İnternet üzerinden üyelik alınması sırasında, kredi kartı seçeneğinde sorun yaşanması halinde, Havale/EFT seçeneğine tıklayabilirsiniz. Ödeme dekontunun info@kanunum.com adresine iletilmesi akabinde üyelikler açılacaktır.
En son güncellemeler 29 Mayıs 2020 iş günü sonunda yapılmıştır.
  • Karar No: 2007/UM.Z-3996
  • Toplantı No: 2007/075
  • İlgili Kurum: Kamu İhale Kurumu
  • Karar Tarihi: 10.12.2007
(Kanunum resmi kaynak değildir; kullanıcılar sunulan yürürlük ve metin bilgilerini resmi kaynaklardan teyid etmelidir.)
Uyarı:
Bu karar 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğe çıkarılmış olup, kararın Kurumun internet sitesinde yayınlanması tebliğ yerine geçmez. Karar, bilgilendirme amacıyla yayınlanmaktadır.
Toplantı No :2007/075
Gündem No :75
Karar Tarihi:10.12.2007
Karar No :2007/UM.Z-3996
Şikayetçi:
 Elsag Spa. Vekili Av. Burhan Asaf ŞAFAK Cumhuriyet Caddesi Erk Apt. 14 d:8 34367 Elmadağ/İSTANBUL
 İhaleyi yapan idare:
 PTT Genel Müdürlüğü Şehit Teğmen Kalmaz Cad. No:2 F Blok Kat:1 06101 Ulus/ANKARA
Başvuru tarih ve sayısı:
 24.10.2007 / 30315
Başvuruya konu ihale:
 2007/50150 İKN|li “Mektup Ayırım Sistemi Alımı” ihalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:

05.12.2007 tarih ve 07.08.47.0184/2007-58E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

 

PTT Genel Müdürlüğü tarafından 28.06.2007 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan “Mektup Ayırım Sistemi Alımı” ihalesine ilişkin olarak Elsag Spa.’nın 04.10.2007 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 11.10.2007 tarihli yazısı ile reddi  üzerine, başvuru sahibinin 24.10.2007 tarih ve 30315 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

 

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;

 

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,

 

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

 

Karar:

 

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

 

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

 

1- 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesine göre, ihale kararının ihale yetkilisinin onayına sunulması üzerine ihale yetkilisince iki tür karar alınabileceği, buna göre ihale yetkilisinin ya ihale kararını “onaylayabileceği” ya da gerekçelerini açıkça göstermek suretiyle “iptal edebileceği”, bunun dışında başkaca bir işlem tesis edemeyeceği, ihalede, ihale yetkilisinin onayına sunulan ihale kararının ihale yetkilisi tarafından geri gönderildiği, komisyonca da bu geri gönderme gerekçesi dikkate alınarak sanki ilk kararmış gibi yeni bir ihale kararı alındığı, ilk ihale kararı iptal edilmediği için halen hukuki geçerliliğini koruduğu,

 

2- İdarenin ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatını nasıl belirlediğinin anlaşılamadığı, idarenin işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ile diğer teknik değerler ve temel kriterler açısından yapmış olduğu bir değerlendirmenin bulunmadığı, dolayısıyla ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi çerçevesinde belirlenmediği,

 

3- Tekliflerinin, teknik şartname eki belgede [Ek-D Bakım Onarım Sözleşmesi] bir sarf malzemesi olarak gösterilen “kayışın” fiyatının sarf malzemelerine ilişkin olarak sundukları listede gösterilmemesi nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, oysa anılan düzenlemede kayışın bir “örnek” olarak verildiği, özel olarak sarf malzemelerine ilişkin bir maddeye yer verilmediği, böylece sarf malzemesinin belirlenmesinin, tespitinin, nelerden ibaret olduğunun açıklanmasının isteklilerin verecekleri teklifler içerisinde serbestçe belirlenebilir bir unsur olarak bırakıldığı, tekliflerinde “kayış” için “yedek parça” fiyatının belirlendiği, fiyatı tekliflerinde açıkça belirlenebilen kayışın sarf malzemelerine ilişkin listede mi yedek parçalara ilişkin listede mi yer aldığının ihale şartnamesinin ruhuna aykırı bir yönü bulunmadığı, bu hususun ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının belirlenmesine ilişkin formülü etkileyen bir unsur olmadığı, kaldı ki bu hususta bir tereddüt duyuluyor ise idarece bu eksikliğin “bilgi eksikliği” olarak mütalaa edilerek tamamlatılması cihetine gidilebileceği,

 

iddia edilmektedir.

 

A) Başvuru sahibinin iddialarına ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

 

1- Başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin olarak yapılan tespit ve değerlendirmeler aşağıda belirtilmiştir:

 

4734 sayılı Kanunun bütünü dikkate alındığında, ihalelerde “tekliflerin değerlendirilmesine” ilişkin görev ve sorumluluğun “ihale komisyonuna” ait olduğu görülmektedir.

 

Ayrıca, 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinin beşinci, altıncı ve yedinci fıkralarında;

 

“İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

 

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

 

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.”

 

hükmü yer almaktadır.

 

Kamu İhale Genel Tebliğinin Birinci Bölümünün V.B maddesinde de; “İhale yetkilisi ihale komisyonunda görev alamaz. Kurulların ihale yetkilisi olduğu durumlarda da kurul üyeleri ihale komisyon üyesi olamazlar.” düzenlemesi yer almaktadır.

 

Belirtilen hususlar bir arada değerlendirildiğinde; “tekliflerin değerlendirilmesine” ilişkin işlemlerin ancak “ihale komisyonu” tarafından yerine getirilebileceği, ihale yetkilisinin, kendisine sunulan ihale kararını ya onaylayacağı ya da gerekçelerini de açıkça belirtmek suretiyle iptal edeceği, ihalenin, ihale kararının onaylanması halinde “geçerli”, iptal edilmesi halinde ise “hükümsüz” sayılacağı anlaşılmaktadır.

 

14.09.2007 tarihli ihale komisyonu kararının son kısmında, ihalenin başvuru sahibi üzerinde bırakıldığı ve kararın ihale yetkilisinin onayına sunulmasına karar verildiği belirtilmiştir.

 

Bununla birlikte 25.09.2007 tarihinde bir ihale komisyonu kararı daha alınmıştır. Bu kararda da; tekliflerin değerlendirilmesi aşamasına ilişkin safahat anlatıldıktan sonra;

 

“Mevcut geçerli teklif sahibi Elsag spa ve Karel Elektronik San. Ve Tic A.Ş. nin fiyat tekliflerinin idari şartnamenin 36. maddesine göre ihale tarihindeki T.C.M.B. döviz alış kuru üzerinden fiyat dışı unsurlar da dahil edilmek suretiyle yapılan hesaplamada (Ek-1) tablodan görüleceği üzere Elsag spa ´nın olduğu görüldüğünden,

 

Yapılan değerlendirmeler sonucu Mektup Ayırım Sisteminin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olan Elsag spa dan KDV hariç 6.992.000.- EURO bedelle satın alınmasına, karar verilerek oturuma son verilmiş, alınan ihale komisyon kararı Malzeme Dairesi Başkanlığınca 19/09/2007 tarih 14447 sayılı yazı ile Yönetim Kurulunun onayına sunulmuştur.

 

Bu defa Yönetim Kurulunun 19.09.2007 tarih 393 nolu kararında; "...geçerli teklif sahiplerince sunulan sarf maliyetine dayanak teşkil eden malzemelerde farklılık olduğu görüldüğünden, konunun yeniden değerlendirilerek sonuçlandırılması için teklifin Dairesine iade edilmesine ..." denildiğinden ihale komisyonunca sarf malzemesine ilişkin hususlar yeniden değerlendirilmiştir.

