde bulunacak biçimde sevkeder.  Yurt dışındaki oylamalarla ilgili seçim suçu işleyenlere, 298 sayılı Yasada yazılı cezalar yarı oranında ar­ tırılarak verilir.  MADDE 2. — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  MADDE 3. — Bu Kanun Hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.  T.B.M.M.  Sosyaldemokrat Halkçı Parti  Grup Başkanlığı  Tarih : 3.3.1986  Sayı : 154  TÜRKİYE BÜYÜK MÎLLETMECLÎSl BAŞKANLIĞINA  24.4.19813 Tarih ve 2820 Sayılı Siyasî Partiler Kanununun ©azı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Ka­ nun Teklifimiz gerekçesiyle birlikte ilişikte sunulmuştur.  Gereğini saygılarımızla arz ederiz. 3.3.198-6  Aydın Güven Gürkan Coşkun Bayram ' Hasan Altay  Antalya Milletvekili Adana Milletvekili Samsun Milletvekili  GENEL GEREKÇE  Yasalar; soyut ve genel nitelikli ama uygulanabilir yapıda, bağlayıcı veya yön verici üst düzey normlar­ dan oluşur. Kamu düzenini koruma veya kamu yararını sağlama düşüncesiyle de olsa, tedirginlik yaratacak,  zihinleri karıştıracak ayrıntılara girilmemesi, biçimin özü zedelememesi gerekir.  2820 sayılı Siyasal Partiler Kanununun bu yönden üzerinde durulmağa değer nitelikleri vardır. Siyasal  partilere Anayasayı da aşarak faaliyetlerinde sınırlamalar getirilmek isteriirken nerdeyse normal düzende ça­ lışamaz hale girilmiştir.  Siyasal partilerin, hukuk devleti anlayışı içinde, çağdaş, demokratik faaliyetlerini sürdürebilmeleri, vesayet  altında olmadıkları, özgür iradelerini genel hukuk esaslarına göre kullanabilecekleıii inancına ulaşabilmelerine  bağlıdır.  Oysa 28'20 sayılı Yasalda genel hatlarıyla görülen şudur :  1. Her hatalı hareket, bir ceza yaptırımına bağlanmış; eylemlerin özellikle özgürlükleri bağlayıcı ha­ pis cezasıyla cezalandırılmaları öngörülmüştür.  Türkiye Büyük Mület Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 11 -
— xo  Yurt dışında kullanılan birleşik oy pusulalarında, seçime katılan siyasal partiler yer alır. Oy pusulaların­ da siyasal partilerin özel işaretleri, kısaltılmış adları, tam yazı halinde adları, «Evet» mühürü basılacak boş  daire . bulunur. Bağımsız adaya oy kullanabilmesi için de bir sütun açılır. Seçmen isterse, kendisine illerine  göre sıralanmış bağımsız milletvekillerinin aday listesi de gösterilir. Seçmen, kendi ilinden bir bağımsız ada­ ya oy verecekse adını bağımsız aday sütununa yazmak suretiyle oyunu kullanır.  Yurt dışında oy kullanıma yeterliği olan her seçmen, istediği herhangi bir sandıkta oyunu kullanabilir.  Seçmen oyunu kullandıktan sonra, sandık kumlu başkanı bunu seçmenin pasaportuna yazar; mühür ve  imza eder.  Sandıklar, görevli hâkim gözetiminde açılır. Kapalı oy zarfları üzerlerinde yazılı illere göre tasnif edilir.  Torbaya konur. Durum bir tutanağa yazılır, oy zarflarının sayısını ve illerini de belirten tutanak imza olu­ nur ve bir nüshası torbaya konur. Torba mühürlenir. Görevli hâkim bu torbaları Yüksek Seçim Kuruluna  gönderir.  Oy kullanılan elçiliklerde ve konsolosluklarda seçim propagandası yapılamaz.  Yüksek Seçim Kurulu; kendisine gelen oy zarflarını, ilgili illerin il seçim kurulu başkanlıklarına, seçim  günü akşamı saat 17.00 de açılmak üzere ve seçim gününden önce illerde bulunacak biçimde sevkeder.  Yurt dışındaki oylamalarla ilgili seçim suçu işleyenlere, 298 sayılı Yasada yazılı cezalar yarı oranında ar­ tırılarak verilir.  MADDE 2. — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  MADDE 3. — Bu Kanun Hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.  T.B.M.M.  Sosyaldemokrat Halkçı Parti  Grup Başkanlığı  Tarih : 3.3.1986  Sayı : 154  TÜRKİYE BÜYÜK MÎLLETMECLÎSl BAŞKANLIĞINA  24.4.19813 Tarih ve 2820 Sayılı Siyasî Partiler Kanununun ©azı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Ka­ nun Teklifimiz gerekçesiyle birlikte ilişikte sunulmuştur.  Gereğini saygılarımızla arz ederiz. 3.3.198-6  Aydın Güven Gürkan Coşkun Bayram ' Hasan Altay  Antalya Milletvekili Adana Milletvekili Samsun Milletvekili  GENEL GEREKÇE  Yasalar; soyut ve genel nitelikli ama uygulanabilir yapıda, bağlayıcı veya yön verici üst düzey normlar­ dan oluşur. Kamu düzenini koruma veya kamu yararını sağlama düşüncesiyle de olsa, tedirginlik yaratacak,  zihinleri karıştıracak ayrıntılara girilmemesi, biçimin özü zedelememesi gerekir.  2820 sayılı Siyasal Partiler Kanununun bu yönden üzerinde durulmağa değer nitelikleri vardır. Siyasal  partilere Anayasayı da aşarak faaliyetlerinde sınırlamalar getirilmek isteriirken nerdeyse normal düzende ça­ lışamaz hale girilmiştir.  Siyasal partilerin, hukuk devleti anlayışı içinde, çağdaş, demokratik faaliyetlerini sürdürebilmeleri, vesayet  altında olmadıkları, özgür iradelerini genel hukuk esaslarına göre kullanabilecekleıii inancına ulaşabilmelerine  bağlıdır.  Oysa 28'20 sayılı Yasalda genel hatlarıyla görülen şudur :  1. Her hatalı hareket, bir ceza yaptırımına bağlanmış; eylemlerin özellikle özgürlükleri bağlayıcı ha­ pis cezasıyla cezalandırılmaları öngörülmüştür.  Türkiye Büyük Mület Meclisi (S. Sayısı : 413)  — İ l —  '2. Öte yandan geniş boyutlu, farklı yorumlara elverişli, katı düzenlemelerle siyasal partilerin her an ka­ patılabilecekleri havası yaratılmıştır.  Oysa, Anayasal tanımlama ile siyasal partiler «demokratik siyasî hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır.» Ka­ mu oyunun serbestçe oluşması, kuşkusuz partilerin özgürlükçü, çoğulcu demokratik bir düzen içinde çalışa­ bilmelerine bağlıdır. Anayasanın öngördüğü sosyal hukuk devletinin gerçekleşebilmesi de bunu gerektirir.  Siyasal partilere ilişkin temel düzenlemelerin partilerarası diyalog ve ortak çalışmalarla oluşturulması si­ yasal hayatın istikrar içinde sürdürülmesi açısından büyük önem taşımalktadır. Bu yöntemin geçerliliğini ve  gereğine inanıyoruz. Ancak bugün siyasal partilerin kamu beklentilerine yanıt verebilmeleri, işlevlerini sürdü­ rebilmeleri, Siyasal Partiler Kanununda bazı değişiklikleri zorunlu kılmaktadır. Aşağıda yazılı değişiklikle­ re gidilmesi, kısmen olsun siyasal partilere çalışmalarında rahatlık sağlayacaktır.  MADDELERE ILÎŞKİfN GEREKÇELER  Madde 1. — Siyasal partilerin birleşmeleri d.e yasanın önemle değerlendirilmesi gereken kurumlarından  birisidir. Bu nedenle kapsam maddesine bunun da konulması uygun 'görülmüştür.  Madde 2. — Fıkra 2 aynı zamanda birden fazla siyasal partiye üye olanların üyelik sıfatı, bu fıkraya  göre, «bu siyasî partilerin hepsinde birden sona ermiş sayılır.» Bu kural uygulamada kötüye kullanmalara  elverişlidir. Partisinden istifa ederek başka partiye kaydolmak isteyenlere eski partileri güçlük çıkarabilmek­ te, dilekçelerini almamakta veya işleme koymamaktadır. Bu hal ilgililerin baska^partiye kaydına da engel  olmaktadır.  Kaydını sildirmeyen bir üye, yeni partiye kaydolmuşsa, eski partisindeki kaydı, geçersiz sayılmalıdır.  Kasıtlı olarak farklı iki partiye kaydını yaptırma sözkonusu ise, bunun yaptırımı zaten Yasanın 114/1 fık­ rasında yazılıdır.  Madde 3. — Partilerin teşkilatı kapsamına Belediye Meclisi ve İl Genel Meclisindeki parti grupları da  dahil edilmiş ve köy ve mahalle muhtarlık bölgelerinde parti temsilcilerinin görevlendirilmesi olanağı tanın­ mıştır.  Ma'dde 4. — Siyasal partilerin kuruluşu aşamasında, salt «ek bilgi ve belgelerin» gönderilmemesi o par­ tinin kapatılması nedeni olamaz. Getirilen düzenlemede, Cumhuriyet Başsavcısı eksiklerin giderilmemesi ha­ linde, gönderme yapılan ve bu kez yeniden yapılaştırılan Yasanın 102 nci maddesine göre ilgili siyasal par­ tiye ikinci bir yazı tebliğ edecektir.  İstek yerine getirilmez veya cevap verilmezse, o zaman Cumhuriyet Başsavcılığı Yasanın 111 inci maddesi  uyarınca ilgili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunurken, aynı zamanda konuyu Anayasa Mahke­ mesine 'götürecektir.  Anayasa Mahkemesi ise «Ortada siyasal partinin kapatılmasını zorunlu kılacak derecede önemli noksan­ lıklar ve hukuksal nedenler bulunması halinde» kapatmaya ilişkin hükümleri uygulayabilecektir.  Madde 5. — Madde yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemede (b) bendinde geçen «nüfus cüzdanları»  ibaresi gereksiz formalite olduğu düşüncesiyle metinden çıkarılmıştır.  öte yandan maddenin 10/2-c bendinde geçen «Diğer Yayınlar» deyiminin uygulamada sınırlarını çizmek  hemen hemen olanaksızdır. Buna uymamak ise 111/a maddesinde hapis cezası ile cezalandırılmıştır. Bu ne­ denle maddede geçen «diğer yayınlar» sözcükleri metinden çıkarılmıştır.  Yapılan önemli bir değişiklikte partiye kayıtlı üyelerin Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi yükümlü­ lüğünün kaldırılmasıdır. Bunun nedeni bu biMirimin pratik bir yarar sağlamayacağı ve tersine partiye ka­ yıt olma isteklerini frenleyebileceği düşüncesidir.  Maddenin dördüncü fıkrasına gelince (b) ve (c) bentlerindeki bilgi ve belgelerle parti tüzük. veya program­ larında yapılan değişiklikler için konan onbeş günlük süre yeterli değidir. Yoğun parti çalışmaları gözetile­ rek bu süre otuz güne çıkarılmıştır.  Madde 6. — Siyasal faaliyette bulunma, Anayasanın güvencesi altında olan bir temel hak'tır. Mutlak  zorunlu olmadıkça, diğer temel haklar gibi bu hakka da sınırlamalar getirilmemelidir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 12 -
— İ l —  '2. Öte yandan geniş boyutlu, farklı yorumlara elverişli, katı düzenlemelerle siyasal partilerin her an ka­ patılabilecekleri havası yaratılmıştır.  Oysa, Anayasal tanımlama ile siyasal partiler «demokratik siyasî hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır.» Ka­ mu oyunun serbestçe oluşması, kuşkusuz partilerin özgürlükçü, çoğulcu demokratik bir düzen içinde çalışa­ bilmelerine bağlıdır. Anayasanın öngördüğü sosyal hukuk devletinin gerçekleşebilmesi de bunu gerektirir.  Siyasal partilere ilişkin temel düzenlemelerin partilerarası diyalog ve ortak çalışmalarla oluşturulması si­ yasal hayatın istikrar içinde sürdürülmesi açısından büyük önem taşımalktadır. Bu yöntemin geçerliliğini ve  gereğine inanıyoruz. Ancak bugün siyasal partilerin kamu beklentilerine yanıt verebilmeleri, işlevlerini sürdü­ rebilmeleri, Siyasal Partiler Kanununda bazı değişiklikleri zorunlu kılmaktadır. Aşağıda yazılı değişiklikle­ re gidilmesi, kısmen olsun siyasal partilere çalışmalarında rahatlık sağlayacaktır.  MADDELERE ILÎŞKİfN GEREKÇELER  Madde 1. — Siyasal partilerin birleşmeleri d.e yasanın önemle değerlendirilmesi gereken kurumlarından  birisidir. Bu nedenle kapsam maddesine bunun da konulması uygun 'görülmüştür.  Madde 2. — Fıkra 2 aynı zamanda birden fazla siyasal partiye üye olanların üyelik sıfatı, bu fıkraya  göre, «bu siyasî partilerin hepsinde birden sona ermiş sayılır.» Bu kural uygulamada kötüye kullanmalara  elverişlidir. Partisinden istifa ederek başka partiye kaydolmak isteyenlere eski partileri güçlük çıkarabilmek­ te, dilekçelerini almamakta veya işleme koymamaktadır. Bu hal ilgililerin baska^partiye kaydına da engel  olmaktadır.  Kaydını sildirmeyen bir üye, yeni partiye kaydolmuşsa, eski partisindeki kaydı, geçersiz sayılmalıdır.  Kasıtlı olarak farklı iki partiye kaydını yaptırma sözkonusu ise, bunun yaptırımı zaten Yasanın 114/1 fık­ rasında yazılıdır.  Madde 3. — Partilerin teşkilatı kapsamına Belediye Meclisi ve İl Genel Meclisindeki parti grupları da  dahil edilmiş ve köy ve mahalle muhtarlık bölgelerinde parti temsilcilerinin görevlendirilmesi olanağı tanın­ mıştır.  Ma'dde 4. — Siyasal partilerin kuruluşu aşamasında, salt «ek bilgi ve belgelerin» gönderilmemesi o par­ tinin kapatılması nedeni olamaz. Getirilen düzenlemede, Cumhuriyet Başsavcısı eksiklerin giderilmemesi ha­ linde, gönderme yapılan ve bu kez yeniden yapılaştırılan Yasanın 102 nci maddesine göre ilgili siyasal par­ tiye ikinci bir yazı tebliğ edecektir.  İstek yerine getirilmez veya cevap verilmezse, o zaman Cumhuriyet Başsavcılığı Yasanın 111 inci maddesi  uyarınca ilgili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunurken, aynı zamanda konuyu Anayasa Mahke­ mesine 'götürecektir.  Anayasa Mahkemesi ise «Ortada siyasal partinin kapatılmasını zorunlu kılacak derecede önemli noksan­ lıklar ve hukuksal nedenler bulunması halinde» kapatmaya ilişkin hükümleri uygulayabilecektir.  Madde 5. — Madde yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemede (b) bendinde geçen «nüfus cüzdanları»  ibaresi gereksiz formalite olduğu düşüncesiyle metinden çıkarılmıştır.  öte yandan maddenin 10/2-c bendinde geçen «Diğer Yayınlar» deyiminin uygulamada sınırlarını çizmek  hemen hemen olanaksızdır. Buna uymamak ise 111/a maddesinde hapis cezası ile cezalandırılmıştır. Bu ne­ denle maddede geçen «diğer yayınlar» sözcükleri metinden çıkarılmıştır.  Yapılan önemli bir değişiklikte partiye kayıtlı üyelerin Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi yükümlü­ lüğünün kaldırılmasıdır. Bunun nedeni bu biMirimin pratik bir yarar sağlamayacağı ve tersine partiye ka­ yıt olma isteklerini frenleyebileceği düşüncesidir.  Maddenin dördüncü fıkrasına gelince (b) ve (c) bentlerindeki bilgi ve belgelerle parti tüzük. veya program­ larında yapılan değişiklikler için konan onbeş günlük süre yeterli değidir. Yoğun parti çalışmaları gözetile­ rek bu süre otuz güne çıkarılmıştır.  Madde 6. — Siyasal faaliyette bulunma, Anayasanın güvencesi altında olan bir temel hak'tır. Mutlak  zorunlu olmadıkça, diğer temel haklar gibi bu hakka da sınırlamalar getirilmemelidir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 12 —  Anayasanın 68 inci maddesinin yedinci fıkrasında siyasal partilere giremeyecekler birer birer sayılmıştır.  Bu itibarla 2820 sayılı Kanunun 11/2-a maddesinde getirilen, Anayasayı aşan kısıtlamaları .'haklı kılacak bir  neden bulunmamak tadır. Anılan bentteki «özel Kanunla veya özel kanunun verdiği yetkiye dayanılarak ku­ rulmuş bankaların ve teşekküllerin yönetim ve dene fim işlerinde çalışanlar ile aylıklı ve yevmiyeli memur­ ları ve kamu yararına çalışan derneklerden özel gelir 'kaynakları ve özel imkanları kanunla sağlanmış olan­ ların mer'kez kurullarında görev alanlar» hükmü yasa metninden çıkarılmıştır.  Siyasal partilere üye olamayacak ve üye kayıt edile meyecekler. sayılırken 11 inci maddenin «ancak» diye  b'aşlıyan ikinci fıkrası (b) paragrafının (6) numaralı bendinde; T.C.K.'nunun 536 ve 537 nci maddelerinin  Ibazı fıkralarından hükümlülüğe de yer verilmiştir.  'Bunlar hafif hapis veya hafif para cezalarını gerek'tirir. Kabahat türünden suçlardır. Siyasal partilere üye  olmaya engel olacak içerik ve nitelikleri bulunmamaktadır. Sözü edlifen (6) numaralı bent bütünüyle metlin­ den çıkarılmıştır. ,  Madde 7. — Tüzüğe göre oluşturulan ihtiyarî kurulların işlevleri arasında «parti politikasını yayma» da  vardır. Bu sözcükler de madde metnine eklenmiştir.  Madde 8. — Fıkra beş — Siyasal partilerin «Merkez Karar Kurulu» ve «'Merkez Yönetim Kurulu» olarak  oluşturulmak istenmesi halinde, yasanın anılan maddesinin beşinci fıkrası (a) bendi, bunu her İki kurulun  büyük kongrece seçilmeleri şartına bağlı tutmuştur!  Her iki kurulun Büyük Kongrece seçilmesi herşey den önce partiyi iki başlı hale getirecektir. Merkez Ka­ rar Kurulunun, büyük kongrenin yetkilerini kullanması, parti politikasını ve stratejisini oluşturması ve mer­ kez yönetim kurulunu denetlemesi sözde kalacaktır. Eylemli olarak tüm bu İşlevi, merkez yönetim kurulu  üstlenmiş olacaktır. Merkez Karar Kurulu merkez yönetim kurulunu görevden alamayacak, ona' etkinliğini  duyuramayacaktır. Merkez karar kurulunun, aralarında anlaşmazlık çıktıkça büyük kongreyi olağanüstü  toplantıya çağırması da pratik yönden ve parti politikası olarak benimsenemez. Bu haliyle merkez karar  kurulu yasal işlevini yitirecek, bir «danışma kurulu» düzeyine inecektir.  Tüm bu sakıncalar Danışma Meclisi çalışmaları sırasında da ayrıntılı olarak dile getirilmiş; ne var ki  Anayasa Komisyonu Başkanı görüşünde direnmiştir. (Danışma Meclisi B: 60; 21.2.1983: O: 2-3, Sayfa : 703,  705, 713),  Siyasal partilerin daha önceleri olduğu gfı%İ çalışabilmeleri, kurulların birbirinin karşısına geçmemeleri  ve kurullar arası denetimin etkinlik sağlayabilmesi için «Merkez Karar Kurulu»na kendi arasından «'Merkez  Yönetim Kurulu»nu seçme yetkisi verilmelidir.  Bu suretle yapılan seçim, merkez karar ve içinden çıkan ımerkez yönetim organları arasında uyumlu ça­ lışmaya, merkez karar kurulunun merkez yönetim kurulunu denetlemesine, gerekirse yönetim kurulunu gö­ revden almasına olanak sağlayacaktır.  Madde 9. — ilk Fıkra — 13 üncü maddeye koşut olarak burada da tüzüğe göre kurullar oluşturabilme- lidir. Bu nedenle maddenin ilk fıkrasına bunu içeren bir tümce eMenmiştir.  Madde 10. — Birinci Fıkra — 13 ve 19 uncu maddelerde yer alan kurulların ilçe örgütlerinde de oluş­ turulması öngörülmüştür.  Madde 11. — Eklenen bu fıfcra ile Anamühalefet Partisi liderinin protokoldeki yerine açıklık getiril­ miş; kendisine tahsis edilecek oto hakkında da gerekli düzenlemeye yer verilmiştir.  Madde 12. — Disiplin kurullarınca parti üyeleri hakkında verilen kararların, otuz gün içinde ilgiliye tebliği  bu fıkrada öngörülmüştür.  Disiplin soruşturmasına tabi tutulmuş partilinin, parti içinde siyasal haklarını kullanabilmesi ve haklı  bulmadığı disipliner nitelikli karara karşı yetkili üst mercilere başvurabilmesi kendisine yapılacak tebliga­ ta bağlıdır. Otuz günlük tebliğ süresi özellikle kongre ve genel ve yerel seçim dönemlerinde çok uzun bir  süredir. İlgiliyi önemli siyasal haklardan yoksun bırakabilir. Onbeş günlük tebliğ süresi yeterlidir.  Madde 13. — Fıkraya eklenen 'hüküm1— Disipliner iniiteMlkte «geçici çıkarma cezası» alan parti üyesinin du­ rumuna açıklık getirmek için 53 üncü maddeye bir tümce eklenmiştir.  Tedbir kararının yürürlükte olduğu dönemde, tedbirli üyenin partisi ile olan ilişkilerine açıklık getirmek  için maddenin ilk fıkrasına -53 üncü maddede olduğu gibi- bir tümce eklenmiştir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 13 -
— 12 —  Anayasanın 68 inci maddesinin yedinci fıkrasında siyasal partilere giremeyecekler birer birer sayılmıştır.  Bu itibarla 2820 sayılı Kanunun 11/2-a maddesinde getirilen, Anayasayı aşan kısıtlamaları .'haklı kılacak bir  neden bulunmamak tadır. Anılan bentteki «özel Kanunla veya özel kanunun verdiği yetkiye dayanılarak ku­ rulmuş bankaların ve teşekküllerin yönetim ve dene fim işlerinde çalışanlar ile aylıklı ve yevmiyeli memur­ ları ve kamu yararına çalışan derneklerden özel gelir 'kaynakları ve özel imkanları kanunla sağlanmış olan­ ların mer'kez kurullarında görev alanlar» hükmü yasa metninden çıkarılmıştır.  Siyasal partilere üye olamayacak ve üye kayıt edile meyecekler. sayılırken 11 inci maddenin «ancak» diye  b'aşlıyan ikinci fıkrası (b) paragrafının (6) numaralı bendinde; T.C.K.'nunun 536 ve 537 nci maddelerinin  Ibazı fıkralarından hükümlülüğe de yer verilmiştir.  'Bunlar hafif hapis veya hafif para cezalarını gerek'tirir. Kabahat türünden suçlardır. Siyasal partilere üye  olmaya engel olacak içerik ve nitelikleri bulunmamaktadır. Sözü edlifen (6) numaralı bent bütünüyle metlin­ den çıkarılmıştır. ,  Madde 7. — Tüzüğe göre oluşturulan ihtiyarî kurulların işlevleri arasında «parti politikasını yayma» da  vardır. Bu sözcükler de madde metnine eklenmiştir.  Madde 8. — Fıkra beş — Siyasal partilerin «Merkez Karar Kurulu» ve «'Merkez Yönetim Kurulu» olarak  oluşturulmak istenmesi halinde, yasanın anılan maddesinin beşinci fıkrası (a) bendi, bunu her İki kurulun  büyük kongrece seçilmeleri şartına bağlı tutmuştur!  Her iki kurulun Büyük Kongrece seçilmesi herşey den önce partiyi iki başlı hale getirecektir. Merkez Ka­ rar Kurulunun, büyük kongrenin yetkilerini kullanması, parti politikasını ve stratejisini oluşturması ve mer­ kez yönetim kurulunu denetlemesi sözde kalacaktır. Eylemli olarak tüm bu İşlevi, merkez yönetim kurulu  üstlenmiş olacaktır. Merkez Karar Kurulu merkez yönetim kurulunu görevden alamayacak, ona' etkinliğini  duyuramayacaktır. Merkez karar kurulunun, aralarında anlaşmazlık çıktıkça büyük kongreyi olağanüstü  toplantıya çağırması da pratik yönden ve parti politikası olarak benimsenemez. Bu haliyle merkez karar  kurulu yasal işlevini yitirecek, bir «danışma kurulu» düzeyine inecektir.  Tüm bu sakıncalar Danışma Meclisi çalışmaları sırasında da ayrıntılı olarak dile getirilmiş; ne var ki  Anayasa Komisyonu Başkanı görüşünde direnmiştir. (Danışma Meclisi B: 60; 21.2.1983: O: 2-3, Sayfa : 703,  705, 713),  Siyasal partilerin daha önceleri olduğu gfı%İ çalışabilmeleri, kurulların birbirinin karşısına geçmemeleri  ve kurullar arası denetimin etkinlik sağlayabilmesi için «Merkez Karar Kurulu»na kendi arasından «'Merkez  Yönetim Kurulu»nu seçme yetkisi verilmelidir.  Bu suretle yapılan seçim, merkez karar ve içinden çıkan ımerkez yönetim organları arasında uyumlu ça­ lışmaya, merkez karar kurulunun merkez yönetim kurulunu denetlemesine, gerekirse yönetim kurulunu gö­ revden almasına olanak sağlayacaktır.  Madde 9. — ilk Fıkra — 13 üncü maddeye koşut olarak burada da tüzüğe göre kurullar oluşturabilme- lidir. Bu nedenle maddenin ilk fıkrasına bunu içeren bir tümce eMenmiştir.  Madde 10. — Birinci Fıkra — 13 ve 19 uncu maddelerde yer alan kurulların ilçe örgütlerinde de oluş­ turulması öngörülmüştür.  Madde 11. — Eklenen bu fıfcra ile Anamühalefet Partisi liderinin protokoldeki yerine açıklık getiril­ miş; kendisine tahsis edilecek oto hakkında da gerekli düzenlemeye yer verilmiştir.  Madde 12. — Disiplin kurullarınca parti üyeleri hakkında verilen kararların, otuz gün içinde ilgiliye tebliği  bu fıkrada öngörülmüştür.  Disiplin soruşturmasına tabi tutulmuş partilinin, parti içinde siyasal haklarını kullanabilmesi ve haklı  bulmadığı disipliner nitelikli karara karşı yetkili üst mercilere başvurabilmesi kendisine yapılacak tebliga­ ta bağlıdır. Otuz günlük tebliğ süresi özellikle kongre ve genel ve yerel seçim dönemlerinde çok uzun bir  süredir. İlgiliyi önemli siyasal haklardan yoksun bırakabilir. Onbeş günlük tebliğ süresi yeterlidir.  Madde 13. — Fıkraya eklenen 'hüküm1— Disipliner iniiteMlkte «geçici çıkarma cezası» alan parti üyesinin du­ rumuna açıklık getirmek için 53 üncü maddeye bir tümce eklenmiştir.  Tedbir kararının yürürlükte olduğu dönemde, tedbirli üyenin partisi ile olan ilişkilerine açıklık getirmek  için maddenin ilk fıkrasına -53 üncü maddede olduğu gibi- bir tümce eklenmiştir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 13 —  Madde 14. — 25 Haziran 1983 günlü Resmî Gazete'de yayınlanan 2860 «ayılı «Yardım Toplama Kanu­ nu» karşısında, partilerin gelir kaynakları İçişleri Bakanlığınca tartışma konusu edilmiş; örneğin siyasal par­ tilerin eşya piyangosu düzenleyemeyecekleri ileri sürülmüştür. Bu bakımdan siyasal partilerin gelir kaynak­ larına, maddenin l/g fıkrasını değiştirmek suretiyle açıklık getirilmiş; 2860 sayılı Yasayla bir pararlell'ik kurul­ muştur.  'Madde 15; — İkinci ve Dördüncü Fıkraları - Siyasî Partilerin hesaplarının ihtiyaca göre bilanço veya  işletme hesabı usulüne göre düzenlenmesi öngörülmektedir.  Madde 16. — Siyasal partilerle ilgili temel esaslar ve sınırlandırmalar ayrıntılı olarak Anayasanın 67,  68 ve 69 uncu maddelerinde yeralmıştır. 2820 sayılı Siyasi Partiler 'Kanununun 78 inci ve 79 uncu madde­ leri ile temel yasaklar kapsanmaya çalışılmış, ancak yer yer anayasal sınırlar aşılmıştır. Bu nedenle madde­ nin yeniden düzenlenmesine gerek duyulmuş ve 78 inci ve 79 uncu maddelerin yerine geçmek üzere tek mad­ de halinde siyasal partilerin amacı ve faaliyetlerinin genel çerçevesini belirten anayasal hükümlere gönderme  yapılmak suretiyle yeni bir düzenlemeye gidilmiştir.  Madde 17. — Maddeye eklenen fıkra Kanunun 78 inci maddesinin (d) bendidir. 78 inci maddenin ye­ niden düzenlenmesi sırasında kapsam dışında bırakılan bu fıkra hükmünün içeriği itibariyle 94 üncü madde  kapsamına alınması uygun görülmüştür.  Madde 118. — Temelli kapatılan siyasal partilerin kurucuları ile her düzeydeki yöneticileri hakkında ve  kapatılan partilerin üye çoğunluğunun teşkil edeceği yeni bir siyasî parti kurulması halinde uygulanacak yap­ tırım Anayasanın 69 uncu maddesinin yedinci fıkrasında yazılıdır. Siyasî Partiler Kanununun 95 inci mad­ desi ilk fıkrası Anayasadaki kuralı almakla yetinmemiş; bu kurala, eylemleriyle siyasal partinin kapatıl­ masına neden olanların on yıl süreyle başka bir siyasal partiye alınmayacakları ve milletvekilliğine aday  olamayacakları hükmünü de eklemiştir.  Bu suretle olağanüstü bir dönem için geçici olarak getirilen, Anayasanın 4 üncü maddesi (1) numaralı  fıkrasının ı(a) bendine, yasayla süreklilik kazandırılmak istenmektedir. Parti temsilcilerini kişi olarak sorumlu  tutmanın isabetli olduğu söylenemez. Bu eylemin suç niteliği varsa, ilgilisi zaten gerekli soruşturmaya tabi  tutulacaktır.  Bu nedenlerle sözkönusu yasaklama kaldırılmış ve Anayasanın 69/7 fıkrası 95 inci maddenin yerine ika­ me edilmiştir.  Madde 19. — Birinci Fıkra - Maddenin ilk fıkrası siyasi partilerin kapatılması ile ilgili olarak Anayasa  Mahkemesinde açılan davaların «duruşmalı» olarak görülmesine imkân verecek şekilde düzenlenmiştir.  Madde 20. — Anayasa Mahkemesine sevk için, yasakları inceleme kurulunun «üye tam sayısının salt  çoğunluğu» ile karar vermesi, partiler için yeterli güvence değildir. Üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu  olarak maddenin son tümcesi değiştirilmiştir.  Madde 21. — Bu maddede, Anayasa Mahkemesince hangi hallerde bir siyasal partinin kapatılabileceği  yazılıdır.  Maddenin (a) bendinde yasanın dördüncü kısmında yer alan tüm hükümlere aykırılık partiyi kapatma  nedeni sayılmıştır. Oysa, Anayasa doğrudan kapatmayı sadece 14 ve 69/8 maddelerine aykırılık halinde ön­ görmüştür. Bu nedenle maddenin ilk fıkrası buna uygun olarak yeniden düzenlenmiştir. Ayrıca; maddenin  (b) bendinde yazılı «veya parti genel başkanı veya genel başkan yardımcısı veya genel sekreterinin sözü edi­ len bu maddeler hükümlerine aykırı olarak sözlü veya yazılı beyanda bulunması» tümcesi metinden çıkart­ mıştır.  Maddenin (c) bendi aynı gerekçeyle metinden çıkarılmıştır.  Maddenin {d) bendi için de şunu söylemek gerekir:  Bazı eylem ve işlemlerden dolayı siyasal partiyi kapatmaya kadar götürecek sorumluluk, Yasanın 13 üncü  maddesinde yazılı merkez organları dışına taşmamalıdır. Maddenin (d) bendinde yazılı olduğu gibi partinin  sıradan organ, merci, kurulunun hatta parti üyesinin eyleminden hangi gerekçeyle olursa olsun ve nasıl  bir prosedür uygulanırsa uygulansın milyonlara hitabeden parti sorumlu tutulmamalı ve böyle bir hareket o  partinin kapatılması nedeni sayılmamalıdır. Demokratik düzen ve hukuk devleti anlayışı bunu zorunlu kı­ lar. Kişisel sorumluluklar saklı tutulmak üzere bu bentde Yasadan çıkarılmıştır.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 14 -
