İnternet üzerinden üyelik alınması sırasında, kredi kartı seçeneğinde sorun yaşanması halinde, Havale/EFT seçeneğine tıklayabilirsiniz. Ödeme dekontunun info@kanunum.com adresine iletilmesi akabinde üyelikler açılacaktır.
En son güncellemeler 29 Mayıs 2020 iş günü sonunda yapılmıştır.
  • Karar No: 2008/UH.Z-211
  • Toplantı No: 2008/003
  • İlgili Kurum: Kamu İhale Kurumu
  • Karar Tarihi: 14.01.2008
(Kanunum resmi kaynak değildir; kullanıcılar sunulan yürürlük ve metin bilgilerini resmi kaynaklardan teyid etmelidir.)
Uyarı:
Bu karar 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğe çıkarılmış olup, kararın Kurumun internet sitesinde yayınlanması tebliğ yerine geçmez. Karar, bilgilendirme amacıyla yayınlanmaktadır.
Uyarı:
Bu karardaki yazım hatası,14.01.2008 tarih ve 2008/UH.Z-211 sayılı kurul kararı ile düzeltilerek, düzeltilmiş hali 20.05.2008 tarih, 2008/UH.Z-2110 olmuştur.
Toplantı No :2008/003
Gündem No :109
Karar Tarihi:14.01.2008
Karar No :2008/UH.Z-211
Şikayetçi:
 Tem-Ser Temizlik Hizmetleri Taah. Tic. Ltd. Şti. Çaldıran Sokak Nu 1/2 06420 Kolej ANKARA
 İhaleyi yapan idare:
 MKE Genel Müdürlüğü (İkmal Dairesi Başkanlığı)06330 Tandoğan ANKARA
Başvuru tarih ve sayısı:
 04.12.2007 / 35986
Başvuruya konu ihale:
 2007/158413 İhale Kayıt Numaralı “Lokal Hizmetleri Alımı” İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:

09.01.2007 tarih ve 08.22.49.0097/2008-63E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

 

            MKE Genel Müdürlüğü (İkmal Dairesi Başkanlığı)’nca 07.11.2007 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan “Lokal Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Tem-Ser Temizlik Hizmetleri Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin 12.11.2007 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 23.11.2007 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 04.12.2007 tarih ve 35986 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.12.2007 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

 

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;

 

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun uygun bulunmadığına,

 

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

 

Karar:

 

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

 

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

 

1) İdari Şartnamenin 26.3. maddesinde; “Ayrıca, hizmetin yerine getirilmesi için çalıştırılacak personelin yemek ve yol ihtiyaçları yüklenici tarafından ayni olarak karşılanacak olup, teklif fiyata dahildir. Aylık azami 26 gün üzerinden personelin sabah işe geliş ve akşam gidişlerinin günlük bazda, tarifeli vasıtalarla sağlanması esas olup, mutad taşıt bileti değerlendirme ölçütü olarak alınacaktır” şeklinde düzenleme yapıldığı ancak 2007 yılı için belirlenen ve değerlendirmeye esas olan taşıt bileti bedelinde ihaleye katılacak firmalar açısından 2008 ve 2009 yıllarında gerçekleşecek bir artışla beraber maliyetin değişeceği göz önüne alındığında mevcut taşıt bedelinin değerlendirme ölçü olarak alınmasının gerçekçi bir maliyet oluşturmayı engellediği,

 

            2) İdari Şartnamenin 56.4. maddesinde; “Hangi nedenlerle olursa olsun, gerek işçi hakları (ücret, fazla mesai, ikramiye, ihbar kıdem tazminatı vs. gibi işçilik hakları) ve bunlarla ilgili olarak prim, vergi ve fon gibi konularda ve keza iş kazası ve meslek hastalığı gibi sebeplerle idare yüklenici işçilerine ve üçüncü kişilere herhangi bir ödeme yapmak durumunda kalırsa, yüklenici firma bu ödemeleri rucuen idaremize derhal ödemekle mükelleftir. Aksi takdirde önce hak edişlerinden, yetmediğinde de teminatında defaten tahsil edilecektir. Yüklenici sunacakları ücret ve prim bordrolarında belirtilenlerin yanı sıra diğer tüm işçilik haklarının da ödendiğine ve işçinin herhangi bir hakkının kalmadığına ilişkin ibraname ve bu ödemeyi gösteren banka dekontu veya PTT makbuzu ile ödeme bordrosunu (resmi nitelik taşıyan belge) ibraz etmedikçe veya başka bir işyerinde işçileri çalıştırmaya devam ettiğini belgeleyemediği sürece kesin teminat serbest bırakılmaz. Yüklenici işçilerinin başvurmaları veya dava açmaları durumunda anılan belgeleri getiremez ise işçilik alacakları yüklenicinin önce hak edişlerinden kesilerek yetmediğinde teminatı paraya çevrilerek işçilere ödenecektir. Fazlası için idaremizin rücu hakkı saklıdır” şeklinde düzenleme yapıldığı, ayrıca 56.5. maddesinde; “Bir yıllık hizmet akdini tamamlayan çalışanların hak ettikleri izinlerin yüklenici tarafından hizmet taahhüdünü aksatmayacak şekilde düzenlenmesi esastır. Yüklenici hiçbir şekilde ortaya çıkacak eksik hizmetler için işçilerin izin kullandığını gerekçe gösteremez. Hangi nedenle olursa olsun hizmetlerde aksama veya eksiklik oluşması durumunda idari şartnamenin 52. maddesindeki “iş eksikliği” yaptırımı uygulanacaktır” denildiği,