 

Yapılan değerlendirme sonucunda; teknik şartnamenin 5.23 maddesinde: “Sistem; günde 20 saat çalışması durumunda, 1 yıl (365 gün) boyunca çalıştığında; gerekli sarf malzeme cinsleri, miktarları, kullanım süresi, kullanım kriteri (gönderi işleme adedi veya zaman olarak sınırları ile) ve Firma tarafından 10 yıl boyunca sağlama bedelleri belirtilecektir. Bu bedeller, 10 yıl boyunca maksimum değer kabul edildiği firma tarafından teyit edilecektir. Maksimum bedel üretici firmanın ülkesindeki enflasyon oranında (belgelendirerek) her yıl arttırılabilir.” hükmü yer almakta,

 

İhale dokümanı kapsamında yer alan teknik şartname eki "Ek-D: Bakım-onarım sözleşmesi" taslağının "Sarf edilen malzeme" başlıklı 8. maddesinde; "Sistemlerin bakım ve onarım işinde sarf edilecek tüm malzeme ve teçhizat (sistem üzerinde tüketilen kayış, mürekkep v.b. sarf malzemeleri hariç, mekaniki bakım için gerekli olan arızalı parça, yağlama v.b. dahil) ile kullanılan alet ve edevat tamamen firmaya ait olup, bu hususta PTT´ce hiçbir ücret ödenmeyecektir" hükmü yer almaktadır.

 

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde; isteklilerin sarf malzemelerine ilişkin tekliflerini, teknik şartnamenin 5.23 maddesinde belirtilen kriterlere uygun vermesi gerektiği, ancak, Elsag spa firmasının kayış malzemesini uzun ömürlü malzeme olarak tanımladığı, sarf malzemesi olarak sunmadığı,

 

Bu eksiklik, idari şartnamenin 36.2 ve 36.3 maddeleri uyarınca yapılacak fiyat dışı unsurlara göre değerlendirmeye esas teşkil edecek sarf malzemesi maliyetini belirleyici unsur olması sebebiyle ihalenin esasını etkileyecek nitelikte olduğundan,”

 

açıklamalarına yer verilerek, özetle bu eksikliğin tamamlatılabilir nitelikte olmadığı ve başvuru sahibinin teklifi değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakılmasına karar verildiği hususlarına yer verilmiştir.

 

Belirtilen hususlar bir arada değerlendirildiğinde; ihale kararı üzerine ihale yetkilisince “onama” ya da “iptal” şeklinde iki karardan biri alınması gerekirken, “Dairesine [dolayısıyla da ihale komisyonuna] iade edilmesi” şeklinde bir karar alınmış olmasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla; “25.09.2007 tarihli ihale kararı” ile “ihale yetkilisinin ihale kararının ihale komisyonuna iadesine ilişkin işleminin” iptali ile 14.09.2007 tarihli ihale komisyonu kararının ihale yetkilisinin onayına sunularak ihale sürecine bu aşamadan itibaren devam edilmesi hususunun düzeltici işlem olarak belirlenmesinin uygun olacağı düşünülse de, aşağıda belirtilen nedenlerle ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerektiğinden, bu hususun esasa etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

 

2- Başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak yapılan tespit ve değerlendirmeler aşağıda belirtilmiştir:

 

4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında;

 

“37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

 

Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin sadece en düşük fiyat esasına göre belirlenmesinin mümkün olmadığı durumlarda; işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerler olarak ifade edilmesi zorunludur. Parasal değerler olarak ifade edilmesi mümkün olmayan unsurlar için ihale dokümanında nispi ağırlıklar belirlenir.”

 

hükmü yer almaktadır.

 

İdari şartnamenin 36 ncı maddesinde, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirleneceği belirtilmiş ve anılan maddede dikkate alınacak fiyat dışı unsurlar ile bunların nasıl hesaba katılacağı açıklanmıştır. Benzer hususlara teknik şartnamenin 6 ncı maddesinde de yer verilmiştir.

 

İdari şartnamenin 36 ncı maddesi ile alt maddelerinde;

 

“36.1. İhale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacaktır.

 

36.2. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyat dışı unsurlar da dikkate alınmak suretiyle belirlenecektir.

 

36.3. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin değerlendirilmesinde aşağıdaki hususlar esas alınacaktır.

 

36.3.1   Firma sistem teklif fiyatı (FSTF) : Firmanın sistem için (opsiyonlar hariç, şartnamede istenilen tüm bedel) teklif ettiği bedel

 

36.3.2   Bakım – onarım maliyeti (BOM) : Firmanın yıllık parçalı bakım – onarım sözleşme teklif bedeli, 10 yıldan teklif edilen garanti süresinin çıkarılması ile oluşan süre çarpılarak hesaplanacaktır.

           

BOM =  (10 – Garanti süresi )  x  Firma yıllık parçalı bakım bedeli

 

36.3.3   Sarf maliyeti (SM): Firma tarafından harcanacağı belirtilen sarf malzeme fiyatları baz alınarak, “ 10 – Garanti Süresi ” yıl boyunca PTT tarafından alınması gereken sarf malzeme maliyeti hesaplanacaktır. Hesaplamalarda, sarf malzemelerinin değişen kullanım ömürleri ve maliyetleri ayrı ayrı hesaplanarak maliyet bulunacaktır.

 

36.3.4   Personel maliyeti (PM): Firma tarafından sistemin çalıştırılması için gerekli olduğu belirtilen personel adedi ile 10.000 YTL adam/yıl maliyeti dikkate alınarak 10 yıllık toplam maliyet alınacaktır. Personel adetleri verilirken; ayrım birimlerinin ayrı ayrı çalışacağı, her bir ayrım biriminde en az 4 (gönderi gruplarını bağlama/paketleme dahil) kişi olarak hesaplama yapılacaktır.

 

36.3.5   Hız avantaj bedeli (HAB) : Teknik Şartname madde 3.22 de istenilen şartlarda, teklif edilen sistem işleme hızı dikkate alınacaktır.

 

DFSH = Değerlendirilen firma sistem hızı, adet/saat olarak

 

HAB   = Hız avantaj bedeli

 

               FSTF

HAB =   -----------     x   ( DFSH – 150.000)

               DFSH

 

36.3.6  Adres tanıma oranı avantaj bedeli (ATOAB) : Sistemlerin adres tanıma oranı olarak, belirtilen rakam olacaktır. Bu rakam makine yazısı için ATOAB1, el yazısı için ATOAB2 alınacaktır.

 

            ATOAB = Adres tanıma oranı avantaj bedeli

            ATOAB1 = Adres tanıma oranı avantaj bedeli, Makine yazısı için,

            ATOAB2 = Adres tanıma oranı avantaj bedeli, El yazısı için,

            FTMY = Firmanın teklif ettiği makine yazısı oranı

            FTEY = Firmanın teklif ettiği el yazısı oranı

 

 

                    FSTF

ATOAB1 = -----------    x   ( FTMY – 75 )

                    FTMY

 

                 

                     FSTF

ATOAB2 = -----------    x   ( FTEY – 35 )

                    FTEY

 

ATOAB =  (ATOAB1 x 0,85)  +  (ATOAB2 x 0,15)

 

36.3.7  Teslim avantaj bedeli (TAB) : Şartnamede istenilen teslim süresine göre daha erken teslimler ay bazında (30 gün) değerlendirme rakamını azaltacak şekilde etki edecektir.

 

ETS = Erken teslim süresi (ay olarak, yuvarlama ondalık kısmın atılması şeklinde olacaktır)

 

TAB = FSTF x ETS x 0,01

 

36.3.8  Teknik Değerlendirme:

 

Teknik değerlendirme aşağıdaki formüle göre yapılacak olup, her firma için TDR hesaplanacaktır. TDR ı en düşük olan teklif, ekonomik açıdan en avantajlı teklif kabul edilecektir.

 

TDR = Teknik değerlendirme rakamı

 

TDR = FSTF + BOM/4 + (SM + PM) / 2 – HAB –TAB – ATOAB”

 

düzenlemesine yer verilmiştir.

 

İdare, ihale dokümanı içerisinde, isteklilerce doldurulmak ve teklifleri ile birlikte sunulmak üzere bir “Teknik Şartname Değerlendirme Kriterleri Tablosu” örneğine yer vermiştir. Söz konusu belgenin “Not” kısmında, “Bu tablodaki değerler, teknik değerlendirme esnasında kullanılacaktır.” ibaresi yer almaktadır. Gerek bu ibareden, gerek tabloda yer alan unsurlardan,  gerekse idarece düzenlenen geçerli teklif sahiplerinin teklif fiyatlarının değerlendirilmesine ilişkin formdan “Teknik Şartname Değerlendirme Kriterleri Tablosunda” yer verilen rakamların “teknik değerlendirme rakamının” hesaplanmasında kullanılacağı anlaşılmaktadır.