— 13 —  Madde 14. — 25 Haziran 1983 günlü Resmî Gazete'de yayınlanan 2860 «ayılı «Yardım Toplama Kanu­ nu» karşısında, partilerin gelir kaynakları İçişleri Bakanlığınca tartışma konusu edilmiş; örneğin siyasal par­ tilerin eşya piyangosu düzenleyemeyecekleri ileri sürülmüştür. Bu bakımdan siyasal partilerin gelir kaynak­ larına, maddenin l/g fıkrasını değiştirmek suretiyle açıklık getirilmiş; 2860 sayılı Yasayla bir pararlell'ik kurul­ muştur.  'Madde 15; — İkinci ve Dördüncü Fıkraları - Siyasî Partilerin hesaplarının ihtiyaca göre bilanço veya  işletme hesabı usulüne göre düzenlenmesi öngörülmektedir.  Madde 16. — Siyasal partilerle ilgili temel esaslar ve sınırlandırmalar ayrıntılı olarak Anayasanın 67,  68 ve 69 uncu maddelerinde yeralmıştır. 2820 sayılı Siyasi Partiler 'Kanununun 78 inci ve 79 uncu madde­ leri ile temel yasaklar kapsanmaya çalışılmış, ancak yer yer anayasal sınırlar aşılmıştır. Bu nedenle madde­ nin yeniden düzenlenmesine gerek duyulmuş ve 78 inci ve 79 uncu maddelerin yerine geçmek üzere tek mad­ de halinde siyasal partilerin amacı ve faaliyetlerinin genel çerçevesini belirten anayasal hükümlere gönderme  yapılmak suretiyle yeni bir düzenlemeye gidilmiştir.  Madde 17. — Maddeye eklenen fıkra Kanunun 78 inci maddesinin (d) bendidir. 78 inci maddenin ye­ niden düzenlenmesi sırasında kapsam dışında bırakılan bu fıkra hükmünün içeriği itibariyle 94 üncü madde  kapsamına alınması uygun görülmüştür.  Madde 118. — Temelli kapatılan siyasal partilerin kurucuları ile her düzeydeki yöneticileri hakkında ve  kapatılan partilerin üye çoğunluğunun teşkil edeceği yeni bir siyasî parti kurulması halinde uygulanacak yap­ tırım Anayasanın 69 uncu maddesinin yedinci fıkrasında yazılıdır. Siyasî Partiler Kanununun 95 inci mad­ desi ilk fıkrası Anayasadaki kuralı almakla yetinmemiş; bu kurala, eylemleriyle siyasal partinin kapatıl­ masına neden olanların on yıl süreyle başka bir siyasal partiye alınmayacakları ve milletvekilliğine aday  olamayacakları hükmünü de eklemiştir.  Bu suretle olağanüstü bir dönem için geçici olarak getirilen, Anayasanın 4 üncü maddesi (1) numaralı  fıkrasının ı(a) bendine, yasayla süreklilik kazandırılmak istenmektedir. Parti temsilcilerini kişi olarak sorumlu  tutmanın isabetli olduğu söylenemez. Bu eylemin suç niteliği varsa, ilgilisi zaten gerekli soruşturmaya tabi  tutulacaktır.  Bu nedenlerle sözkönusu yasaklama kaldırılmış ve Anayasanın 69/7 fıkrası 95 inci maddenin yerine ika­ me edilmiştir.  Madde 19. — Birinci Fıkra - Maddenin ilk fıkrası siyasi partilerin kapatılması ile ilgili olarak Anayasa  Mahkemesinde açılan davaların «duruşmalı» olarak görülmesine imkân verecek şekilde düzenlenmiştir.  Madde 20. — Anayasa Mahkemesine sevk için, yasakları inceleme kurulunun «üye tam sayısının salt  çoğunluğu» ile karar vermesi, partiler için yeterli güvence değildir. Üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu  olarak maddenin son tümcesi değiştirilmiştir.  Madde 21. — Bu maddede, Anayasa Mahkemesince hangi hallerde bir siyasal partinin kapatılabileceği  yazılıdır.  Maddenin (a) bendinde yasanın dördüncü kısmında yer alan tüm hükümlere aykırılık partiyi kapatma  nedeni sayılmıştır. Oysa, Anayasa doğrudan kapatmayı sadece 14 ve 69/8 maddelerine aykırılık halinde ön­ görmüştür. Bu nedenle maddenin ilk fıkrası buna uygun olarak yeniden düzenlenmiştir. Ayrıca; maddenin  (b) bendinde yazılı «veya parti genel başkanı veya genel başkan yardımcısı veya genel sekreterinin sözü edi­ len bu maddeler hükümlerine aykırı olarak sözlü veya yazılı beyanda bulunması» tümcesi metinden çıkart­ mıştır.  Maddenin (c) bendi aynı gerekçeyle metinden çıkarılmıştır.  Maddenin {d) bendi için de şunu söylemek gerekir:  Bazı eylem ve işlemlerden dolayı siyasal partiyi kapatmaya kadar götürecek sorumluluk, Yasanın 13 üncü  maddesinde yazılı merkez organları dışına taşmamalıdır. Maddenin (d) bendinde yazılı olduğu gibi partinin  sıradan organ, merci, kurulunun hatta parti üyesinin eyleminden hangi gerekçeyle olursa olsun ve nasıl  bir prosedür uygulanırsa uygulansın milyonlara hitabeden parti sorumlu tutulmamalı ve böyle bir hareket o  partinin kapatılması nedeni sayılmamalıdır. Demokratik düzen ve hukuk devleti anlayışı bunu zorunlu kı­ lar. Kişisel sorumluluklar saklı tutulmak üzere bu bentde Yasadan çıkarılmıştır.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 14 —  Madde 22. — Bu madde, siyasal partilerin kuruluş aşamasında denetimine ilişkin 9 uncu maddede yer  alan düzenlemeye koşut bir hükmü içermektedir. Şu var ki, ikuruluş aşamasında bazı önemli eksiklikler,  Cumhuriyet Başsavcılığının siyasal partinin kapatılmasını istemesini haklı kıla'bi'lir. Ancak kurulmuş; siya­ sal çalışmalarını sürdüren bir partinin, Cumhuriyet Başsavcılığınca istenen bilgi ve 'belgeleri vermemesi ve­ ya verememesi nedeniyle kapatılması düşünülmemelidir. 102 nci madde buna göre düzenlenmiş; yaptırımı  gösterilmiştir.  Madde 23. — Partileri, yasa dışı çalışmalara odak oluşturmaları nedeniyle kapatmaya ilişkin 10'3 üncü  madde yeniden düzenlenmiştir. Yasanın 97 nci maddesi- ve 101 inci maddesinin (d) bendi hükümleri yasa­ dan çıkarıldığı için yeni metinde bu maddeler yer almamıştır.  A!yrıca, bu maddede sayılan yetkili kurulların, yasaya aykırı olarak işlenen eylemleri benimsedikleri açık  seçik biçimde anlaşılalbılimelidir. «Zımnen» sübuta ermekten «özetmek, haklı ve inandırıcı olamaz. Onun için  madde metninden «zımnen» sözcüğü de çıkarılmıştır.  Madde 24. — Yasanın 1Ö1 inci maddesi, dördüncü (kısmın dördüncü bölümünde yeralan aykırılıkları da  siyasal partinin doğrudan kapatılması için yeterli saymaktadır. Oysa bu nitelemeler uygulamada çok farklı  yorurnkra elverişli olduğu gibi, hatalı kabul edilmeleri halinde de düzeltilebilecek nitelikleri vardır. Nitekim  bu gerekçe ile 4 üncü bölümde yeralan hükümler ikisi dışında (Madde 94 ve Madde 96) tümüyle yasadan  çıkarılmaktadır.  Yurt düzeyinde örgütlenmiş; milyonlarca üyesi ve seçmeni olan bir siyasal partinin, düzeltilmesi olanak­ lı 'böyle bir eylem veya işlemi nedeniyle doğrudan kapatılmasının çağdaş demokratik anlayışla, parti ve yurt  gerçekleri ile bağdaşır yönü bulunmamaktadır.  Bu hallerde, Anayasa Mahkemesi önce siyasal partiden aykırılığın giderilmesini veya tekrarlanmamasını  istemeli; buna uyulmadığı veya belli süre içinde aykırılık giderilmediği takdirde Cumhuriyet Başsavcılığınca  kapa'tma davası açılmalıdır. 'Eklenen son fıkra bunu amaçlamaktadır.  Madde 25. — Partilerin siyasal çalışmalarında, üyelerinin sayısı ve mal varlıkları iki önemli öğeyi oluştu­ rur. İki siyasal partinin kendilerini feshederek yeni bir parti oluşturmaları veya birisinin kendisini feshederek  diğerinin tüzelkişiliğine katılması hallerinde, yeni tüzelkişiliğin .veya katılman partinin durumu buna göre de­ ğerlendirilmelidir.  2821 sayılı Sendikalar Kanununun 27 nci maddesinin üçüncü fıkrasında «.... katılan veya birleşen sendika  ve konfeedrasyonların üyeleri, ayrıca bir işleme tabi tutulmaksızın katılınılan veya yeni meydana getirilen sen­ dika veya konfederasyonunun üyesi olurlar» denilmektedir. Buna benzer şekilde partilerin birleşmesi halinde  üye nakli ve kaydı kolaylaştırılmaktadır.  Madde 26. — Maddede geçen eylemler, genellikle yanlış anlaşılmaktan, zamanında yetiştirememekten ve­ ya kusurlu - hatalı bir tutumdan kaynaklanmaktadır. Bu eylemler olsa olsa para cezası yaptırımına bağlana­ bilir. Hapis cezası uygulaması politika hukuku ve günümüzdeki uygar anlayışla bağdaştırılamaz. Onun için  maddedeki hapis cezalan kaldırılmış; para cezaları ile yetinilmiştir.  Madde 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 ve .34. — Ceza hükümlerini içeren yukarıda yazılı maddeler, birer birer  gözden geçirilmiş, hemen tümünde saptanan cezaların siyasal faaliyetlerle bağdaşmayacak; partileri neredey­ se çalışmaz hale getirecek ağırlıkta olduğu görülmüştür. Bu nedenle bazı maddelerde yaptırımın para cezası ol­ ması yeterli bulunmuş; eylemin niteliği hapis cezasını gerektiriyorsa, bu cezaların da kabul edilebilir düzeyde  olmasına özen gösterilmiştir.  Madde 35. — Mevcut uygulamada bu görevlilere, göreve çıkmaları halinde, verilecek yol giderleri, tazmi­ nat ve gündelikler hakkında 2797 sayılı Yargıtay Kanununun 67 nci maddesi hüümleri uygulanmaktadır.  Ancak göreve çıkılmadığı zamanlarda da amlan görevliler, asıl görevlerinin yanında, bu yasanın kendile­ rine yüklemiş olduğu görevleri de yerine getirmektedirler. Yapılan denetimlere göre düzenlenen raporların ta­ kip ve değerlendirilmesi, yine bu yasaya göre suç sayılan bir fiilin takip ve tahkiki yalnızca başsavcı yardım­ cıları tarafından yapılabildiğinden yılın oniki ayında da görev başında oldukları düşüncesiyle bu düzenleme ge­ tirilmiştir.  Geçici Madde 13. — Madde, Merkez Karar ve Yönetim Kuruluna yasanın gerektirdiği tüzük değişiklik- liklerine olağan genel kongreye kadar gerçekleştirme yetkisini vermektedir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 15 -
— 14 —  Madde 22. — Bu madde, siyasal partilerin kuruluş aşamasında denetimine ilişkin 9 uncu maddede yer  alan düzenlemeye koşut bir hükmü içermektedir. Şu var ki, ikuruluş aşamasında bazı önemli eksiklikler,  Cumhuriyet Başsavcılığının siyasal partinin kapatılmasını istemesini haklı kıla'bi'lir. Ancak kurulmuş; siya­ sal çalışmalarını sürdüren bir partinin, Cumhuriyet Başsavcılığınca istenen bilgi ve 'belgeleri vermemesi ve­ ya verememesi nedeniyle kapatılması düşünülmemelidir. 102 nci madde buna göre düzenlenmiş; yaptırımı  gösterilmiştir.  Madde 23. — Partileri, yasa dışı çalışmalara odak oluşturmaları nedeniyle kapatmaya ilişkin 10'3 üncü  madde yeniden düzenlenmiştir. Yasanın 97 nci maddesi- ve 101 inci maddesinin (d) bendi hükümleri yasa­ dan çıkarıldığı için yeni metinde bu maddeler yer almamıştır.  A!yrıca, bu maddede sayılan yetkili kurulların, yasaya aykırı olarak işlenen eylemleri benimsedikleri açık  seçik biçimde anlaşılalbılimelidir. «Zımnen» sübuta ermekten «özetmek, haklı ve inandırıcı olamaz. Onun için  madde metninden «zımnen» sözcüğü de çıkarılmıştır.  Madde 24. — Yasanın 1Ö1 inci maddesi, dördüncü (kısmın dördüncü bölümünde yeralan aykırılıkları da  siyasal partinin doğrudan kapatılması için yeterli saymaktadır. Oysa bu nitelemeler uygulamada çok farklı  yorurnkra elverişli olduğu gibi, hatalı kabul edilmeleri halinde de düzeltilebilecek nitelikleri vardır. Nitekim  bu gerekçe ile 4 üncü bölümde yeralan hükümler ikisi dışında (Madde 94 ve Madde 96) tümüyle yasadan  çıkarılmaktadır.  Yurt düzeyinde örgütlenmiş; milyonlarca üyesi ve seçmeni olan bir siyasal partinin, düzeltilmesi olanak­ lı 'böyle bir eylem veya işlemi nedeniyle doğrudan kapatılmasının çağdaş demokratik anlayışla, parti ve yurt  gerçekleri ile bağdaşır yönü bulunmamaktadır.  Bu hallerde, Anayasa Mahkemesi önce siyasal partiden aykırılığın giderilmesini veya tekrarlanmamasını  istemeli; buna uyulmadığı veya belli süre içinde aykırılık giderilmediği takdirde Cumhuriyet Başsavcılığınca  kapa'tma davası açılmalıdır. 'Eklenen son fıkra bunu amaçlamaktadır.  Madde 25. — Partilerin siyasal çalışmalarında, üyelerinin sayısı ve mal varlıkları iki önemli öğeyi oluştu­ rur. İki siyasal partinin kendilerini feshederek yeni bir parti oluşturmaları veya birisinin kendisini feshederek  diğerinin tüzelkişiliğine katılması hallerinde, yeni tüzelkişiliğin .veya katılman partinin durumu buna göre de­ ğerlendirilmelidir.  2821 sayılı Sendikalar Kanununun 27 nci maddesinin üçüncü fıkrasında «.... katılan veya birleşen sendika  ve konfeedrasyonların üyeleri, ayrıca bir işleme tabi tutulmaksızın katılınılan veya yeni meydana getirilen sen­ dika veya konfederasyonunun üyesi olurlar» denilmektedir. Buna benzer şekilde partilerin birleşmesi halinde  üye nakli ve kaydı kolaylaştırılmaktadır.  Madde 26. — Maddede geçen eylemler, genellikle yanlış anlaşılmaktan, zamanında yetiştirememekten ve­ ya kusurlu - hatalı bir tutumdan kaynaklanmaktadır. Bu eylemler olsa olsa para cezası yaptırımına bağlana­ bilir. Hapis cezası uygulaması politika hukuku ve günümüzdeki uygar anlayışla bağdaştırılamaz. Onun için  maddedeki hapis cezalan kaldırılmış; para cezaları ile yetinilmiştir.  Madde 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 ve .34. — Ceza hükümlerini içeren yukarıda yazılı maddeler, birer birer  gözden geçirilmiş, hemen tümünde saptanan cezaların siyasal faaliyetlerle bağdaşmayacak; partileri neredey­ se çalışmaz hale getirecek ağırlıkta olduğu görülmüştür. Bu nedenle bazı maddelerde yaptırımın para cezası ol­ ması yeterli bulunmuş; eylemin niteliği hapis cezasını gerektiriyorsa, bu cezaların da kabul edilebilir düzeyde  olmasına özen gösterilmiştir.  Madde 35. — Mevcut uygulamada bu görevlilere, göreve çıkmaları halinde, verilecek yol giderleri, tazmi­ nat ve gündelikler hakkında 2797 sayılı Yargıtay Kanununun 67 nci maddesi hüümleri uygulanmaktadır.  Ancak göreve çıkılmadığı zamanlarda da amlan görevliler, asıl görevlerinin yanında, bu yasanın kendile­ rine yüklemiş olduğu görevleri de yerine getirmektedirler. Yapılan denetimlere göre düzenlenen raporların ta­ kip ve değerlendirilmesi, yine bu yasaya göre suç sayılan bir fiilin takip ve tahkiki yalnızca başsavcı yardım­ cıları tarafından yapılabildiğinden yılın oniki ayında da görev başında oldukları düşüncesiyle bu düzenleme ge­ tirilmiştir.  Geçici Madde 13. — Madde, Merkez Karar ve Yönetim Kuruluna yasanın gerektirdiği tüzük değişiklik- liklerine olağan genel kongreye kadar gerçekleştirme yetkisini vermektedir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 15 —  Kaldırılan Hükümler. — 79, 80, 82, 83, 90, 91, 92 ve 93 üncü maddelerin temas ettiği konular 78 inci  madde çerçevesine girmekte ve 97 nci maddenin konusu ise 2969 sayılı Yasa ile bir yaptırıma bağlanmış bu­ lunmaktadır. Bu nedenlerle yasa metninden çıkarılmışlardır.  Madde 38 ve 39. — Yürürlük ve yürütme ile ilgilidir.  ANTALYA MİLLETVEKİLİ AYDIN GÜVEN GÜRKAN VE 2 ARKADAŞININ TEKLİFİ  24.4.1983 Tarih ve 2820 Saydı Siyasî Partiler Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi  IMADDE 1. — 2820 sayılı Kanunun 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Kapsam  Madde 2. — Bu Kanun siyasî partilerin kurulmaları, örgütlenmeleri, çalışmaları, görev, yetki ve sorumlu­ lukları, gelir ve giderleri, denetlenmeleri, birleşmeleri, kapanma ve kapatılmalarıyla ilgili hükümleri kapsar.»  MADDE 2. — 2820 sayılı Kanunun 6 nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «iMadde 6. — Fıkra 2. — Bir kimse, aynı zamanda birden fazla siyasal partinin üyesi olamaz. Birden çok  partide kaydı olan üyenin ancak son partideki kaydı geçerli sayılır.»  MADDE 3. — 2820 sayılı Kanunun 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Siyasî Partilerin Teşkilatı  Madde 7. — Siyasî partilerin teşkilatı merkez organları ile il ve ilçe teşkilatından ve Türkiye Büyük Mil­ let Meclisi parti grubu ve il genel meclisi ve belediye meclisi gruplarından ibarettir.  11 genel meclisi ve belediye meclislerinde kurulacak gruplar ve bunların kurulları parti tüzüğünde belirle­ nir. Partili belediye başkanı parti grubunun tabiî üyesidir. Ancak grubun kararları ile bağlı değildir.  Köy ve mahalle muhtarlık bölgelerinde partiye kayıtlı bulunan parti üyeleri, parti tüzüğü öngörmüşse  muhtarlık bölgesindeki parti işlerinin yürütülmesi için parti temsilcisi veya temsilci kurulu seçerler.»  MADDE 4. — 2820 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Cumhuriyet Başsavcılığının partilerin kuruluşunu denetlemesi  Madde 9. — Cumhuriyet Başsavcılığı, kurulan partilerin tüzük ve programlarının ve kurucuların hukuksal  durumlarının Anayasa ve yasa hükümlerine uygunluğunu ve belgelerin tamam olup olmadığını, kuruluşlarım  izleyen günlerden öncelikle ve ivedilikle inceler. Saptadığı noksanlıkların giderilmesini, yasal ek bilgi ve belge­ lerin gönderilmesini yazıyla ister.  Yasal eksikler giderilmediği veya bu nitelikteki belgeler yollanmadığı takdirde Cumhuriyet Başsavcılığınca  bu Yasanın 102 nci. maddesine göre işlem yapılır. Partinin kapatılmasını haklı kılacak noksanlıklar sürdürülü- yorsa, o zaman Cumhuriyet Başsavcısı Anayasa Mahkemesine başvurur.  Konunun Anayasa Mahkemesine intikali halinde, Mahkeme, Cumhuriyet Başsavcılığının isteğinin yerine  getirilmemesi nedenlerini araştırır. Ortada siyasal partinin kapatılmasını zorunlu kılacak derecede önemli nok*  sanlıklar ve hukuksal nedenler bulunması halinde Anayasa Mahkemesi kapatmaya ilişkin hükümleri uygular.  Bunun dışında ve gerekli hallerde eksiklerin veya istenen bilgilerin tamamlattırılma ile yetinilir.»  /  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 16 -
— 15 —  Kaldırılan Hükümler. — 79, 80, 82, 83, 90, 91, 92 ve 93 üncü maddelerin temas ettiği konular 78 inci  madde çerçevesine girmekte ve 97 nci maddenin konusu ise 2969 sayılı Yasa ile bir yaptırıma bağlanmış bu­ lunmaktadır. Bu nedenlerle yasa metninden çıkarılmışlardır.  Madde 38 ve 39. — Yürürlük ve yürütme ile ilgilidir.  ANTALYA MİLLETVEKİLİ AYDIN GÜVEN GÜRKAN VE 2 ARKADAŞININ TEKLİFİ  24.4.1983 Tarih ve 2820 Saydı Siyasî Partiler Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi  IMADDE 1. — 2820 sayılı Kanunun 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Kapsam  Madde 2. — Bu Kanun siyasî partilerin kurulmaları, örgütlenmeleri, çalışmaları, görev, yetki ve sorumlu­ lukları, gelir ve giderleri, denetlenmeleri, birleşmeleri, kapanma ve kapatılmalarıyla ilgili hükümleri kapsar.»  MADDE 2. — 2820 sayılı Kanunun 6 nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «iMadde 6. — Fıkra 2. — Bir kimse, aynı zamanda birden fazla siyasal partinin üyesi olamaz. Birden çok  partide kaydı olan üyenin ancak son partideki kaydı geçerli sayılır.»  MADDE 3. — 2820 sayılı Kanunun 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Siyasî Partilerin Teşkilatı  Madde 7. — Siyasî partilerin teşkilatı merkez organları ile il ve ilçe teşkilatından ve Türkiye Büyük Mil­ let Meclisi parti grubu ve il genel meclisi ve belediye meclisi gruplarından ibarettir.  11 genel meclisi ve belediye meclislerinde kurulacak gruplar ve bunların kurulları parti tüzüğünde belirle­ nir. Partili belediye başkanı parti grubunun tabiî üyesidir. Ancak grubun kararları ile bağlı değildir.  Köy ve mahalle muhtarlık bölgelerinde partiye kayıtlı bulunan parti üyeleri, parti tüzüğü öngörmüşse  muhtarlık bölgesindeki parti işlerinin yürütülmesi için parti temsilcisi veya temsilci kurulu seçerler.»  MADDE 4. — 2820 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Cumhuriyet Başsavcılığının partilerin kuruluşunu denetlemesi  Madde 9. — Cumhuriyet Başsavcılığı, kurulan partilerin tüzük ve programlarının ve kurucuların hukuksal  durumlarının Anayasa ve yasa hükümlerine uygunluğunu ve belgelerin tamam olup olmadığını, kuruluşlarım  izleyen günlerden öncelikle ve ivedilikle inceler. Saptadığı noksanlıkların giderilmesini, yasal ek bilgi ve belge­ lerin gönderilmesini yazıyla ister.  Yasal eksikler giderilmediği veya bu nitelikteki belgeler yollanmadığı takdirde Cumhuriyet Başsavcılığınca  bu Yasanın 102 nci. maddesine göre işlem yapılır. Partinin kapatılmasını haklı kılacak noksanlıklar sürdürülü- yorsa, o zaman Cumhuriyet Başsavcısı Anayasa Mahkemesine başvurur.  Konunun Anayasa Mahkemesine intikali halinde, Mahkeme, Cumhuriyet Başsavcılığının isteğinin yerine  getirilmemesi nedenlerini araştırır. Ortada siyasal partinin kapatılmasını zorunlu kılacak derecede önemli nok*  sanlıklar ve hukuksal nedenler bulunması halinde Anayasa Mahkemesi kapatmaya ilişkin hükümleri uygular.  Bunun dışında ve gerekli hallerde eksiklerin veya istenen bilgilerin tamamlattırılma ile yetinilir.»  /  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 16 —  ıMADDE 5. — 2820 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Siyasî parti sicili  Madde 10. — Cumhuriyet Başsavcılığınca her siyasî parti için bir sicil dosyası tutulur.  Bu sicil dosyasında:  a) Kuruluş, bildiri ve ekleri,  b) Merkez organları ile teşkilat kurdukları il ve ilçeleri ve bunların organlarında görev alanların adları  soyadları, doğum yeri ve tarihleri, meslek ve sanatları ile ikametgâhlarını gösterir onaylı listeler,  c) Partinin faaliyetlerini düzenleyen yönetmelikler,  Bulunur.  Cumhuriyet Başsavcılığınca istenilen sicille ilgili diğer bilgi ve belgeler de bu dosyaya konulur.  Siyasî partiler yukarıdaki bilgi ve belgelerle, parti tüzük ve programlarında yapılan değişiklikleri değişiklik  tarihinden itibaren otuz gün içinde Cumhuriyet Başsavcılığına gönderirler.  Siyasî partilerin kapatılmaları ve kapanmaları sicil lerine işlenir.  Bu sicil herkese açıktır. Soruşturma ile ilgili bilgilerin gizliliğine ilişkin hükümler saklıdır.»  MADDE 6. — 2820 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (b) ben­ dinin altı numaralı paragrafı kaldırılmıştır.  «Madde 11. — a) Hâkimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki  öğretim elemanları, yüksek öğretim kurulu üyeleri, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görev­ lileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, öğrenciler ve silahlı kuvvet­ ler mensupları siyasî partilere giremezler.»  ıMADDE 7. — 2820 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 13.—Son Fıkra.—  Parti tüzüğünde, partinin amacına uygun olarak danışma, araştırma ve parti politikasını yayma amaçlı ku­ rullar da oluşturulabilir. Bunların görev ve yetkileri ile üyelerinin sayısı ve seçilme usulleri tüzükte gösterilir.»  MADDE 8. — 2820 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 16. — Fıkra 5. — Bu şekilde bir ayrımın öngörülmesi halinde;  a) Her iki kurulun veya sadece merkez karar kurulunun üyeleri doğrudan doğruya büyük kongrece se­ çilirler. (Tüzükte merkez karar kurulunun büyük kongrece seçilmesi öngörülmüşse merkez karar kurulu tüzük  hükümleri uyarınca kendi üyeleri arasından merkez yönetim kurulunu seçer.  Merkez yönetim kurulu, merkez karar kurulu içinden seçilmişse, hangi hallerde, nasıl bir yöntemle mer­ kez yönetim kurulunun tamamının veya üyelerinden bir kısmının görevden alınabilecekleri tüzükte belirtilir.  Merkez karar kurulunca yönetimden alınan üyeler, merkez karar kurulu üyesi olarak görevlerini sürdürürler.  Merkez yönetim kuruluna merkez karar kurulunca seçilmiş üyeler, kendiliklerinden bu görevden çekilebi­ lir; merkez karar kurulu üyesi olarak çalışabilirler. Bunların yerini merkez karar kurulu yapacağı seçimle hemen  doldurur.  b) Merkez karar ve yönetim kuruluna ait olan görevlerden hangilerinin merkez karar kurulu veya mer­ kez yönetim kurulu tarafından yerine getirileceği ve kurul üyelerinin sayısı parti tüzüğünde gösterilir.  c) Parti genel başkanı, her iki kurulun da başkanlığını yapar.  d) Her iki kurul üyeleri, büyük kongre ve büyük kongre yetkilerini kullanan kurucular kurulu toplantı­ larının tabiî üyesi olurlar.  e) Her iki kurulun toplantı ve çalışma usulleri ile birbirleriyle olan görev ilişkileri parti tüzüğünde göste­ rilir.»  MADDE 9. — 2820 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 19. — Birinci Fıkra —  Siyasî partilerin il örgütü; il kongresi, il başkanı, il yönetim kurulu ve il disiplin kurulundan oluşur. Tü­ zükte yer alacak düzenleme ile parti amacına uygun danışma ve araştırma ile parti politikasını yayacak kurul­ lar da oluşturulabilir.»  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 17 -