 

           4857 sayılı İş Kanununun 53 maddesinde; “İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir”, 54 üncü maddede ise; “Yıllık ücretli izine hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçilerin, aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilerek göz önüne alınır. Şu kadar ki, bir işverenin bu Kanun kapsamına giren işyerinde çalışmakta olan işçilerin aynı işverenin işyerlerinde bu Kanun kapsamına girmeksizin geçirmiş bulundukları süreler de hesaba katılır” hükmünün yer aldığı,

 

             Anılan Kanunun 53 üncü maddesi hükmüne göre hizmet akdine ilişkin olarak çalışan işçinin işyerinde en az bir yıl çalışması halinde yıllık ücretli izin hakkının doğacağı, ihale konusu işin süresinin 24 ay olduğu düşünüldüğünde yüklenici bünyesinde daha önce çalışmayan ve ihale konusu iş için istihdam edilecek personelin izin hakkının doğması sözkonusu olmakla birlikte, 54 üncü maddeye göre, daha önce aynı yüklenici bünyesinde çalışan ve ihale konusu işte de istihdam edilecek personelden kaç kişinin yıllık ücretli izin hakkının doğacağı, bunlardan kaçının yıllık ücretli izni kullanacağı gibi belirsiz bir çok husus olması nedeniyle yıllı ücretli izninin maliyete etkisinin objektif olarak tespitinin yapılamadığı,

 

            Kıdem tazminatına ilişkin hak ve yükümlülüklerin İş Kanununda düzenlendiği, hizmet akdinin kıdem tazminatı ödenmesini gerektiren sebeplerle sona ermesi durumunda tazminat ödenmesinin sözkonusu olabileceği, ancak ihale öncesinde yüklenici tarafından istihdam edilecek personelden kaç kişinin kıdem tazminatı hak ederek işten ayrılacağına ilişkin tespitin yapılamayacağı,

 

            Kıdem tazminat tutarı hesaplanarak tekliflerin verildiği ve sözleşmenin bu tutar üzerinden yapıldığı hallerde de sözleşme sonunda yüklenicinin işçilere kıdem tazminatını ödememesi halinde Yargıtay içtihatlarına göre ihaleyi yapan idarenin kıdem tazminatı sorumluluğunun devam ettiği dikkate alındığında, idarenin mükerrer kıdem tazminatı ödemesinin sözkonusu olabileceği,

 

           3) Teknik Şartnamede ihale konusu işin yerine getirilmesi sırasında kullanılacak kıyafetin özelliklerine yer verildiği ancak İdari Şartnamenin 26 ncı maddesinde teklif fiyata dahil olacak masraflar içinde giyime yer verilmediği, bu durumun tekliflerin sağlıklı hazırlanmasını ve değerlendirilmesini engelleyecek nitelikte olduğu,

 

          4) İhale konusu işin adının; “MKE Kurumu Genel Müdürlüğü Lokal Hizmetleri Alımı” olduğu, benzer işin ise; “Kafeterya, lokal, restoran işletmeciliği, sosyal tesis işletmeciliği, mutfak hizmetleri, temizlik hizmetleri, yemek hizmetleri” şeklinde düzenlendiği; İdari Şartnamenin 7.3.1. maddesinde istenilen ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi Belgesinin benzer iş tanımında yer verilen işlerin hepsini mi kapsaması gerektiği yoksa bu işlerden bir tanesini kapsamasının yeterli olup olmadığı hususunun anlaşılamadığı,

 

        5) İdari Şartnamenin 7.3.2. maddesinde iş deneyimi olarak istekli tarafından teklif edilen bedelin % 40’ı oranında ihale konusu hizmet veya benzer hizmetlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyim belgesinin ibrazının gerektiğinin düzenlendiği, bu düzenlemeden iş deneyim belge tutarı teklif bedelinin % 40’ından fazla olan firmaların iş deneyiminin kabul edilmeyeceğinin anlaşıldığı,

 

       6) İdari Şartnamenin 7.4. maddesindeki benzer iş tanımında yer verilen işlerden bir tanesinin yeterli olup olmayacağı yoksa hepsinin bir arada yapılmasının mı gerektiği hususunun anlaşılamadığı,

 

       7) İhale konusu işte çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin % fazlası ödeneceği öngörülmüş iken, götürü bedel yapılan ihalede fiyat farkı verileceğinin düzenlendiği, makine ve ekipman öngörülen sözkonusu ihalede fiyat farkı verileceği yönünde düzenleme yapılamayacağı,

 

       8) İdari Şartnamenin 26.1. maddesinde sözleşme tutarının % 07,5’i kadar akit damga vergisi ile %04,5 kadar pul bedelinin teklif fiyata dahil olduğunun yazıldığı ancak % 00,5 KİK payının yazılmadığı ayrıca sözleşme ve genel giderler içinde “% 3 sözleşme ve genel giderler teklif fiyata dahildir” ibaresinin yazılmadığı,

 

      9) 2008-2009 yıllarında resmi ve dini bayram tatillerinde yıllık 13,5 günden toplam 27 gün tatil olmasına rağmen İdari Şartnamenin 26.3.4 maddesinde 8 tatil günü belirlenmesinin Kamu İhale Genel Tebliğine aykırı olduğu,