 

a) Teknik şartnamenin 9.6 maddesi ile alt maddelerinde;

 

“9.6 Garanti süresi içinde Firmanın yükümlülükleri Ek-D’de verilen Bakım-Onarım Sözleşme taslağında belirtildiği şekilde olacaktır. Garanti sonrası Firma ile bakım-onarım anlaşması imzalanması PTT’nin isteğine bağlıdır. Bakım onarım sözleşmesi dışında ki maddelerin şartları özel olarak ihtiyaç duyulduğunda belirlenecektir.

 

9.6.1 PTT’nin yüklenici Firma ile bakım-onarım anlaşması imzalamaması halinde oluşacak arızalar Kurum kaynaklarıyla giderilecektir. Bu esnada ortaya çıkacak arıza müdahale ihtiyaçları (değişecek parça, yedek parça, sarf malzeme, alet, ekipman vs.) Firmadan temin edilecektir. Ayrıca, PTT tarafından giderilecek arızalarda ortaya çıkan ihtiyaçlar, Firma tarafından 1 ay içinde sağlanacaktır. PTT’nin onayı ile bu süre uzatılabilecektir. Bu hususları firma 10 yıl boyunca sağlayacaktır.

 

9.6.2 PTT ihtiyaç duyması halinde yüklenici Firma ile bakım-onarım sözleşmesi imzalayabilecektir. Bu sözleşmenin yıllık bedelini (oran veya rakam olarak) Firma teklifinde belirtecektir.

 

9.6.3 Bakım-Onarım Sözleşmesi yapılmaması, ancak PTT’nin ihtiyaç duyması halinde yüklenici Firmadan arıza bakım desteği alınabilecektir. Bununla ilgili firma adam/gün ve diğer bedeller teklif ile birlikte verilecektir. PTT’nin talebini müteakip müdahale süresi 5 işgününü geçmeyecektir.

 

düzenlemelerine yer verilmiştir.

 

Anılan düzenlemeler irdelendiğinde; idarece ihale dokümanı kapsamında bir “bakım-onarım sözleşmesi” taslağı verildiği, garanti süresi boyunca yüklenicinin bu taslakta yer alan şartlar çerçevesinde sorumlu olduğu, bununla birlikte garanti süresi bitiminde idarenin yüklenici ile bakım-onarım sözleşmesi imzalayıp imzalamama hususunda seçimlik bir hakka sahip olduğu, sözleşmenin yıllık bedelinin teklif verilirken belirtilmesi gerektiği, ayrıca idarenin bakım-onarım sözleşmesi imzalamaması durumunda “ihtiyaç duyması halinde” firmadan arıza bakım desteği alabileceği, bununla ilgili adam/gün ve diğer bedellerin de teklif ile birlikte verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. (İdari şartnamenin 54 üncü maddesine göre garanti süresi kesin kabul tarihinden itibaren en az 2 yıl olmalıdır.)

 

i) Teknik şartnamenin 9.6 maddesinde; “Bakım onarım sözleşmesi dışında ki maddelerin şartları özel olarak ihtiyaç duyulduğunda belirlenecektir.” ibaresine yer verilmiştir. İbareden, “bakım-onarım sözleşmesi” dışındaki şartların neler olduğu/olabileceği, muhtemel şartların kamuya ek bir maliyet getirip getirmeyeceği anlaşılamamaktadır. Ayrıca bu şartların belirlenmesinin, “ihtiyaç duyulması” gibi “subjektif” ve şu an için anlaşılamayan bir  ölçüte bağlanmış olduğu görülmektedir. Bu çerçevede söz konusu düzenlemenin, 4734 sayılı Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinde idarelerin bu Kanuna göre yapacakları ihalelerde uymaları gereken temel ilkeler olarak belirtilen ilkelerden, “saydamlık”, “kamuoyu denetimi” ve “kaynakların verimli kullanılması” ilkelerine aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşılmaktadır.

 

ii) İhale konusu sistemin bakım-onarım işlerine ilişkin olarak, teknik şartnamenin 9.6 ve alt maddelerinde, idarenin, ihale dokümanında yer verilen “bakım-onarım sözleşmesi” taslağını garanti süresi sonunda imzalayıp imzalamama hususunda seçimlik bir hakka sahip olduğu, sözleşme tutarının teklif ile birlikte sunulması gerektiği ifade edilmektedir.

 

Ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirlendiği ihalede bakım-onarım sözleşme bedeli, yukarıda da açıklandığı üzere, ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının belirlenmesine ilişkin formüle bir parametre olarak dahil olmaktadır. İsteklilerin teklif ettikleri “bakım onarım sözleşme bedeli” bir yandan ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının belirlenmesine ilişkin formülasyona teklif fiyatını (birim fiyat teklif mektubunda yer alan teklif fiyatı) olumsuz etkileyen bir parametre olarak dahil olurken, bir başka deyişle yüksek bakım-onarım sözleşme fiyatı teklifi, isteklinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatı olarak belirlenmesi ihtimalini zayıflatırken, bir yandan da -garanti süresi sonrasında yüklenici ile bakım-onarım sözleşmesi imzalanması durumunda- yüklenici için ayrıca bir gelir sağlamaktadır. Bu bakımdan bakım-onarım sözleşme bedelini belirleyen isteklilerin her iki hususu da dikkate alarak optimum bir bedel teklif edecekleri düşünülebilir.

 

Bununla birlikte, yüklenici ile bakım-onarım sözleşmesi imzalanıp imzalanmayacağı idarenin ihtiyarındadır. İdareye maliyetinin kamu kaynakları ile finanse edileceği açık olan söz konusu bakım-onarım sözleşmesinin ileride imzalanıp imzalanmayacağı hususundaki belirsizliğin teklif verme aşamasından itibaren çeşitli suiistimallere sebebiyet verebileceği,  dolayısıyla bu durumun, 4734 sayılı Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinde idarelerin bu Kanuna göre yapacakları ihalelerde uymaları gereken temel ilkeler olarak belirtilen ilkelerden, “saydamlık”, “kamuoyu denetimi” ve “kaynakların verimli kullanılması” ilkelerine aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşılmaktadır.

 

Yine idarece bakım onarım sözleşmesi imzalanmaması durumunda yükleniciden arıza-bakım desteği alınabileceği şeklindeki düzenlemenin de bu kapsamda mütalaa edilmesi gerektiği, ayrıca arıza bakım desteği alınıp alınmayacağının da “ihtiyaç duyulması” gibi subjektif ve şu an için anlaşılamayan bir ölçüte bağlanmış olduğu, belirtilen hususlar bağlamında yükleniciden arıza-bakım desteği alınıp alınmayacağına ilişkin düzenlemenin de 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde yer alan söz konusu temel ilkelere aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

 

b) İdari şartnamenin 7.3.5 maddesinde; “Firma, Garanti sonuna kadar sistemin kesintisiz çalışması için gerekli olan yedek parça ve sarf malzemelerini teklifine dahil edecektir. Garanti sonuna kadar PTT’den ilave bir malzeme bedeli talep edilmeyecektir. PTT, kullanım esnasında firma tarafından teklif edilen listeden daha fazla malzeme kullanımı gerektiğini tespit etmesi halinde, firmaya bunu iletecek ve firma bu malzemeleri bedelsiz sağlayacaktır. Bu kapsamda sağlanan malzemeler için firma, garanti sonrası gerektiğinde kullanılmak üzere fiyat teklifi verecektir.”,

 

Teknik şartnamenin 5.23 maddesinde; “Sistem; günde 20 saat çalışması durumunda, 1 yıl (365 gün) boyunca çalıştığında; gerekli sarf malzeme cinsleri, miktarları, kullanım süresi, kullanım kriteri (gönderi işleme adedi veya zaman olarak sınırları ile) ve Firma tarafından 10 yıl boyunca sağlama bedelleri belirtilecektir. Bu bedeller, 10 yıl boyunca maksimum değer kabul edildiği firma tarafından teyit edilecektir. Maksimum bedel üretici firmanın ülkesindeki enflasyon oranında (belgelendirerek) her yıl arttırılabilir.”,

 

Teknik şartnamenin 5.30 maddesinde; “Firma, garanti sonuna kadar sistemin kesintisiz çalışması için gerekli olan yedek parça ve sarf malzemelerini teklifine dahil edecektir. Garanti sonuna kadar PTT’den ilave bir malzeme bedeli talep edilmeyecektir.”,

 

Bakım-Onarım sözleşmesi taslağının  “Sarf Edilen Malzeme” başlıklı 8 inci maddesinde de; “Sistemlerin bakım ve onarım işinde sarf edilecek tüm malzeme ve teçhizat (sistem üzerinde tüketilen kayış, mürekkep v.b. sarf malzemeleri hariç, mekaniki bakım için gerekli olan arızalı parça, yağlama v.b. dahil) ile kullanılan alet ve edevat tamamen firmaya ait olup, bu hususta PTT’ce hiçbir ücret ödenmeyecektir.”,

 

düzenlemelerine yer verilmiştir.