— 16 —  ıMADDE 5. — 2820 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Siyasî parti sicili  Madde 10. — Cumhuriyet Başsavcılığınca her siyasî parti için bir sicil dosyası tutulur.  Bu sicil dosyasında:  a) Kuruluş, bildiri ve ekleri,  b) Merkez organları ile teşkilat kurdukları il ve ilçeleri ve bunların organlarında görev alanların adları  soyadları, doğum yeri ve tarihleri, meslek ve sanatları ile ikametgâhlarını gösterir onaylı listeler,  c) Partinin faaliyetlerini düzenleyen yönetmelikler,  Bulunur.  Cumhuriyet Başsavcılığınca istenilen sicille ilgili diğer bilgi ve belgeler de bu dosyaya konulur.  Siyasî partiler yukarıdaki bilgi ve belgelerle, parti tüzük ve programlarında yapılan değişiklikleri değişiklik  tarihinden itibaren otuz gün içinde Cumhuriyet Başsavcılığına gönderirler.  Siyasî partilerin kapatılmaları ve kapanmaları sicil lerine işlenir.  Bu sicil herkese açıktır. Soruşturma ile ilgili bilgilerin gizliliğine ilişkin hükümler saklıdır.»  MADDE 6. — 2820 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (b) ben­ dinin altı numaralı paragrafı kaldırılmıştır.  «Madde 11. — a) Hâkimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki  öğretim elemanları, yüksek öğretim kurulu üyeleri, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görev­ lileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, öğrenciler ve silahlı kuvvet­ ler mensupları siyasî partilere giremezler.»  ıMADDE 7. — 2820 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 13.—Son Fıkra.—  Parti tüzüğünde, partinin amacına uygun olarak danışma, araştırma ve parti politikasını yayma amaçlı ku­ rullar da oluşturulabilir. Bunların görev ve yetkileri ile üyelerinin sayısı ve seçilme usulleri tüzükte gösterilir.»  MADDE 8. — 2820 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 16. — Fıkra 5. — Bu şekilde bir ayrımın öngörülmesi halinde;  a) Her iki kurulun veya sadece merkez karar kurulunun üyeleri doğrudan doğruya büyük kongrece se­ çilirler. (Tüzükte merkez karar kurulunun büyük kongrece seçilmesi öngörülmüşse merkez karar kurulu tüzük  hükümleri uyarınca kendi üyeleri arasından merkez yönetim kurulunu seçer.  Merkez yönetim kurulu, merkez karar kurulu içinden seçilmişse, hangi hallerde, nasıl bir yöntemle mer­ kez yönetim kurulunun tamamının veya üyelerinden bir kısmının görevden alınabilecekleri tüzükte belirtilir.  Merkez karar kurulunca yönetimden alınan üyeler, merkez karar kurulu üyesi olarak görevlerini sürdürürler.  Merkez yönetim kuruluna merkez karar kurulunca seçilmiş üyeler, kendiliklerinden bu görevden çekilebi­ lir; merkez karar kurulu üyesi olarak çalışabilirler. Bunların yerini merkez karar kurulu yapacağı seçimle hemen  doldurur.  b) Merkez karar ve yönetim kuruluna ait olan görevlerden hangilerinin merkez karar kurulu veya mer­ kez yönetim kurulu tarafından yerine getirileceği ve kurul üyelerinin sayısı parti tüzüğünde gösterilir.  c) Parti genel başkanı, her iki kurulun da başkanlığını yapar.  d) Her iki kurul üyeleri, büyük kongre ve büyük kongre yetkilerini kullanan kurucular kurulu toplantı­ larının tabiî üyesi olurlar.  e) Her iki kurulun toplantı ve çalışma usulleri ile birbirleriyle olan görev ilişkileri parti tüzüğünde göste­ rilir.»  MADDE 9. — 2820 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 19. — Birinci Fıkra —  Siyasî partilerin il örgütü; il kongresi, il başkanı, il yönetim kurulu ve il disiplin kurulundan oluşur. Tü­ zükte yer alacak düzenleme ile parti amacına uygun danışma ve araştırma ile parti politikasını yayacak kurul­ lar da oluşturulabilir.»  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 17 —  MADDE 10. — 2820 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 20. — Birinci Fıkra —  Siyasî partilerin ilçe örgütü; ilçe kongresi, ilçe başkanı ve ilçe yönetim kurulundan oluşur. Parti tüzüğün­ de ilçe disiplin kuruluna yer verilebileceği gibi, parti amacına uygun danışma ve araştırma ile parti politikası­ nı yayacak kurullar da oluşturulabilir.»  MADDE 11. -— 2820 sayılı Kanunun 35 inci mad desine aşağıdaki ek fıkra eklenmiştir.  «Madde 35. — Ek Fıkra —  Anamuhalefet partisi genel başkanı tüm protokol uygulamalarında başbakandan sonra yeralır. Giderleri  Devletçe karşılanmak üzere kendisine tahsis edilen binek otosu, Taşıt Kanununa bağlı (1) numaralı lis­ tede gösterilir.»  MADDE 12. — 2820 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin dördüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş  ve yedinci fıkranın sonuna aşağıdaki cümle eklenmiştir.  «Madde 53. — Dördüncü Fıkra —  Disiplin kurullarınca parti üyeleri hakkında verilen kararlar gerekçeleriyle birlikte onbeş gün içinde ilgi­ liye tebliğ olunur.  7 nci fıkra (Son cümle) — Geçici çıkarma cezası süresi içinde üye; o partinin üyesi olmanın sağladığı  hakları kullanamaz ve parti olanaklarından yararlanamaz.»  MADDE 13. — 2820 sayılı Kanunun 59 uncu maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 59. — Birinci fıkra —  Partiden geçici çıkarmayı veya kesin çıkarmayı gerektiren hallerde, disiplin cezası verilmesi için sevk  kararı almaya yetkili olan parti organları, tedbir niteliğinde olmak üzere, disiplin kuruluna sevkedilen üye­ yi parti içindeki görevlerinden derhal uzaklaştırabilir. Tedbir kararının yürürlükte olduğu dönemde üye o  partinin üyesi olmanın sağladığı hakları kullanamaz ve parti olanaklarından yararlanamaz.»  MADDE 14. — 2820 sayılı Kanunun 61 inci maddesinin (g) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 61. — g) Partice düzenlenen balo, eğlence, konser faaliyetlerinden; sergi, spor ve kültürel gös­ terilerden; gezi ve eğlencelerden; eşya piyangosundan sağlanacak gelirler.»  MADDE 15. — 2820 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları aşağıdaki şekilde  değiştirilmiştir.  «Madde 73. — Fıkra 2 —  Siyasî partilerin hesapları işletme veya bilanço he sabi usulüne göre düzenlenir.  Fıkra 4 — Siyasî partilerin bütçeleri, işletme veya bilanço hesabı, gelir ve gider cetvelleri ile kesin he­ saplarının nasıl düzenleneceği partilerin içyönetmelikle rinde gösterilir.»  MADDE 16. — 2820 sayılı Kanunun 78 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Genel Esaslar  Madde 78. — Siyasî Partiler;  a) Türkiye Devletinin Cumhuriyet olan şeklini değiştirmek amacı güdemezler ve Cumhuriyetin Ana­ yasa ile belirlenen niteliklerine ve Anayasanın Birinci Kısmında yeralan genel esaslarına aykırı hareket ede­ mezler.  b) Seçimler ve halk oylamalarının serbest eşit, gizli geneloy, açık sayım ve döküm esaslarına göre  yargı yönetimi ve denetimi altında yapılması esasım değiştirmek amacı güdemezler veya bu amaca yönelik  faaliyette bulunamazlar.  c) Anayasanın 14, 67, 68 ve 69 uncu maddelerinde belirlenen sınırlamaların ve esasların dışına çıkamaz­ lar.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 18 -
— 17 —  MADDE 10. — 2820 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 20. — Birinci Fıkra —  Siyasî partilerin ilçe örgütü; ilçe kongresi, ilçe başkanı ve ilçe yönetim kurulundan oluşur. Parti tüzüğün­ de ilçe disiplin kuruluna yer verilebileceği gibi, parti amacına uygun danışma ve araştırma ile parti politikası­ nı yayacak kurullar da oluşturulabilir.»  MADDE 11. -— 2820 sayılı Kanunun 35 inci mad desine aşağıdaki ek fıkra eklenmiştir.  «Madde 35. — Ek Fıkra —  Anamuhalefet partisi genel başkanı tüm protokol uygulamalarında başbakandan sonra yeralır. Giderleri  Devletçe karşılanmak üzere kendisine tahsis edilen binek otosu, Taşıt Kanununa bağlı (1) numaralı lis­ tede gösterilir.»  MADDE 12. — 2820 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin dördüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş  ve yedinci fıkranın sonuna aşağıdaki cümle eklenmiştir.  «Madde 53. — Dördüncü Fıkra —  Disiplin kurullarınca parti üyeleri hakkında verilen kararlar gerekçeleriyle birlikte onbeş gün içinde ilgi­ liye tebliğ olunur.  7 nci fıkra (Son cümle) — Geçici çıkarma cezası süresi içinde üye; o partinin üyesi olmanın sağladığı  hakları kullanamaz ve parti olanaklarından yararlanamaz.»  MADDE 13. — 2820 sayılı Kanunun 59 uncu maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 59. — Birinci fıkra —  Partiden geçici çıkarmayı veya kesin çıkarmayı gerektiren hallerde, disiplin cezası verilmesi için sevk  kararı almaya yetkili olan parti organları, tedbir niteliğinde olmak üzere, disiplin kuruluna sevkedilen üye­ yi parti içindeki görevlerinden derhal uzaklaştırabilir. Tedbir kararının yürürlükte olduğu dönemde üye o  partinin üyesi olmanın sağladığı hakları kullanamaz ve parti olanaklarından yararlanamaz.»  MADDE 14. — 2820 sayılı Kanunun 61 inci maddesinin (g) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 61. — g) Partice düzenlenen balo, eğlence, konser faaliyetlerinden; sergi, spor ve kültürel gös­ terilerden; gezi ve eğlencelerden; eşya piyangosundan sağlanacak gelirler.»  MADDE 15. — 2820 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları aşağıdaki şekilde  değiştirilmiştir.  «Madde 73. — Fıkra 2 —  Siyasî partilerin hesapları işletme veya bilanço he sabi usulüne göre düzenlenir.  Fıkra 4 — Siyasî partilerin bütçeleri, işletme veya bilanço hesabı, gelir ve gider cetvelleri ile kesin he­ saplarının nasıl düzenleneceği partilerin içyönetmelikle rinde gösterilir.»  MADDE 16. — 2820 sayılı Kanunun 78 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Genel Esaslar  Madde 78. — Siyasî Partiler;  a) Türkiye Devletinin Cumhuriyet olan şeklini değiştirmek amacı güdemezler ve Cumhuriyetin Ana­ yasa ile belirlenen niteliklerine ve Anayasanın Birinci Kısmında yeralan genel esaslarına aykırı hareket ede­ mezler.  b) Seçimler ve halk oylamalarının serbest eşit, gizli geneloy, açık sayım ve döküm esaslarına göre  yargı yönetimi ve denetimi altında yapılması esasım değiştirmek amacı güdemezler veya bu amaca yönelik  faaliyette bulunamazlar.  c) Anayasanın 14, 67, 68 ve 69 uncu maddelerinde belirlenen sınırlamaların ve esasların dışına çıkamaz­ lar.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 1 8 —  Siyasî partilerin parti içi çalışmaları partinin yönetimi, denetimi, parti organları için yapılacak seçimler  parti genel başkanlığınca, genel merkez ve il ve ilçe organlarınca ve parti gruplarınca alınacak kararlar,  eylem ve işlemleri parti tüzüğüne, parti üyeleri arasındaki eşitlik ilkesine ve demokrasi esaslarına aykırı  olamaz.»  MADDE 17. — 2820 sayılı Kanunun 94 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.  «Madde 94. — Son Fıkra — - Siyasî partiler, askerlik, güvenlik veya sivil savunma hizmetlerine hazırlayıcı nitelikte eğitim ve öğretim  faaliyetlerinde bulunamazlar.»  BEŞİNCİ KISIM  Siyasî Partilerin Kapatılması  MADDE 18. — 2820 sayılı Kanunun 95 inci mad desi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 95. — Temelli kapatılan siyasî partilerin kurucuları ile her kademedeki yöneticileri; yeni bir  siyasî partinin kurucusu, yöneticisi ve denetçisi olamayacakları gibi, kapatılmış bir siyasî partinin mensupla­ rının üye çoğunluğunu teşkil edeceği yeni bir siyasî parti kurulamaz.»  MADDE 19. — 2820 sayılı Kanunun 98 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Görevli Mahkeme ve Savcılık  Madde 98. — Siyasî partilerin kapatılması 92 nci maddede yazılı nedenlere dayanılarak Cumhuriyet Baş­ savcılığının açacağı dava üzerine, Anayasa Mahkemesince, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümleri  uygulanmak suretiyle duruşma yapılarak karara bağlanır.»  MADDE 20. — 28'20 sayılı Kanunun 99 uncu maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştklimiştir.  «Siyasî Partilerle İlgili Yasakları İnceleme Kurulu  Madde 99. — Son Fıkra —  Bu kurul, Yargıtay ceza daireleri -başkanlarından oluşur. Bunların en kıdemisli kurulun başkanıdır. Daire  başkanlarının özürü hallinde dairenin en kıdemli üyesi kumla katılır. Kurul, üye tamsayısı ile toplanır. Ka­ rar yeter sayısı üye tamsayısının salt çoğunluğudur. Ancak siyasal partililerin kapatılmasına ilişkin itiırazm  kabulü üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile olurA»  MADDE 21. — 2820 sayılı Kanunun 101 inci maddesi aşağıdaki sekide deği$tirÜmişt;ir.  «Anayasanın 14 ve 69/8 maddelerine aykırılık halinde partilerin kapatılması  Madde 101. — Anayasa Mahkemesince bir siyasî parti hakkında kapatma kararı :  ta) Parti tüzüğünün veya programının, yahut partinin çalışmalarını düzenleyen ve yetkili parti organ­ ları veya mercilerince yürüdüğe konulmuş oJan diğer panfci mevzuatının, Anayasanın 14 ve 69/8 inci madde  hükümlerine aykırı olması,  b) Parti büyük kongresince, merkez karar ve yönetim kurulunca veya bu kurulun ilkü layrı kurul olarak  oluşturulduğu hallerde ilgili kurulca veya Türkiye Büyük Millet MecM grup yönetim veya grup genel ku­ rullarınca Anayasanın 14 ve 69/8 inci madde hükümlerine aykırı karar alınması veya genelge ya da bildi­ riler yayınlanması veya karar alınmamış olsa bile bu kurullar tarafından aynı hükümlere aykırı faaliyette  bulunuknası,  Hallerinde verilir.»  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 19 -
— 1 8 —  Siyasî partilerin parti içi çalışmaları partinin yönetimi, denetimi, parti organları için yapılacak seçimler  parti genel başkanlığınca, genel merkez ve il ve ilçe organlarınca ve parti gruplarınca alınacak kararlar,  eylem ve işlemleri parti tüzüğüne, parti üyeleri arasındaki eşitlik ilkesine ve demokrasi esaslarına aykırı  olamaz.»  MADDE 17. — 2820 sayılı Kanunun 94 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.  «Madde 94. — Son Fıkra — - Siyasî partiler, askerlik, güvenlik veya sivil savunma hizmetlerine hazırlayıcı nitelikte eğitim ve öğretim  faaliyetlerinde bulunamazlar.»  BEŞİNCİ KISIM  Siyasî Partilerin Kapatılması  MADDE 18. — 2820 sayılı Kanunun 95 inci mad desi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde 95. — Temelli kapatılan siyasî partilerin kurucuları ile her kademedeki yöneticileri; yeni bir  siyasî partinin kurucusu, yöneticisi ve denetçisi olamayacakları gibi, kapatılmış bir siyasî partinin mensupla­ rının üye çoğunluğunu teşkil edeceği yeni bir siyasî parti kurulamaz.»  MADDE 19. — 2820 sayılı Kanunun 98 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Görevli Mahkeme ve Savcılık  Madde 98. — Siyasî partilerin kapatılması 92 nci maddede yazılı nedenlere dayanılarak Cumhuriyet Baş­ savcılığının açacağı dava üzerine, Anayasa Mahkemesince, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümleri  uygulanmak suretiyle duruşma yapılarak karara bağlanır.»  MADDE 20. — 28'20 sayılı Kanunun 99 uncu maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştklimiştir.  «Siyasî Partilerle İlgili Yasakları İnceleme Kurulu  Madde 99. — Son Fıkra —  Bu kurul, Yargıtay ceza daireleri -başkanlarından oluşur. Bunların en kıdemisli kurulun başkanıdır. Daire  başkanlarının özürü hallinde dairenin en kıdemli üyesi kumla katılır. Kurul, üye tamsayısı ile toplanır. Ka­ rar yeter sayısı üye tamsayısının salt çoğunluğudur. Ancak siyasal partililerin kapatılmasına ilişkin itiırazm  kabulü üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile olurA»  MADDE 21. — 2820 sayılı Kanunun 101 inci maddesi aşağıdaki sekide deği$tirÜmişt;ir.  «Anayasanın 14 ve 69/8 maddelerine aykırılık halinde partilerin kapatılması  Madde 101. — Anayasa Mahkemesince bir siyasî parti hakkında kapatma kararı :  ta) Parti tüzüğünün veya programının, yahut partinin çalışmalarını düzenleyen ve yetkili parti organ­ ları veya mercilerince yürüdüğe konulmuş oJan diğer panfci mevzuatının, Anayasanın 14 ve 69/8 inci madde  hükümlerine aykırı olması,  b) Parti büyük kongresince, merkez karar ve yönetim kurulunca veya bu kurulun ilkü layrı kurul olarak  oluşturulduğu hallerde ilgili kurulca veya Türkiye Büyük Millet MecM grup yönetim veya grup genel ku­ rullarınca Anayasanın 14 ve 69/8 inci madde hükümlerine aykırı karar alınması veya genelge ya da bildi­ riler yayınlanması veya karar alınmamış olsa bile bu kurullar tarafından aynı hükümlere aykırı faaliyette  bulunuknası,  Hallerinde verilir.»  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 19 —  MADDE 22.: — 2820 sayılı Kanunun 102 noi maddesi aşağıdaki şekilde değiştMmiştk.,  «Cumhuriyet Başsavcılığının isteklerine uyulmaması halinde yapılacak isler  Madde 102. — Siyasî paırtıiıleırıkı denetimi ve faıaMyeıtleninin takibi hususunda Ouımhuriyet Başsavcılığının  istediği yasal failgî ve belgeledi, belli edilen süre veya beli edilmemesi halinde makul süre içinde vermeyen  süyasî partiye Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ikinci ıbiır yazı tebliğ olunur. Bu yazıda, bel'irtilen süre  [içkide cevap verilmediği ve istek yerme getirilmediği takdirde sorumlular hakkında, kanunî işlem yapıla­ cağı belirtilir. Bu tebliğde ıbidMecek süre içinde yine istek yerine getirilmez veya cevap verilmezse Cumhu­ riyet Başsavcılığı sorumlular hakkında Yasanın 111 inci maddesine göre kovuşturma yapılması için durumu  görevli Cumhuriyet savcılığına ıbüdlkir.»  MADDE 23. — 2820 sayılı 'Kanunun 103 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Kanunsuz siyasî faaliyetlere mihrak olma sebebiyle kapatma  Madde 103. — Bir siyasî partinin, bu Kanunen, 78, 81, 84 ila 88 'indi maddeleri hükümlerine aykırı  fitillenin işlendiği bir mihrak haline geldiğinin sübuta ermesi halinde, o siyasî parti Anayasa Mahkemesince  kapatılır.  Bir siyasî parDinin yukarıdaki fıkrada yazılı fiiitoin mihrakı haline geldiği, bu fdiHemin o partinin üye- lanince kesif bir 'biçimde 'işlenmiş 'olduğunun ve bu fiillerin kesif olarak işlenmesinin o partimin merkez  karar ve yönettim kurutu veya Türkiye Büyük Millet Meclisindeki grup genel kurulu yahut bu grubun yö­ netim kurulunca (açıkça (benimsendiğimin sübuta ermesiyle olur.»  MADDE 24. — 2820 sayılı Kanunun 104 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir,  «Diğer sebeplerle dava açılması  Madde 104. — Ek Fıkra. -»  Bu Kanunun 94 ve 96 ncı maddelerine aykırı hareket edenler hakkında da bu maddemin ilk fıkrası  hükmü uygulanır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin 'başvuruyu yerinde görmesi hainde, saptayacağı süre için­ de Siyasal parti tarafından aykırılık giderilmediği veya bunun giderilmesi artık olanaksız dse eylem iki yıl  içinde yinelendiği takdirde, Cumhuriyet Başsavcısı bu nedenlilere dayanarak Anayasa Mahkemesinde siyasal  partinin kapatılması için dava açar.»  MADDE 25^ — 2820 sayılı Kamunun 109 uncu maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştik.  «Kapanma kararı  Madde 109. — (Ek fıkra), İki siyasal partinin fcemiillerini feshederek yeni bir parti oluşturmaları veya bi­ risimin kendisimi feshederek diğerimin tüzelkişiliğine katılması haillerinde :ı  Katılma varsa, 'tüzelkişiliği sona ermiş partinin;  Yeni parti oluşturma hallinde her iki eski siyasal partinin,''  Tüm üyeleri, tüzelkişiliği süren veya yeni oluşturulan siyasal partimin üyeleridir. Toplu veya bireysel  yazılı bir başvuru dışında, 'kendilerinden başkaca hiçbir kayıt ve belge aranmaz. Eski üye 'kayıt defterleri  üzerinden ve geoiktkimeksizin tüzelkişiliğine katıldıkları veya yeni oluşturulan sayasal partiye üye kayıtları  yapılır.  Bu suretle kaydolunan üyeler; başka bir işleme tabi tutulmaksızın doğrudan, parti üyeliğinin yasada ve  parti tüzüğünde yazılı tüm haklarından yararlanır ve yükümlülüklerini üstlenirler.»  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 20 -
— 19 —  MADDE 22.: — 2820 sayılı Kanunun 102 noi maddesi aşağıdaki şekilde değiştMmiştk.,  «Cumhuriyet Başsavcılığının isteklerine uyulmaması halinde yapılacak isler  Madde 102. — Siyasî paırtıiıleırıkı denetimi ve faıaMyeıtleninin takibi hususunda Ouımhuriyet Başsavcılığının  istediği yasal failgî ve belgeledi, belli edilen süre veya beli edilmemesi halinde makul süre içinde vermeyen  süyasî partiye Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ikinci ıbiır yazı tebliğ olunur. Bu yazıda, bel'irtilen süre  [içkide cevap verilmediği ve istek yerme getirilmediği takdirde sorumlular hakkında, kanunî işlem yapıla­ cağı belirtilir. Bu tebliğde ıbidMecek süre içinde yine istek yerine getirilmez veya cevap verilmezse Cumhu­ riyet Başsavcılığı sorumlular hakkında Yasanın 111 inci maddesine göre kovuşturma yapılması için durumu  görevli Cumhuriyet savcılığına ıbüdlkir.»  MADDE 23. — 2820 sayılı 'Kanunun 103 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Kanunsuz siyasî faaliyetlere mihrak olma sebebiyle kapatma  Madde 103. — Bir siyasî partinin, bu Kanunen, 78, 81, 84 ila 88 'indi maddeleri hükümlerine aykırı  fitillenin işlendiği bir mihrak haline geldiğinin sübuta ermesi halinde, o siyasî parti Anayasa Mahkemesince  kapatılır.  Bir siyasî parDinin yukarıdaki fıkrada yazılı fiiitoin mihrakı haline geldiği, bu fdiHemin o partinin üye- lanince kesif bir 'biçimde 'işlenmiş 'olduğunun ve bu fiillerin kesif olarak işlenmesinin o partimin merkez  karar ve yönettim kurutu veya Türkiye Büyük Millet Meclisindeki grup genel kurulu yahut bu grubun yö­ netim kurulunca (açıkça (benimsendiğimin sübuta ermesiyle olur.»  MADDE 24. — 2820 sayılı Kanunun 104 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir,  «Diğer sebeplerle dava açılması  Madde 104. — Ek Fıkra. -»  Bu Kanunun 94 ve 96 ncı maddelerine aykırı hareket edenler hakkında da bu maddemin ilk fıkrası  hükmü uygulanır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin 'başvuruyu yerinde görmesi hainde, saptayacağı süre için­ de Siyasal parti tarafından aykırılık giderilmediği veya bunun giderilmesi artık olanaksız dse eylem iki yıl  içinde yinelendiği takdirde, Cumhuriyet Başsavcısı bu nedenlilere dayanarak Anayasa Mahkemesinde siyasal  partinin kapatılması için dava açar.»  MADDE 25^ — 2820 sayılı Kamunun 109 uncu maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştik.  «Kapanma kararı  Madde 109. — (Ek fıkra), İki siyasal partinin fcemiillerini feshederek yeni bir parti oluşturmaları veya bi­ risimin kendisimi feshederek diğerimin tüzelkişiliğine katılması haillerinde :ı  Katılma varsa, 'tüzelkişiliği sona ermiş partinin;  Yeni parti oluşturma hallinde her iki eski siyasal partinin,''  Tüm üyeleri, tüzelkişiliği süren veya yeni oluşturulan siyasal partimin üyeleridir. Toplu veya bireysel  yazılı bir başvuru dışında, 'kendilerinden başkaca hiçbir kayıt ve belge aranmaz. Eski üye 'kayıt defterleri  üzerinden ve geoiktkimeksizin tüzelkişiliğine katıldıkları veya yeni oluşturulan sayasal partiye üye kayıtları  yapılır.  Bu suretle kaydolunan üyeler; başka bir işleme tabi tutulmaksızın doğrudan, parti üyeliğinin yasada ve  parti tüzüğünde yazılı tüm haklarından yararlanır ve yükümlülüklerini üstlenirler.»  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 20 —  MADDE 26. — 2820 sayılı Kanunun 111 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Cumhuriyet Başsavcılığına ve Anayasa Mahkemesine gerekli bilgilerin verilmesi  Madde 111. — Siyasî partilerin :!  a) Cumhuriyet Başsavcılığınca tutulacak siicifcr içlin 'istenen bilgi ve belgeleri vermeyen' sorumluları  beş bin liradan on bin liraya kadar hafif para cezasıyla;  Bu Yasanın 102 nci maddesi hükümlerine aykırı hareket eden sorumluları, üç aydan altı aya kadar ha­ fif hapis ve beşbin liradan onlhin liraya kadar hafif para cezasıyla; *  Ovalandırılırlar.  ıb) 74 üncü madde hükümlerine aykırı hareket eden sorumiltatar hakkında beşbin İradan onbin liraya  kaidar hafif para cezası hükmolunur.  c) 75 iinci madde gereğlince yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen sorumluları i e aynı madde  gereğince îstenen bilgileri vermeyen sorumlularına, ellbiın liradan az olmamak üzere ağır para cezası veriir,  Tekerrürü halinde, bu cezalar yarı nlispette artırılarak hükmcfaıur.»/  MADDE 27. -r- 28!20 sayılı Kanunun 112 nci maddesü aşağıdaki şekilde değis1iiril!mtös&.  «Oylamaya hile karıştırılması  Madde 112. — Önseçimler i e siyasal parti kongrelerinin seçimleri ve kararları içlin yapılan oylama­ larla, her kademedeki her çeşit parti görevlileri ve yedeklerinim seçimi içim yapılan oylamalara ve bu oy­ lamaların sayım' ve dökümüne hile karıştıranlar attı aydan iki seneye kadar hapis cezası üe cezallandın- lırlar.»  MADDE 28. — (2820 sayılı Kanunun M 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değig)tlirilm!iş«ir.  «Parti defter ve kayıtlarının tutulmaması, tahrifi, yok edilmesi  Madde 113. — Bu Kanunun 60 ınoı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar beşhim İradan  onbin liraya kadar ağır para cezasıyla; bu defter ve kayıtları tahrilf veya yok edenler veya gizleyenler altı  aydan diki seneye kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar.»  MADDE 29̂  — 2820 sayılı Kanunun 1İ14 üncü maddesi aşağıdaki şjekide değis^ilmliştiiır.  «Mükerrer kayıt  Madde 1114. — Bu Kanunun 6 na maddesiniin İkindi ve üçüncü fıkralarına aykırı hareket edenler beşbin  liradan onlbin liraya kadar hafif para cezası ile cezalandırılırlar.,  Aynı kişiyi bilerek rnükerreren üye kaydedenler üç aydan altı aya kadar; başvurusu bulunmayan veya  mevcut olmayanları üye gibi gösterip kaydedenler ise altı aydan İki yıla 'kadar hapis cezasıyla cezalandırı­ lırlar.»  (MADDE 30. — 2820 sayılı Kanunun 115 nci maddesi aşağıdaki sekide değ^iWm8ştör3  «Organlarda görev alanların bildirilmemesi  Madde 1115. — ©u Kanunun 33 üncü maddesinde yazılı bildiritmli yerine getlirmeyen paritii sorumîulan,  beşbin liradan onlbin 'liraya kadar hafif para cezası ile hüküm giyerler,  Aynı hüküm, her kademedeki pariü görevlıileri ile yedeklerinin seçimli 'için yapılacak toplanıtıların gün  ve yerlerini, kongre veya toplantıdan yedi gün önce mahallin en büyük mülkî amirliğine bidkmeyen par­ ti sorumluları hakkında da uygulanır.»  v  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 413)
Sayfa 21 -
— 20 —  MADDE 26. — 2820 sayılı Kanunun 111 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Cumhuriyet Başsavcılığına ve Anayasa Mahkemesine gerekli bilgilerin verilmesi  Madde 111. — Siyasî partilerin :!  a) Cumhuriyet Başsavcılığınca tutulacak siicifcr içlin 'istenen bilgi ve belgeleri vermeyen' sorumluları  beş bin liradan on bin liraya kadar hafif para cezasıyla;  Bu Yasanın 102 nci maddesi hükümlerine aykırı hareket eden sorumluları, üç aydan altı aya kadar ha­ fif hapis ve beşbin liradan onlhin liraya kadar hafif para cezasıyla; *  Ovalandırılırlar.  ıb) 74 üncü madde hükümlerine aykırı hareket eden sorumiltatar hakkında beşbin İradan onbin liraya  kaidar hafif para cezası hükmolunur.  c) 75 iinci madde gereğlince yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen sorumluları i e aynı madde  gereğince îstenen bilgileri vermeyen sorumlularına, ellbiın liradan az olmamak üzere ağır para cezası veriir,  Tekerrürü halinde, bu cezalar yarı nlispette artırılarak hükmcfaıur.»/  MADDE 27. -r- 28!20 sayılı Kanunun 112 nci maddesü aşağıdaki şekilde değis1iiril!mtös&.  «Oylamaya hile karıştırılması  Madde 112. — Önseçimler i e siyasal parti kongrelerinin seçimleri ve kararları içlin yapılan oylama­ larla, her kademedeki her çeşit parti görevlileri ve yedeklerinim seçimi içim yapılan oylamalara ve bu oy­ lamaların sayım' ve dökümüne hile karıştıranlar attı aydan iki seneye kadar hapis cezası üe cezallandın- lırlar.»  MADDE 28. — (2820 sayılı Kanunun M 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değig)tlirilm!iş«ir.  «Parti defter ve kayıtlarının tutulmaması, tahrifi, yok edilmesi  Madde 113. — Bu Kanunun 60 ınoı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar beşhim İradan  onbin liraya kadar ağır para cezasıyla; bu defter ve kayıtları tahrilf veya yok edenler veya gizleyenler altı  aydan diki seneye kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar.»  MADDE 29̂  — 2820 sayılı Kanunun 1İ14 üncü maddesi aşağıdaki şjekide değis^ilmliştiiır.  «Mükerrer kayıt  Madde 1114. — Bu Kanunun 6 na maddesiniin İkindi ve üçüncü fıkralarına aykırı hareket edenler beşbin  liradan onlbin liraya kadar hafif para cezası ile cezalandırılırlar.,  Aynı kişiyi bilerek rnükerreren üye kaydedenler üç aydan altı aya kadar; başvurusu bulunmayan veya  mevcut olmayanları üye gibi gösterip kaydedenler ise altı aydan İki yıla 'kadar hapis cezasıyla cezalandırı­ lırlar.»  (MADDE 30. — 2820 sayılı Kanunun 115 nci maddesi aşağıdaki sekide değ^iWm8ştör3  «Organlarda görev alanların bildirilmemesi  Madde 1115. — ©u Kanunun 33 üncü maddesinde yazılı bildiritmli yerine getlirmeyen paritii sorumîulan,  beşbin liradan onlbin 'liraya kadar hafif para cezası ile hüküm giyerler,  Aynı hüküm, her kademedeki pariü görevlıileri ile yedeklerinin seçimli 'için yapılacak toplanıtıların gün  ve yerlerini, kongre veya toplantıdan yedi gün önce mahallin en büyük mülkî amirliğine bidkmeyen par­ ti sorumluları hakkında da uygulanır.»  v  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 413)  'MADDE 31. — 2820 «ayılı Kanunun 116 ncı (maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Kanuna aykırı bağış, kredi veya borç alınması, borç verilmesi  MaddeTlö. —Son Fıkra  Yabancı devlete, uluslararası kuruluşlar veya yabancı gerçek ve lüzdikişlerden yardım ve bağış kabul  edenler, ailıtı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezadandmlıırlar.»  MADDE 32. — 2820 sayılı Kanunun 117 nci maddesi aşağıdaki sekide değiştkilimiştir.  «Yasaya aykırı diğer davranışlar  'Madde 117. — 'Bu Kanunun dördüncü kısmının biir, iki ve üçüncü bölümlerinde yazalı fiilleri işleyen- Iıer, fiili daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, altı aydan laz olmamak üzere hapis cezasıyla cezailan- dırıhırlar.  Dördüncü kısmın dördüncü bölümünde yazılı hallerde, bedbin liradan onbin liraya kadar ağır para  cezaisi verlir.,»  MADDE 33. — 2820 sayılı Kanunun 118 inci maddesi aşağıdaki sekide değiıs îrilımiştir.  «Genel ceza hükümleri  'Madde 118. — Bu Yasada, Dernekler Yasasına gönderme yapılan hallerde, Dernekler Yasasında yer  adan ceza yaptırımları, Siyasî 'Partiler Yasasına aykırılık göstermedikçe siyasal parii ve sorumluları hak­ kında da uygulanır.»  MADDE 34. — 2820 sayılı Kanunun 119 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Özel yasalarla ilgili cezalar  Madde 119. — ©m Kanunun ?  a) Geçici 1 ineli maddesinin birinci fıkrası (a) bendi kapsamına girenlerden, aynı bent hükümlerine  uymayanlar,  b) Geçici 1 inci maddesinin 'birinci fıikrası (b) bendi kapsamına girenlerle, aynı geçici maddemin ikin­ di fıkrası kapsamında olup da (b) bendi hükümlerine tabi odanllaırdan, aynı bent hükümlerine uymayanlar,  c) Geçici 1 indi maddesinin birinci fıkrası (a) bendi 'kapsamına girenlerden, siyasî partilerin kuruluş ve­ ya faaliyetlerini her ne suretle olursa odsun destekleyenler,  On'bin liradan elibin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar.»1  MADDE 35. — 28120 sayılı Kanunun 121 inci maddesinlin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde T21. —Fıkra 2 —  Bu Kanunun hükümlerine göre denetim ve soruşturma dle görevlendirilen Cumhuriyet Başsavcısı, Cum­ huriyet Başsavcı vekili ile Cumhuriyet Başsavcı yardımcısı veya Cumhuriyet Başsavcı yardımcılarına 'brüt  aylıkları tutarının yüzde onbeşi oranında özel hizmet tazminatı ödenir. Bu tazminat, damga vergisi hariç,  herhangi bir vergiye ıtalbi tutulmaz.»  MADDE 36. — 22,4.1983 ıtarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler (Kanununa aşağıdaki geçici madde eklen­ miştir.;  «Geçici Madde 13. — Siyasî partilerin merkez karar ve yönetim kurulları, bu Kanunda yapılan de- ğişMMenin yürürlüğe girmesini izleyen ilk olağan 'büyük kongreleri ıtoplanıncaya kadar, bu değişikliklerin  icabettirddği tüzük düzelltilmeleriini yapmaya yetkilidir.»  Kaldırılan hükümler  MADDE 37. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 79, 80, 82, 83, 90, 91, 92, 93  ve 97 noi maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.  MADDE 38. — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer,  'MADDE 39. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 22 -