 

     10) Teknik Şartnamede, gerektiği durumlarda ilaçlama işinin yapılacağının da düzenlendiği ancak ilaçlama işinin kaç defa yapılacağının anlaşılamadığı ve buna ilişkin maliyetin belirlenemediği, ilaçlama işini yüklenici kendisi yapacak ise İlaç Uygulama İzin Belgesine sahip olması gerektiği, bu belgeye sahip değilse alt yükleniciye yaptıracağına dair taahhütname sunması gerektiği, bu hususun da İdari Şartnamenin teklif fiyata dahil masraflar bölümünde gösterilmesi gerektiği,

 

     11) Teknik Şartnamenin 3 üncü maddesinde tesiste çalışacak personelin yasal süreleri içerisinde periyodik olarak portör muayenesi ve akciğer röntgenlerinin çekilmesi gerektiği yazılmasına rağmen İdari Şartnamenin 26 ncı maddesinde bu giderlerin belirtilmediği, ayrıca kaç kişinin hangi aralıklarla portör muayenesi yapılması gerektiğinin düzenlenmemesi nedeniyle maliyetin hesaplanamadığı, bu hususun ihalenin iptalini gerektirdiği,

 

     12) İhale konusu işin adının “lokal hizmetleri” olmasına rağmen, teknik şartnamede temizlik ve bakım hizmetleri, çevre ve bahçe bakımı, çim ve çiçek yerleştirilmesi, ağaçların bakımı, bahçe temizliği, sulama işlemi, çiçek ve ağaçların budama hizmeti, servis hizmetleri, Genel Müdürlüğe bağlı birimlerin boya ahşap vb. işleri, vestiyer hizmetleri, tesise gelen mal ve malzemeleri ilgili bölümlere yerleştirilmesi, akşam yemeği için gerekli malzemelerin araçtan nakliyesi, yemeklerin hazırlanması, taşıma ve ilaçlama işlerinin ihale konusu işin kapsamına girmesine rağmen risk prim oranının % 2 olarak belirtilmesinin Kamu İhale Genel Tebliğine aykırı olduğu,

 

     13) İhale dokümanı kapsamında Hizmet Alımları Tip Sözleşmesinin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 22 nci maddesinde uygulanacak sigorta türü ve teminat limitlerinin düzenlenmediği, eksik düzenlemenin ihale mevzuatına aykırı olduğu,

 

Hususlarına yer verilmiştir.

 

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

 

1)      Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak;

 

İdari Şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar” başlıklı 26.3. maddesinde;

 

“26.3. Ayrıca, hizmetin yerine getirilmesi için çalıştırılacak personelin yemek ve ulaşım ihtiyaçları yüklenici tarafından ayni olarak karşılanacak olup, teklif fiyata dahildir. Bu ihtiyaçların karşılanmasına ilişkin kriterler ile asgari standartlar aşağıda belirtilmiştir.

 

26.3.1. Ulaşım: Aylık azami 26 gün üzerinden işe geliş ve gidişlerinin günlük bazda, tarifeli vasıtalarla sağlanması esas olup (Erdek’te çalıştırılacak 2 bina ve çevre temizlik işçi yardımcısı hariç) mutad taşıt bileti değerlendirme ölçü olarak alınacaktır…”

 

şeklinde düzenleme yapılmıştır.

 

İdarenin yaklaşık maliyet hesabında her işçiye aylık azami 26 gün üzerinden mutad taşıt bileti değerlendirme ölçütü olarak alınarak, Ankara Büyükşehir Belediyesi EGO Genel Müdürlüğünden ihale tarihinde geçerli olan toplu taşıma araçlarında kullanılan manyetik kartların fiyatları alınmak suretiyle, her bir kişiye verilecek 52 binişlik biletin 52,60 YTL (KDV hariç 44,58 YTL) olarak hesaplandığı görülmüştür.

 

Kamu İhale Genel Tebliğinin XIII- Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi G. Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Teklif Fiyata Dahil Olacak Masraflar başlıklı düzenlemesi altında;

 

“10- Çalışacak personelin yemek ve yol maliyetlerinin isteklilerce ayni olarak karşılanmasının öngörüldüğü işlerde, bu ihtiyaçların isteklilerce ayni olarak karşılanacağı idari şartnamelerin ilgili maddesinde belirtilecek ve aylık gün sayısı gösterilecek, ancak buna ilişkin bir bedel öngörülmeyecek, personelin bu ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin kriterler ve asgari standartlar (yemek çeşidi, kalori vb.) ise ihale dokümanının ilgili bölümünde belirlenecektir. Bu şekilde verilen tekliflerin değerlendirilmesinde ise tekliflerin söz konusu ayni ödemeleri de içerdiği kabul edilerek değerlendirmeler buna göre yapılacaktır. İstekliler, ayni olarak karşılayacakları yemek ve yol maliyetleri için bir bedel öngörecek ve aşırı düşük teklif sorgulamasına verdiği cevapta bu bedeli belgelendirecektir.