 

Görüldüğü üzere, idari şartnamenin 7.3.5 maddesi ile teknik şartnamenin 5.30 maddesine göre, isteklilerin, teklif ettikleri sistemlere ilişkin “yedek parça” ve “sarf malzemesi” fiyatlarını tekliflerinde belirtmeleri gerekmektedir. Garanti süresi zarfında her türlü “yedek parça” ve “sarf malzemesi” yüklenici tarafından karşılanacak olup, bunların maliyeti teklif fiyatına dahildir. Garanti süresi sonunda gerekli olduğunda kullanılmak üzere “yedek parça” ve “sarf malzemesi” fiyatları da isteklilerin tekliflerinde belirtilecektir. Teknik şartnamenin 9.6 maddesinde yer alan “Garanti süresi içinde Firmanın yükümlülükleri Ek-D’de verilen Bakım-Onarım Sözleşme taslağında belirtildiği şekilde olacaktır.” ifadesi nedeniyle ihale dokümanının bir parçası olan Bakım Onarım Sözleşmesi taslağının 8 inci maddesinden, garanti süresi zarfında bakım-onarım esnasında kullanılacak yedek parçaların da bakım-onarım sözleşmesini imzalayan yükleniciye ait olduğu anlaşılmaktadır.

 

Bununla birlikte, yukarıda da belirtildiği üzere, idare, yüklenici ile bakım-onarım sözleşmesi imzalayıp imzalamamak hususunda seçimlik bir hakka sahip olup, yüklenici ile bakım onarım sözleşmesi imzalanmaması da mümkündür. Teknik şartnamenin 9.6.1 maddesine göre, bu durumda idare, bakım-onarım işlemlerini, kendi kaynaklarıyla yürütecek, “yedek parçalar” yüklenici firmadan, teklifi ile birlikte sunduğu fiyat listesi üzerinden temin edilecektir.

 

i) Teknik şartnamenin 5.23 maddesine göre “sarf malzemeleri” için verilen fiyatlar, üretici firmanın ülkesindeki enflasyon oranında (belgelendirerek) her yıl arttırılabilir. İhale dokümanında, aynı olanağın “yedek parçalar” için tanındığına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu çerçevede; yedek parça fiyatlarında meydana gelmesi muhtemel artışları tekliflerine yansıtmak isteyen isteklilerin, bunu, teklif fiyatlarına (FSTF) yansıtarak  gerçekleştirilebilecekleri sonucuna ulaşılmaktadır.

 

Görüldüğü üzere, “sarf malzemeleri” tedarik edilirken, bedelin üretici firmanın ülkesindeki enflasyon oranında her yıl artırılabileceği belirtilmiş, böylece “ülke riski” üstlenilmiştir. Oysa isteklilerin, teklif fiyatlarını oluştururken, fiyat taahhüdünde bulundukları “sarf malzemeleri” için muhtemel artışları da dikkate almalarının, bir başka deyişle sarf malzemelerinde yaşanması muhtemel artışları teklif fiyatlarına dahil etmelerinin sağlanmasının gerektiği, aksi yöndeki bu düzenlemelerin, 4734 sayılı Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinde idarelerin bu Kanuna göre yapacakları ihalelerde uymaları gereken temel ilkeler olarak belirtilen ilkelerden, “ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması” ve “kaynakların verimli kullanılması” ilkelerine aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşılmaktadır.

 

ii) Başvuru sahibi, “teknik şartnameye uygunluk beyanında” (5.23 maddesine cevabında), sarf malzemelerine ilişkin fiyatların 2007 senesi için geçerli olduğunu, bundan sonraki seneler için enflasyon oranına uygun olarak artırılacağını belirtmiştir.

 

İhale dokümanında her yıl üretici ülkedeki enflasyon oranında artırılmasına olanak tanınan tek unsur “sarf malzemesi fiyatları” olduğu halde, başvuru sahibince, “teknik şartnameye uygunluk beyanının” muhtelif yerlerinde, farklı hususlar ile ilgili olarak da “enflasyon oranında artış kaydı” konduğu görülmüştür:

 

- Teknik şartnamenin 9.6.2 maddesinde; “PTT ihtiyaç duyması halinde yüklenici Firma ile bakım-onarım sözleşmesi imzalayabilecektir. Bu sözleşmenin yıllık bedelini (oran veya rakam olarak) Firma teklifinde belirtecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

 

Başvuru sahibi, “Teknik Şartnameye Uygunluk Beyanının” anılan maddeye cevabında, belirttiği bedelde, sonraki seneler için “işgücü bedeli artışının” göz önüne alınacağını toplam bedelin hesaplanması için senelik %3’lük değerin göz önüne alınması gerektiğini belirtmiştir.

 

Görüldüğü üzere, başvuru sahibi, hem bir “işgücü bedeli artışı” öngörmekte, hem de toplam bakım-onarım sözleşme bedelini %3’lük artış oranına bağlamaktadır. Kaldı ki söz konusu %3’lük oranın nasıl hesaplandığı dahi belli değildir; zira ihale dokümanında enflasyon oranının belgelendirilmek suretiyle dikkate alınacağı belirtilmiştir. Ayrıca bu enflasyon farkı, yalnızca “sarf malzemeleri” için öngörülmüştür.

 

- Teknik şartnamenin 9.6.3 maddesinde; “Bakım-Onarım Sözleşmesi yapılmaması, ancak PTT’nin ihtiyaç duyması halinde yüklenici Firmadan arıza bakım desteği alınabilecektir. Bununla ilgili firma adam/gün ve diğer bedeller teklif ile birlikte verilecektir. PTT’nin talebini müteakip müdahale süresi 5 işgününü geçmeyecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

 

Başvuru sahibi, “Teknik Şartnameye Uygunluk Beyanının” anılan maddeye cevabında, “arıza-bakım desteği” için personellerinin sahada yapacağı müdahale bedelinin, ilk gün için 2.750,00 Euro (yolculuk ve konaklama dahil), sonraki günler için ise 980,00 Euro (konaklama dahil) olduğunu, bunların ilk yıl için bakım ücreti olduğunu, sonraki yıllar için “işgücü bedeli artışının” ve toplam bedelin hesaplanması için yıllık %3’lük değerin göz önüne alınması gerektiğini belirtmiştir.

 

Görüldüğü üzere, başvuru sahibi, burada da, hem bir “işgücü bedeli artışı” öngörmekte, hem de toplam bakım-onarım sözleşme bedelini %3’lük artış oranına bağlamaktadır.

 

- Teknik şartnamenin 9.7 maddesinde; “Firma sistem için teklifiyle birlikte verdiği yedek parça, sarf malzemesi ekipman, ölçüm cihazları, özel aletler, test kitleri vs. ve listeye dahil edilmemiş tüm sistem yedek parçaları için garanti süresinin bitiminden sonra en az 10 yıl süre ile PTT’nin talep ettiği yedek parçaları temin edecek ve bunların fiyatlarını teklifi ile birlikte verecektir. Teknolojik gelişmeler sonucu üretimden kalkacak malzemeler için, 1 (bir) yıl önceden PTT’yi haberdar edecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

 

Başvuru sahibi, “Teknik Şartnameye Uygunluk Beyanının” anılan maddeye cevabında, yedek parça fiyatlarının teklifin ilgili bölümünde belirtildiğini ifade ettikten sonra, fiyat listesinin 2007 yılı için geçerli olduğunu, bir sonraki seneye ilişkin fiyatın enflasyon oranına göre düzenleneceğini ifade etmiştir.