'MADDE 31. — 2820 «ayılı Kanunun 116 ncı (maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Kanuna aykırı bağış, kredi veya borç alınması, borç verilmesi  MaddeTlö. —Son Fıkra  Yabancı devlete, uluslararası kuruluşlar veya yabancı gerçek ve lüzdikişlerden yardım ve bağış kabul  edenler, ailıtı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezadandmlıırlar.»  MADDE 32. — 2820 sayılı Kanunun 117 nci maddesi aşağıdaki sekide değiştkilimiştir.  «Yasaya aykırı diğer davranışlar  'Madde 117. — 'Bu Kanunun dördüncü kısmının biir, iki ve üçüncü bölümlerinde yazalı fiilleri işleyen- Iıer, fiili daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, altı aydan laz olmamak üzere hapis cezasıyla cezailan- dırıhırlar.  Dördüncü kısmın dördüncü bölümünde yazılı hallerde, bedbin liradan onbin liraya kadar ağır para  cezaisi verlir.,»  MADDE 33. — 2820 sayılı Kanunun 118 inci maddesi aşağıdaki sekide değiıs îrilımiştir.  «Genel ceza hükümleri  'Madde 118. — Bu Yasada, Dernekler Yasasına gönderme yapılan hallerde, Dernekler Yasasında yer  adan ceza yaptırımları, Siyasî 'Partiler Yasasına aykırılık göstermedikçe siyasal parii ve sorumluları hak­ kında da uygulanır.»  MADDE 34. — 2820 sayılı Kanunun 119 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Özel yasalarla ilgili cezalar  Madde 119. — ©m Kanunun ?  a) Geçici 1 ineli maddesinin birinci fıkrası (a) bendi kapsamına girenlerden, aynı bent hükümlerine  uymayanlar,  b) Geçici 1 inci maddesinin 'birinci fıikrası (b) bendi kapsamına girenlerle, aynı geçici maddemin ikin­ di fıkrası kapsamında olup da (b) bendi hükümlerine tabi odanllaırdan, aynı bent hükümlerine uymayanlar,  c) Geçici 1 indi maddesinin birinci fıkrası (a) bendi 'kapsamına girenlerden, siyasî partilerin kuruluş ve­ ya faaliyetlerini her ne suretle olursa odsun destekleyenler,  On'bin liradan elibin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar.»1  MADDE 35. — 28120 sayılı Kanunun 121 inci maddesinlin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Madde T21. —Fıkra 2 —  Bu Kanunun hükümlerine göre denetim ve soruşturma dle görevlendirilen Cumhuriyet Başsavcısı, Cum­ huriyet Başsavcı vekili ile Cumhuriyet Başsavcı yardımcısı veya Cumhuriyet Başsavcı yardımcılarına 'brüt  aylıkları tutarının yüzde onbeşi oranında özel hizmet tazminatı ödenir. Bu tazminat, damga vergisi hariç,  herhangi bir vergiye ıtalbi tutulmaz.»  MADDE 36. — 22,4.1983 ıtarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler (Kanununa aşağıdaki geçici madde eklen­ miştir.;  «Geçici Madde 13. — Siyasî partilerin merkez karar ve yönetim kurulları, bu Kanunda yapılan de- ğişMMenin yürürlüğe girmesini izleyen ilk olağan 'büyük kongreleri ıtoplanıncaya kadar, bu değişikliklerin  icabettirddği tüzük düzelltilmeleriini yapmaya yetkilidir.»  Kaldırılan hükümler  MADDE 37. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 79, 80, 82, 83, 90, 91, 92, 93  ve 97 noi maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.  MADDE 38. — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer,  'MADDE 39. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 22 —  Adalet Komisyonu Raporu  Türkiye Büyük Millet  Meclisi 7.3. 1986  Adalet Komisyonu  Esas No.': 2/302, 2/308,  2/311, 2/312, 2/313  Karar No. : 10  TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA  Niğde Milletvekili Haydar Özalp ile Zonguldak M illetveküi Pertev Aşçıoğlu'nun; 22.4.1983 tarih ve 2820  sayılı Siyasî Partiler Kanunu,- 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütük­ leri Hakkında Kanun ile 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun Bazı Maddelerinin De­ ğiştirilmesi ve Bu Kanunlara Bazı Maddeler Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi, istanbul Milletvekili Reşit  Ülker ve 20 Arkadaşının; Yabancı Ülkelerde Bulunan Türk Yurttaşlarının Oy Kullanmalarını Sağlamak için  26.4.1961 günlü ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütüklerine İlişkin Yasanın Değiştiril­ mesine Dair Yasa önerisi, Antalya Milletvekili Aydın Güven Gürkan ve 2 Arkadaşının; 10.6.1983 tarih ve  2839 sayılı Milletvekili Seçim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi, Adana  Milletvekili Coşkun Bayram ve Samsun Milletvekili Hasan Altay'ın; 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimle­ rin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesine Dair Kanun Tek­ lifi, Antalya Milletvekili Aydın Güven Gürkan ve 2 Arkadaşının; 24.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî  Partiler Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi birleştirilmek ve sözü edilen İç ka­ nunla ilgili değişiklikleri kapsaması nedeniyle Niğde Milletvekili Haydar Özalp ile Zonguldak Milletvekili  Pertev Aşçıoğlu'nun teklifi esas alınmak suretiyle, teklif sahiplerinin ve Adalet Bakanlığı temsilcilerinin de ka­ tılmalarıyla Komisyonumuzca incelenip, görüşülmüş, gerekçesi uygun görülerek maddelerine geçilmesi kabul  edilmiş ve maddeler üzerindeki kabul, ilave ve değişiklikler sırasıyla aşağıda açıklanmıştır.  1. Antalya Milletvekili Aydın Güven Gürkan ve 2 arkadaşının; 24.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Par­ tiler Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Da,ir Kanun Teklifinin, Kanunun 7 nci maddesini değiş­ tiren 3 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, birinci ve ikinci fıkra olarak aynen benimsenmiş, 24.4.1983  tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 7 nci maddesinin ikinci fıkrası fıkrada bulunan «fıkrada»  kelimesi «fıkralarda» şeklinde düzeltilerek üçüncü fıkra şeklinde kabul edilmiş ve teklifin 1 inci maddesi ola­ rak düzenlenmiştir.  2. Teklifin 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, U, 12, 13 ve 14 üncü maddeleri eklenen 1 inci madde nedeniyle  madde numaraları kaydırılarak aynen benimsenmiştir.  3. 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 103 üncü maddesinin birinci fıkrasında sayı­ lan maddelere 83 üncü madde de dahil edilmiş, ikinci fıkrasında sayılan kurul ve organlara «büyük kongre»  ibaresi ilave edilmiş ve teklifin 16 nci maddesi olarak kabul edilmiştir.  4. Antalya Milletvekili Aydın Güven Gürkan ve 2 arkadaşının; 24.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Par­ tiler Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifinin 30 uncu maddesi teklifin 17 nci  maddesi olarak aynen benimsenmiştir.  5. Teklifin 16 nci maddesi 18 inci, 17 nci maddesi 19 uncu madde olarak aynen kabul edilmiştir.  6. Teklifin 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde bulunan «lO'ar dakikayı geçmeyen» iba­ resi yerine «5 dakikadan az 15 dakikadan çok olmayan» ibaresi konulmuş ve 20 nci madde olarak kabul  edilmiştir.  7. Teklifin 19 uncu maddesi 21 inci madde olarak aynen benimsenmiştir.  8. Teklifin 20 nci maddesi ile 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kü­ tükleri Hakkındaki Kanunun 17.5.1979 tarih ve 2234 sayılı Kanunla değişik 94 üncü maddesine bentler eklen­ mektedir. Eklenen bentlere paralel olarak 94 üncü maddenin başlığı «Kurul Görevlilerinin ve Yabancı Ülke­ lerdeki Vatandaşların Oy Vermesi» şeklinde değiştirilmiş ve madde I ve II rakamları verilerek iki fıkra şek­ linde düzenlenmiş ve 22 nci madde olarak kabul edilmiştir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 23 -
— 22 —  Adalet Komisyonu Raporu  Türkiye Büyük Millet  Meclisi 7.3. 1986  Adalet Komisyonu  Esas No.': 2/302, 2/308,  2/311, 2/312, 2/313  Karar No. : 10  TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA  Niğde Milletvekili Haydar Özalp ile Zonguldak M illetveküi Pertev Aşçıoğlu'nun; 22.4.1983 tarih ve 2820  sayılı Siyasî Partiler Kanunu,- 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütük­ leri Hakkında Kanun ile 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun Bazı Maddelerinin De­ ğiştirilmesi ve Bu Kanunlara Bazı Maddeler Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi, istanbul Milletvekili Reşit  Ülker ve 20 Arkadaşının; Yabancı Ülkelerde Bulunan Türk Yurttaşlarının Oy Kullanmalarını Sağlamak için  26.4.1961 günlü ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütüklerine İlişkin Yasanın Değiştiril­ mesine Dair Yasa önerisi, Antalya Milletvekili Aydın Güven Gürkan ve 2 Arkadaşının; 10.6.1983 tarih ve  2839 sayılı Milletvekili Seçim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi, Adana  Milletvekili Coşkun Bayram ve Samsun Milletvekili Hasan Altay'ın; 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimle­ rin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesine Dair Kanun Tek­ lifi, Antalya Milletvekili Aydın Güven Gürkan ve 2 Arkadaşının; 24.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî  Partiler Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi birleştirilmek ve sözü edilen İç ka­ nunla ilgili değişiklikleri kapsaması nedeniyle Niğde Milletvekili Haydar Özalp ile Zonguldak Milletvekili  Pertev Aşçıoğlu'nun teklifi esas alınmak suretiyle, teklif sahiplerinin ve Adalet Bakanlığı temsilcilerinin de ka­ tılmalarıyla Komisyonumuzca incelenip, görüşülmüş, gerekçesi uygun görülerek maddelerine geçilmesi kabul  edilmiş ve maddeler üzerindeki kabul, ilave ve değişiklikler sırasıyla aşağıda açıklanmıştır.  1. Antalya Milletvekili Aydın Güven Gürkan ve 2 arkadaşının; 24.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Par­ tiler Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Da,ir Kanun Teklifinin, Kanunun 7 nci maddesini değiş­ tiren 3 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, birinci ve ikinci fıkra olarak aynen benimsenmiş, 24.4.1983  tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 7 nci maddesinin ikinci fıkrası fıkrada bulunan «fıkrada»  kelimesi «fıkralarda» şeklinde düzeltilerek üçüncü fıkra şeklinde kabul edilmiş ve teklifin 1 inci maddesi ola­ rak düzenlenmiştir.  2. Teklifin 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, U, 12, 13 ve 14 üncü maddeleri eklenen 1 inci madde nedeniyle  madde numaraları kaydırılarak aynen benimsenmiştir.  3. 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 103 üncü maddesinin birinci fıkrasında sayı­ lan maddelere 83 üncü madde de dahil edilmiş, ikinci fıkrasında sayılan kurul ve organlara «büyük kongre»  ibaresi ilave edilmiş ve teklifin 16 nci maddesi olarak kabul edilmiştir.  4. Antalya Milletvekili Aydın Güven Gürkan ve 2 arkadaşının; 24.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Par­ tiler Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifinin 30 uncu maddesi teklifin 17 nci  maddesi olarak aynen benimsenmiştir.  5. Teklifin 16 nci maddesi 18 inci, 17 nci maddesi 19 uncu madde olarak aynen kabul edilmiştir.  6. Teklifin 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde bulunan «lO'ar dakikayı geçmeyen» iba­ resi yerine «5 dakikadan az 15 dakikadan çok olmayan» ibaresi konulmuş ve 20 nci madde olarak kabul  edilmiştir.  7. Teklifin 19 uncu maddesi 21 inci madde olarak aynen benimsenmiştir.  8. Teklifin 20 nci maddesi ile 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kü­ tükleri Hakkındaki Kanunun 17.5.1979 tarih ve 2234 sayılı Kanunla değişik 94 üncü maddesine bentler eklen­ mektedir. Eklenen bentlere paralel olarak 94 üncü maddenin başlığı «Kurul Görevlilerinin ve Yabancı Ülke­ lerdeki Vatandaşların Oy Vermesi» şeklinde değiştirilmiş ve madde I ve II rakamları verilerek iki fıkra şek­ linde düzenlenmiş ve 22 nci madde olarak kabul edilmiştir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 23 —  9. Teklifin 21, 22, 23, 24, 25 ve 26 ncı maddeleri madde numaraları kaydırılmak suretiyle aynen benim­ senmiştir. '  10. Teklifin 27 nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan «adayların» kelimesinden sonra «en az» ke­ limesi ilave edilmiş ve 29 uncu madde olarak kabul edil mistir.  11. Teklifin 28 inci maddesinin ikinci fıkrasındaki «oy sayılan» ibaresinin önüne açıklık getirmek üzere  «geçerli» kelimesi konulmuş ve 30 uncu madde olarak kabul edilmiştir.  12. Teklifin 29 uncu maddesinin son kısmında yer alan «(a ve b) bentleri» ibaresi «(b) bendi» şeklinde  yazılarak (a) bendi madde kapsamından çıkarılmıştır.  13. Teklifin 30 uncu maddesinde yer alan «Seçmen kütüğünde» ibaresinin sonuna, açıklık getirmek üzer»  «kaydı» kelimesi ilave edilmiş ve 32 nci madde olarak benimsenmiştir.  14. Teklifin 31 inci maddesi 33 üncü, 32 nci maddesi 34 üncü madde olarak aynen kabul edilmiştir.  Raporumuz Anayasa Komisyonuna sunulmak üzere saygı ile arz olunur.  Başkan  Ali Dizdaroğlu  Antalya  Kâtip  İbrahim Aydoğan  İçel  Üye  İbrahim Taşdemir  Agn  Üye  Ali Ayhan Çetin  Çorum  Bazı hükümlere muhalifim.  Üye  Ahmet îlhami Kösem  Malatya »  Başkanvekili  Mehmet Onur  Kahramanmaraş  Üye  Cüneyt Canver  Adana  Bazı maddelerine muhalifim.  üye  Alpaslan Pehlivanlı  Ankara  Üye  Akif Kocaman  Gümüşhane  Üye  İhsan Nuri Topkaya  Ordu  t  Sözcü  Mehmet Bağçeci  Yozgat  Üye  Ahmet Sırrı Özbek  Adıyaman  Bazı maddelerine muhalifim.  Üye Üye  Mahmut Karabulut Mehmet Topaç  Sivas Uşak  Üye  Ledin Barlas  Adana  Üye  Mustafa Uğur Ener  Kütahya  Üye  Hasan Altay  Samsun  Tümüne karşıyım.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 24 -
— 23 —  9. Teklifin 21, 22, 23, 24, 25 ve 26 ncı maddeleri madde numaraları kaydırılmak suretiyle aynen benim­ senmiştir. '  10. Teklifin 27 nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan «adayların» kelimesinden sonra «en az» ke­ limesi ilave edilmiş ve 29 uncu madde olarak kabul edil mistir.  11. Teklifin 28 inci maddesinin ikinci fıkrasındaki «oy sayılan» ibaresinin önüne açıklık getirmek üzere  «geçerli» kelimesi konulmuş ve 30 uncu madde olarak kabul edilmiştir.  12. Teklifin 29 uncu maddesinin son kısmında yer alan «(a ve b) bentleri» ibaresi «(b) bendi» şeklinde  yazılarak (a) bendi madde kapsamından çıkarılmıştır.  13. Teklifin 30 uncu maddesinde yer alan «Seçmen kütüğünde» ibaresinin sonuna, açıklık getirmek üzer»  «kaydı» kelimesi ilave edilmiş ve 32 nci madde olarak benimsenmiştir.  14. Teklifin 31 inci maddesi 33 üncü, 32 nci maddesi 34 üncü madde olarak aynen kabul edilmiştir.  Raporumuz Anayasa Komisyonuna sunulmak üzere saygı ile arz olunur.  Başkan  Ali Dizdaroğlu  Antalya  Kâtip  İbrahim Aydoğan  İçel  Üye  İbrahim Taşdemir  Agn  Üye  Ali Ayhan Çetin  Çorum  Bazı hükümlere muhalifim.  Üye  Ahmet îlhami Kösem  Malatya »  Başkanvekili  Mehmet Onur  Kahramanmaraş  Üye  Cüneyt Canver  Adana  Bazı maddelerine muhalifim.  üye  Alpaslan Pehlivanlı  Ankara  Üye  Akif Kocaman  Gümüşhane  Üye  İhsan Nuri Topkaya  Ordu  t  Sözcü  Mehmet Bağçeci  Yozgat  Üye  Ahmet Sırrı Özbek  Adıyaman  Bazı maddelerine muhalifim.  Üye Üye  Mahmut Karabulut Mehmet Topaç  Sivas Uşak  Üye  Ledin Barlas  Adana  Üye  Mustafa Uğur Ener  Kütahya  Üye  Hasan Altay  Samsun  Tümüne karşıyım.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  24 —  Anayasa Komisyonu Raporu  Türkiye \Büyük Millet Meclisi  Anayasa Komisyonu 13 . 3 . 1986  Esas No. : 2/302, 2/308,  2/311, 2/312, 2/313  Karar No. : i7  TÜRKÎYE BÜYÜK MÎLLET MECLİSİ (BAŞKANLIĞINA  Başkanlığınızca 7.3.1986 tarihinde Komisyonumuzla gönderilen Niğde Milletvekili Haydar Özalp ile Zon­ guldak Milletvekili Pertev Aşçıağlutoun; 22.4.1983 Tarih >vıo 2820 saydı 'Siyasî Partiler Kanunu, 26.4.1961  Tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temd Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 10.6.1983 Ta­ rih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunumun Bazı Maddelerinlin Değiştirilımesi ve Bu Kanunlara Bazı  Maddeler Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi, Is'tanlbul MMetvekii Reşit Ülker ve 20 Arkadaşınım; Ya'bancı  ÜUkderde Bulunan Türk Yurttaşlarının Oy Kullanmalarını Sağlamak ıiçin 26.4.1961 Günlü 298 sayılı Seçim­ lerin Temd Hükümleri ve Seçmen Kütüklerine Mişlkin Yasanın Değiştirilmesine Dair Yasa önerisi, Antalya  Milletvekili Aydın Güven Güırkan ve 2 Arkadaşının; 10.6.1983 Tarih ve 2839 sayılı 'Milletvekili Seçim Ka­ nununun Bazı Maddderiniin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifli, Adana Milletvekili Coşkun Bayram ve  Samsun Milletvekili Hasan Ai'tay'ın; 26.4.1961 Tarifli ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen  Kütükleri Hakkımda Kanuna Bir Elk Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifi, Antalya Milletvekilli Aydın  Güven Gürlkam ve 2 Arkadaşının; 24.4.1983 Tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun Bazı Madde­ lerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi, Komisyonumuzun 12, 13.3.1986 tarihlli (toplantılarında, tek'llif  sahipleri ve Adalet Bakanlığı temsilcileri de Ihlazır 'bulunduğu halde mcdenmiştİLr.1  Komisyonumuz, tekliflerin gerekçelerimi uygun ıglörmüş ve teklifleri hirieşıtirerek ve sözü edilen üç ka­ nunla ilgili değişiklikleri kapsaması 'nedeniyle Niğde 'Milletvekili Haydar Özalp ile Zonguldak Milletvekili  Pertev Aşçıoğlu'nun tekliflimi esas alarak incdeyen Adalet Komisyonunun kalbul ettiği meitnin görüşmelere  esas -alınmasını kabul etmiş ve maddderin görüşülmesine karaır vermiştik.  Komlisyonumuz, Adalet Komisyonunun 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19,  20, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 ve 34 üncü maddelerini aynen ka'bul etmiş, Adalet Ko­ misyonunca kabul edilen 21 indi maddemin değiştirdiği 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen  Kütükleri Hakkındaki Kanunun değişik 86 ncı maddesinin 2 neti Mirasını, aynı Kanunun 94 üncü mad­ desinde yapılan değişikliğe uygun alarak; «(a) ve müteakip bentleri» yerine «l(II) fıkrasında» sekilinde de­ ğiştirerek kalbul etmiştir.  Komisyonumuz, konunun antenlini göz önüne alarak teklifin Gend Kurulda öncdiklle görüşülmesini de  kararlaştırmıştır,  Raporumuz, Genel Kurulun tasviplerine arz olunmak üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile sunulur.  Başkan  Kâmil T. Coşkunoğlu  Ankara  Kâtip  Mehmet Sezai Pekuslu  Ankara  Başkanvekili  Münir Fuat Yazıcı  Manisa  Üye  Nurettin Yağanoğlu  Adana  Üye  İhsan Tombuş  Çorum  Üye  Ünal Yaşar  Gaziantep  Sözcü  Ahmet Remzi Çerçi  Adana  Üye  Mustafa Çakaloğlu  Antalya  Üye  Doğan Kasaroğlu  İstanbul  I, 2/b, 3/6, 4, 5/10,7, 6, 7, 8, 9,  II , 12, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22,  23, 24, 28, 30 uncu maddelere  karşıyım.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 25 -
24 —  Anayasa Komisyonu Raporu  Türkiye \Büyük Millet Meclisi  Anayasa Komisyonu 13 . 3 . 1986  Esas No. : 2/302, 2/308,  2/311, 2/312, 2/313  Karar No. : i7  TÜRKÎYE BÜYÜK MÎLLET MECLİSİ (BAŞKANLIĞINA  Başkanlığınızca 7.3.1986 tarihinde Komisyonumuzla gönderilen Niğde Milletvekili Haydar Özalp ile Zon­ guldak Milletvekili Pertev Aşçıağlutoun; 22.4.1983 Tarih >vıo 2820 saydı 'Siyasî Partiler Kanunu, 26.4.1961  Tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temd Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 10.6.1983 Ta­ rih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunumun Bazı Maddelerinlin Değiştirilımesi ve Bu Kanunlara Bazı  Maddeler Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi, Is'tanlbul MMetvekii Reşit Ülker ve 20 Arkadaşınım; Ya'bancı  ÜUkderde Bulunan Türk Yurttaşlarının Oy Kullanmalarını Sağlamak ıiçin 26.4.1961 Günlü 298 sayılı Seçim­ lerin Temd Hükümleri ve Seçmen Kütüklerine Mişlkin Yasanın Değiştirilmesine Dair Yasa önerisi, Antalya  Milletvekili Aydın Güven Güırkan ve 2 Arkadaşının; 10.6.1983 Tarih ve 2839 sayılı 'Milletvekili Seçim Ka­ nununun Bazı Maddderiniin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifli, Adana Milletvekili Coşkun Bayram ve  Samsun Milletvekili Hasan Ai'tay'ın; 26.4.1961 Tarifli ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen  Kütükleri Hakkımda Kanuna Bir Elk Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifi, Antalya Milletvekilli Aydın  Güven Gürlkam ve 2 Arkadaşının; 24.4.1983 Tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun Bazı Madde­ lerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi, Komisyonumuzun 12, 13.3.1986 tarihlli (toplantılarında, tek'llif  sahipleri ve Adalet Bakanlığı temsilcileri de Ihlazır 'bulunduğu halde mcdenmiştİLr.1  Komisyonumuz, tekliflerin gerekçelerimi uygun ıglörmüş ve teklifleri hirieşıtirerek ve sözü edilen üç ka­ nunla ilgili değişiklikleri kapsaması 'nedeniyle Niğde 'Milletvekili Haydar Özalp ile Zonguldak Milletvekili  Pertev Aşçıoğlu'nun tekliflimi esas alarak incdeyen Adalet Komisyonunun kalbul ettiği meitnin görüşmelere  esas -alınmasını kabul etmiş ve maddderin görüşülmesine karaır vermiştik.  Komlisyonumuz, Adalet Komisyonunun 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19,  20, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 ve 34 üncü maddelerini aynen ka'bul etmiş, Adalet Ko­ misyonunca kabul edilen 21 indi maddemin değiştirdiği 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen  Kütükleri Hakkındaki Kanunun değişik 86 ncı maddesinin 2 neti Mirasını, aynı Kanunun 94 üncü mad­ desinde yapılan değişikliğe uygun alarak; «(a) ve müteakip bentleri» yerine «l(II) fıkrasında» sekilinde de­ ğiştirerek kalbul etmiştir.  Komisyonumuz, konunun antenlini göz önüne alarak teklifin Gend Kurulda öncdiklle görüşülmesini de  kararlaştırmıştır,  Raporumuz, Genel Kurulun tasviplerine arz olunmak üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile sunulur.  Başkan  Kâmil T. Coşkunoğlu  Ankara  Kâtip  Mehmet Sezai Pekuslu  Ankara  Başkanvekili  Münir Fuat Yazıcı  Manisa  Üye  Nurettin Yağanoğlu  Adana  Üye  İhsan Tombuş  Çorum  Üye  Ünal Yaşar  Gaziantep  Sözcü  Ahmet Remzi Çerçi  Adana  Üye  Mustafa Çakaloğlu  Antalya  Üye  Doğan Kasaroğlu  İstanbul  I, 2/b, 3/6, 4, 5/10,7, 6, 7, 8, 9,  II , 12, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22,  23, 24, 28, 30 uncu maddelere  karşıyım.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 25 —  Üye  Namık Kemal Şentürk  İstanbul  1,2/b, 3/6, 4, 5/10,7, 6, 7, 8,9,  11, 12, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22,  23, 24, 28, 30 uncu maddelere  karşıyım.  Üye  Ahmet Turan Soğancıoğlu  Sivas  Üye  Rıfat Bayazıt  Kahramanmaraş  I, 2/b, 3/6, 4, 5/10,7, 6, 7, 8, 9,  II, 12, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22,  23, 24, 28, 30 uncu maddelere  karşıyım.  Üye  Şevki Ta$tan<  Sivas  3. 4, 7, 8, 9, 14, 20 ve 28 inci  maddelere karşıyım.  Üye  Mustafa Sabrı Güvenç  Niğde  Üye  Osman Bahadır.  Trabzon  I, 2/b, 3/6, 4, 5/10,7, 6, 7, 8, 9,  II, 12, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22,  23, 24, 28, 30 uncu maddelere  karşıyım.  KARŞIOY GEREKÇESİ  2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununu 22.4.1983 tarihinde kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiş 298 sayılı  Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkındaki Kanun esaslı şekilde gözden geçirilerek  2839 sayılı 10.6.1983 tarihli Kanunla bazı değişikliklere tabi tutulmuş ve 2839 sayıh Milletvekili Seçimi Ka­ nunu ise 10.6.1983 tarihinde yeni baştan düzenlenerek kabul edilmiştir.  Henüz bu kanunların üzerinden 3 sene geçmemiş ve uygulamada ne gibi aksaklıkların görüldüğü tespit  edilmeden Anavatan Partisi Grup Başkanvekilleri tarafından bir teklifle yeni düzenleme getirilmiştir.  Halbuki böyle esaslı değişiklikler partilerarası bir komisyonda esaslı incelenip müşterek bir teklif ola­ rak sunulması gerekir. Geçmiş, parlamento çalışmalarında bu kanunlar üzerindeki değişiklikler böyle yapıl­ mıştır.  Siyasî partilerin kongrelerinin 3 seneye çıkarılması ancak bir seçim dönemi için bir kongre isabet ettiği  cihetle vatandaşın memleket meselelerinde bilinçli olamayacağından hiç değilse bir milletvekili seçimi dö­ neminde iki defa büyük kongrenin olması gerekir.  Aday tespitinin merkez iradesine bırakılması demokratik esaslara uymamakta, merkez adaylığı müessesesi  Siyasî Partiler Kanununun ve Seçim Kanununun kabul ettiği nispî temsil seçim sisteminin sınırını aşmak­ ta ve çok partili demokratik sisteme ters düşmekte ve eşitliği bozmaktadır. Teklifin 11 inci maddesindeki  değişiklik oligarşik sisteme yol açmakta ve Partiler Kanununun 101 indi maddesindeki değişiklik Cumhuriyet  Başsavcısının partili üyeleri denetiminden hariç bırakmakta ve 103 üncü maddedeki değişiklik ise büyük  kongrenin sabote edilmesine sebebiyet vermekte ve 298 sayılı Kanundaki değişiklik ise Anayasanın 31, 133,  67, 79 uncu maddelerine ters düşmekte ve eşitlik ilkesini bozmakta, esasen yabancı memleketlerde bulunan  Türk vatandaşlarının seçmen kütüklerine kaydedilmesi ve oy kullanma esası 298 sayılı Kanunun 35 inci mad­ desinde öngörülmüş seçmen kütüklerinde kayıtlı olmayanların 70 gün süre ile hudut gümrüklerinde kurula­ cak seçim sandıklarında oy kullanmaları seçim hukukuna ters düştüğü gibi oyların yalnız partilere verilmesi  bağımsızların oydan mahrum edilmesi ve seçim düzenini bozması yönünden de Anayasaya ters düşmekte  yabancı memleketlerdeki vatandaşların seçmen kütüklerine kayıt edildikten sonra seçim günü yurda gel­ melerinin sağlanması suretiyle disiplinli bir şekilde oy kullanmaları daha yararlı olacağından arz ettiğim bu  sebeplerden ve ayrıca muhalefet maddeleri bildirilen konularda Yüce Mecliste muhalefetimi arz edeceğim.  Rıfat Bayazıt  Kahramanmaraş Milletvekili  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 413)