Ancak idari şartnamede çalışacak personelin yemek veya yol maliyetinin idarenin yemekhanesinden veya personel servisinden karşılanacağı ve bedelinin yüklenicinin hakedişinden kesileceğine dair bir düzenleme yapılmışsa, yemek ve yol bedelinin ayni olarak karşılanacağı kabul edilecektir. Bu durumda her bir personel için hakedişten kesilecek yemek veya yol bedelinin tutarı idari şartnamede gösterilecektir. Hakedişten kesilecek bu yemek veya yol bedelinin, idare personeli için öngörülen yemek veya yol bedelinde bir artış yapılsa bile değiştirilemeyeceği göz önünde bulundurularak, yemek ve yol bedelinin yıl içinde meydana gelecek artışları da kapsayacak şekilde tahmini bir bedel olarak belirlenmesi gerekecektir.   

11- Yol giderine  ilişkin olarak personele mutat taşıt bileti verilmesi öngörülürse, yol bedelinin ayni olarak karşılanacağı kabul edilecek ve eğer bu maliyet faturalandırılabiliyorsa KDV hariç hesaplanacaktır. Aylık bilet veya kart ücreti ya da fazla bilet sayısı nedeniyle günlük bilet fiyatların daha düşük bedelle verildiği hallerde, günlük bilet fiyat yerine bu fiyatlar dikkate alınarak hesaplama yapılacaktır.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

 

İdarece İdari Şartnamede yukarıda yer alan Tebliğ hükümlerine uygun olarak düzenleme yapıldığı, ihalenin 07.11.2007 tarihinde gerçekleştirildiği ve bu tarihte geçerli olan toplu taşıma biletlerine ilişkin ücretlerin yaklaşık maliyet hesabında esas alındığı, 2008 ve 2009 yılında meydana gelecek artışların idarece önceden bilinmesinin mümkün olmadığı, Tebliğde yer alan düzenleme doğrultusunda ihaleye teklif verecek isteklilerce mutad taşıma biletinde meydana gelecek muhtemel artışları göz önünde bulundurarak teklif vermeleri gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, bu hususun ihaleye teklif vermeyi etkileyecek nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.

 

            2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak;

 

İdari Şartnamenin “IV-Diğer Hususlar” başlıklı düzenlemesi altında;

 

“56.4. Hangi nedenlerle olursa olsun, gerek işçi hakları (ücret, fazla mesai, ikramiye, ihbar kıdem tazminatı vs. gibi işçilik hakları) ve bunlarla ilgili olarak prim, vergi ve fon gibi konularda ve keza iş kazası ve meslek hastalığı gibi sebeplerle idare yüklenici işçilerine ve üçüncü kişilere herhangi bir ödeme yapmak durumunda kalırsa, yüklenici firma bu ödemeleri rucuen idaremize derhal ödemekle mükelleftir.

* Aksi takdirde önce hak edişlerinden, yetmediğinde de teminatında defaten tahsil edilecektir.

*Yüklenici sunacakları ücret ve prim bordrolarında belirtilenlerin yanı sıra diğer tüm işçilik haklarının da ödendiğine ve işçinin herhangi bir hakkının kalmadığına ilişkin ibraname ve bu ödemeyi gösteren banka dekontu veya PTT makbuzu ile ödeme bordrosunu (resmi nitelik taşıyan belge) ibraz etmedikçe veya başka bir işyerinde işçileri çalıştırmaya devam ettiğini belgeleyemediği sürece kesin teminat serbest bırakılmaz. Yüklenici işçilerinin başvurmaları veya dava açmaları durumunda anılan belgeleri getiremez ise işçilik alacakları yüklenicinin önce hak edişlerinden kesilerek yetmediğinde teminatı paraya çevrilerek işçilere ödenecektir. Fazlası için idaremizin rücu hakkı saklıdır.

56.5-Bir yıllık hizmet akdini tamamlayan çalışanların hak ettikleri izinlerin yüklenici tarafından hizmet taahhüdünü aksatmayacak şekilde düzenlenmesi esastır. Yüklenici hiçbir şekilde ortaya çıkacak eksik hizmetler için işçilerin izin kullandığını gerekçe gösteremez. Hangi nedenle olursa olsun hizmetlerde aksama veya eksiklik oluşması durumunda idari şartnamenin 52. maddesindeki “iş eksikliği” yaptırımı uygulanacaktır”

 

            şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür.

 

İdari Şartnamenin 56.5. maddesindeki düzenlemeden idare tarafından doğum, ölüm, yıllık izin, hastalık raporu ve özel izinler gibi durumlarda, işin aksamaması için işçi sayısında değişiklik olmamasının garanti altına alınmaya çalışıldığının anlaşıldığı, oysa ki bu gibi durumlar ihtimale dayalı olup gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmadığından önceden maliyete dahil edilme imkanı ve dolayısıyla isteklilerce teklif edilecek fiyata yansıtılma imkanı da bulunmadığı bu itibarla, ihale konusu işin 28 personel ile yürütülmesinin esas olduğu, kullanılacak izinlere ilişkin maliyetin önceden teklif fiyata dahil olacak masraflar içinde düşünülmesinin mümkün olmayacağı anlaşıldığından isteklilerin tekliflerini hazırlama aşamasında tereddüt yaratmadığı,

 

Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliğinin XIII- Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi b) Hizmet Alımı İhalelerinde başlığı altında;

            Personel çalıştırılmasına dayalı olan (ağırlıklı olarak personel çalıştırılan, çalışacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma süresinin tamamının idare için kullanıldığı) hizmet alımı ihalelerinden; temizlik, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri ile sınırlı olmak üzere, verilmiş olan tekliflerin değerlendirilmesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin genel giderleri karşılamak üzere asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme ve genel giderler hesaplanacaktır. Ayrıca bu hizmetlerde amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderlerin sözleşme ve genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarında bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir.

          Amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderler sözleşme ve genel giderler içinde değerlendirildiğinden, idari şartnamelerin "teklif fiyata dahil olan masraflar" kısmında bu giderler için bir bedel öngörülmeyecektir.”

 

          Şeklinde düzenleme yapıldığı, bu nedenle İdari Şartnamenin 56.4 maddesinde belirtilen ihbar ve kıdem tazminatının sözleşme ve genel giderler içerisinde yer aldığı, bu hususa ilişkin ayrı bir maliyet kalemi de öngörülemeyeceğinden, isteklilerin tekliflerini hazırlamalarını etkileyecek nitelikte bir durumun sözkonusu olmadığı sonucuna varılmıştır.

 

            3) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak;

 

            Teknik Şartnamenin 3 üncü maddesinde; “…aşçı, garson ve yardımcı servis personelinin kıyafeti, tesis yöneticilerinin uygun görüşü ile temiz, iyi görünümlü kılık ve kıyafetle çalıştırılması” şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür.

 

            İdari Şartnamenin Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar” başlıklı 26 ncı maddesinde ise çalıştırılacak personele kıyafet verileceğine veya giyim bedelinin teklif fiyata dahil olacağına dair herhangi bir açıklamanın bulunmadığı görülmüştür.

 

            İdarenin yaklaşık maliyet cetvelinde ise giyim bedeli için herhangi bir parasal tutar öngörülmediği belirlenmiştir.

 

            İhale dokümanının bütününden ihale konusu iş için çalıştırılacak personele yüklenici tarafından kıyafet verilmeyeceği, bu nedenle de giyim bedeli öngörülmediği, dolayısıyla teklif fiyata dahil olan masraflar içerisinde giyim bedeline yer verilmemiş olmasının bir eksiklik olduğu yönündeki iddianın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

 

            Bu açıdan başvuru sahibinin bu iddiası yerinde bulunmamıştır.

 

            4) Başvuru sahibinin 4 üncü ve 6 ncı iddialarına ilişkin olarak;

 

İdari Şartnamenin 2.a maddesinde ihale konusu işin adının; “MKE Kurumu Genel Müdürlüğü Lokal Hizmetleri Alımı” şeklinde olduğu,

 

İdari Şartnamenin 7.4. maddesinde ise benzer işin; “Kafeterya, lokal, restoran işletmeciliği, sosyal tesis işletmeciliği, mutfak hizmetleri, temizlik hizmetleri, yemek hizmetleri” şeklinde tanımlandığı görülmüştür.

 

İdari Şartnamedeki benzer iş tanımının ihale konusu işin adı ile aynı olmadığı, lokal hizmeti alımı dışında kafeterya, restoran işletmeciliği, sosyal tesis işletmeciliği, mutfak hizmetleri, temizlik hizmetleri ile yemek hizmetlerinin de benzer iş tanımında yer aldığı, benzer iş tanımının ihaleye katılımı artırıcı nitelikte geniş kapsamlı yapıldığı, ayrıca benzer iş tanımında yer alan hizmetlerin tümünü kapsayacak şekilde iş deneyim belgesinin istenilmediği, bu hizmetlerden biri veya birkaçının yapılmış olmasının iş deneyim belgesi yönünden yeterli olduğunun anlaşıldığı, bu gerekçe ile teklifi değerlendirme dışı bırakılan istekli bulunmadığı da görüldüğünden, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

 

Öte yandan, İdari Şartnamenin 7.3.1 maddesinde ISO 9001 Kalite Yönetim Sistem Belgesinin istenildiği, ancak bu belgenin kapsamına ilişkin herhangi bir açıklamanın yer almadığı görülmüştür.

 

Bununla birlikte; ihale konusu işin lokal hizmet alımı olduğu, benzer iş tanımında ise kafeterya, restoran işletmeciliği, sosyal tesis işletmeciliği, mutfak hizmetleri, temizlik hizmetleri ile yemek hizmetlerinin yer aldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin bu hususa ilişkin bir tereddütlerinin bulunmadığı, bu nedenle sektörde faaliyet gösteren ve ihale dokümanı satın alan firmaların ISO 9001 Kalite Yönetim Sistem Belgesinin kapsamına ilişkin tereddüt yaşadıklarından bahisle ihaleye teklif veremedikleri yönünde bir iddianın basiretli tacir gibi davranma yükümüyle bağdaşmadığı, ayrıca ihale üzerinde bırakılan Bora Tem. İnş. Turz. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.&Dörtel Tem. Otom. Sağ. İnş.San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimin ortaklarının ayrı ayrı sunduğu ISO 9001 Kalite Yönetim Sistem Belgelerinden Bora Tem. İnş. Turz. Gıda Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin sunduğu belgenin “temizlik, ilaçlama, park-bahçe bakımı, çevre düzenleme, bilgi işlem, veri girişi ve garsonluk hizmetlerinin sunumu” hizmetlerini kapsadığı, Dörtel Temizlik Otom. Sağlık İnş. Taş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin sunduğu belgenin ise “temizlik, ilaçlama, peyzaj, müşteri tesislerini kullanarak yemek üretimi ve sunumu, bakım ve onarım, hasta ve ziyaretçi yönlendirme hizmetlerinin sunumunu” hizmetlerini kapsadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, ihale dokümanında ISO 9001 Kalite Yönetim Sistem Belgesinin kapsamına yer verilmemesinin esasa müessir bir aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.