 

Görüldüğü üzere, ihale dokümanında “yedek parça” bedelleri için bir enflasyon farkı imkanı tanınmadığı halde, başvuru sahibi yedek parça fiyatları için de böyle bir artış öngörmüştür.

 

- Teknik şartnamenin 10.2 maddesinde; “Sistemler hakkında PTT tarafından ihtiyaç duyulacak teknik konularda (farklı sistemlerle entegrasyon, sistem üzerinde yapılacak geliştirmeler gibi teknik detay bilgi gerektiren konularda), firma 10 yıl boyunca yeterli bilgi seviyesinde 30 adam/gün için danışmanlık bedelini teklifinin içine dahil edecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

 

Başvuru sahibi, “Teknik Şartnameye Uygunluk Beyanının” anılan maddeye cevabında, 30 adam/gün bazında danışmanlık ücreti tutarını belirttikten sonra, bu fiyatın Elsag’da yapılacak faaliyetler için geçerli olduğunu, sahada yapılacak faaliyetler için seyahat ve konaklama giderlerinin yukarıdaki fiyata ekleneceğini, bir sonraki sene için fiyatın enflasyon oranına uygun olarak düzenleneceğini beyan etmiştir.

 

Görüldüğü üzere, ihale dokümanında “danışmanlık ücreti” bedeli için bir enflasyon farkı imkanı tanınmadığı halde, başvuru sahibi burada da böyle bir artış öngörmüştür. Ayrıca, danışmanlık ücretinin “net” bir rakam olarak belirtilmediği, Elsag’da ve sahada verilen danışmanlık hizmetleri arasında bir ayrıma gidildiği görülmektedir. Oysa “birim fiyat teklif cetvelinde” yer alan ve teklifi oluşturan unsurlardan biri de “Firma danışmanlık bedeli” olup, başvuru sahibince “Teknik Şartnameye Uygunluk Beyanında” belirtilen tutar, birim fiyat teklif cetveline, dolayısıyla da teklif fiyatına doğrudan yansımıştır. Bu itibarla, başvuru sahibi tarafından verilen teklif fiyatının da sağlıklı bir şekilde verilmediği sonucuna ulaşılmaktadır.

 

Belirtilen hususlar bir arada değerlendirildiğinde; başvuru sahibinin teklifinin, enflasyon farkı yansıtılmayan bazı unsurlar için de enflasyon farkı öngörmüş olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, bununla birlikte, aşağıda belirtilen nedenlerle ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerektiğinden, bu hususun esasa etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

 

c) Teknik şartnamenin;

 

3.19 maddesinde; “Ayrım gözleri dolduğunda, bu gözdeki gönderileri karışmaması için, operatör verimini arttıracak şekilde ayrım gözlerine paralel bir aktarma ve bağlama birimi bulunacaktır. Bu aktarma birimine gönderiler manuel boşaltılacaktır. Firma bu ürün için opsiyonel teklif verecektir.”,

 

3.20 maddesinde; “Ayrım sistemine ilave ayrım gözü (stacker) gerektiğinde kullanılmak üzere ilave ayrım gözü (stacker) modülleri için firma opsiyonel fiyat teklifi verecektir.”,

 

3.21 maddesinde; “Tanınamayan adreslerin, manuel girişi için ayrı bir video kodlama masasında düzeltme imkanı sağlayacak en az 15 adet terminal verilecektir. Sistem terminal sayısı toplam 50 adede artırılabilmeye uygun olacaktır. Terminaller; ergonomik monitör, klavye, sandalye ve masa setine sahip olacaktır. Masa ve monitör yükseklikleri, ayrıca monitör eğimleri de ayarlanabilecektir. Terminaller fiziki olarak uzaktan çalışmayı sağlaması için TCP/IP altyapısını destekleyecektir. Terminaller uzak alan bağlantısını (WAN) destekleyecektir. Tanınamayan adreslerin çözümlemesinde kullanılacak video kodlama birimi çevrim dışı (sonradan) çalıştırılabilmelidir. Video kodlama sisteminde girişi yapılacak bilgi Firma ile birlikte belirlenecektir. Video kodlama ünitesi offline-online çalışabilecektir. Bu madde de bahsedilen ilk 15 adet video kodlama teklif içinde yer alacaktır. İlave her terminal seti maliyeti, fiyat teklifinde opsiyonel olarak belirtilecektir.”,

 

4.10 maddesinde; “Sistem üzerinden geçirilecek olan gönderiler üzerinde PTT bünyesinde kullanılan özel kayıtlı posta otomasyonu takip barkodu olan gönderiler için; gönderilerin müşteri bilgisi (istenirse toplu gönderiler için sisteme girilecek), barkodu, tarih, saat, alıcı bilgileri, makine ID gibi bilgileri düz dosya olarak alınabilecektir. Bu işlem için opsiyonel teklif verilecektir. Bu barkodun formatı code 39 veya code 128 olacak, rengi siyah – beyaz olacak, konumu adres bölgesinin üstü veya yanı olabilecektir.”,

 

4.15 maddesinde; “İsim ve adres bilgilerine göre farklı adrese yönlendirme yapılabilmesi için Firma opsiyonel teklifte bulunacaktır.”

 

düzenlemelerine yer verilmiştir.

 

İhale dokümanı içerisinde “Opsiyonellerin Birim Fiyat Cetveli” başlıklı bir belge verilmiş, söz konusu belgede, yukarıda belirtilen düzenlemelerde istenen “opsiyonlara” ilişkin satırlara ve yukarıda ayrıntıları açıklandığı üzere, “garanti süresi sonunda imzalanıp imzalanmaması hususunda idarenin seçimlik hakka sahip olduğu” bakım-onarım sözleşmesinin tutarına ilişkin satıra yer verilmiştir.

 

İhale dokümanında, anılan “opsiyonların” hangi şartlar altında alınacağı hususunda herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir. Yalnızca teknik şartnamenin 6.1 maddesinde, “Firma Sistem Teklif Fiyatı (FSTF) : Firmanın sistem için (opsiyonlar hariç, şartnamede istenilen tüm bedel) teklif ettiği bedel” olarak tanımlanmıştır. Görüldüğü üzere, “opsiyonellere” ilişkin teklif fiyatları, sistem teklif fiyatına dahil edilmemiştir.

 

İsteklilerce, opsiyonellere verilen toplam teklif fiyatları ile ihale konusu sisteme ilişkin teklif fiyatları (FSTF), aşağıda yer alan tabloda gösterilmiştir:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli

 

 

(A)

Opsiyoneller için toplam teklif bedeli

(İlk beş kalem toplamı)*

(B)

(B) / (A)

Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş.

 $ 7.890.010,00

 

$ 1.964.704,00

% 24,9

Elsag Spa.

 € 6.992.000,00

 

€ 3.888.000,00

% 55,6

Bull S.A.S

 $ 9.888.000,00

 

€ 1.359.871,00

% 13,8

Böwe Systec Vertriebs und Serves GmBH – Systec Sistem Teknolojileri Mak. San. ve Tic. A.Ş.

 € 7.891.451,81

 

€ 1.665.956,90

% 21.1

Siemens AG Industrial Solutions and Services Postal Automation Division

 € 8.958.500,00

 

**

-

 

* “Opsiyonellerin Birim Fiyat Cetveli” başlıklı tabloda yer alan 6 ncı kalem olan “Garanti sonrası 1 yıllık parçalı bakım/onarım bedeli” ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının hesaplanmasına ilişkin formülasyona dahil edildiğinden, bu tabloda dikkate alınmamıştır.

 

** Bu istekli bazı “opsiyonellere” teklif vermediğinden değerlendirmeye katılmamıştır.

 

İhalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatı, fiyat dışı unsurlar da dikkate alınmak suretiyle belirlenmekte olup, ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının belirlenmesinde dikkate alınacak unsurlar, buna ilişkin formülasyonda belirtilmiştir. Bunların arasında, idarenin “opsiyonel teklif” verileceğini belirttiği kalemler yer almamaktadır. Bir başka deyişle, söz konusu opsiyonellere ilişkin fiyatlar, ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatı ile ilişkilendirilmemiştir.