Sayfa 26 -
— 25 —  Üye  Namık Kemal Şentürk  İstanbul  1,2/b, 3/6, 4, 5/10,7, 6, 7, 8,9,  11, 12, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22,  23, 24, 28, 30 uncu maddelere  karşıyım.  Üye  Ahmet Turan Soğancıoğlu  Sivas  Üye  Rıfat Bayazıt  Kahramanmaraş  I, 2/b, 3/6, 4, 5/10,7, 6, 7, 8, 9,  II, 12, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22,  23, 24, 28, 30 uncu maddelere  karşıyım.  Üye  Şevki Ta$tan<  Sivas  3. 4, 7, 8, 9, 14, 20 ve 28 inci  maddelere karşıyım.  Üye  Mustafa Sabrı Güvenç  Niğde  Üye  Osman Bahadır.  Trabzon  I, 2/b, 3/6, 4, 5/10,7, 6, 7, 8, 9,  II, 12, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22,  23, 24, 28, 30 uncu maddelere  karşıyım.  KARŞIOY GEREKÇESİ  2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununu 22.4.1983 tarihinde kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiş 298 sayılı  Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkındaki Kanun esaslı şekilde gözden geçirilerek  2839 sayılı 10.6.1983 tarihli Kanunla bazı değişikliklere tabi tutulmuş ve 2839 sayıh Milletvekili Seçimi Ka­ nunu ise 10.6.1983 tarihinde yeni baştan düzenlenerek kabul edilmiştir.  Henüz bu kanunların üzerinden 3 sene geçmemiş ve uygulamada ne gibi aksaklıkların görüldüğü tespit  edilmeden Anavatan Partisi Grup Başkanvekilleri tarafından bir teklifle yeni düzenleme getirilmiştir.  Halbuki böyle esaslı değişiklikler partilerarası bir komisyonda esaslı incelenip müşterek bir teklif ola­ rak sunulması gerekir. Geçmiş, parlamento çalışmalarında bu kanunlar üzerindeki değişiklikler böyle yapıl­ mıştır.  Siyasî partilerin kongrelerinin 3 seneye çıkarılması ancak bir seçim dönemi için bir kongre isabet ettiği  cihetle vatandaşın memleket meselelerinde bilinçli olamayacağından hiç değilse bir milletvekili seçimi dö­ neminde iki defa büyük kongrenin olması gerekir.  Aday tespitinin merkez iradesine bırakılması demokratik esaslara uymamakta, merkez adaylığı müessesesi  Siyasî Partiler Kanununun ve Seçim Kanununun kabul ettiği nispî temsil seçim sisteminin sınırını aşmak­ ta ve çok partili demokratik sisteme ters düşmekte ve eşitliği bozmaktadır. Teklifin 11 inci maddesindeki  değişiklik oligarşik sisteme yol açmakta ve Partiler Kanununun 101 indi maddesindeki değişiklik Cumhuriyet  Başsavcısının partili üyeleri denetiminden hariç bırakmakta ve 103 üncü maddedeki değişiklik ise büyük  kongrenin sabote edilmesine sebebiyet vermekte ve 298 sayılı Kanundaki değişiklik ise Anayasanın 31, 133,  67, 79 uncu maddelerine ters düşmekte ve eşitlik ilkesini bozmakta, esasen yabancı memleketlerde bulunan  Türk vatandaşlarının seçmen kütüklerine kaydedilmesi ve oy kullanma esası 298 sayılı Kanunun 35 inci mad­ desinde öngörülmüş seçmen kütüklerinde kayıtlı olmayanların 70 gün süre ile hudut gümrüklerinde kurula­ cak seçim sandıklarında oy kullanmaları seçim hukukuna ters düştüğü gibi oyların yalnız partilere verilmesi  bağımsızların oydan mahrum edilmesi ve seçim düzenini bozması yönünden de Anayasaya ters düşmekte  yabancı memleketlerdeki vatandaşların seçmen kütüklerine kayıt edildikten sonra seçim günü yurda gel­ melerinin sağlanması suretiyle disiplinli bir şekilde oy kullanmaları daha yararlı olacağından arz ettiğim bu  sebeplerden ve ayrıca muhalefet maddeleri bildirilen konularda Yüce Mecliste muhalefetimi arz edeceğim.  Rıfat Bayazıt  Kahramanmaraş Milletvekili  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 413)  — 26 —  NİĞDE MİLLETVEKİLİ HAYDAR ÖZALP VE ZONGULDAK MİLLETVEKİLİ PERTEV AŞÇIOĞLU'  NUN TEKLİFİ  22.4.1983 Tarih ve 2820 Sayılı Siyasî Partiler Kanunu, 26.4.1961 Tarih ve 298 Sayıh Seçimlerin Temel Hü­ kümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkmda Kanun ile 10.6.1983 Tarih ve 2839 Sayıh MiUetvekili Seçimi Kanu­ nunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanunlara Bazı Maddeler Eklenmesi Hakkmda Kanun Teklifi  BİRİNCİ BÖLÜM  22.4.1983 Tarih ve 2820 Sayılı Siyasî Partiler Kanunu ile İlgili Değişiklikler  MADDE 1. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 10 uncu maddesinin (b) bendi aşa­ ğıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «(b) Merkez organları ile teşkilat kurdukları il ve ilçeleri, bunların organlarında görev alanların adları,  soyadları, doğum yeri ve tarihleri, meslek veya sanatları ile ikametgâhlarını gösterir onaylı listeleri.»  MADDE 2. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 14 üncü maddesinin 6 ncı ve 7 nci  fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Büyük kongre parti tüzüğünün göstereceği süreler içerisinde toplanır. Bu süre iki yıldan az üç yıldan fazla  olamaz. Olağanüstü • toplantılar, Genel Başkanın veya Merkez Karar ve Yönetim Kurulunun lüzum gösterme­ si veya büyük kongre üyelerinin en az beşte birinin yazılı istemi üzerine yapılır.»  «Parti kurucuları, parti üyelikleri devam ettiği müddetçe büyük kongrenin tabiî üyeleridir. Parti kurucuları  ilk büyük kongreyi, partinin tüzelkişilik kazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadırlar.»  MADDE 3. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 19 uncu maddesinin 3 üncü ve  6 ncı fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «11 Kongresi Parti Tüzüğünün göstereceği süreler içinde toplanır. Bu süre iki yıldan az ve üç yıldan fazla  olamaz.»  «11 başkanı en çok üç yıl için seçilir. Aynı kişi ara verilmeksizin beş defadan fazla seçilemez. Yeniden  seçilebilmesi için aradan dört yıllık bir sürenin geçmesi zorunludur.»  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 413)
Sayfa 27 -
— 26 —  NİĞDE MİLLETVEKİLİ HAYDAR ÖZALP VE ZONGULDAK MİLLETVEKİLİ PERTEV AŞÇIOĞLU'  NUN TEKLİFİ  22.4.1983 Tarih ve 2820 Sayılı Siyasî Partiler Kanunu, 26.4.1961 Tarih ve 298 Sayıh Seçimlerin Temel Hü­ kümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkmda Kanun ile 10.6.1983 Tarih ve 2839 Sayıh MiUetvekili Seçimi Kanu­ nunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanunlara Bazı Maddeler Eklenmesi Hakkmda Kanun Teklifi  BİRİNCİ BÖLÜM  22.4.1983 Tarih ve 2820 Sayılı Siyasî Partiler Kanunu ile İlgili Değişiklikler  MADDE 1. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 10 uncu maddesinin (b) bendi aşa­ ğıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «(b) Merkez organları ile teşkilat kurdukları il ve ilçeleri, bunların organlarında görev alanların adları,  soyadları, doğum yeri ve tarihleri, meslek veya sanatları ile ikametgâhlarını gösterir onaylı listeleri.»  MADDE 2. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 14 üncü maddesinin 6 ncı ve 7 nci  fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Büyük kongre parti tüzüğünün göstereceği süreler içerisinde toplanır. Bu süre iki yıldan az üç yıldan fazla  olamaz. Olağanüstü • toplantılar, Genel Başkanın veya Merkez Karar ve Yönetim Kurulunun lüzum gösterme­ si veya büyük kongre üyelerinin en az beşte birinin yazılı istemi üzerine yapılır.»  «Parti kurucuları, parti üyelikleri devam ettiği müddetçe büyük kongrenin tabiî üyeleridir. Parti kurucuları  ilk büyük kongreyi, partinin tüzelkişilik kazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadırlar.»  MADDE 3. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 19 uncu maddesinin 3 üncü ve  6 ncı fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «11 Kongresi Parti Tüzüğünün göstereceği süreler içinde toplanır. Bu süre iki yıldan az ve üç yıldan fazla  olamaz.»  «11 başkanı en çok üç yıl için seçilir. Aynı kişi ara verilmeksizin beş defadan fazla seçilemez. Yeniden  seçilebilmesi için aradan dört yıllık bir sürenin geçmesi zorunludur.»  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 413)  — 27 —  ADALET KOMİSYONUNUN KABUL  BİTİĞİ IMETtlN  22 fc 4 . 1983 Tarih ve 2820 Sayılı Siyasî Partiler Ka­ nunu, 26 . 4 , 1961 Tarih ve 298 Sayıh Seçîmlerun  Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında  Kanun ile 10 . 6 . 1983 Tarih ye 2839 Sayılı Milletve­ kili Seçinü Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştiril- nıesi ve Bu Kanunlara Bazı Maddeler Eklenmesi  Hakkında Kanun Teklifi  IB1R1NCİ BÖLÜM  '2)2 . 4 . 1983 Tarih ve 2820 sayılı SÜyaisî Partiler Ka- nurou dsle tl'gili Değişiklikler  MADDE 1. — 22.4,1983 tarih ve 28120 sayılı Si- yaisî Partiler Kanununun 7 nci maddesi aşağıdaki şe­ kilde değiştirilmiştir. • '  «Siyasî partilerin teşkilatı  Madde 7. — Siyasî partierin teşkilatı merkez or­ ganları ile il ve ilçe teşkilatından ve Türkiye Büyük  Millet MeCisi parti grulbu ve il genel mecflüsi ve be­ lediye meclisi gruplarından ibarettir.  11 genel meclisi ve belediye meclislerinde kurula­ cak gruplar ve bunların kuruları parti tüzüğünde  belirlenir. Partili belediye başkanı parti grubunun ta­ biî ü'yes'idir. Ancak grulbun kararlan ile bağlı değül- dir.  Siyasî partiler, yukarıdaki fıkralarda belirtilenler  dışında herhangi bir yerde ve herhangi Jbir ad altın­ da teşkilat kuramazlar.»  MADDE 2. — Teklifin 1 inci maddesi 2 nci mad­ de olarak Komisyonumuzca aynen kalbul edilmiştir.  MADDE 3. — Teklifin 2 nci maddesi 3 üncü mad­ de olarak KkDimisyonulmuzca aynen kalbul edilmiştir.  MADDE 4. — Teklifin 3 üncü maddesi 4 üncü  madde olarak Kürnfisy^nutouzca aynen kalbul edil­ miştir.  ANAYASA KOMİSYONUNUN KABUL  ETTİĞİ METİN  22.4.1983 Tarih ve 2820 Saydı Siyasî Partiler Kanu­ nu, 26.4.1961 Tarih ve 298 Sayıh Seçimlerin Temel  Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun Ue  10.6.1983 Tarih ve 2839 Saydı Milletvekili Seçimi  Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu  Kanunlara Bazı Maddeler Eklenmesi Hakkında  Kanun Teklifi  BİRİNCİ BÖLÜM  22.4.1983 Tarih ve 2820 Saydı Siyasî Partiler Kanu­ nu ile İlgili Değişiklikler  MADDE 1. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 1 inci madde Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 2. — Teklifin 1 inci maddesi 2 nci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir. /  MADDE 3. — Teklifin 2 nci maddesi 3 üncü  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 4. — Teklifin 3 üncü maddesi 4 üncü  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 413)
Sayfa 28 -
— 27 —  ADALET KOMİSYONUNUN KABUL  BİTİĞİ IMETtlN  22 fc 4 . 1983 Tarih ve 2820 Sayılı Siyasî Partiler Ka­ nunu, 26 . 4 , 1961 Tarih ve 298 Sayıh Seçîmlerun  Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında  Kanun ile 10 . 6 . 1983 Tarih ye 2839 Sayılı Milletve­ kili Seçinü Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştiril- nıesi ve Bu Kanunlara Bazı Maddeler Eklenmesi  Hakkında Kanun Teklifi  IB1R1NCİ BÖLÜM  '2)2 . 4 . 1983 Tarih ve 2820 sayılı SÜyaisî Partiler Ka- nurou dsle tl'gili Değişiklikler  MADDE 1. — 22.4,1983 tarih ve 28120 sayılı Si- yaisî Partiler Kanununun 7 nci maddesi aşağıdaki şe­ kilde değiştirilmiştir. • '  «Siyasî partilerin teşkilatı  Madde 7. — Siyasî partierin teşkilatı merkez or­ ganları ile il ve ilçe teşkilatından ve Türkiye Büyük  Millet MeCisi parti grulbu ve il genel mecflüsi ve be­ lediye meclisi gruplarından ibarettir.  11 genel meclisi ve belediye meclislerinde kurula­ cak gruplar ve bunların kuruları parti tüzüğünde  belirlenir. Partili belediye başkanı parti grubunun ta­ biî ü'yes'idir. Ancak grulbun kararlan ile bağlı değül- dir.  Siyasî partiler, yukarıdaki fıkralarda belirtilenler  dışında herhangi bir yerde ve herhangi Jbir ad altın­ da teşkilat kuramazlar.»  MADDE 2. — Teklifin 1 inci maddesi 2 nci mad­ de olarak Komisyonumuzca aynen kalbul edilmiştir.  MADDE 3. — Teklifin 2 nci maddesi 3 üncü mad­ de olarak KkDimisyonulmuzca aynen kalbul edilmiştir.  MADDE 4. — Teklifin 3 üncü maddesi 4 üncü  madde olarak Kürnfisy^nutouzca aynen kalbul edil­ miştir.  ANAYASA KOMİSYONUNUN KABUL  ETTİĞİ METİN  22.4.1983 Tarih ve 2820 Saydı Siyasî Partiler Kanu­ nu, 26.4.1961 Tarih ve 298 Sayıh Seçimlerin Temel  Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun Ue  10.6.1983 Tarih ve 2839 Saydı Milletvekili Seçimi  Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu  Kanunlara Bazı Maddeler Eklenmesi Hakkında  Kanun Teklifi  BİRİNCİ BÖLÜM  22.4.1983 Tarih ve 2820 Saydı Siyasî Partiler Kanu­ nu ile İlgili Değişiklikler  MADDE 1. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 1 inci madde Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 2. — Teklifin 1 inci maddesi 2 nci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir. /  MADDE 3. — Teklifin 2 nci maddesi 3 üncü  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 4. — Teklifin 3 üncü maddesi 4 üncü  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 413)  - » * —  ((Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  MADDE 4. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 20 nci maddesinin 2 nci, 3 üncü,  7 nci ve 10 uncu fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «ilçe kongresi, ilçe ve çevresindeki köy ve mahallelerde partinin son genel seçimde aldığı oy sayısına göre,  seçime katılmamış partilerde ise üye sayısına göre, parti üyelerinin seçtikleri, sayısı 400'ü aşmayan delegelerden  oluşur, ilçe yönetim kurulu ve varsa ilçe disiplin kurulu başkan ve üyeleri ilçe kongresinin tabiî üyeleridir. Ge­ çici ilçe yönetim kurulu başkan ve üyeleri de, kongreye katılma hakkına sahiptirler. Ancak geçici ilçe yönetim  kurulu başkan ve üyelerinden delege sıfatı olmayanların, kongrede oy kullanma hakkı yoktur.»  «Delege seçimleri; köy ve mahallelerde partinin bu yerlerde son genel seçimde aldığı oy miktarı, seçime  katılmamış partilerde ise^üye sayısı esas alınmak suretiyle bu yerlere verilecek kontenjanlara göre yapılır.  Köy ve mahallelerdeki üye sayısı delege kontenjanı verilmesini gerektiren nispetin altında ise bu durumdaki  köy ve mahallelerin diğer köy ve mahallelerle birleştirilerek delege seçilmesi mümkündür.»  «İlçe kongresi parti tüzüğünün göstereceği süreler içinde toplanır. Bu süre iki yıldan az üç yıldan fazla  olamaz.»;  «ilçe başkanı en çok üç yıl için seçilir. Aynı kişi, ara verilmeksizin beş defadan fazla seçilemez; yeniden  seçilebilmesi için aradan dört yıllık bir sürenin geçmesi zorunludur.»  MADDE 5. — 22.4,1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 21 inci maddesinin 5 inci ve 6 nci  fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Kongrelerde yapılacak seçimler ilgili seçim kurulunun gözetimi ve denetiminde yapılır. Bu seçimlerin usul  ve şekilleri jle seçimlerde kullanılacak oy pusulası ve listelerin tanzim tarzı siyasî partilerin tüzük ve kongre  yönetmelikleri ile düzenlenir.»  «Seçim kurulu başkanı, bir başkan ile iki üyeden oluşan yeteri kadar seçim sandık kurulu oluşturur. San­ dık kurulu başkanı ile bir üyesi memurlar, diğer üyesi de aday olmayan parti üyeleri arasından seçilir. Ay­ rıca her sandık için aynı şekilde üçer yedek üye de belirlenir. Seçim sandık kurulu başkanının yokluğunda,  kurula memur üye başkanlık eder.»  MADDE 6. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 37 nci maddesi aşağıdaki şekilde  değiştirilmiştir.  «Parti adaylarının tespiti  Madde 37. — Siyasî partiler, milletvekilliği genel veya ara seçimlerinde, adaylık için müracaat eden ve  adaylığı uygun bulunanlar arasından, adayların tespitini; serbest, eşit, gizli oy açık tasnif esasları çerçevesinde,  tüzüklerinde belirleyecekleri usul ve esaslardan herhangi biri veya birkaçı ile yapabilirler.  Bu Kanunun 38 inci maddesinde yazık merkez adaylığı ile partilerin tüzüklerinde gösterilen merkez yokla­ ması dışındaki parti aday seçimleri seçim kurullarının yönetim ve denetimi altında yapılır.  Partilerin tüzüklerinde herhangi bir seçim çevresinde bütün üyelerin iştiraki ile yapacakları ön seçimde bu  Kanunun ön seçimlerle ilgili hükümleri uygulanır.  Aday tespitinin yapılacağı gün, Yüksek Seçim Kurulu tarafından genel seçimlerden en az yetmişbeş gün  önceki bir tarih olarak belirlenip ilan edilir. Seçime katılacak bütün siyasî partilerin tüzüklerindeki usullere  göre il ve ilçelerde yapacakları aday tespitleri bütün yurtta aynı günde yapılır.  Genel seçimler için kabul edilen seçim çevresi, aday tespiti içinde esas alınır.»  MADDE 7. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 38 inci maddesi aşağıdaki şekilde  değiştirilmiştir.  «Merkez adaylığı  Madde 38. — Siyasî partilerin merkez adaylarını tespite o partinin merkez karar ve yönetim kurulu yet­ kilidir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 29 -
- » * —  ((Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  MADDE 4. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 20 nci maddesinin 2 nci, 3 üncü,  7 nci ve 10 uncu fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «ilçe kongresi, ilçe ve çevresindeki köy ve mahallelerde partinin son genel seçimde aldığı oy sayısına göre,  seçime katılmamış partilerde ise üye sayısına göre, parti üyelerinin seçtikleri, sayısı 400'ü aşmayan delegelerden  oluşur, ilçe yönetim kurulu ve varsa ilçe disiplin kurulu başkan ve üyeleri ilçe kongresinin tabiî üyeleridir. Ge­ çici ilçe yönetim kurulu başkan ve üyeleri de, kongreye katılma hakkına sahiptirler. Ancak geçici ilçe yönetim  kurulu başkan ve üyelerinden delege sıfatı olmayanların, kongrede oy kullanma hakkı yoktur.»  «Delege seçimleri; köy ve mahallelerde partinin bu yerlerde son genel seçimde aldığı oy miktarı, seçime  katılmamış partilerde ise^üye sayısı esas alınmak suretiyle bu yerlere verilecek kontenjanlara göre yapılır.  Köy ve mahallelerdeki üye sayısı delege kontenjanı verilmesini gerektiren nispetin altında ise bu durumdaki  köy ve mahallelerin diğer köy ve mahallelerle birleştirilerek delege seçilmesi mümkündür.»  «İlçe kongresi parti tüzüğünün göstereceği süreler içinde toplanır. Bu süre iki yıldan az üç yıldan fazla  olamaz.»;  «ilçe başkanı en çok üç yıl için seçilir. Aynı kişi, ara verilmeksizin beş defadan fazla seçilemez; yeniden  seçilebilmesi için aradan dört yıllık bir sürenin geçmesi zorunludur.»  MADDE 5. — 22.4,1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 21 inci maddesinin 5 inci ve 6 nci  fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Kongrelerde yapılacak seçimler ilgili seçim kurulunun gözetimi ve denetiminde yapılır. Bu seçimlerin usul  ve şekilleri jle seçimlerde kullanılacak oy pusulası ve listelerin tanzim tarzı siyasî partilerin tüzük ve kongre  yönetmelikleri ile düzenlenir.»  «Seçim kurulu başkanı, bir başkan ile iki üyeden oluşan yeteri kadar seçim sandık kurulu oluşturur. San­ dık kurulu başkanı ile bir üyesi memurlar, diğer üyesi de aday olmayan parti üyeleri arasından seçilir. Ay­ rıca her sandık için aynı şekilde üçer yedek üye de belirlenir. Seçim sandık kurulu başkanının yokluğunda,  kurula memur üye başkanlık eder.»  MADDE 6. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 37 nci maddesi aşağıdaki şekilde  değiştirilmiştir.  «Parti adaylarının tespiti  Madde 37. — Siyasî partiler, milletvekilliği genel veya ara seçimlerinde, adaylık için müracaat eden ve  adaylığı uygun bulunanlar arasından, adayların tespitini; serbest, eşit, gizli oy açık tasnif esasları çerçevesinde,  tüzüklerinde belirleyecekleri usul ve esaslardan herhangi biri veya birkaçı ile yapabilirler.  Bu Kanunun 38 inci maddesinde yazık merkez adaylığı ile partilerin tüzüklerinde gösterilen merkez yokla­ ması dışındaki parti aday seçimleri seçim kurullarının yönetim ve denetimi altında yapılır.  Partilerin tüzüklerinde herhangi bir seçim çevresinde bütün üyelerin iştiraki ile yapacakları ön seçimde bu  Kanunun ön seçimlerle ilgili hükümleri uygulanır.  Aday tespitinin yapılacağı gün, Yüksek Seçim Kurulu tarafından genel seçimlerden en az yetmişbeş gün  önceki bir tarih olarak belirlenip ilan edilir. Seçime katılacak bütün siyasî partilerin tüzüklerindeki usullere  göre il ve ilçelerde yapacakları aday tespitleri bütün yurtta aynı günde yapılır.  Genel seçimler için kabul edilen seçim çevresi, aday tespiti içinde esas alınır.»  MADDE 7. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 38 inci maddesi aşağıdaki şekilde  değiştirilmiştir.  «Merkez adaylığı  Madde 38. — Siyasî partilerin merkez adaylarını tespite o partinin merkez karar ve yönetim kurulu yet­ kilidir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 19 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  ıMAIDDE 5. — Teklifin 4 üncü maddesi 5 inci  makide olarak Komisyonumuzca aynen kalbuılı edil­ miştir.  MADDE 6. — Teklifin. 5 inoi madldesi 6 ncı mad­ de olarak Komisyonumuzca aynen kalbul edlmişıtiiır.  MADDE 7. — Teklifin 6 ncı maddesi 7 nci mad­ de olarak Komisyonumuzca aynen kalbul editaişstir.  MADDE 8. — Teklifin 7 nci maddesi 8 inci mad­ de olarak Kbnuisyonurnuzca aynen kabul edlmliştir,  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 5. — Teklifin 4 üncü maddesi 5 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 6. — Teklifin 5 inci maddesi 6 ncı  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 7. — Teklifin 6 ncı maddesi 7 nci mad­ de olarak Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.  MADDE 8. — Teklifin 7 nci maddesi 8 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 30 -
— 19 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  ıMAIDDE 5. — Teklifin 4 üncü maddesi 5 inci  makide olarak Komisyonumuzca aynen kalbuılı edil­ miştir.  MADDE 6. — Teklifin. 5 inoi madldesi 6 ncı mad­ de olarak Komisyonumuzca aynen kalbul edlmişıtiiır.  MADDE 7. — Teklifin 6 ncı maddesi 7 nci mad­ de olarak Komisyonumuzca aynen kalbul editaişstir.  MADDE 8. — Teklifin 7 nci maddesi 8 inci mad­ de olarak Kbnuisyonurnuzca aynen kabul edlmliştir,  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 5. — Teklifin 4 üncü maddesi 5 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 6. — Teklifin 5 inci maddesi 6 ncı  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 7. — Teklifin 6 ncı maddesi 7 nci mad­ de olarak Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.  MADDE 8. — Teklifin 7 nci maddesi 8 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 30 —  (Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  Siyasî partiler sadece 6 ve 7 milletvekili çıkaran seçim çevrelerinde bir merkez adayı gösterirler. Merkez  adayı, parti tüzüğünde gösterilen diğer usullerle belirlenen adayların sıralamasına dahil edilmeyerek ayrıca oy  pusulalarına merkez adayı olarak sıra numarası verilmeden yazılır.  Siyasî partiler merkez adaylarını diğer adayların tespiti tarihinden itibaren en geç on gün içerisinde tes­ pit ederek diğer adaylarla birlikte Yüksek Seçim Kuruluna bildirirler,  Aday listelerinin kesinleşmesinden önce herhangi bir sebeple bu listelerde boşalma olursa boşalan aday­ lıklar, parti tüzüğünde belirtilen esaslara göre süresi içerisinde doldurulur.  Siyasî partiler milletvekili ara seçimi yapılacak seçim çevrelerinde de adaylarını yukarıdaki esaslara göre  merkez adayı olarak belirleyebilir.»  MADDE 8. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 40 inci maddesinin 1 inci fıkrası  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Siyasî partiler, Anayasa ve kanunlarda belirtilen şarlölara aykırı otaamaik kaydıyla adaylarda daha baş­ ka ne gibi şartlar bulunması gerektiğini tüzüklerinde gösterebilirler.»  MADDE 9. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 41 inci maddesinin (a) bendinin  2 nci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Üyelerden ikisi o ilçede görev yapan Devlet memurları arasından seçilir. Bunlar kurulun devamlı üye- sidirler. İki üye ise aday adayı olmayan parti üyeleri arasından belirlenir. Bunlar, üyesi bulundukları parti  adına o parti adayları için yapılacak önseçim işlemleri ile ilgili olarak kurula katılırlar.»  MADDE 10. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 42 nci maddesinin 6 ncı fıkrası  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Siyasî partiler, üye kayıt defterlerini ve bu defterlere göre düzenledikleri seçmen listelerini veya tüzük­ lerinde belirlenen diğer usullerden o seçim çevresinde uygulayacakları aday yoklamasında oy kullanacak  seçmen listelerini önseçimlerden en geç altmış gün önce ilçe seçim kurulu başkanına vermek zorundadırlar.»  MADDE 11» — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 46 ncı maddesinin 3 üncü fıkrası  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Partili seçmen aday adaylarının karşısına işaret koymak suretiyle tercihini kullanır, işaretleme, merkez  adayları hariç, o seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısından çok ve yarısından az olamaz. İşaretlemede  belirlenen miktar ve nispetlere uyulmaması, oy# pusulalarının geçersiz sayılmasını gerektirir.»  MADDE 12. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 57 nci maddesi aşağıdaki şekilde  değiştirilmiştir.  «Disiplin cezalarına itiraz  Madde 57. — Hakkında partiden veya gruptan kesin çıkarma cezası verilen parti üyesi, bu cezaya karşı  disiplin kuruluna sevkeden organ veya merci veya disiplin kurulunun görev ve yetkisizliği veya alınan ka­ rarların kanuna, parti tüzüğüne ve içyönetmeliğe şekil ve usul bakımından aykırı bulunduğu iddiasıyla, parti  itiraz yollarını kullandıktan sonra nihaî karar niteliğindeki son karara karşı otuz gün içinde nihaî kararı ve­ ren merciin bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine itiraz edebilir. Mahkeme bu itirazları, diğer işlerden  önce ve en geç otuz gün içinde basit muhakeme usulüne göre evrak üzerinde inceleyerek karara bağlar, bu  karar kesindir.»  MADDE 13. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 66 ncı maddesinin 2 nci fıkrası  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Yukarıdaki fıkranın dışında kalan gerçek veya tüzelkişilerin her birinin bir siyasî partiye aynı yıl içeri­ sinde beş milyon liradan fazla kıymette aynî veya nakdî bağışta bulunması yasaktır. Bağış veya bağışların, ba­ ğışta bulunanın veya yetkili temsilcisine veya vekiline ait olduğunun partice verilen makbuzda, açıkça belir­ tilmesi gerekir. Böyle bir belgeye dayanılmaksızın siyasî partilerce bağış kabul edilemez.»  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 41.3)