 

            5) Başvuru sahibinin 5 inci iddiasına ilişkin olarak;

 

            İdari Şartnamenin 7.3.2. maddesinde; “…İş deneyimi olarak istekli tarafından teklif edilen bedelin % 40’ı oranında ihale konusu hizmet veya benzer hizmetlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyim belgesinin ibrazı gereklidir…” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

 

            Bu düzenlemenin teklif edilen bedelin en az % 40’ı oranında ihale konusu hizmet veya benzer hizmetlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyim belgesinin ibrazının gerektiği yönünde anlaşılması gerektiği, bu oranın üzerinde kalan iş deneyim belgelerinin de kabul edileceği hususunda tereddüt bulunmadığı, bu durumun ihaleye teklif vermeyi etkileyecek bir husus olmadığı sonucuna varılmıştır.

 

            7) Başvuru sahibinin 7 nci iddiasına ilişkin olarak;

 

İdari Şartnamenin 19 uncu maddesinde isteklilerin tekliflerini götürü bedel üzerinden vereceklerinin düzenlendiği, İdari Şartnamenin 48 inci maddesinde ise fiyat farkı verileceğinin düzenlendiği görülmüştür.

 

İdari Şartnamenin 26.3.4 maddesinde ise; ihale konusu işte çalıştırılacak toplam 28 personelden 1 kişiye asgari ücretin % 90 fazlası, 4 kişiye asgari ücretin % 80 fazlası, 7 kişiye asgari ücretin % 18 fazlası, 3 kişiye asgari ücretin % 13 fazlası, 3 kişiye asgari ücretin % 10 fazlası, 5 kişiye asgari ücretin % 8 fazlası ve 5 kişiye brüt asgari ücret ödeneceği düzenlenmiştir.

 

İdarece ihalede vasıflı personel istihdamı öngörüldüğünden, Kamu İhale Genel Tebliğinin XIII- Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi G. Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Teklif Fiyata Dahil Olacak Masraflar başlıklı düzenlemesinin 3 üncü maddesine uygun olarak asgari ücretin % fazlasının ödeneceğine dair düzenleme yapılmıştır.

 

İdarece brüt asgari ücretin % fazlasının verileceği düzenlenmiş olmakla birlikte fiyat farkı verileceğine ilişkin düzenleme yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

 

Bu açıdan başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

 

8) Başvuru sahibinin 8 inci iddiasına ilişkin olarak;

 

İdari Şartnamenin 26.1. maddesinde sözleşme tutarının % 07,5’i oranındaki akit damga vergisi ile %04,5 oranındaki karar pulu bedelinin teklif fiyata dahil olduğunun yazıldığı görülmüştür.

 

Kamu İhale Genel Tebliğinin XIII- Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi b) Hizmet Alımı İhalelerinde başlığı altında;

            Personel çalıştırılmasına dayalı olan (ağırlıklı olarak personel çalıştırılan, çalışacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma süresinin tamamının idare için kullanıldığı) hizmet alımı ihalelerinden; temizlik, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri ile sınırlı olmak üzere, verilmiş olan tekliflerin değerlendirilmesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin genel giderleri karşılamak üzere asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme ve genel giderler hesaplanacaktır. Ayrıca bu hizmetlerde amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderlerin sözleşme ve genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarında bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir.

          Amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderler sözleşme ve genel giderler içinde değerlendirildiğinden, idari şartnamelerin "teklif fiyata dahil olan masraflar" kısmında bu giderler için bir bedel öngörülmeyecektir.”

 

            Şeklinde düzenleme yapılmıştır.

 

İdari Şartnamenin 26.1 maddesinde her ne kadar sözleşme giderleri içerisinde yer alan Kamu İhale Kurumu payı açıkça yazılmamış ve % 3 oranında sözleşme ve genel giderlerin teklif fiyata dahil olacağı açıkça belirtilmemiş olsa dahi, mevzuat gereği Kamu İhale Kurumu payının sözleşme giderleri içerisinde yer aldığı ve % 3 oranında sözleşme ve genel giderlerin hesaplanması gerektiği dikkate alındığında, bu hususun ihaleye teklif vermeyi etkileyecek nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.

 

9) Başvuru sahibinin 9 uncu iddiasına ilişkin olarak;

 

            İdari Şartnamenin 26.3.4 maddesinde resmi ve dini bayram günlerinde 2008-2009 yıllarında toplam 8 (sekiz) gün 20 personelin çalıştırılacağının, bu günlerde çalıştırılacak personele ödenecek ücretin teklif fiyata dahil olduğunun belirtildiği görülmüştür.

         Kamu İhale Genel Tebliğinin XIII- Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi G. Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Teklif Fiyata Dahil Olacak Masraflar" başlığı altında; “16. İşin niteliği gereği resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca belirlenecek ücretin hesaplanabilmesi açısından çalışılacak gün ve personel sayısı ihale dokümanında belirtilecektir" hükmü uyarınca bayramda çalışacak işçi sayısı ile çalışılacak gün sayısına ihale dokümanında yer verildiği, söz konusu düzenlemelerden ihale konusu iş süresince tatilde çalışılacak gün sayısının 8, personel sayısının ise 20 olduğunun anlaşıldığı, bu hususa ilişkin herhangi bir tereddüt bulunmadığı, isteklilerin tekliflerini dokümana uygun olarak hazırlamaları gerektiği, idare tarafından ihale dokümanında belirtilen resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı gün sayısı kadar personel çalıştırılacağı sonucuna varılarak, başvuru sahibinin resmi dini bayramlar ile yılbaşı tatil günlerinde çalışılacak gün sayısına ilişkin yapılan düzenlemelerin mevzuata aykırı olduğu iddiası yerinde bulunmamıştır.