 

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinde, “ihalenin adı, niteliği, türü ve miktarı”, ilanlarda bulunması zorunlu hususlar arasında sayılmıştır. Bununla birlikte, ihale ilanında, anılan “opsiyonellere” ilişkin herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir. Her ne kadar bu “opsiyonellerin” alınıp alınmayacağı hususunun idarenin takdirinde olduğu düşünülse de, ihale konusu sisteme ilişkin teklif fiyatlarına oranlandığında önemli parasal büyüklükleri temsil eden söz konusu opsiyonellerin ilanda belirtilmemiş olması ayrıca bir aykırılık olarak görülmüştür.

 

Bu itibarla, ihtiyaç duyulan “belli bir sistem” için çıkılan ihalede, ihale konusu sisteme ilave olarak istenen ve yukarıda yer verilen tablodan anlaşılacağı üzere isteklilerin teklif fiyatlarına oranlandığında önemli büyüklüklere ulaşan ilave özelliklerin, fiyat dışı unsurlar olarak ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının hesaplanmasına ilişkin formülasyona dahil edilmesi gerekirken, edilmemiş olmasının, üstelik bu “opsiyonellerin” idarece hangi şartlar dahilinde alınacağı (veya alınmayacağı) hususunda açık bir düzenlemeye yer verilmemesinin, ayrıca ilanda söz konusu opsiyonellerden hiç bahsedilmemesinin, 4734 sayılı Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinde idarelerin bu Kanuna göre yapacakları ihalelerde uymaları gereken temel ilkeler olarak belirtilen ilkelerden, “saydamlık”, “kamuoyu denetimi”, “ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması” ve “kaynakların verimli kullanılması” ilkelerine aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

 

Ayrıca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının belirlenmesine ilişkin formülasyona dahil edilen bazı parametrelerin hesaba katılma şekillerinin, hesaplanan “teknik değerlendirme rakamı” üzerinde önemli etkilere sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin belirlenmesine ilişkin formülasyona dahil edilen parametrelerin ve bunların ağırlıklarının gözden geçirilmesinin uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır.

 

3- Teknik şartnamenin 5.30 maddesinde; “Firma, garanti sonuna kadar sistemin kesintisiz çalışması için gerekli olan yedek parça ve sarf malzemelerini teklifine dahil edecektir. Garanti sonuna kadar PTT’den ilave bir malzeme bedeli talep edilmeyecektir.”,

 

Teknik şartnamenin 9.6.1 maddesinde; PTT’nin yüklenici Firma ile bakım-onarım anlaşması imzalamaması halinde oluşacak arızalar Kurum kaynaklarıyla giderilecektir. Bu esnada ortaya çıkacak arıza müdahale ihtiyaçları (değişecek parça, yedek parça, sarf malzeme, alet, ekipman vs.) Firmadan temin edilecektir. Ayrıca, PTT tarafından giderilecek arızalarda ortaya çıkan ihtiyaçlar, Firma tarafından 1 ay içinde sağlanacaktır. PTT’nin onayı ile bu süre uzatılabilecektir. Bu hususları firma 10 yıl boyunca sağlayacaktır.

 

İdari şartnamenin 7.3.5 maddesinde; “Firma, Garanti sonuna kadar sistemin kesintisiz çalışması için gerekli olan yedek parça ve sarf malzemelerini teklifine dahil edecektir. Garanti sonuna kadar PTT’den ilave bir malzeme bedeli talep edilmeyecektir. PTT, kullanım esnasında firma tarafından teklif edilen listeden daha fazla malzeme kullanımı gerektiğini tespit etmesi halinde, firmaya bunu iletecek ve firma bu malzemeleri bedelsiz sağlayacaktır. Bu kapsamda sağlanan malzemeler için firma, garanti sonrası gerektiğinde kullanılmak üzere fiyat teklifi verecektir.”,

 

Teknik şartnamenin 9.7 maddesinde; “Firma sistem için teklifiyle birlikte verdiği yedek parça, sarf malzemesi ekipman, ölçüm cihazları, özel aletler, test kitleri vs. ve listeye dahil edilmemiş tüm sistem yedek parçaları için garanti süresinin bitiminden sonra en az 10 yıl süre ile PTT’nin talep ettiği yedek parçaları temin edecek ve bunların fiyatlarını teklifi ile birlikte verecektir. Teknolojik gelişmeler sonucu üretimden kalkacak malzemeler için, 1 (bir) yıl önceden PTT’yi haberdar edecektir.”

 

Teknik şartnamenin 9.4 maddesinde; “Garanti süresi boyunca aylık ve üzeri dönemlerde yapılması gereken periyodik bakım,  sistemde oluşabilecek her türlü arızanın tamiri ve parça değişimi ücretsiz olarak yüklenici firma tarafından yapılacaktır. Bu şekilde değiştirilen malzeme ve teçhizatın (bakım malzemeleri, periyodik değişmesi gereken kayış ve benzeri parçalar, sistem işletiminde kullanılan mürekkep, toner, özel kağıt ve benzeri malzemeler) her türlü; nakliye, gümrük, sigorta ve işçilik v.b. giderleri yüklenici firmaya ait olacaktır. “

 

Teknik şartnamenin 5.23 maddesinde; “Sistem; günde 20 saat çalışması durumunda, 1 yıl (365 gün) boyunca çalıştığında; gerekli sarf malzeme cinsleri, miktarları, kullanım süresi, kullanım kriteri (gönderi işleme adedi veya zaman olarak sınırları ile) ve Firma tarafından 10 yıl boyunca sağlama bedelleri belirtilecektir. Bu bedeller, 10 yıl boyunca maksimum değer kabul edildiği firma tarafından teyit edilecektir. Maksimum bedel üretici firmanın ülkesindeki enflasyon oranında (belgelendirerek) her yıl arttırılabilir.”,

 

 

 

Teknik şartname eki "Ek-D: Bakım-onarım sözleşmesi" taslağının "Sarf edilen malzeme" başlıklı 8. maddesinde; "Sistemlerin bakım ve onarım işinde sarf edilecek tüm malzeme ve teçhizat (sistem üzerinde tüketilen kayış, mürekkep v.b. sarf malzemeleri hariç, mekaniki bakım için gerekli olan arızalı parça, yağlama v.b. dahil) ile kullanılan alet ve edevat tamamen firmaya ait olup, bu hususta PTT´ce hiçbir ücret ödenmeyecektir",

 

düzenlemelerine yer verilmiştir.

 

Görüldüğü üzere, ihale dokümanının muhtelif yerlerinde, sistemde kullanılacak malzemeler için muhtelif sınıflandırmalar yapılmıştır. Söz konusu düzenlemelerin hangisinde nasıl bir sınıflandırma yapıldığı aşağıda yer alan tabloda gösterilmiştir:

 

İlgili doküman/madde no

Metinde geçen ifade

İdari şartname 7.3.5

Teknik şartname 5.30

Yedek parçalar, sarf malzemeleri

Teknik şartname 9.6.1

Değişecek parça, yedek parça, sarf malzemesi, alet, ekipman vs.

Teknik şartname 9.7

Yedek parça, sarf malzemesi, ekipman, ölçüm cihazları, özel aletler, test kitleri vs.

Teknik şartname 9.4

Bakım malzemeleri, periyodik değişmesi gereken kayış ve benzeri parçalar, sistem işletiminde kullanılan mürekkep, toner özel kağıt ve benzeri malzemeler

Bakım Onarım Sözleşmesi Tas. 8

Sistemlerin bakım-onarım işinde sarf edilecek tüm malzeme ve teçhizat (sistem üzerinde tüketilen kayış, mürekkep vb. sarf malzemeleri hariç, mekaniki bakım için gerekli olan arızalı parça, yağlama vb. dahil) ile kullanılan alet edevat

 

Yukarıda anılan düzenlemelerin bir arada değerlendirilmesi sonucunda da, isteklilerce fiyat listesi sunulacak malzemelere ilişkin olarak nasıl bir sınıflandırmanın dikkate  alınacağının belirsiz olduğu, yukarıda yer verilen tabloda gösterildiği üzere, bazı maddelerde yalnızca “sarf malzemelerinden” bazılarında “yedek parçalar” ile “sarf malzemelerinden” bazı maddelerde “yedek parçalardan”, “sarf malzemelerinden” ve “değiştirilecek parçalardan” vs. bahsedildiği görülmektedir.