Sayfa 31 -
— 30 —  (Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  Siyasî partiler sadece 6 ve 7 milletvekili çıkaran seçim çevrelerinde bir merkez adayı gösterirler. Merkez  adayı, parti tüzüğünde gösterilen diğer usullerle belirlenen adayların sıralamasına dahil edilmeyerek ayrıca oy  pusulalarına merkez adayı olarak sıra numarası verilmeden yazılır.  Siyasî partiler merkez adaylarını diğer adayların tespiti tarihinden itibaren en geç on gün içerisinde tes­ pit ederek diğer adaylarla birlikte Yüksek Seçim Kuruluna bildirirler,  Aday listelerinin kesinleşmesinden önce herhangi bir sebeple bu listelerde boşalma olursa boşalan aday­ lıklar, parti tüzüğünde belirtilen esaslara göre süresi içerisinde doldurulur.  Siyasî partiler milletvekili ara seçimi yapılacak seçim çevrelerinde de adaylarını yukarıdaki esaslara göre  merkez adayı olarak belirleyebilir.»  MADDE 8. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 40 inci maddesinin 1 inci fıkrası  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Siyasî partiler, Anayasa ve kanunlarda belirtilen şarlölara aykırı otaamaik kaydıyla adaylarda daha baş­ ka ne gibi şartlar bulunması gerektiğini tüzüklerinde gösterebilirler.»  MADDE 9. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 41 inci maddesinin (a) bendinin  2 nci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Üyelerden ikisi o ilçede görev yapan Devlet memurları arasından seçilir. Bunlar kurulun devamlı üye- sidirler. İki üye ise aday adayı olmayan parti üyeleri arasından belirlenir. Bunlar, üyesi bulundukları parti  adına o parti adayları için yapılacak önseçim işlemleri ile ilgili olarak kurula katılırlar.»  MADDE 10. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 42 nci maddesinin 6 ncı fıkrası  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Siyasî partiler, üye kayıt defterlerini ve bu defterlere göre düzenledikleri seçmen listelerini veya tüzük­ lerinde belirlenen diğer usullerden o seçim çevresinde uygulayacakları aday yoklamasında oy kullanacak  seçmen listelerini önseçimlerden en geç altmış gün önce ilçe seçim kurulu başkanına vermek zorundadırlar.»  MADDE 11» — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 46 ncı maddesinin 3 üncü fıkrası  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Partili seçmen aday adaylarının karşısına işaret koymak suretiyle tercihini kullanır, işaretleme, merkez  adayları hariç, o seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısından çok ve yarısından az olamaz. İşaretlemede  belirlenen miktar ve nispetlere uyulmaması, oy# pusulalarının geçersiz sayılmasını gerektirir.»  MADDE 12. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 57 nci maddesi aşağıdaki şekilde  değiştirilmiştir.  «Disiplin cezalarına itiraz  Madde 57. — Hakkında partiden veya gruptan kesin çıkarma cezası verilen parti üyesi, bu cezaya karşı  disiplin kuruluna sevkeden organ veya merci veya disiplin kurulunun görev ve yetkisizliği veya alınan ka­ rarların kanuna, parti tüzüğüne ve içyönetmeliğe şekil ve usul bakımından aykırı bulunduğu iddiasıyla, parti  itiraz yollarını kullandıktan sonra nihaî karar niteliğindeki son karara karşı otuz gün içinde nihaî kararı ve­ ren merciin bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine itiraz edebilir. Mahkeme bu itirazları, diğer işlerden  önce ve en geç otuz gün içinde basit muhakeme usulüne göre evrak üzerinde inceleyerek karara bağlar, bu  karar kesindir.»  MADDE 13. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 66 ncı maddesinin 2 nci fıkrası  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Yukarıdaki fıkranın dışında kalan gerçek veya tüzelkişilerin her birinin bir siyasî partiye aynı yıl içeri­ sinde beş milyon liradan fazla kıymette aynî veya nakdî bağışta bulunması yasaktır. Bağış veya bağışların, ba­ ğışta bulunanın veya yetkili temsilcisine veya vekiline ait olduğunun partice verilen makbuzda, açıkça belir­ tilmesi gerekir. Böyle bir belgeye dayanılmaksızın siyasî partilerce bağış kabul edilemez.»  Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 41.3)  — 31 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 9. — Teklifin 8 inci maddesi 9 uncu  madde olarak Komisyonumuzca aynen kalbul edil­ miştir. '  MAİDDE 10. — Teklifin 9 uncu maddesi 10 un­ cu madde olarak Komisyonumuzca aynen kalbul edül- müşfcir.  MADDE 11. — Tekliflin 10 uncu maddesi 11 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kalbul edilmiş­ tir.  MADDE 12. — Teklifin 11 inoi maddesi 12 nci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kalbul edilmiş­ tir.  MADDE 13. — Teklifin 12 nci maddesi 13 üncü  madde olarak Komlilsymumıuzca aynen kalbul edilmıiş- tir.  MADDE 14. — Teklifin 13 üncü maddesi 14 ün­ cü madde Olarak Komisyonumuzca aynen kabul edlil- ntiişltir.!  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metim)  MADDE 9. — Teklifin 8 inci maddesi 9 uncu  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 10. — Teklifin 9 uncu maddesi 10 un­ cu madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 11. — Teklifin 10 uncu maddesi 11 in­ ci madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 12. — Teklifin 11 inci maddesi 12 nci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 13. — Teklifin 12 nci maddesi 13 üncü  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 14. — Teklifin 13 üncü maddesi 14 ün­ cü madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  Türkiy* Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 32 -
— 31 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 9. — Teklifin 8 inci maddesi 9 uncu  madde olarak Komisyonumuzca aynen kalbul edil­ miştir. '  MAİDDE 10. — Teklifin 9 uncu maddesi 10 un­ cu madde olarak Komisyonumuzca aynen kalbul edül- müşfcir.  MADDE 11. — Tekliflin 10 uncu maddesi 11 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kalbul edilmiş­ tir.  MADDE 12. — Teklifin 11 inoi maddesi 12 nci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kalbul edilmiş­ tir.  MADDE 13. — Teklifin 12 nci maddesi 13 üncü  madde olarak Komlilsymumıuzca aynen kalbul edilmıiş- tir.  MADDE 14. — Teklifin 13 üncü maddesi 14 ün­ cü madde Olarak Komisyonumuzca aynen kabul edlil- ntiişltir.!  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metim)  MADDE 9. — Teklifin 8 inci maddesi 9 uncu  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 10. — Teklifin 9 uncu maddesi 10 un­ cu madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 11. — Teklifin 10 uncu maddesi 11 in­ ci madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 12. — Teklifin 11 inci maddesi 12 nci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 13. — Teklifin 12 nci maddesi 13 üncü  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 14. — Teklifin 13 üncü maddesi 14 ün­ cü madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  Türkiy* Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 32 —  (Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak 'Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  MADDE 14. — 22.4.1983 tarih ve 2820-sayılı Siyasî Partiler Kanununun 101 inci maddesinin (d) bendinin  1 inci fıkrasının ilk paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «(d) 1. (b) bendinde sayılanlar dışında kalan parti organı, mercii veya kurulu tarafından bu Kanunun  4 üncü kısmında yer alan maddeler hükümlerine aykırı fiilin işlenmesi halinde, fiilin işlendiği tarihten başla­ yarak iki yılı geçmemiş ise, Cumhuriyet Başsavcılığı söz konusu organ, merci veya kurulun işten el çektiril­ mesini yazı ile o partiden ister. Parti üyeleri 4 üncü kısımda yer alan maddeler hükümlerine aykırı fiil ve  konuşmalarından dolayı hüküm giyerler ise, Cumhuriyet Başsavcılığı bu üyelerin partiden kesin olarak çıkarıl­ masını o partiden ister.»  MADDE 15. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 115 inci maddesinin 1 inci fıkrası  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Bu Kanunun 33 üncü maddesinde yazılı bildirimi yerine getirmeyen, her kademedeki parti görevlisinin  seçimi için yapılacak kongreleri veya toplantıları yedi gün önceden mahallin en büyük mülkî amirine bildir­ meyen parti sorumluları, beşbin liradan yirmibeşbin liraya kadar hafif para cezasına mahkûm edilirler.»  MADDE 16. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiş­ tir.  «GEÇİCİ MADDE 13. — Siyasî Partiler Kanununda yapılan değişikliklerin yürürlüğe girmesini müteakip,  siyasî partilerin olağan büyük kongreleri toplanmcaya, kadar, partilerin merkez karar ve yönetim kurulları bu  değişikliklerin gerektirdiği tüzük tadilatını yapmaya yetkilidir.»  Türkiye Büyük Millet Meclisi (Ş. Sayısı : 413)
Sayfa 33 -
— 32 —  (Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak 'Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  MADDE 14. — 22.4.1983 tarih ve 2820-sayılı Siyasî Partiler Kanununun 101 inci maddesinin (d) bendinin  1 inci fıkrasının ilk paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «(d) 1. (b) bendinde sayılanlar dışında kalan parti organı, mercii veya kurulu tarafından bu Kanunun  4 üncü kısmında yer alan maddeler hükümlerine aykırı fiilin işlenmesi halinde, fiilin işlendiği tarihten başla­ yarak iki yılı geçmemiş ise, Cumhuriyet Başsavcılığı söz konusu organ, merci veya kurulun işten el çektiril­ mesini yazı ile o partiden ister. Parti üyeleri 4 üncü kısımda yer alan maddeler hükümlerine aykırı fiil ve  konuşmalarından dolayı hüküm giyerler ise, Cumhuriyet Başsavcılığı bu üyelerin partiden kesin olarak çıkarıl­ masını o partiden ister.»  MADDE 15. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 115 inci maddesinin 1 inci fıkrası  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Bu Kanunun 33 üncü maddesinde yazılı bildirimi yerine getirmeyen, her kademedeki parti görevlisinin  seçimi için yapılacak kongreleri veya toplantıları yedi gün önceden mahallin en büyük mülkî amirine bildir­ meyen parti sorumluları, beşbin liradan yirmibeşbin liraya kadar hafif para cezasına mahkûm edilirler.»  MADDE 16. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiş­ tir.  «GEÇİCİ MADDE 13. — Siyasî Partiler Kanununda yapılan değişikliklerin yürürlüğe girmesini müteakip,  siyasî partilerin olağan büyük kongreleri toplanmcaya, kadar, partilerin merkez karar ve yönetim kurulları bu  değişikliklerin gerektirdiği tüzük tadilatını yapmaya yetkilidir.»  Türkiye Büyük Millet Meclisi (Ş. Sayısı : 413)  — 33 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 15. — Teklifin 14 üncü maddesi 15 inoi  madde olarak Komisyonumuzca aynen kaibul edilmiş­ tir.  MADDE 16. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Si­ yasî ParöMer Kanununun 103 üncü maddesi aşağı­ daki şekilde değiştirilmiştir.  «Kanunsuz siyasî faaliyetleri, mihrak olma se­ bebiyle kapatma  Madde 103. — Bir siyasî partinin, bu Kanunun  78 ila 88 ve 97 nci maddeleri hükümlerine ayikırı fiil­ lerin işlendliği bir mihrak haline geldiğinin süfbuta  ermesi hailinde, o siyasî parti Anayasa Mahkemesince  kapatılır.  Bir siyasî partinin yukarıdaki fıkrada yazılı fiil­ lerin mihrakı hailine geldiği, 101 inci maddenin (İd)  bendinin uygulanması sonucunda bu fillerin o parti­ nin üyelerince kesif bir şekilde işlenmiş olduğunun  ve bu fillerin kesif olarak işlenmesinin o partinin bü­ yük kongre, merkez karar ve yönetim kurulu veya  Türkiye Büyük Millet Meclisindeki grup genel kurulu  yalhut bu grulbun yönetim kurulunca zımnen veya  sarahaten benimsendiğinin sübuta ermesiyle olur.»  MADDE 17. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Si­ yasî Partiler Kanununun 115 inci maddesi aşağıdaki  şekilde deği0rilmiştir.  «Organlarda görev alanların bildirilmemesi  Madde 115. — Bu Kanunun 33 üncü maddesinde  yazılı bindirimi yerine getirmeyen parti sorumluları,  bedbin liradan onlbin liraya kadar hafif para cezası ile  hüküm giyerler.  Aynı hüküm, her kademedeki parti görevlileri ile  yedeklerinin seçimi için yapılacak toplantıların gün  ve yerlerini, kongre veya toplantıdan yedi gün önce  mahallin en büyük mülkî amirliğine bildirmeyen par­ ti sorumluları hakkında da uygulanır.»  MADDE 18. — Teklifin 16 ncı maddesi 1'8 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kaibul edilmiş­ tir.  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 15. — Teklifin 14 üncü maddesi 15 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 16. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 16 ncı madde Komisyonumuzca aynen kabul  edilmiştir.  MADDE 17. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 17 nci madde Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 18. — Teklifin 16 ncı maddesi 18 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  Türküye Büyük MMet Medliisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 34 -
— 33 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 15. — Teklifin 14 üncü maddesi 15 inoi  madde olarak Komisyonumuzca aynen kaibul edilmiş­ tir.  MADDE 16. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Si­ yasî ParöMer Kanununun 103 üncü maddesi aşağı­ daki şekilde değiştirilmiştir.  «Kanunsuz siyasî faaliyetleri, mihrak olma se­ bebiyle kapatma  Madde 103. — Bir siyasî partinin, bu Kanunun  78 ila 88 ve 97 nci maddeleri hükümlerine ayikırı fiil­ lerin işlendliği bir mihrak haline geldiğinin süfbuta  ermesi hailinde, o siyasî parti Anayasa Mahkemesince  kapatılır.  Bir siyasî partinin yukarıdaki fıkrada yazılı fiil­ lerin mihrakı hailine geldiği, 101 inci maddenin (İd)  bendinin uygulanması sonucunda bu fillerin o parti­ nin üyelerince kesif bir şekilde işlenmiş olduğunun  ve bu fillerin kesif olarak işlenmesinin o partinin bü­ yük kongre, merkez karar ve yönetim kurulu veya  Türkiye Büyük Millet Meclisindeki grup genel kurulu  yalhut bu grulbun yönetim kurulunca zımnen veya  sarahaten benimsendiğinin sübuta ermesiyle olur.»  MADDE 17. — 22.4.1983 tarih ve 2820 sayılı Si­ yasî Partiler Kanununun 115 inci maddesi aşağıdaki  şekilde deği0rilmiştir.  «Organlarda görev alanların bildirilmemesi  Madde 115. — Bu Kanunun 33 üncü maddesinde  yazılı bindirimi yerine getirmeyen parti sorumluları,  bedbin liradan onlbin liraya kadar hafif para cezası ile  hüküm giyerler.  Aynı hüküm, her kademedeki parti görevlileri ile  yedeklerinin seçimi için yapılacak toplantıların gün  ve yerlerini, kongre veya toplantıdan yedi gün önce  mahallin en büyük mülkî amirliğine bildirmeyen par­ ti sorumluları hakkında da uygulanır.»  MADDE 18. — Teklifin 16 ncı maddesi 1'8 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kaibul edilmiş­ tir.  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 15. — Teklifin 14 üncü maddesi 15 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 16. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 16 ncı madde Komisyonumuzca aynen kabul  edilmiştir.  MADDE 17. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 17 nci madde Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 18. — Teklifin 16 ncı maddesi 18 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  Türküye Büyük MMet Medliisi (S. Sayısı : 413)  — 34 —  ifNiğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  İKİNCİ BÖLÜM  26.4.1961 Tarih ve 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile İlgili  Değişiklikler  MADDE 17. — 26,4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkın­ daki Kanunun 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Kanunun kapsamı  Madde 1. — özel kanunlarına göre yapılacak milletvekili, il genel meclisi üyeliği, belediye başkanlığı,  belediye meclisi üyeliği, muhtarlık ihtiyar meclisi üyeliği, ihtiyar heyeti üyeliği seçimlerinde ve Anayasa deği­ şikliklerine ilişkin kanunların halk oyuna sunulmasında bu Kanun hükümleri uygulanır.»  MADDE 18. — 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkın­ daki Kanunun 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Kanunla değişik 52 nci maddesinin 2 nci ve 7 nci fıkraları aşa­ ğıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Bu konuşmalardan; ~- a) Seçime katılan siyasî partilere ilk gün 20, son gün 10 dakikayı aşmamak üzere iki konuşma hakkı,  b) Mecliste grubu olan siyasî partilere 10'ar dakikalık iki konuşma hakkı,  c) Mecliste temsil edilen siyasî partilere 10'ar dakikalık bir konuşma hakkı,  Verilir.  d) Yukarıdaki bentlerde belirtilen konuşmaların yapıldığı günlerin dışında seçimlere katılan siyasî par­ tiler, TRT Kurumunca usulüne göre tespit edilen reklam tarifelerine göre bedelini peşin ödemek şartıyla  birinci fıkrada belirtilen tarihler arasında 10'ar dakikayı geçmeyen üç konuşma daha yapabilirler. Siyasî parti­ ler bu bent gereğince yayınlanacak propaganda konuşmalarında yaptıkları ve yapacakları icraatı, görüntülü  olarak ta verebilirler. Ancak bu görüntülerde diğer partilere sataşma ve hakaret kastı bulunamaz.  «Televizyonda seçime katılan siyasî partiler adına 2 nci fıkranın (d) bendi dışında yukarıdaki fıkralar ge­ reğince yayınlanacak propaganda konuşmalarında Türk Bayrağı ile Yüksek Seçim Kurulunun tespit edeceği  yere asılacak olan bu kurulun belirlediği büyüklükteki parti bayrağı ve konuşmayı yapan kişi dışında hiçbir  görüntüye yer verilmez. Konuşmacılar, ceket giyme ve kravat takmak zorundadırlar; bayanlar tayyör giyer­ ler.»  TüırM'ye Büyük M'Met Mecisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 35 -
— 34 —  ifNiğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  İKİNCİ BÖLÜM  26.4.1961 Tarih ve 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile İlgili  Değişiklikler  MADDE 17. — 26,4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkın­ daki Kanunun 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Kanunun kapsamı  Madde 1. — özel kanunlarına göre yapılacak milletvekili, il genel meclisi üyeliği, belediye başkanlığı,  belediye meclisi üyeliği, muhtarlık ihtiyar meclisi üyeliği, ihtiyar heyeti üyeliği seçimlerinde ve Anayasa deği­ şikliklerine ilişkin kanunların halk oyuna sunulmasında bu Kanun hükümleri uygulanır.»  MADDE 18. — 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkın­ daki Kanunun 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Kanunla değişik 52 nci maddesinin 2 nci ve 7 nci fıkraları aşa­ ğıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Bu konuşmalardan; ~- a) Seçime katılan siyasî partilere ilk gün 20, son gün 10 dakikayı aşmamak üzere iki konuşma hakkı,  b) Mecliste grubu olan siyasî partilere 10'ar dakikalık iki konuşma hakkı,  c) Mecliste temsil edilen siyasî partilere 10'ar dakikalık bir konuşma hakkı,  Verilir.  d) Yukarıdaki bentlerde belirtilen konuşmaların yapıldığı günlerin dışında seçimlere katılan siyasî par­ tiler, TRT Kurumunca usulüne göre tespit edilen reklam tarifelerine göre bedelini peşin ödemek şartıyla  birinci fıkrada belirtilen tarihler arasında 10'ar dakikayı geçmeyen üç konuşma daha yapabilirler. Siyasî parti­ ler bu bent gereğince yayınlanacak propaganda konuşmalarında yaptıkları ve yapacakları icraatı, görüntülü  olarak ta verebilirler. Ancak bu görüntülerde diğer partilere sataşma ve hakaret kastı bulunamaz.  «Televizyonda seçime katılan siyasî partiler adına 2 nci fıkranın (d) bendi dışında yukarıdaki fıkralar ge­ reğince yayınlanacak propaganda konuşmalarında Türk Bayrağı ile Yüksek Seçim Kurulunun tespit edeceği  yere asılacak olan bu kurulun belirlediği büyüklükteki parti bayrağı ve konuşmayı yapan kişi dışında hiçbir  görüntüye yer verilmez. Konuşmacılar, ceket giyme ve kravat takmak zorundadırlar; bayanlar tayyör giyer­ ler.»  TüırM'ye Büyük M'Met Mecisi (S. Sayısı : 413)  — 35 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  M N C l BÖLÜM  26.4.1961 TaırJh ve 298 Sayuh Seçimlerin Temel  Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile  MADDE 19. — Teklifin 17 nci maddesi 19 uncu  madde oîaralk Komisyonumuzca aynen kalbül edl- mıiştir.  MADDE 20. — 25.4.1961 tarih ve 298 sayılı Se­ çimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hak­ kındaki Kanunun 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Ka­ nunla değişik 52 nci maddesinin 2 nci ve 7 nci fık­ raları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir,  «Bu konuşmalardan;  a) Seçime katılan Siyasî Partiler ilk gün 20, son  gün 10 dakikayı aşmamak üzere iki konuşma hakkı,  b) (Mecliste grubu olan Siyasî Partilere 10'ar  dakikalık iki konuşma hakkı,  c) 'Mecliste temisl editen Siyaisî Partilere 10'ar  dalklkafok bir konuşma hakkı,  Verilir.  d) Yukarıdaki bentlerde belirtilen ktonuşmaların  yapıldığı günlerin dışında seçimlere katılan Siyasî  Partiler, TRT kurumunca usulüne göre tespit edülten  reklam tarifelerine göre bedelini peşin ödemek şartıy­ la birinci fıkrada belirtilen tarihler arasında 5 dakî- Ikaldan az 15 dalktifcadan çok olmayan üç konuşma da­ ha yapabilirler. Siyasî Partiler bu bent gereğince ya­ yınlanacak propaganda konuşmalarında yaptıkları ve  yapacakları icraatı, görüntülü olarakta verebilirler.  Ancak bu görüntülerde diğer partilere sataşma ve  h'akiaret kastı bulunamaz.»  «Televizyonda seçilme katılan Siyasî Partiler adı­ na 2 nci fıkranın (d) bendi dışında yukarıdaki fıkra­ lar gereğince yayınlanacak propaganda konuşmala­ rında Türk Bayrağı ile Yüksek Seçim Kurulunun tes­ pit edeceği yere asılacak olan bu kurulun bdiriediiğ'i  büyüklüdeki parti bayrağı ve konuşmayı yapan kişi  dışında hiçbir görüntüye yer verilmez. Konuşmacı­ lar, çeke* giyime ve kravat taklmak zoruhdadıriar; ba­ yanlar tayyör giyerler.»  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  ÎKÎNCÎ BÖLÜM  26.4.11901 Tarih ve 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hü-'  kümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 11- 'gii Değişiklikler..  MADDE 19. — Teklifin 17 nci maddesi 19 un­ cu madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 20. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 20 nci madde Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  Türküye Büyük Mlilet Meclisi (S. Sayısı i 413)
Sayfa 36 -
— 35 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  M N C l BÖLÜM  26.4.1961 TaırJh ve 298 Sayuh Seçimlerin Temel  Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile  MADDE 19. — Teklifin 17 nci maddesi 19 uncu  madde oîaralk Komisyonumuzca aynen kalbül edl- mıiştir.  MADDE 20. — 25.4.1961 tarih ve 298 sayılı Se­ çimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hak­ kındaki Kanunun 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Ka­ nunla değişik 52 nci maddesinin 2 nci ve 7 nci fık­ raları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir,  «Bu konuşmalardan;  a) Seçime katılan Siyasî Partiler ilk gün 20, son  gün 10 dakikayı aşmamak üzere iki konuşma hakkı,  b) (Mecliste grubu olan Siyasî Partilere 10'ar  dakikalık iki konuşma hakkı,  c) 'Mecliste temisl editen Siyaisî Partilere 10'ar  dalklkafok bir konuşma hakkı,  Verilir.  d) Yukarıdaki bentlerde belirtilen ktonuşmaların  yapıldığı günlerin dışında seçimlere katılan Siyasî  Partiler, TRT kurumunca usulüne göre tespit edülten  reklam tarifelerine göre bedelini peşin ödemek şartıy­ la birinci fıkrada belirtilen tarihler arasında 5 dakî- Ikaldan az 15 dalktifcadan çok olmayan üç konuşma da­ ha yapabilirler. Siyasî Partiler bu bent gereğince ya­ yınlanacak propaganda konuşmalarında yaptıkları ve  yapacakları icraatı, görüntülü olarakta verebilirler.  Ancak bu görüntülerde diğer partilere sataşma ve  h'akiaret kastı bulunamaz.»  «Televizyonda seçilme katılan Siyasî Partiler adı­ na 2 nci fıkranın (d) bendi dışında yukarıdaki fıkra­ lar gereğince yayınlanacak propaganda konuşmala­ rında Türk Bayrağı ile Yüksek Seçim Kurulunun tes­ pit edeceği yere asılacak olan bu kurulun bdiriediiğ'i  büyüklüdeki parti bayrağı ve konuşmayı yapan kişi  dışında hiçbir görüntüye yer verilmez. Konuşmacı­ lar, çeke* giyime ve kravat taklmak zoruhdadıriar; ba­ yanlar tayyör giyerler.»  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  ÎKÎNCÎ BÖLÜM  26.4.11901 Tarih ve 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hü-'  kümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 11- 'gii Değişiklikler..  MADDE 19. — Teklifin 17 nci maddesi 19 un­ cu madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 20. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 20 nci madde Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  Türküye Büyük Mlilet Meclisi (S. Sayısı i 413)  — 36 —  ı(Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  MADDE 19. — 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkın­ daki Kanunun 17.5.1979 tarih ve 2234 sayılı Kanunla değişik 86 ncı maddesinin 2 nci fıkrası aşağıdaki şekilde  değiştirilmiştir.  «Bu Kanunun 94 üncü maddesinin (a) ve müteakip bentlerinde sayılanların dışında, sandık seçmen liste­ sinde kaydı olmayanların oy kullanmalarına izin verilmez.»  MADDE 20. — 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkın­ daki Kanunun 17.5.1979 tarih ve 2234 sayılı Kanunla değişik 94 üncü maddesine aşağıdaki bentler 'eklen­ miştir.  «a) Seçmen kütüğüne yazılmayan ve yurt dışında 6 aydan fazla ikamet eden seçmenler, milletvekili ge­ nel seçimlerinin yapılacağı günün 70 gün evvelinden başlamak üzere seçim günü akşamı saat 17.00'ye kadar  yurda giriş veya çıkış yaptıkları gümrük kapısında kurulacak seçim sandıklarında oylarını kullanabilirler.  Bu seçmenler yalnızca seçime katılan siyasî partilere oy verebilirler.  b) Yüksek Seçim Kurulu seçime katılan siyasî partilerin yer aldığı birleşik oy pusulaları üe özel renkte  bastırılmış oy zarflarını Yüksek Seçim Kurulu mührü ile mühürleyerek ilgili ilçe seçim kurullarına seçimle­ rin başlangıç tarihinden en geç üç gün önce ilçe seçim kurullarında bulunacak şekilde gönderir.  Yüksek Seçim Kurulu filigranı bulunan özel imal edilmiş kâğıtlara basılı birleşik oy pusulalarında; yal­ nızca seçime katılan siyasî partilerin özel işaretleri, kısaltılmış adları ve tam yazı halinde adları ile her par­ tiye ayrılan bölümün altında çapı iki santimetre olan bir boş daire bulunur.  c) Gümrük kapılarında, oy verme gününden önceki yetmiş gün önce saat 08'den oy verme günü olan  pazar günü saat 17.00'ye kadar oy kullanılabilir. Oy kullanma tatil günleri dahil olmak üzere 24 saat de-'  vam eder.  d) Gümrük kapılarında yapılacak oy verme işleminde görev alacak seçim kurulu ile sandık kurullarının  adedi, üyelerinin ve yedeklerinin sayısı ile hangi görevlilerden teşkil edileceki.Yüksek Seçim Kurulu tarafın­ dan önceden belirlenir.  Sandık kurulları, oy serbestliğini ve gizliliğini sağlayacak şekilde, yeteri kadar kapalı oy verme yeri ha­ zırlarlar. İlgili idarî makamlar sandık kurullarına gerekli her türlü kolaylığı gösterirler.  e) Gümrük kapılarında oy verme süresince sözlü ve yazılı seçim propagandası yapılamaz.  f) Gümrük kapılarında seçmen oy vermek için geldiğinde pasaportunu sandık kurulu başkanına tevdi  eder.  Sandık kurulu başkanı seçmenin pasaportundan adını soyadını, baba adını, yaşını ve pasaport numarasını  tespit eder, seçmen sandık kurulu mührü ile mühürlenmiş olan birleşik oy pusulası ile oy zarfını alarak oyu­ nu kullanmak üzere kapalı oy yerine girer.  Oyunu genel esaslara göre kullanan seçmenin pasaportunun Yüksek Seçim Kurulunca belli edilen yerine  oyunu kullanmıştır diye bir ifade yazılır ve sandık kurulu mührü ile mühürlenerek başkanca imzalanır. Oyu­ nu veren seçmene çizelgede isminin bulunduğu yer imzalatılarak oy verme işlemi tamamlanır.  g) Oy verme süresince sandık kurullarının değişikliği sırasında Kanunda gösterilen usulde sandık açüır,  çıkan oy zarflarının adedi ile oy kullanan seçmen miktarı.ve bunların birbirine uygunluğu bir tutanakla tes­ pit edilir.  Oy zarfları ve tutanağın bir sureti bir torbaya konularak ağzı mühürlenir ve ilgili seçim kuruluna muhafaza  altına alınmak üzere sandık kurulu başkanınca teslim edilir.  Genel seçimin yapıldığı »gün saat 17.00'den itibaren sandık ve torbalar genel esaslara uygun bir şekilde açı­ larak sayım ve dökümü yapılır ve sonucu Yüksek Seçim Kuruluna en seri vasıta ile bildirilir.  -TütfcSye Büyük MMe't Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 37 -