 

10) Başvuru sahibinin 10 uncu iddiasına ilişkin olarak;

 

Teknik Şartnameden ihale konusu işin kapsamına temizlik ve bakım hizmetlerinin de girdiğinin anlaşıldığı; bina, çevre temizliği ve bakım hizmeti kapsamında çiçek ve ağaçların budanması ve haşerelere karşı korunması, gerekmesi halinde ilaçlama yapılması gerektiği yönünde düzenleme yapıldığı görülmüştür.

 

Bununla birlikte teklif fiyata dahil olan masraflar bölümünde ilaçlama işine ilişkin olarak herhangi bir maliyet kalemine yer verilmediği, temizlik sarf malzemelerine ilişkin listede haşere ilacının yer almadığı, ilaçlama işinin yüklenici tarafından mı yoksa alt yüklenici tarafından mı yapılacağı hususunun belirtilmediği görülmüştür.

 

Bununla birlikte, Teknik Şartnamede “gerektiği durumlarda” ilaçlama yapılacağı hususunun açıklandığı, ilaçlama yapılıp yapılmayacağının önceden bilinmediği, ihtimale dayalı bir durum sözkonusu olduğundan önceden teklif fiyata dahil edilmesinin mümkün bulunmadığı, bu durumun isteklilerin tekliflerini hazırlamalarını etkileyecek nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.

 

11) Başvuru sahibinin 11 inci iddiasına ilişkin olarak;

 

Teknik Şartnamenin 3 üncü maddesinde; “Tesiste çalışacak personelin yasal süreleri içerisinde periyodik olarak portör muayenesi ve akciğer röntgenlerinin çekilmesi, aşçı, garson ve yardımcı servis personelinin kıyafeti, tesis yöneticilerinin uygun görüşü ile temiz, iyi görünümlü kılık ve kıyafetle çalıştırılması” şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür.

 

1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununun 126 ncı maddesinde; “Yenilecek ve içilecek şeyler satan veya veren veyahut taharet ve nezafete müteallik sanatlar ifa edenler her üç ayda bir kendilerini muayene ettirerek bir sıhhi rapor almağa mecburdurlar. Bunlardan devrei sirayette frengi ve sari verem ve cüzzama müptela olanlarla halkın istikrah ve nefretini mucip bir cilt hastalığına duçar olanlar sanatlarını icradan men olunurlar,”

 

Aynı Kanunun 127 nci maddesinde ise; “ 126 ncı maddede zikrolunan sıhhi muayene meccanen belediye tabipleri tarafından yapılır. Belediye tabipleri bulunmayan yerlerde bu vazife hükümet tabipleri tarafından icra olunur. Mahalli belediyelerince hangi meslek ve sanat erbabının muayeneye tabi olduğu 266 ncı maddede zikredilen nizamnameye derc olunur.” hükmü mevcuttur. 

 

Bu hükümlerden anlaşılacağı üzere, gıda işyerlerinde ve sıhhi müesseselerde çalışanların bulaşıcı hastalık taşıyıcılığı yönünden her 3 ayda bir muayene olma ve sıhhi rapor alma mecburiyeti getirilmiş ve bu  sıhhi muayenenin de ücretsiz olarak belediye tabipleri veya hükümet tabipleri tarafından yapılacağı belirtilmiştir. Anılan Kanun uyarınca  portör muayenelerinin ücretsiz olarak yapılması zorunlu olduğundan, portör muayenesi yapılan  sağlık kuruluşlarınca muayene ücreti talep edilmemesi gerekmektedir.

 

Bu bağlamda, şikayete konu ihalede yapılan düzenlemede çalıştırılacak işçilerin muayene işlemleri için özel bir düzenleme yapılmadığı; bu işlemlerin giderlerine ilişkin olarak teklif fiyata dahil edilmek üzere herhangi bir bedel belirlenmediği dikkate alındığında; teknik şartnamede yapılan düzenlemeden, çalışacak işçilerin portör taraması yapılmasına ilişkin giderlerin yükleniciye ait olacağı anlaşılmaktadır.

 

Yukarıda yapılan değerlendirmeler çerçevesinde; başvuru konusu ihalede, portör muayenesi ile ilgili olarak ayrıca bir maliyet öngörülmesine gerek bulunmamakta, olası giderlerin %3’lük sözleşme ve genel giderler içerisinde kabul edilmesi gerekmektedir.

 

Bu açıdan başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

 

12) Başvuru sahibinin 12 nci iddiasına ilişkin olarak;

 

İhale dokümanından ihale konusu işin konusunun lokal hizmet alımı olduğu anlaşılmakla birlikte, Teknik Şartnamede ihale konusu işin kapsamına bina, çevre temizliği ve bakım hizmetlerinin de dahil edildiği, bu kapsamda MKE Genel Müdürlüğü yerleşkesinin çevre ve bahçe bakımı, çim ve çiçek yetiştirilmesi, ağaçların bakımı, bahçe temizliği, sulama işlemi, çiçek ve ağaçların budama ve haşerelere karşı korunması hizmeti, gerekmesi halinde ilaçlama yapılması, ihtiyaç duyulması halinde yerleşkede bulunan veya yerleşke dışındaki Genel Müdürlüğe bağlı birimlerin boya ahşap vb. işlerinin de ihale konusu işin kapsamına dahil edildiği görülmüştür.