 

Söz konusu düzenlemelerde, idare ile başvuru sahibi arasında “kayışın” yedek parça mı “sarf malzemesi” mi olduğu şeklindeki ihtilaf konusu ile ilgili olarak iki düzenleme ön plana çıkmakta, iki düzenlemede “kayış” ifadesi özel olarak geçmektedir. Bunlardan biri teknik şartnamenin 9.4 maddesi, diğeri ise Bakım Onarım Sözleşmesi taslağının 8 nci maddesidir.

 

Teknik şartnamenin 9.4 maddesinde, parantez içinde yer alan ifadeden; “bakım malzemelerinin”, “periyodik olarak değişmesi gereken kayış ve benzeri parçaların” ve “sistem işletiminde kullanılan mürekkep, toner, özel kağıt ve benzeri malzemelerin” birbirinden farklı mütalaa edildiği anlaşılmaktadır. Bu sınıflandırmaya göre “kayış”, “periyodik olarak değişmesi gereken” parçalardan olup, “sistem işletiminde kullanılan malzemelerden” değildir. Dikkat edilirse “sistem işletiminde kullanılan malzemelere” örnek olarak verilen malzemeler, nitelikleri itibariyle sarf malzemesidir. Bu çerçevede anılan düzenlemeye göre “kayışın” bir “sarf malzemesi” değil “periyodik olarak değişmesi gereken parçalardan” olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

 

 

Diğer taraftan, teknik şartname eki “Bakım-Onarım Sözleşmesi Taslağının” “Sarf Edilen Malzeme” başlığı altında; “Sistemlerin bakım ve onarım işinde sarf edilecek tüm malzeme ve teçhizat (sistem üzerinde tüketilen kayış, mürekkep v.b. sarf malzemeleri hariç, mekaniki bakım için gerekli olan arızalı parça, yağlama v.b. dahil) ile kullanılan alet ve edevat …” düzenlemesine yer verilmiştir. Bu defa, düzenlemede yer alan “kayış, mürekkep vb. sarf malzemeleri” ibaresinden, kayışın, idarece “sarf malzemesi” olarak mütalaa edildiği anlaşılmaktadır.

 

Her iki düzenleme bir arada değerlendirildiğinde; “kayışın” sarf malzemesi” olup olmadığı hususunda bir belirsizlik olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

 

İhaleye katılan isteklilerin söz konusu düzenlemeleri nasıl değerlendirdiği ve anılan malzemelere ilişkin fiyatları nasıl bir sınıflandırma dahilinde verdikleri, ayrıca “kayışı” hangi malzeme grubuna dahil ettikleri ile ilgili olarak yapılan tetkikler neticesinde ulaşılan sonuçlar, aşağıda yer verilen tabloda gösterilmiştir:

 

İsteklinin Adı

Sınıflandırma

Karel Elektronik San. ve Tic. A.Ş.

“Yedek parça fiyat listesi”, “Sarf malzemeleri fiyat listesi” (Kayışlara, “Sarf malzemeleri fiyat listesinde” yer verilmiştir.)

Elsag Spa.

“Yedek parça fiyat listesi”, “Sarf malzemeleri fiyat listesi”, “Bakım araçları fiyat listesi” (Kayışlara, “Yedek parça fiyat listesinde” yer verilmiştir.)

Bull S.A.S

“Yedek parça fiyat listesi” (Kayışlara, “Yedek parça fiyat listesinde” yer verilmiştir.)

Böwe Systec Vertriebs und Serves GmBH – Systec Sistem Teknolojileri Mak. San. ve Tic. A.Ş.

“Yedek parça fiyat listesi”, “Makine üzerinde tükenen yedek parçalar fiyat listesi”, Sarf malzemeleri fiyat listesi” (Kayışlara, “Makine üzerinde tükenen yedek parçalar fiyat listesi” yer verilmiştir.)

Siemens AG Industrial Solutions and Services Postal Automation Division

“Yedek parça fiyat listesi”, “Aşınan parçalar fiyat listesi”, “Sarf malzemeleri fiyat listesi” (Kayışlara, “Aşınan parçalar fiyat listesinde” yer verilmiştir.)

 

Görüldüğü üzere, ihaleye katılan isteklilerin her biri malzemelere ilişkin fiyatları farklı sınıflandırmalar dahilinde vermişlerdir. “Kayışı” ise yalnızca ihale üzerinde bırakılan istekli “Sarf Malzemeleri” listesine dahil etmiştir.

 

Belirtilen hususlar bir arada değerlendirildiğinde, söz konusu düzenlemelerin, sistemde kullanılacak malzemelere ilişkin fiyat listelerinin hangi sınıflandırma dahilinde verileceği hususunda isteklileri tereddüte düşürücü nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yine söz konusu düzenlemelerden, “kayışın” niteliğinin ne olduğu hususunda da net bir sonuca ulaşılamamaktadır.

 

Diğer taraftan, yukarıda 2 nci maddede açıklandığı üzere, ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının belirlenmesine ilişkin formülasyona “1 yıl için bakım onarım bedeli” ile “1 yıl için sarf maliyeti” bedelleri de dahil olmakta ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının belirlenmesinde kullanılmak üzere, idarece ihale dokümanı içerisinde verilen “Teknik Şartname Değerlendirme Kriterleri Tablosunda”, söz konusu formülasyonda kullanılan parametrelere ilişkin fiyatların belirtilmesi gerekmektedir.

 

İdari şartnamenin 36 ncı maddesinde “bakım-onarım maliyetinin (BOM)”, “Firmanın yıllık parçalı bakım-onarım sözleşme teklif bedeli ile on yıldan teklif edilen garanti süresinin çıkarılması ile ulaşılan süre çarpılmak suretiyle; “sarf maliyetinin (SM)” ise, “Firma tarafından harcanacağı belirtilen sarf malzeme fiyatları ile on yıldan teklif edilen garanti süresinin çıkarılması ile ulaşılan süre çarpılmak suretiyle” hesaplanacağı belirtilmiş, ayrıca hesaplamalarda, sarf malzemelerinin değişen kullanım ömürleri ve maliyetlerinin ayrı ayrı hesaplanarak maliyetin bulunacağı ifade edilmiştir.

 

Yukarıda da değinildiği üzere, idare, ihale dokümanı içerisinde, isteklilerce doldurulmak ve teklifleri ile birlikte sunulmak üzere bir “Teknik Şartname Değerlendirme Kriterleri Tablosu” örneğine yer vermiştir. Bu tabloda yer alan veriler, ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının belirlenmesine ilişkin formülasyona dahil edilecektir. Söz konusu tabloda; “1 yıl için bakım onarım bedeli” ve “1 yıl için sarf maliyeti” satırlarına da yer verilmiştir. İhale dosyası içerisinde yer alan “geçerli teklif sahiplerinin teklif fiyatlarının değerlendirilmesine ilişkin formun” tetkikinden, ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının, isteklilerce hazırlanan bu tablolarda yer verilen tutarlar üzerinden hesaplandığı anlaşılmaktadır.

 

Diğer taraftan, idari şartnamenin 36.3.3 maddesinde yer alan düzenlemeden, formülasyona dahil olacak olan “Sarf Maliyet” (SM) unsurunun, ”Firma tarafından harcanacağı belirtilen sarf malzeme fiyatları baz alınarak” hesaplanacağı anlaşılmaktadır.

 

Belirtilen hususlar bir arada değerlendirildiğinde; formülasyona dahil edilecek “sarf maliyeti” tutarının, anılan tabloda yer alan satırda belirtilen bedel mi, teklif ekinde sunulan/sunulması gereken “sarf malzemeleri fiyat listesinde” yer alan rakamların toplamı şeklinde hesaplanan bedel mi esas alınarak tespit edileceği hususunun belirsiz olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

 

Başvuru sahibi tarafından sunulan “Teknik Şartname Değerlendirme Kriterleri Tablosunda” da “1 Yıl için Sarf maliyeti” satırının karşısına 90.611 Euro yazıldığı, “Sarf Malzemeleri fiyat listesinde” yer alan parçaların (birim fiyat x adet şeklinde çarpımı sonucunda) toplam tutarının 100.224,60 Euro olduğu görülmüştür. Listenin altına yazılan yazıdan, 100.224,60 Euro’luk tutarın idare yetkililerince de hesaplandığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte ihale komisyonu kararının tetkikinden, bu hususun idarece bir aykırılık olarak değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.