— 36 —  ı(Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  MADDE 19. — 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkın­ daki Kanunun 17.5.1979 tarih ve 2234 sayılı Kanunla değişik 86 ncı maddesinin 2 nci fıkrası aşağıdaki şekilde  değiştirilmiştir.  «Bu Kanunun 94 üncü maddesinin (a) ve müteakip bentlerinde sayılanların dışında, sandık seçmen liste­ sinde kaydı olmayanların oy kullanmalarına izin verilmez.»  MADDE 20. — 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkın­ daki Kanunun 17.5.1979 tarih ve 2234 sayılı Kanunla değişik 94 üncü maddesine aşağıdaki bentler 'eklen­ miştir.  «a) Seçmen kütüğüne yazılmayan ve yurt dışında 6 aydan fazla ikamet eden seçmenler, milletvekili ge­ nel seçimlerinin yapılacağı günün 70 gün evvelinden başlamak üzere seçim günü akşamı saat 17.00'ye kadar  yurda giriş veya çıkış yaptıkları gümrük kapısında kurulacak seçim sandıklarında oylarını kullanabilirler.  Bu seçmenler yalnızca seçime katılan siyasî partilere oy verebilirler.  b) Yüksek Seçim Kurulu seçime katılan siyasî partilerin yer aldığı birleşik oy pusulaları üe özel renkte  bastırılmış oy zarflarını Yüksek Seçim Kurulu mührü ile mühürleyerek ilgili ilçe seçim kurullarına seçimle­ rin başlangıç tarihinden en geç üç gün önce ilçe seçim kurullarında bulunacak şekilde gönderir.  Yüksek Seçim Kurulu filigranı bulunan özel imal edilmiş kâğıtlara basılı birleşik oy pusulalarında; yal­ nızca seçime katılan siyasî partilerin özel işaretleri, kısaltılmış adları ve tam yazı halinde adları ile her par­ tiye ayrılan bölümün altında çapı iki santimetre olan bir boş daire bulunur.  c) Gümrük kapılarında, oy verme gününden önceki yetmiş gün önce saat 08'den oy verme günü olan  pazar günü saat 17.00'ye kadar oy kullanılabilir. Oy kullanma tatil günleri dahil olmak üzere 24 saat de-'  vam eder.  d) Gümrük kapılarında yapılacak oy verme işleminde görev alacak seçim kurulu ile sandık kurullarının  adedi, üyelerinin ve yedeklerinin sayısı ile hangi görevlilerden teşkil edileceki.Yüksek Seçim Kurulu tarafın­ dan önceden belirlenir.  Sandık kurulları, oy serbestliğini ve gizliliğini sağlayacak şekilde, yeteri kadar kapalı oy verme yeri ha­ zırlarlar. İlgili idarî makamlar sandık kurullarına gerekli her türlü kolaylığı gösterirler.  e) Gümrük kapılarında oy verme süresince sözlü ve yazılı seçim propagandası yapılamaz.  f) Gümrük kapılarında seçmen oy vermek için geldiğinde pasaportunu sandık kurulu başkanına tevdi  eder.  Sandık kurulu başkanı seçmenin pasaportundan adını soyadını, baba adını, yaşını ve pasaport numarasını  tespit eder, seçmen sandık kurulu mührü ile mühürlenmiş olan birleşik oy pusulası ile oy zarfını alarak oyu­ nu kullanmak üzere kapalı oy yerine girer.  Oyunu genel esaslara göre kullanan seçmenin pasaportunun Yüksek Seçim Kurulunca belli edilen yerine  oyunu kullanmıştır diye bir ifade yazılır ve sandık kurulu mührü ile mühürlenerek başkanca imzalanır. Oyu­ nu veren seçmene çizelgede isminin bulunduğu yer imzalatılarak oy verme işlemi tamamlanır.  g) Oy verme süresince sandık kurullarının değişikliği sırasında Kanunda gösterilen usulde sandık açüır,  çıkan oy zarflarının adedi ile oy kullanan seçmen miktarı.ve bunların birbirine uygunluğu bir tutanakla tes­ pit edilir.  Oy zarfları ve tutanağın bir sureti bir torbaya konularak ağzı mühürlenir ve ilgili seçim kuruluna muhafaza  altına alınmak üzere sandık kurulu başkanınca teslim edilir.  Genel seçimin yapıldığı »gün saat 17.00'den itibaren sandık ve torbalar genel esaslara uygun bir şekilde açı­ larak sayım ve dökümü yapılır ve sonucu Yüksek Seçim Kuruluna en seri vasıta ile bildirilir.  -TütfcSye Büyük MMe't Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 37 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 21. — Teklifin 19 uncu maddesi 21 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kaibul ediümiş- tir.  MADDE 22. — 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Se­ çimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hak­ kındaki Kanunun 17.5.1979 tarih ve 2234 sayılı Ka­ nunla değişik 94 üncü maddesine aşağıdaki şekilde  değiştirilmiştir.  «Kurul görevlilerinin ve yabancı ülkedeki vatan- daslartn oy vermesi  Madde 94. — I. İlçe seçim kurulu başkanı, se­ çimin yapıldığı çevrede oy verme hakkına sahip ol­ duğu halde, görev yaptığı sandığa a/it seçmen liste­ sinde kayıtlı bulunmayan sandık kurulu başkan ve  üyelerinin her birine seçmen olduğunu ve hangi se­ çimde oy kullanabileceğini belirleyen ve sandık seç­ men listesindeki bilgileri kapsayan bir beliğe verir, ay­ rıca, esas kayıtlı olduğu sandık seçmen listesine meş­ ruhat verilmek üzere kayıtlı bulunduğu sandık kuru­ lu başkanlığına durumu yazı ile bildirir.  Başkan ve üyeler, bu belgeyi sandık kuruluna tes­ lim ederek görevli oldukları sandıkta oy verirler.  Bunların adları ve hüviyetleri o sandık seçmen lis­ tesinin sonuna yazılarak adları hizasına imzaları alı­ nır.  Bu maddeye göre yapılan işlemler tutanağa ge- çMl'ir.  II. a) (Seçmen kütüğüne yazılmayan ve yurtdı­ şında 6 aydan fazla ikamet eden seçmenler, milletve­ kili genel seçimlerinin yapılacağı günün 70 gün ev­ velinden başlamak üzere seçim günü akşam saat 17.00'  ye kadar yurda giriş veya çıkış yaptıkları gümrük  kapısında kurulacak seçim sandıklarında oylarını  kullanaibilirTer.  Bu seçmenler yalnızca seçime katılan Siyasî Par­ tilere oy verebilirler.  b) Yüksek Seçim Kurulu seçime katılan Siyasî  Partilerin yer aldığı birleşik oy pusulaları ile özel  renkte bastırılmış oy zarflarını Yüksek Seçim Ku­ rulu mührü ile mülhürleyerefc ilgili İlçe Seçim kurul - (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 21. — 26.4.1961 tarih ye 298 sayılı Se­ çimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hak­ kındaki Kanunun 17.5.1979 tarih ve 2234 sayılı Ka­ nunla değişik 86 ncı maddesinin 2 nci fıkrası aşağıda­ ki şekilde değiştirilmiştir.  «Bu Kanunun 94 üncü maddesinin (II) numaralı  fıkrasında sayılanların dışında, sandık seçmen liste­ sinde kaydı olmayanların oy kullanmalarına izin ve­ rilmez.»  MADDE 22. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 22 nci madde Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  Türkiye Büyük Milet .Mecfsi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 38 -
— 37 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 21. — Teklifin 19 uncu maddesi 21 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kaibul ediümiş- tir.  MADDE 22. — 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Se­ çimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hak­ kındaki Kanunun 17.5.1979 tarih ve 2234 sayılı Ka­ nunla değişik 94 üncü maddesine aşağıdaki şekilde  değiştirilmiştir.  «Kurul görevlilerinin ve yabancı ülkedeki vatan- daslartn oy vermesi  Madde 94. — I. İlçe seçim kurulu başkanı, se­ çimin yapıldığı çevrede oy verme hakkına sahip ol­ duğu halde, görev yaptığı sandığa a/it seçmen liste­ sinde kayıtlı bulunmayan sandık kurulu başkan ve  üyelerinin her birine seçmen olduğunu ve hangi se­ çimde oy kullanabileceğini belirleyen ve sandık seç­ men listesindeki bilgileri kapsayan bir beliğe verir, ay­ rıca, esas kayıtlı olduğu sandık seçmen listesine meş­ ruhat verilmek üzere kayıtlı bulunduğu sandık kuru­ lu başkanlığına durumu yazı ile bildirir.  Başkan ve üyeler, bu belgeyi sandık kuruluna tes­ lim ederek görevli oldukları sandıkta oy verirler.  Bunların adları ve hüviyetleri o sandık seçmen lis­ tesinin sonuna yazılarak adları hizasına imzaları alı­ nır.  Bu maddeye göre yapılan işlemler tutanağa ge- çMl'ir.  II. a) (Seçmen kütüğüne yazılmayan ve yurtdı­ şında 6 aydan fazla ikamet eden seçmenler, milletve­ kili genel seçimlerinin yapılacağı günün 70 gün ev­ velinden başlamak üzere seçim günü akşam saat 17.00'  ye kadar yurda giriş veya çıkış yaptıkları gümrük  kapısında kurulacak seçim sandıklarında oylarını  kullanaibilirTer.  Bu seçmenler yalnızca seçime katılan Siyasî Par­ tilere oy verebilirler.  b) Yüksek Seçim Kurulu seçime katılan Siyasî  Partilerin yer aldığı birleşik oy pusulaları ile özel  renkte bastırılmış oy zarflarını Yüksek Seçim Ku­ rulu mührü ile mülhürleyerefc ilgili İlçe Seçim kurul - (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 21. — 26.4.1961 tarih ye 298 sayılı Se­ çimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hak­ kındaki Kanunun 17.5.1979 tarih ve 2234 sayılı Ka­ nunla değişik 86 ncı maddesinin 2 nci fıkrası aşağıda­ ki şekilde değiştirilmiştir.  «Bu Kanunun 94 üncü maddesinin (II) numaralı  fıkrasında sayılanların dışında, sandık seçmen liste­ sinde kaydı olmayanların oy kullanmalarına izin ve­ rilmez.»  MADDE 22. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 22 nci madde Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  Türkiye Büyük Milet .Mecfsi (S. Sayısı : 413)  — 38 —  i(Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşeıoğlu'nun Teklifi)  h) Gümrük kapılarındaki seçim kurullarından gelen sonuçlar Yüksek Seçim Kurulunca birleştirilir. Kulla­ nılan toplam geçerli oy sayısı Türkiye genelinde kullanılan toplam geçerli oy sayısına ilave edilir. Partilerin  aldıkları oylar aynı şekilde diğer seçim kurullarından gelen oylara ilave edilerek her partinin ülke genelinde  aldığı geçerli oy miktarı bulunur.  Bu şekilde 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 33 üncü maddesine esas toplam oylar bulunmuş  olur.  Her Seçim çevresinde geçerli toplam oyu, gümrük seçim kurullarından gelen toplam oyun diğer seçim ku­ rullarından gelen oylara bölünmesiyle elde edilen oranda artırılır. O seçim çevresinde kullanılan toplam oylarla  bu şekilde hesaplanan toplam oy arasındaki fark partilere; gümrük kapıları seçim kurullarından gelen top­ lam oydaki hisseleri oranında taksim edilir ve elde edilen rakamlar o seçim çevresinde aldıkları geçerli oylara  ilave edilir. Böylece 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 34 üncü maddesine esas seçim çevresinde kul­ lanılan geçerli toplam oy miktarı ve partilerin aldıkları toplam geçerli oy miktarı bulunur.»  Türlküye Büyük M!Met Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 39 -
— 38 —  i(Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşeıoğlu'nun Teklifi)  h) Gümrük kapılarındaki seçim kurullarından gelen sonuçlar Yüksek Seçim Kurulunca birleştirilir. Kulla­ nılan toplam geçerli oy sayısı Türkiye genelinde kullanılan toplam geçerli oy sayısına ilave edilir. Partilerin  aldıkları oylar aynı şekilde diğer seçim kurullarından gelen oylara ilave edilerek her partinin ülke genelinde  aldığı geçerli oy miktarı bulunur.  Bu şekilde 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 33 üncü maddesine esas toplam oylar bulunmuş  olur.  Her Seçim çevresinde geçerli toplam oyu, gümrük seçim kurullarından gelen toplam oyun diğer seçim ku­ rullarından gelen oylara bölünmesiyle elde edilen oranda artırılır. O seçim çevresinde kullanılan toplam oylarla  bu şekilde hesaplanan toplam oy arasındaki fark partilere; gümrük kapıları seçim kurullarından gelen top­ lam oydaki hisseleri oranında taksim edilir ve elde edilen rakamlar o seçim çevresinde aldıkları geçerli oylara  ilave edilir. Böylece 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 34 üncü maddesine esas seçim çevresinde kul­ lanılan geçerli toplam oy miktarı ve partilerin aldıkları toplam geçerli oy miktarı bulunur.»  Türlküye Büyük M!Met Meclisi (S. Sayısı : 413)  39 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  larma seçimlerin başlangıç tarihinden en geç üç gün  önce İlçe S'eçiiim Kurullarında bulunacak şekilde gön­ derir.;  Yüksek Seçim Kurulu filigranı bulunan özel imal  edlillmiş kâğıtlara basılı birleşik oy pusulalarında; yal­ nızca seçime katılan siya&î partilerin özel işaretleri,  kısaltılmış adları ve tam yazı halinde adları ile her  partiye ayrılan bölümün altında çapı iki santimetre  oilan bir boş daire bulunur.  c) Gümrük kapılarında, oy verime gününden ön- cdki yetmiş gün önce saat 08'den oy verime günü olan  Pazar günü saat 17.00ye kadar oy küllanıla'bilir. Oy  kullanma tatil günleri dahil olmak üzere 24 saat de­ vam eder.ı  d) Gümrük kaplılarında yapılacak oy verme iş­ lemimde görev alacak seçim kurulu 'ile sandık kurul­ larınım adedi, üyelerinin ve yedeklerinin sayısı ile  hangi görevlilerden teşkil edileceği Yüksek Seçim  Kurulu tarafından önceden beErlenir.  Sandık kurulları, oy serlbesitliğlini ve gizlediğini  sağlayacak :şebiılde, yeteri kadar kapalı oy verme ye­ ni hazırlarlar.; İlgili idarî makamlar sandık kurulUa- rına gerekli her türlü kolaylığı gösterirfer.  e) Gümrük kapılarında oy verme süresince söz­ lü ve yazılı seçim propagandası yapılamaz.  f) Gümrük kapılarında seçmen oy vermek için  geldiğinde pasaportunu sandık kurulu 'başkanına  tevdi eder.  'Sandık Kurulu Başkanı seçmenin pasaportundan  adını soyadını, 'ba'ba adını, yaşım ve pasaport nu­ marasını ttespit eder, seçmen sandık kurulu mührü  âle mühürlenmiş oilan bhieşjik oy pusulası ile oy zar­ fını alarak oyunu kufllanmak üzere kapalı oy yerine  girer.  Oyunu genel esaslara göre kullanan seçmenin pa­ saportunun Yüksek Seçim Kurulunca belli edilen  yerine oyunu kullanmıştır diye bir ifade yazılır ve  sandık kurulu mührü ile mühürlenerek başkanca im­ zalanır. Oyunu veren seçmene çizelgede isminin bu­ lunduğu yer 'imzalatılarak oy verme işlem/i tamam­ lanır. I  g) Oy verme süresince 'Sandık Kurularının de- ğiştikliğsi sırasında Kanunda gösterilen usulde sandık  açılır, çıkan oy zarflarının adedi ile oy kullanan  seçmen miktarı ve bunların birbirine uygunluğu bir  tutanakla tespit edilir.  Oy zarfları ve tutanağın bir sureti toiir torbaya  konularak ağzı mühürledir ve ilgili seçim kuruluna  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  Türk'iye Büyük Mllet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 40 -
39 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  larma seçimlerin başlangıç tarihinden en geç üç gün  önce İlçe S'eçiiim Kurullarında bulunacak şekilde gön­ derir.;  Yüksek Seçim Kurulu filigranı bulunan özel imal  edlillmiş kâğıtlara basılı birleşik oy pusulalarında; yal­ nızca seçime katılan siya&î partilerin özel işaretleri,  kısaltılmış adları ve tam yazı halinde adları ile her  partiye ayrılan bölümün altında çapı iki santimetre  oilan bir boş daire bulunur.  c) Gümrük kapılarında, oy verime gününden ön- cdki yetmiş gün önce saat 08'den oy verime günü olan  Pazar günü saat 17.00ye kadar oy küllanıla'bilir. Oy  kullanma tatil günleri dahil olmak üzere 24 saat de­ vam eder.ı  d) Gümrük kaplılarında yapılacak oy verme iş­ lemimde görev alacak seçim kurulu 'ile sandık kurul­ larınım adedi, üyelerinin ve yedeklerinin sayısı ile  hangi görevlilerden teşkil edileceği Yüksek Seçim  Kurulu tarafından önceden beErlenir.  Sandık kurulları, oy serlbesitliğlini ve gizlediğini  sağlayacak :şebiılde, yeteri kadar kapalı oy verme ye­ ni hazırlarlar.; İlgili idarî makamlar sandık kurulUa- rına gerekli her türlü kolaylığı gösterirfer.  e) Gümrük kapılarında oy verme süresince söz­ lü ve yazılı seçim propagandası yapılamaz.  f) Gümrük kapılarında seçmen oy vermek için  geldiğinde pasaportunu sandık kurulu 'başkanına  tevdi eder.  'Sandık Kurulu Başkanı seçmenin pasaportundan  adını soyadını, 'ba'ba adını, yaşım ve pasaport nu­ marasını ttespit eder, seçmen sandık kurulu mührü  âle mühürlenmiş oilan bhieşjik oy pusulası ile oy zar­ fını alarak oyunu kufllanmak üzere kapalı oy yerine  girer.  Oyunu genel esaslara göre kullanan seçmenin pa­ saportunun Yüksek Seçim Kurulunca belli edilen  yerine oyunu kullanmıştır diye bir ifade yazılır ve  sandık kurulu mührü ile mühürlenerek başkanca im­ zalanır. Oyunu veren seçmene çizelgede isminin bu­ lunduğu yer 'imzalatılarak oy verme işlem/i tamam­ lanır. I  g) Oy verme süresince 'Sandık Kurularının de- ğiştikliğsi sırasında Kanunda gösterilen usulde sandık  açılır, çıkan oy zarflarının adedi ile oy kullanan  seçmen miktarı ve bunların birbirine uygunluğu bir  tutanakla tespit edilir.  Oy zarfları ve tutanağın bir sureti toiir torbaya  konularak ağzı mühürledir ve ilgili seçim kuruluna  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  Türk'iye Büyük Mllet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 40 —  (Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  MADDE 21. — 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hak­ kındaki Kanuna aşağıdaki Ek Madde ilave edilmiştir.  EK MADDE 5. — Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların halk oyuna sunulmasında kullanılacak olan  oy pusulalarının şekli; oy verme, oyların sayı ve dökümü, geçersiz oyların tespiti, sonuçların tutanağa geçi­ rilmesi, ilçe, il ve Yüksek Seçim kurulunca yapılacak birleştirme işlemleri; halk oyuna sunulan kanunla ilgili  Türkiye Büyük Millet Meclisindeki çoğunluk ve azınlık görüşleri ile Cumhurbaşkanının görüşünün ve halk oyu  sonuçlarının Türkiye Radyo ve Televizyonları aracılığı ile seçmenlere açıklanması ilkeleri bu kanunda yer alan  benzer hükümler dikkate alınarak Yüksek Seçim Kurulunca tespit ve ilan edilir.  ÜÇÜNCÜ BÖLÜM  10.6.1986 Tarih ve 2839 Sayılı Milletvekili Seçiiırai Kanunu ile İlgili Değişikl'M'or  MADDE 22. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 4 üncü maddesinin 6 ncı  fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Milletvekili sayısı yediden fazla olan illerde seçim çevrelerine isabet edecek olan milletvekili sayısının he­ sabında ilk yedi çıktıktan sonra kalan rakamdan tekrar yedi, mümkün olmadığı takdirde altı, beş... ilave çı­ karılır. Bu hesaplamada bir seçim çevresine en az 3 milletvekili düşecek şekilde işlem yapılır.»  Türkiye Büyük M'Met M'ediisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 41 -
— 40 —  (Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  MADDE 21. — 26.4.1961 tarih ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hak­ kındaki Kanuna aşağıdaki Ek Madde ilave edilmiştir.  EK MADDE 5. — Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların halk oyuna sunulmasında kullanılacak olan  oy pusulalarının şekli; oy verme, oyların sayı ve dökümü, geçersiz oyların tespiti, sonuçların tutanağa geçi­ rilmesi, ilçe, il ve Yüksek Seçim kurulunca yapılacak birleştirme işlemleri; halk oyuna sunulan kanunla ilgili  Türkiye Büyük Millet Meclisindeki çoğunluk ve azınlık görüşleri ile Cumhurbaşkanının görüşünün ve halk oyu  sonuçlarının Türkiye Radyo ve Televizyonları aracılığı ile seçmenlere açıklanması ilkeleri bu kanunda yer alan  benzer hükümler dikkate alınarak Yüksek Seçim Kurulunca tespit ve ilan edilir.  ÜÇÜNCÜ BÖLÜM  10.6.1986 Tarih ve 2839 Sayılı Milletvekili Seçiiırai Kanunu ile İlgili Değişikl'M'or  MADDE 22. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 4 üncü maddesinin 6 ncı  fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Milletvekili sayısı yediden fazla olan illerde seçim çevrelerine isabet edecek olan milletvekili sayısının he­ sabında ilk yedi çıktıktan sonra kalan rakamdan tekrar yedi, mümkün olmadığı takdirde altı, beş... ilave çı­ karılır. Bu hesaplamada bir seçim çevresine en az 3 milletvekili düşecek şekilde işlem yapılır.»  Türkiye Büyük M'Met M'ediisi (S. Sayısı : 413)  — 41 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  muhafaza altına alınmak üzere Sandık Kurulu Baş­ kanınca teslim edilir.  Genel seçimin yapıldığı gün saat 17.00'den itiba­ ren sandık ve torbalar genel esaslara uygun bir şe­ kilde açılarak sayım ve dökümü yapılır ve sonucu  Yüksek Seçim Kuruluna en seri vası'ta ile bildiriilİr.  h) Gümrük kapılarındaki .seçim kurullarından ge­ len sonuçlar Yüksek Seçim Kurulunca bMeş'tinJir.  Kullanılan toplam geçerli oy sayısı Türkiye gene­ linde kullanılan toplam geçeri oy sayısına ilave edi­ lir. Partilerin aldıfcıları oylar aynı şekülde diğer se­ çim kurullarından gelen oylara ilave edilerek her  partinin ülke genelnde aldığı ıgeçerîli oy mükbarı hu- lunur.  Bu şekilde 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanu­ nunun 33 üncü maddesine esas toplam oylar bu­ lunmuş öluır.  Her seçim çevresinde geçerli toplam oyu, güm­ rük seçjim kurullarından gelen toplam oyun diğer se­ çim kurallarından gelen oylara bölünmesiyle elde  edilen oranda atftırılıır, O seçim çevresinde kullanı­ lan toplam oylarla bu şekülde hesaplıanan toplam oy  arasındalkli fark partilere; gümrük kapıları seçim ku­ rullarından gelen toplam oydaki hisseleri oranında  taksim edlir ve elde edilen' rakamlar o seçim çev­ resinde aldıkları geçerli oylara ilave edilir. Böylece  2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 34 üncü  maddesline esas seçim çevresinde kullanılan geçerli  toplam oy miktarı ve partilerin aldıkları toplam ge­ çerli oy miktarı bulunur.»  MADDE 23. — Teklifin 21 indi maddesi 23  üncü madde olarak Komisyonumuzca aynen kaibul  edilmişitir.  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  ÜÇÜNCÜ BÖLÜM  10.6,1986 Tariilh ve 2839 sayılı MilletvekMii Seçimi  Kanunu 'ile M'gjiılıi Değişiklikler  MADDE 24. — Tekliftin 22 nci maddesi 24 üncü  madde olarak Komisyonumuzca aynen kaoul edıil- mlişitir.  MADDE 23. — Teklifin 21 inci maddesi 23 ün­ cü madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul  edilmiştir.  ÜÇÜNCÜ BÖLÜM  10.6.1986 Tarih ve 2839 Sayılı Milletvekili Seçimi  Kanunu ile İlgili Değişiklikler  MADDE 24. — Teklifin 22 nci maddesi 24 ün­ cü madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul  edilmiştir.  Türküye 'Büyük Miiet Mecfoi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 42 -