 

İdari Şartnamenin 26.5. maddesinde ise; “Bu ihalemiz için iş kazaları ve meslek hastalıkları sigortası  prim oranının % 2 olarak belirlendiği Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı Sigorta İşleri Genel Müdürlüğü Ankara Sigorta İl Müdürlüğünce belirlenmiştir” şeklinde açıklama yapıldığı görülmüştür.

 

İhaleyi yapan idarece SSK Ankara Sigorta İl Müdürlüğüne gönderilen 22.08.2007 tarih ve 2005 sayılı yazı ile; 2008-2009 yıllarında “aşçılık, garsonluk, bulaşıkların yıkanması, sosyal tesislerin lokal hizmetleri, mutfaklar, salonlar, bina ve çevre temizliği” işlerine ait iş kazaları ve meslek hastalıkları sigortası prim oranının bildirilmesinin istenildiği,

 

SSK Ankara Sigorta İl Müdürlüğü tarafından gönderilen 10.09.2007 tarih ve 116211 sayılı yazıda ise; “aşçılık, garsonluk, bulaşıkların yıkanması, sosyal tesislerin lokal hizmetleri, mutfaklar, salonlar, bina ve çevre temizliği” işlerine ait iş kazaları ve meslek hastalıkları sigortası en yüksek prim oranının % 2 olduğunun bildirildiği görülmüştür.

 

İhale konusu işin esas itibariyle lokal hizmetleri alımı olduğu ve benzer iş tanımında kafeterya, lokal, restoran işletmeciliği, sosyal tesis işletmeciliği, mutfak hizmetleri, temizlik hizmetleri, yemek hizmetlerine yer verildiği dikkate alındığında, buna uygun olarak iş kazaları ve meslek hastalıkları risk prim oranının “aşçılık, garsonluk, bulaşıkların yıkanması, sosyal tesislerin lokal hizmetleri, mutfaklar, salonlar, bina ve çevre temizliği” işleri için bildirilen % 2 oranının esas alınmasında mevzuata aykırılık görülmemiştir.

 

Bu açıdan başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

 

13) Başvuru sahibinin 13 üncü iddiasına ilişkin olarak;

 

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği Eki Hizmet Alımları Tip Sözleşmesinin “İş ve İşyerlerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 22 nci maddesinin idarelerce düzenlenmesine ilişkin (31 nolu) dipnotta “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin sorumluluğun Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde kime ait olacağı hususu ile İdarenin işin nitelik ve özelliğine göre ihtiyaç duyduğu sigorta türleri ile teminat kapsam ve limitleri burada belirtilecektir.” şeklinde açıklama yapılmıştır.

 

Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında “Hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitleri günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtilir.” hükmü uyarınca idarece uygulanması gerekli görülen sigorta türü veya türleri ve teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtilmesi zorunludur.

 

Anılan dipnot açıklaması ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesi birlikte değerlendirildiğinde; eğer işyerini sigortalatma sorumluluğu yükleniciye ait olarak belirlenmişse sigorta türü ve teminat limitlerinin de açıkça düzenlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

 

            İhaleye ait sözleşme tasarısının “İş ve işyerlerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 22 nci maddesinde; “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur.

 

Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır.

Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” düzenlemesi yer almıştır.

            Söz konusu ihaleye ilişkin sözleşme tasarısının 22 nci maddesinde idarece yüklenici tarafından yaptırılması öngörülen herhangi bir sigorta türü ve teminat limitleri belirtilmemiştir.

 

            Diğer yandan; ihale dokümanı incelendiğinde de; sigortalatma sorumluluğu yükleniciye ait olan herhangi bir sigorta türü ve teminat limitine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

 

            İdarece işin nitelik ve özelliğine göre ihtiyaç duyulan herhangi bir sigorta türünün bulunması halinde sözleşme tasarısının 22 nci maddesinde bu sigorta türü ve teminat kapsam ve limitlerinin belirtilmesi gerektiği mevzuatta düzenlenmiştir. Bununla birlikte; sorumluluğu yükleniciye ait olmak üzere herhangi bir sigortanın idarece istenildiğine ilişkin herhangi bir düzenlemeye ihale dokümanında yer verilmediği görüldüğünden, idarenin ayrıca bir sigorta öngörmediği anlaşılmıştır. Belirtilen nedenlerle; sözleşme tasarısının 22 nci maddesinin eksik düzenlendiğine ilişkin iddia yerinde bulunmamıştır.

 

            Açıklanan nedenlerle;

 

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun uygun bulunmadığına,

 


   Oybirliği ile karar verildi.

  

 

Maddeye git

    Copyright © 2018. Kanunum bir Karakullukçu Dan. A.Ş. (Şirket) servisidir. “Kanunum” Şirket’in tescilli markasıdır ve tüm hakları saklıdır. Kanunum bir resmi kaynak veya hukuk danışmanlık servisi değildir. Kullanıcılar Hizmet Şartlarını okumuş ve kabul etmiş sayılırlar. Adres: Aytar Cad. 28/4 Levent, 34330, İstanbul