 

Teknik şartnamenin 5.23 maddesinde; “Sistem; günde 20 saat çalışması durumunda, 1 yıl (365 gün) boyunca çalıştığında; gerekli sarf malzeme cinsleri, miktarları, kullanım süresi, kullanım kriteri (gönderi işleme adedi veya zaman olarak sınırları ile) ve Firma tarafından 10 yıl boyunca sağlama bedelleri belirtilecektir…”, 5.22 maddesinde de; “Sistem; günde 20 saat ve 3.000.000 adet gönderiyi işleyecektir. Bu şartlarda sistem en az 10 yıl çalışacaktır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

 

İsteklilerce sorulan sorular üzerine idarece verilen cevaplardan birinde, bu hesaplamanın yıllık 52 hatfa ve haftalık 6 gün çalışma esası çerçevesinde yıllık 936.000.000 gönderiye tekabül ettiği ve bu şekilde dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca birim fiyat teklif mektubunun 12 nci satırında “Sarf Maliyetinin” 936.000.000 gönderi bazında hesaplanacağı ifade edilmiştir. Başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelinde anılan satırın yıllık 85.482 Euro olarak doldurulduğu görülmüştür.

 

Sonuç olarak, başvuru sahibinin, yıllık sarf maliyetine ilişkin olarak; “Teknik Şartname Değerlendirme Kriterleri Tablosunda”, “Sarf Malzemeleri Fiyat Listesinde” ve “Birim Fiyat Teklif Cetvelinde” belirttiği rakamların birbirinden farklı olduğu anlaşılmıştır.

 

Belirtilen hususlar bir arada değerlendirildiğinde; ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve idarenin uygulaması dikkate alındığında ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının belirlenmesi esnasında “Sarf Maliyetinin” (SM) formülasyona nasıl dahil edileceğinin anlaşılamadığı, sistemde kullanılacak malzemelere ilişkin fiyat listelerinin (sarf malzemeleri, yedek parçalar vs.) nasıl bir sınıflandırma dahilinde oluşturulacağının belirsiz olduğu, “kayışın” “sarf malzemesi” mi “yedek parça” mı olarak mütalaa edilmesi gerektiğinin tespit edilemediği anlaşılmış ve belirtilen hususlar esasa etkili görüldüğünden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

 

B) İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesi yönünden incelenmesi sonucunda tespit edilen esasa etkili aykırılıklar aşağıda belirtilmiştir:

1. 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde; Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilanlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü yer almaktadır.

Anılan hüküm çerçevesinde; yaklaşık maliyet hesap cetvelinde ihale konusu ürüne ilişkin olarak tespit edilen maliyet tutarının açıkça gösterilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, birim fiyat teklif alınan ihalelerde, bütün teklif bileşenlerine ilişkin maliyet bedellerinin de yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

İhale dosyası muhteviyatında yer alan “Yaklaşık Maliyet Hesap Cetvelinin” altında, “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında, harmanlama makinesinin alım kapsamından çıkarılması ve döviz kurunun değişmesi dikkate alınarak, önceki proforma faturalar ve son ihale teklif fiyatı esas alınarak, yeni yaklaşık maliyet hesaplanmış olup komisyonumuzca 31/10/2006 tarihinde imza altına alınmıştır.” beyanına yer verilmiştir.

Yaklaşık maliyet hesap cetveli, son ihalede başvuru sahibi tarafından verilen teklif fiyatı ve önceki proforma faturalarda yer alan tutarlar bazında hazırlanmıştır. Bununla birlikte, cetvelde, farklı proforma fatura düzenleyicisi firmaların farklı sistem bileşenleri için verdikleri fiyatlar gösterilmiştir. Bu bakımdan cetvelde yer alan rakamlar arasında tutarlılık bulunmamaktadır. (“Son ihale” deyiminden, alım konusu sisteme ilişkin iptal edilen son ihaleden bahsedildiği, “önceki ihale” deyiminden de, yine alım konusuna ilişkin iptal edilen eski ihalelerden bahsedildiği anlaşılmaktadır.)

Diğer taraftan, cetvelde, ihale konusu sistemi oluşturan bileşenler bazında her bir bileşenin yaklaşık maliyeti belirtilmemiş, yaklaşık maliyet, “götürü” bir şekilde tespit edilmeye çalışılmıştır.

Belirtilen hususlar bir arada değerlendirildiğinde; “Yaklaşık Maliyet Hesap Cetvelinin” sağlıklı bir şekilde oluşturulmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

 

2- İdari şartnamenin 36.3.4 maddesinde, her bir ayrım biriminde “en az dört” personel çalışacağı belirtilmektedir. Diğer taraftan, teknik şartnamenin 3.16 maddesinde; “Ayrım sistemleri en az 4 – en fazla 6 makine olarak teklif edilecektir.”, 5.18 maddesinde ise, “Sistemin işletilmesi için kaç personele, hangi noktalarda ihtiyacı olduğu belirtilecektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

 

İdarece, idari şartnamenin 36.3.4 maddesinde her bir ayrım biriminde “en az dört” personelin çalışacağı belirtilirken, teknik şartnamenin 5.18 maddesinde yer alan düzenleme ile, isteklilerden, sistemin hangi noktasında kaç personele ihtiyaç olduğunu belirtmelerinin istendiği, bu düzenlemede ayrıca bir asgari personel sayısı belirtilmediği, bu itibarla ihale dokümanın söz konusu iki düzenlemesinin birbiri ile uyumlu olmadığı ve bu durumun tereddüte yol açıcı nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin birim fiyat teklif cetvelinin tetkikinden dört adet “ayrım makinası” teklif ettiği anlaşılmakla birlikte, “Teknik Şartname Değerlendirme Kriterleri Tablosunun” “Sistemi çalıştıracak toplam personel sayısı” satırında “3” personel belirtildiği görülmüştür. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan “Teknik Şartnameye Uygunluk Beyanının” 5.18 maddesinde, hat başına [Her bir ayrım makinesinin kastedildiği anlaşılmaktadır.] 3 personelin, toplamda ise 12 personelin yeterli olduğu belirtilmiştir.

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, “Teknik Şartname Değerlendirme Kriterleri Tablosunun” “Sistemi çalıştıracak toplam personel sayısı” satırında sistemi çalıştıracak toplam personel sayısının değil de, her bir makine için gerekli personel sayısının belirtildiği, ayrıca her bir makine için en az dört personel öngörmesi gerekirken üç personel öngördüğü tespit edilmiştir.

İdare, “geçerli teklif sahiplerinin teklif fiyatlarının değerlendirilmesine ilişkin formda”, ihale üzerinde bırakılan isteklinin bu belirlemesini, “şartname gereği düzeltilen personel sayısı” şerhi ile düzelterek 16’ya tamamlamıştır.

Yukarıda da belirtildiği üzere, idari şartnamenin 36 ncı maddesine göre “Personel Maliyeti (PM)”, ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının belirlenmesine ilişkin formülasyona en az 4 personel sayısı üzerinden bir parametre olarak dahil olmaktadır. Bu itibarla ihale üzerinde bırakılan isteklinin, istenen asgari personel sayısının altında bir personel sayısı teklif etmiş olmasının teklifinin esasını etkilediği, bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekirken bırakılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

 

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,

 

   Oybirliği ile karar verildi

  

 

Maddeye git

    Copyright © 2018. Kanunum bir Karakullukçu Dan. A.Ş. (Şirket) servisidir. “Kanunum” Şirket’in tescilli markasıdır ve tüm hakları saklıdır. Kanunum bir resmi kaynak veya hukuk danışmanlık servisi değildir. Kullanıcılar Hizmet Şartlarını okumuş ve kabul etmiş sayılırlar. Adres: Aytar Cad. 28/4 Levent, 34330, İstanbul