— 41 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  muhafaza altına alınmak üzere Sandık Kurulu Baş­ kanınca teslim edilir.  Genel seçimin yapıldığı gün saat 17.00'den itiba­ ren sandık ve torbalar genel esaslara uygun bir şe­ kilde açılarak sayım ve dökümü yapılır ve sonucu  Yüksek Seçim Kuruluna en seri vası'ta ile bildiriilİr.  h) Gümrük kapılarındaki .seçim kurullarından ge­ len sonuçlar Yüksek Seçim Kurulunca bMeş'tinJir.  Kullanılan toplam geçerli oy sayısı Türkiye gene­ linde kullanılan toplam geçeri oy sayısına ilave edi­ lir. Partilerin aldıfcıları oylar aynı şekülde diğer se­ çim kurullarından gelen oylara ilave edilerek her  partinin ülke genelnde aldığı ıgeçerîli oy mükbarı hu- lunur.  Bu şekilde 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanu­ nunun 33 üncü maddesine esas toplam oylar bu­ lunmuş öluır.  Her seçim çevresinde geçerli toplam oyu, güm­ rük seçjim kurullarından gelen toplam oyun diğer se­ çim kurallarından gelen oylara bölünmesiyle elde  edilen oranda atftırılıır, O seçim çevresinde kullanı­ lan toplam oylarla bu şekülde hesaplıanan toplam oy  arasındalkli fark partilere; gümrük kapıları seçim ku­ rullarından gelen toplam oydaki hisseleri oranında  taksim edlir ve elde edilen' rakamlar o seçim çev­ resinde aldıkları geçerli oylara ilave edilir. Böylece  2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 34 üncü  maddesline esas seçim çevresinde kullanılan geçerli  toplam oy miktarı ve partilerin aldıkları toplam ge­ çerli oy miktarı bulunur.»  MADDE 23. — Teklifin 21 indi maddesi 23  üncü madde olarak Komisyonumuzca aynen kaibul  edilmişitir.  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  ÜÇÜNCÜ BÖLÜM  10.6,1986 Tariilh ve 2839 sayılı MilletvekMii Seçimi  Kanunu 'ile M'gjiılıi Değişiklikler  MADDE 24. — Tekliftin 22 nci maddesi 24 üncü  madde olarak Komisyonumuzca aynen kaoul edıil- mlişitir.  MADDE 23. — Teklifin 21 inci maddesi 23 ün­ cü madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul  edilmiştir.  ÜÇÜNCÜ BÖLÜM  10.6.1986 Tarih ve 2839 Sayılı Milletvekili Seçimi  Kanunu ile İlgili Değişiklikler  MADDE 24. — Teklifin 22 nci maddesi 24 ün­ cü madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul  edilmiştir.  Türküye 'Büyük Miiet Mecfoi (S. Sayısı : 413)  — 42 —  (Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  MADDE 23. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi. Kanununun 12 nci maddesinin 2 nci  fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 14 üncü maddesinin 11  inci fıkrası gereğince Yüksek Seçim Kurulunun tespit ve ilan ettiği seçime katılabilecek Siyasî Partiler, 2820  sayılı Siyasî Partiler Kanunu hükümlerine göre, bütün seçim çevrelerinde aday gösterebilirler. Şu kadar ki,  bu partilerin katıldıkları her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısı kadar aday göstermeleri şarttır.»  ıMADDE 24. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 13 üncü maddesinin 1 inci  fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Herhangi bir sebeple iller toplamının en az yarısında milletvekili sayısı kadar aday göstermemiş olan  veya bu illerin seçim çevrelerinin herhangi birlinde seçilecek milletvekili sayısından eksik .aday göstermiş bulu­ nan Siyasî Partilerin Genel Merkezlerindeki yetkili organlarına, Yüksek Seçim Kurulu tarafından, eksiklerin  derhal tamamlanması lüzumu bildirilir.»  MADDE 25. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 14 üncü maddesinin 1 inci  fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Siyasî Partiler tarafından iller toplamının yarısından fazlasında milletvekili .sayısı kadar aday gösterilmiş  olmakla beraber, yarıyı geçen seçim çevrelerinin bir veya birkaçında eksik aday gösterilmesi halinde, Yüksek  Seçim Kurulunca o partinin Genel Merkezindeki yetkili organlarına aday listelerinin tamamlanması lüzumu bil­ dirilir.»  MADDE 26. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 26 nci maddesinin (b) bendi  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «b) Birleşik oy pusulasının en üstüne «Siyasi Partiler» ve bağımsız aday varsa «Siyasî Partiler ve Ba­ ğımsız Adaylar» ibaresi yazılır. Bu ibarenin altına, seçime katılan siyasî parti temsilcileri huzurunda Yüksek  Seçim Kurulu tarafından çekilen kura sırasına göre, en başta ve ortada partinin özel işareti, özel işaretinin al­ tında kısaltılmış adı, onun altında da tam yazı halinde adı, belirli bir aralık veya çizgiden sonra çapı iki san­ timetre olan bir boş daire basılır ve bütün bunların altı çizilir. Bu .çizginin altına o partinin kesinleşen aday lis­ tesinde yer alan adaylarının ad ve soyadları, aldıkları sıra numarasına göre yazılır ve her adayın ismi hiza­ sına birer boş kare konulur. Merkez adayı bulunan seçim çevrelerinde listenin altı çizildikten sonra «Merkez  Adayı» ibaresi, bunun da altına o partinin merkez adayının isim ve soyadı yazılır.»  MADDE 27. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 28 inci maddesi aşağıdaki  şekilde değiştirilmiştir.  Oyların kullanma şekli  «ıMadde 28. — Seçmen, Yüksek Seçim Kurulu tarafından yaptırılıp iSandık Kurullarına kadar ulaştırılmış  bulunan ve Sandık Kurulu Başkanında oy verme süresince bulundurulması mecburi olan ve birleşik oy pu­ sulası ile birlikte kendisine verilen «Evet» yazılı mührü alarak oyunu kullanmak üzere kapalı oy verme yerine  girer.  Seçmen :  a) «Evet» mührünü sıadece tercih ettiği siyasî partiye veya varsa yalnızca bağımsız adaya ait özel daire  içine basmak veya,  b) «Evet» mührünü tercih ettiği bir siyasî partiye ait özel daire içine basmakla birlikte, bu partiye ait  aday listesinden o seçim çevresinden çıkacak milletvekili sayısının yarısından az olmamak kaydıyla seçilmesini  istediklerinin adları hizasındaki boş karelere (X) işareti koymak,  suretiyle oyunu kullanabilir.  Oyunu kullanan seçmen, birleşik oy pusulasını" katlayarak zarfa koyar ve zarfı yapıştırır. «Evet» yazılı  mührü, Sandık Kurulu Başkanına geri verir ve oyunu sandığa atar.  Tüırıkiye Büyük MliıM Mecl'Isi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 43 -
— 42 —  (Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  MADDE 23. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi. Kanununun 12 nci maddesinin 2 nci  fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 14 üncü maddesinin 11  inci fıkrası gereğince Yüksek Seçim Kurulunun tespit ve ilan ettiği seçime katılabilecek Siyasî Partiler, 2820  sayılı Siyasî Partiler Kanunu hükümlerine göre, bütün seçim çevrelerinde aday gösterebilirler. Şu kadar ki,  bu partilerin katıldıkları her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısı kadar aday göstermeleri şarttır.»  ıMADDE 24. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 13 üncü maddesinin 1 inci  fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Herhangi bir sebeple iller toplamının en az yarısında milletvekili sayısı kadar aday göstermemiş olan  veya bu illerin seçim çevrelerinin herhangi birlinde seçilecek milletvekili sayısından eksik .aday göstermiş bulu­ nan Siyasî Partilerin Genel Merkezlerindeki yetkili organlarına, Yüksek Seçim Kurulu tarafından, eksiklerin  derhal tamamlanması lüzumu bildirilir.»  MADDE 25. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 14 üncü maddesinin 1 inci  fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Siyasî Partiler tarafından iller toplamının yarısından fazlasında milletvekili .sayısı kadar aday gösterilmiş  olmakla beraber, yarıyı geçen seçim çevrelerinin bir veya birkaçında eksik aday gösterilmesi halinde, Yüksek  Seçim Kurulunca o partinin Genel Merkezindeki yetkili organlarına aday listelerinin tamamlanması lüzumu bil­ dirilir.»  MADDE 26. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 26 nci maddesinin (b) bendi  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «b) Birleşik oy pusulasının en üstüne «Siyasi Partiler» ve bağımsız aday varsa «Siyasî Partiler ve Ba­ ğımsız Adaylar» ibaresi yazılır. Bu ibarenin altına, seçime katılan siyasî parti temsilcileri huzurunda Yüksek  Seçim Kurulu tarafından çekilen kura sırasına göre, en başta ve ortada partinin özel işareti, özel işaretinin al­ tında kısaltılmış adı, onun altında da tam yazı halinde adı, belirli bir aralık veya çizgiden sonra çapı iki san­ timetre olan bir boş daire basılır ve bütün bunların altı çizilir. Bu .çizginin altına o partinin kesinleşen aday lis­ tesinde yer alan adaylarının ad ve soyadları, aldıkları sıra numarasına göre yazılır ve her adayın ismi hiza­ sına birer boş kare konulur. Merkez adayı bulunan seçim çevrelerinde listenin altı çizildikten sonra «Merkez  Adayı» ibaresi, bunun da altına o partinin merkez adayının isim ve soyadı yazılır.»  MADDE 27. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 28 inci maddesi aşağıdaki  şekilde değiştirilmiştir.  Oyların kullanma şekli  «ıMadde 28. — Seçmen, Yüksek Seçim Kurulu tarafından yaptırılıp iSandık Kurullarına kadar ulaştırılmış  bulunan ve Sandık Kurulu Başkanında oy verme süresince bulundurulması mecburi olan ve birleşik oy pu­ sulası ile birlikte kendisine verilen «Evet» yazılı mührü alarak oyunu kullanmak üzere kapalı oy verme yerine  girer.  Seçmen :  a) «Evet» mührünü sıadece tercih ettiği siyasî partiye veya varsa yalnızca bağımsız adaya ait özel daire  içine basmak veya,  b) «Evet» mührünü tercih ettiği bir siyasî partiye ait özel daire içine basmakla birlikte, bu partiye ait  aday listesinden o seçim çevresinden çıkacak milletvekili sayısının yarısından az olmamak kaydıyla seçilmesini  istediklerinin adları hizasındaki boş karelere (X) işareti koymak,  suretiyle oyunu kullanabilir.  Oyunu kullanan seçmen, birleşik oy pusulasını" katlayarak zarfa koyar ve zarfı yapıştırır. «Evet» yazılı  mührü, Sandık Kurulu Başkanına geri verir ve oyunu sandığa atar.  Tüırıkiye Büyük MliıM Mecl'Isi (S. Sayısı : 413)  43  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 25. — TeMifk 23 üncü maddesi 25  inci ımadide alarak Komisyonumuzca aynen kalbul  edlmlişıtiır.  MADDE 26. — Teklifin 24 üncü maddesi 26  ncı madde olaıralk Komisyonumuzca aynen kabul  edilımüşıtir.  MADDE 27. — TökiliifUn 25 inci maddesi 27 nc'i  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 28. — Teklifin 26 ncı maddesi 28 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 29. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı  Milletvekili Seçimi Kanununun 28 inci maddesi aşa­ ğıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Oyların kullanma şekli  Madde 28. — Seçmen, Yüksek Seçim Kurulu ta­ rafından yaptırılıp Sandık Kurullarına kadar ulaştı­ rılmış bulunan ve Sandık Kurulu Başkanında oy ver­ me süresince bulundurulması mecburî olan ve birleşik  oy pusulası ile birlikte kendisine verilen «Evet» yazılı  mühürü alarak oyunu kullanmak üzere kapalı oy ver­ me yerine girer.  Seçmen :  a) «Evet» mühürünü sadece tercih ettiği siyasî  partiye veya varsa yalnızca bağımsız adaya ait özel  daire içine basmak veya,  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 25. — Teklifin 23 üncü maddesi 25 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 26. — Teklifin 24 üncü maddesi 26 ncı  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 27. — Teklifin 25 inci maddesi 27 nci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 28. — Teklifin 26 ncı maddesi 28 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 29. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 29 uncu madde Komisyonumuzca aynen kabul  edilmiştir.  Türkiye Büyük Mlillet Meclisi (S. Sayısı i 413)
Sayfa 44 -
43  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 25. — TeMifk 23 üncü maddesi 25  inci ımadide alarak Komisyonumuzca aynen kalbul  edlmlişıtiır.  MADDE 26. — Teklifin 24 üncü maddesi 26  ncı madde olaıralk Komisyonumuzca aynen kabul  edilımüşıtir.  MADDE 27. — TökiliifUn 25 inci maddesi 27 nc'i  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 28. — Teklifin 26 ncı maddesi 28 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 29. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı  Milletvekili Seçimi Kanununun 28 inci maddesi aşa­ ğıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «Oyların kullanma şekli  Madde 28. — Seçmen, Yüksek Seçim Kurulu ta­ rafından yaptırılıp Sandık Kurullarına kadar ulaştı­ rılmış bulunan ve Sandık Kurulu Başkanında oy ver­ me süresince bulundurulması mecburî olan ve birleşik  oy pusulası ile birlikte kendisine verilen «Evet» yazılı  mühürü alarak oyunu kullanmak üzere kapalı oy ver­ me yerine girer.  Seçmen :  a) «Evet» mühürünü sadece tercih ettiği siyasî  partiye veya varsa yalnızca bağımsız adaya ait özel  daire içine basmak veya,  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 25. — Teklifin 23 üncü maddesi 25 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 26. — Teklifin 24 üncü maddesi 26 ncı  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 27. — Teklifin 25 inci maddesi 27 nci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 28. — Teklifin 26 ncı maddesi 28 inci  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 29. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 29 uncu madde Komisyonumuzca aynen kabul  edilmiştir.  Türkiye Büyük Mlillet Meclisi (S. Sayısı i 413)  — 44 —  ı(Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  Seçmen, oyunu doğrudan doğruya veya tercihli olarak kullanmış ise «Evet» mührünü bastığı partiye bir  oy vermiş sayılır. Seçmen, «Evet» mührünü bağımsız adaya ait daireye basmış ise o bağımsız adaya bir oy  vermiş sayılır.  Seçmen, oyunu yukarıdaki (b) bendinde belirtilen şekilde kullanmış ise, «Evet» mührünü bastığı siyasî  parti adaylarından adları hizasında bulunan boş kareler içine (X) çarpı işareti koyduğu adaylara tercihini kul­ lanmış sayılır. Ancak, seçmen bu tercih hakkını kullanmak isterse oy pusulası üzerinde adları yazılı aday­ ların yarısı için kullanmak zorundadır. Kesirler tama iblağ edilir.  Tercih işaretlerinin kareler dışına veya yukarıdaki fıkrada belirtilen sayıya uyulmadan konulması halinde,  tercih işaretleri, o oy pusulasını geçersiz kılmaz. Ancak, oy pusulası yapılmış olan tercihler dikkate alınmaksı­ zın ilgili parti lehine verilmiş bir oy sayılır.  MADDE 28. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 34 üncü maddesinin 2 nci  ve 3 üncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bu maddeye bir fıkra eklenmiştir.  «Bir seçim çevresinde, kullanılan geçerli oylarının toplamının, o çevreden çıkacak milletvekili sayısına  bölünmesiyle elde edilecek sayıdan az oy alan siyasî partilere ve bağımsız adaylara milletvekili tahsis edil­ mez. Merkez adayı gösterilen seçim çevrelerinden bölme işlemi, bir eksiği ile yapılır.»  «Seçime katılmış ve yukarıdaki fıkrada belirtilen seçim çevresi barajını aşmış olan siyasî partilerin ve  bağımsız adayların adları alt alta ve aldıkları oy sayıları da hizalarına yazılır. Siyasî Partilerin oy sayıları, önce  bire, sonra ikiye, sonra üçe... ila, o çevrenin çıkaracağı milletvekili sayısına ulaşıncaya kadar bölünür. Mer­ kez adayı gösterilen seçim çevrelerinde bölme işlemi, bir eksiğiyle yapılır. Elde edilen paylar ile bağımsız  adayların aldıkları oylar ayırım yapılmaksızın en büyükten en küçüğe doğru sıralanır. Seçim çevresinden çıka­ cak milletvekili sayısı kadar bu payların sahibi olan partilere ve bağımsız adaylara rakamların büyüklük  sırasına göre milletvekillikleri tahsis olunur.»  «Merkez adayı gösterilen seçim çevrelerinde, geçerli oyların en çoğunu almış olan siyasî partinin merkez  adayı, milletvekilliğini kazanmış olur.»  Türik'iye Büyülk MJdftet Mecfliisl (S. Sayısı : 413)
Sayfa 45 -
— 44 —  ı(Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  Seçmen, oyunu doğrudan doğruya veya tercihli olarak kullanmış ise «Evet» mührünü bastığı partiye bir  oy vermiş sayılır. Seçmen, «Evet» mührünü bağımsız adaya ait daireye basmış ise o bağımsız adaya bir oy  vermiş sayılır.  Seçmen, oyunu yukarıdaki (b) bendinde belirtilen şekilde kullanmış ise, «Evet» mührünü bastığı siyasî  parti adaylarından adları hizasında bulunan boş kareler içine (X) çarpı işareti koyduğu adaylara tercihini kul­ lanmış sayılır. Ancak, seçmen bu tercih hakkını kullanmak isterse oy pusulası üzerinde adları yazılı aday­ ların yarısı için kullanmak zorundadır. Kesirler tama iblağ edilir.  Tercih işaretlerinin kareler dışına veya yukarıdaki fıkrada belirtilen sayıya uyulmadan konulması halinde,  tercih işaretleri, o oy pusulasını geçersiz kılmaz. Ancak, oy pusulası yapılmış olan tercihler dikkate alınmaksı­ zın ilgili parti lehine verilmiş bir oy sayılır.  MADDE 28. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 34 üncü maddesinin 2 nci  ve 3 üncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bu maddeye bir fıkra eklenmiştir.  «Bir seçim çevresinde, kullanılan geçerli oylarının toplamının, o çevreden çıkacak milletvekili sayısına  bölünmesiyle elde edilecek sayıdan az oy alan siyasî partilere ve bağımsız adaylara milletvekili tahsis edil­ mez. Merkez adayı gösterilen seçim çevrelerinden bölme işlemi, bir eksiği ile yapılır.»  «Seçime katılmış ve yukarıdaki fıkrada belirtilen seçim çevresi barajını aşmış olan siyasî partilerin ve  bağımsız adayların adları alt alta ve aldıkları oy sayıları da hizalarına yazılır. Siyasî Partilerin oy sayıları, önce  bire, sonra ikiye, sonra üçe... ila, o çevrenin çıkaracağı milletvekili sayısına ulaşıncaya kadar bölünür. Mer­ kez adayı gösterilen seçim çevrelerinde bölme işlemi, bir eksiğiyle yapılır. Elde edilen paylar ile bağımsız  adayların aldıkları oylar ayırım yapılmaksızın en büyükten en küçüğe doğru sıralanır. Seçim çevresinden çıka­ cak milletvekili sayısı kadar bu payların sahibi olan partilere ve bağımsız adaylara rakamların büyüklük  sırasına göre milletvekillikleri tahsis olunur.»  «Merkez adayı gösterilen seçim çevrelerinde, geçerli oyların en çoğunu almış olan siyasî partinin merkez  adayı, milletvekilliğini kazanmış olur.»  Türik'iye Büyülk MJdftet Mecfliisl (S. Sayısı : 413)  — 45 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  b) «Evet» mühürünü tercih ettiği bir siyasî par­ tiye ait özel daire içine basmakla birlikte, bu partiye  ait aday listesinden o seçim çevresinden çıkacak mil­ letvekili sayısının yarısından az olmamak kaydıyla  seçilmesini istediklerinin adlan hizasındaki boş kare­ lere (x) işareti koymak,  Suretiyle oyunu kullanabilir.  Oyunu kullanan seçmen, birleşik oy pusulasını kat­ layarak zarfa koyar ve zarfı yapıştırır. «Evet» yazılı  mühürü, Sandık Kurulu Başkanına geri verir ve oyu­ nu sandığa atar.  Seçmen, oyunu doğrudan doğruya veya tercihli  olarak kullanmış ise «Evet» mühürünü bastığı partiye  bir oy vermiş sayılır. Seçmen «Evet» mühürünü ba­ ğımsız adaya ait daireye basmış ise o bağımsız adaya  bir oy vermiş sayılır.  Seçmen, oyunu yukarıdaki (b) bendinde belirtilen  şekilde kullanmış ise, «Evet» mühürünü bastığı siyasî  parti adaylarından adları hizasında bulunan boş ka­ reler içine (x) çarpı işareti koyduğu adaylara tercihini  kullanmış sayılır. Ancak, seçmen bu tercih hakkını  kullanmak isterse oy pusulası üzerinde adları yazılı  adayların en az yarısı için kullanmak zorundadır. Ke­ sirler tama iblağ edilir.  Tercih işaretlerinin kareler dışına veya yukarıda­ ki fıkrada belirtilen sayıya uyulmadan konulması ha­ linde, tercih işaretleri, o oy pusulasını geçersiz kıl­ maz. Ancak, oy pusulası yapılmış olan tercihler dik­ kate alınmaksızın ilgili parti lehine verilmiş bir oy sa­ yılır.  MADDE 30. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı  Milletvekili Seçimi Kanununun 34 üncü maddesinin  2 nci ve 3 üncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştiril­ miş ve bu maddeye bir fıkra eklenmiştir.  «Bir seçim çevresinde, kullanılan geçerli oylarının  toplamının, o çevreden çıkacak milletvekili sayısına  bölünmesiyle elde edilecek sayıdan az oy alan siyasî  partilere ve bağımsız adaylara milletvekili tahsis edil­ mez. Merkez adayı gösterilen seçim çevrelerinden böl­ me işlemi, bir eksiği ile yapılır.»  «Seçime katılmış ve yukarıdaki fıkrada belirtilen  seçim çevresi barajını aşmış olan siyasî partilerin ve  bağımsız adayların adları altalta ve aldıkları geçerli  oy sayıları da hizalarına yazılır. Siyasî partilerin oy  sayıları, önce bire, sonra ikiye, sonra üçe... ila, o  çevrenin çıkaracağı milletvekili sayısına ulaşıncaya ka­ dar bölünür. Merkez adayı gösterilen seçim çevrele- (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metim)  MADDE 30. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 30 uncu madde Komisyonumuzca aynen kabul  edilmiştir.  Tüdc'iye Büyük 'Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)
Sayfa 46 -
— 45 —  (Adalet Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  b) «Evet» mühürünü tercih ettiği bir siyasî par­ tiye ait özel daire içine basmakla birlikte, bu partiye  ait aday listesinden o seçim çevresinden çıkacak mil­ letvekili sayısının yarısından az olmamak kaydıyla  seçilmesini istediklerinin adlan hizasındaki boş kare­ lere (x) işareti koymak,  Suretiyle oyunu kullanabilir.  Oyunu kullanan seçmen, birleşik oy pusulasını kat­ layarak zarfa koyar ve zarfı yapıştırır. «Evet» yazılı  mühürü, Sandık Kurulu Başkanına geri verir ve oyu­ nu sandığa atar.  Seçmen, oyunu doğrudan doğruya veya tercihli  olarak kullanmış ise «Evet» mühürünü bastığı partiye  bir oy vermiş sayılır. Seçmen «Evet» mühürünü ba­ ğımsız adaya ait daireye basmış ise o bağımsız adaya  bir oy vermiş sayılır.  Seçmen, oyunu yukarıdaki (b) bendinde belirtilen  şekilde kullanmış ise, «Evet» mühürünü bastığı siyasî  parti adaylarından adları hizasında bulunan boş ka­ reler içine (x) çarpı işareti koyduğu adaylara tercihini  kullanmış sayılır. Ancak, seçmen bu tercih hakkını  kullanmak isterse oy pusulası üzerinde adları yazılı  adayların en az yarısı için kullanmak zorundadır. Ke­ sirler tama iblağ edilir.  Tercih işaretlerinin kareler dışına veya yukarıda­ ki fıkrada belirtilen sayıya uyulmadan konulması ha­ linde, tercih işaretleri, o oy pusulasını geçersiz kıl­ maz. Ancak, oy pusulası yapılmış olan tercihler dik­ kate alınmaksızın ilgili parti lehine verilmiş bir oy sa­ yılır.  MADDE 30. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı  Milletvekili Seçimi Kanununun 34 üncü maddesinin  2 nci ve 3 üncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştiril­ miş ve bu maddeye bir fıkra eklenmiştir.  «Bir seçim çevresinde, kullanılan geçerli oylarının  toplamının, o çevreden çıkacak milletvekili sayısına  bölünmesiyle elde edilecek sayıdan az oy alan siyasî  partilere ve bağımsız adaylara milletvekili tahsis edil­ mez. Merkez adayı gösterilen seçim çevrelerinden böl­ me işlemi, bir eksiği ile yapılır.»  «Seçime katılmış ve yukarıdaki fıkrada belirtilen  seçim çevresi barajını aşmış olan siyasî partilerin ve  bağımsız adayların adları altalta ve aldıkları geçerli  oy sayıları da hizalarına yazılır. Siyasî partilerin oy  sayıları, önce bire, sonra ikiye, sonra üçe... ila, o  çevrenin çıkaracağı milletvekili sayısına ulaşıncaya ka­ dar bölünür. Merkez adayı gösterilen seçim çevrele- (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metim)  MADDE 30. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 30 uncu madde Komisyonumuzca aynen kabul  edilmiştir.  Tüdc'iye Büyük 'Millet Meclisi (S. Sayısı : 413)  — 46 —  (Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  MADDE 29. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 35 inci maddesinin (a) bendi  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «a) 34 üncü madde uyarınca partilerin kazandığı milletvekilleri sayısı tespit edildikten sonra, her parti  için ayrı ayrı olmak üzere, Yüksek Seçim Kurulunca bastırılan cetvele;  1. Adayların adları alt alta yazılır,  2. Listedeki adaylardan herhangi birinin aldığı tercihli oy sayısı, siyasî partinin o seçim çevresinde aldığı  tüm geçerli oyların % 25'i oranında olduğu takdirde; her adayın adının hizasına 28 inci maddenin (a ve b)  bendleri uyarınca tercih işareti sayısı kaydedilir.»  MADDE 30. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 63 üncü maddesi aşağıdaki  şekilde değiştirilmiştir.  «Seçimde oy kullanmayanlar  Madde 63. — İSeçmen ıkütüğünde ve sandık listesinde oy .kollanma >yöterlıiği bulunduğu hadde, •IMİileiCve- killiği genel ve ara seçimlerinde meşru mazeretleri olmaksızın katılmayanlar, ilçe seçim kurulu başkanı ta­ rafından onbin lira para cezasıyla cezalandırılırlar. Bu karar kesindir.»  MADDE 31. — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  MADDE 32. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.  Tüddye 'Bütyük MÜlet Meclisi {S. Sayısı ; 413)
Sayfa 47 -
— 46 —  (Niğde Milletvekili Haydar Özalp ve Zonguldak Milletvekili Pertev Aşcıoğlu'nun Teklifi)  MADDE 29. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 35 inci maddesinin (a) bendi  aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «a) 34 üncü madde uyarınca partilerin kazandığı milletvekilleri sayısı tespit edildikten sonra, her parti  için ayrı ayrı olmak üzere, Yüksek Seçim Kurulunca bastırılan cetvele;  1. Adayların adları alt alta yazılır,  2. Listedeki adaylardan herhangi birinin aldığı tercihli oy sayısı, siyasî partinin o seçim çevresinde aldığı  tüm geçerli oyların % 25'i oranında olduğu takdirde; her adayın adının hizasına 28 inci maddenin (a ve b)  bendleri uyarınca tercih işareti sayısı kaydedilir.»  MADDE 30. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 63 üncü maddesi aşağıdaki  şekilde değiştirilmiştir.  «Seçimde oy kullanmayanlar  Madde 63. — İSeçmen ıkütüğünde ve sandık listesinde oy .kollanma >yöterlıiği bulunduğu hadde, •IMİileiCve- killiği genel ve ara seçimlerinde meşru mazeretleri olmaksızın katılmayanlar, ilçe seçim kurulu başkanı ta­ rafından onbin lira para cezasıyla cezalandırılırlar. Bu karar kesindir.»  MADDE 31. — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  MADDE 32. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.  Tüddye 'Bütyük MÜlet Meclisi {S. Sayısı ; 413)  47 - (Adalet Komisyonunun Teklif Ettiği Metin)  rinde bölme işlemi, bir eksiğiyle yapılır. Elde edilen  paylar ile bağımsız adayların aldıkları oylar ayırım  yapılmaksızın en büyükten en küçüğe doğru sıralanır.  Seçim çevresinden çıkacak milletvekili sayısı kadar  bu payların sahibi olan partilere ve bağımsız aday­ lara rakamların büyüklük sırasına göre milletvekillik­ leri tahsis olunur.»  «Merkez adayı gösterilen seçim çevrelerinde, ge­ çerli oyların en çoğunu almış olan siyasî partinin mer­ kez adayı, milletvekilliğini kazanmış olur.»  İMADDE 31. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı  Milletvekili Seçimi Kanununun 35 inci maddesinin (a)  bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  «a) 34 üncü madde uyarınca partilerin kazandığı  milletvekilleri sayısı tespit edildikten sonra, her parti  için ayrı ayrı olmak üzere, Yüksek Seçim Kurulun­ ca bastırılan cetvele;  1. Adayların adları alt alta yazılır,  2. Listedeki adaylardan herhangi birinin aldığı  tercihli oy sayısı, siyasî partinin o seçim çevresinde  aldığı tüm geçerli oyların % 25'i oranında olduğu tak­ dirde; her adayın adının hizasına 28 inci maddenin  (b) bendi uyarınca tercih işareti sayısı kaydedilir.»  MADDE 32. — 10.6.1983 tarih ve 2839 sayılı  Milletvekili Seçimi Kanununun 63 üncü maddesi aşa­ ğıdaki şekilde değiştirilmiştir.  ^Seçimde oy kullanmayanlar  Madde 63. — Seçmen kütüğünde İkaydı ve san­ dık listesinde oy kullanma yeterliği bulunduğu halde,  Milletvekilliği genel ve ara seçimlerinde meşru maze­ retleri olmaksızın katılmayanlar, ilçe seçim kurulu baş­ kanı tarafından onbin lira para cezasıyla cezalandırı­ lırlar. Bu karar kesindir.»  MADDE 33. — Teklifin 31 inci maddesi 33 üncü  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 34. — Teklifin 32 nci maddesi 34 üncü  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  (Anayasa Komisyonunun Kabul Ettiği Metin)  MADDE 31. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 31 inci madde Komisyonumuzca aynen kabul  edilmiştir.  MADDE 32. — Adalet Komisyonunca kabul edi­ len 32 nci madde Komisyonumuzca aynen kabul  edilmiştir.  MADDE 33. — Teklifin 31 inci maddesi 33 üncü  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil­ miştir.  MADDE 34. — Teklifin 32 nci maddesi 34 üncü  madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edil- mştir.  »>••<«  TüıriMye Büyük 'MliM Meclisi (S. Sayısı : 413)
Maddeye git
    
    
    TBMM Kaynak dosya
    Kaynak Metin (Kaynak: TBMM resmi web sitesi)
    İlgili mevzuat yürürlükte değilse, bu ek/formları da yürürlükte olmayabilir.

    Copyright © 2018. Kanunum bir Karakullukçu Dan. A.Ş. (Şirket) servisidir. “Kanunum” Şirket’in tescilli markasıdır ve tüm hakları saklıdır. Kanunum bir resmi kaynak veya hukuk danışmanlık servisi değildir. Kullanıcılar Hizmet Şartlarını okumuş ve kabul etmiş sayılırlar. Adres: Aytar Cad. 28/4 Levent, 34330, İstanbul