En son güncellemeler 27 Mayıs 2017 iş günü sonunda yapılmıştır.
  • Esas No: 2015/5095
  • Karar Tarihi: 09.02.2016
(Kanunum resmi kaynak değildir; kullanıcılar sunulan yürürlük ve metin bilgilerini resmi kaynaklardan teyid etmelidir.)
Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2015/5095 E.  ,  / K.

    "İçtihat Metni"

    T.C.
    D A N I Ş T A Y
    ONUNCU DAİRE
    Esas No : 2015/5095


    Davacı ve Yürütmenin
    Durdurulmasını İsteyen :
    Vekili :

    Davalı : Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı / ANKARA
    Vekili : Hukuk Müşaviri Cengizhan Arslan ( aynı yerde )
    İstemin_Özeti : Batman Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği Başkanlığı'na aday olan davacı tarafından, ıslah amaçlı hayvan birliklerinin genel kurul toplantılarının süresiz olarak ertelenmesine ilişkin Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın 17.04.2015 tarih ve 656 sayılı işleminin iptali ve yürütülmesinin durdurulması istenilmektedir.
    Düşüncesi : Dava konusu 81 il valiliğine gönderilen genel yazı niteliğindeki işlem, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununu ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa ilişkin hükümler birlikte değerlendirildiğinde, davalı idareye tanınan yetkileri aşar nitelikte bulunduğundan hukuka aykırı olup, yürütmenin durdurulması isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.


    TÜRK MİLLETİ ADINA

    Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesince; davalı idarenin savunmasının geldiği görülmekle incelendi, gereği görüşüldü :
    Dava; Batman Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği Başkanlığı'na aday olan davacı tarafından, ıslah amaçlı hayvan birliklerinde genel kurul toplantılarının süresiz olarak ertelenmesine ilişkin Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın 17.04.2015 tarih ve 656 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
    İdare Hukukunda "yetki", idareye, Anayasa ve yasalarla tanınmış olan karar alma gücünü ifade eder ve idari işlemlerin en temel ögelerinden birisini oluşturur. Kamu düzenine ilişkin olan yetki, yasa koyucu tarafından hangi makam ve merciye, hangi sınırlar içinde verilmiş ise, ancak o makam veya merci tarafından, söz konusu sınırlar dahilinde kullanılabilir. Bu nedenle idare hukukunda yetkisizlik kural, yetkili olmak istisnadır. Bu itibarla, yetki hükümleri genişletici yoruma tabi tutulamaz.
    Gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamak amacıyla yürürlüğe konulan 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 3. maddesinde, "zootekni"; hayvanların yetiştirilmesi, ıslahı, bakımı ve beslenmesi, üreme ve çoğalması ve belgelendirme ile ilgili uygulamalar olarak tanımlanmış; 10. maddesi, 1. fıkrasında; hayvan ıslahı, hayvan gen kaynaklarının korunması, geliştirilmesi, damızlık amaçlı hayvanların yetiştirilmesi, kayıt altına alınması, ön soy kütüğü ve soy kütüklerinin oluşturulması ve belgelendirilmesi gibi zootekni konularında düzenleme yapmaya Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının yetkili olduğu belirtilmiş; aynı maddenin 6. fıkrasında, gerçek veya tüzel kişilerin, hayvan gen kaynaklarının korunması, ıslahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve pazarlama amacına yönelik özel hukuk hükümlerine tabi birlikler şeklinde organizasyonlar kurabileceği; Bakanlığın, hayvan gen kaynaklarının korunması, ıslahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve belgelendirme gibi konularda bu organizasyonlarla işbirliği yapabileceği ve bunların anılan Kanun kapsamındaki faaliyetlerini kontrol edeceği; birliklerin; merkez birliği şeklinde örgütlenip ihtiyaç duyduğu yerlerde şube açabileceği, asli görevlerini yürütmek üzere teknik ve sağlık personeli çalıştırabileceği; Bakanlığın, birliklere teknik hizmetler, sağlık hizmetleri ve eğitim konusunda gerektiğinde aynî ve nakdî destek verip birliklerin personel ve tesislerinden yararlanma talebinde bulunabileceği öngörülmüş; son fıkrasında da, maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirleneceği kuralına yer verilmiştir.
    Öte yandan; Danıştay Onuncu Dairesinin 28.5.2012 tarihli ve E:2011/9590 sayılı kararıyla, 5996 sayılı Kanun'un 10. maddesi, 6. ve 15. fıkraları ile 31. maddesi, 10. ve 11. fıkralarının, Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle itiraz yoluyla yapılan başvuru üzerine Anayasa Mahkemesi'nin 7.11.2013 gün ve 28814 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 20.3.2013 tarihli ve E:2012/76, K:2013/44 sayılı kararıyla; gerçek veya tüzel kişiler tarafından hayvan gen kaynaklarının korunması, ıslahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve pazarlama amacına yönelik özel hukuk hükümlerine tabi birlikler şeklinde organizasyonlar kurulabileceği, ancak bu birliklerin kuruluşu, sona ermesi, temsili, yönetimi, fiil ehliyetini nasıl kullanacağı, tüzel kişiliğinin bulunup bulunmayacağı, haklara ve borçlara ehil olup olmayacağı konularında kanunla temel kurallar belirlenmeden bu hususların düzenlenmesinin yürütmenin düzenleyici işlemine bırakılmasının yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu, yasal çerçevesi çizilmemiş alanda idareye her an değiştirilebilir nitelikte hukuksal tasarruflarda bulunma yetkisinin verilmiş olmasının hukuki belirlilik ilkesini de zedeleyeceği gerekçesiyle anılan Kanun'un 10. maddesi, 6. fıkrasına ilişkin kısmının Anayasaya aykırı olduğu ve kararın Resmi Gazetede yayımlanmasından sonra bir yıl sonra yürürlüğe girmek üzere iptaline; diğer kısımların ise, Anayasaya aykırı olmadığı gerekçesiyle bu kısımlar yönünden itiraz başvurusunun redddine karar verilmiştir.
    Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararı üzerine 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'na, 28.1.2015 tarih ve 6589 sayılı Kanunla eklenen “Islah amaçlı yetiştirici birlikleri” başlıklı 10/A maddesi ile; hayvan gen kaynaklarının korunması, araştırılması, tespiti, ıslahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve pazarlanması konularında faaliyet göstermek amacıyla gerçek veya tüzel kişi yetiştiriciler tarafından, tüzel kişiliği haiz ve özel hukuk hükümlerine tabi ıslah amaçlı yetiştirici birliği kurulabileceği, birliklerin; merkez birliği şeklinde örgütlenebileceği ve faaliyet alanı ile ilgili bir merkez birliği kurabileceği, aynı Kanunun “ Islah amaçlı yetiştirici birliklerinin organları, yetki ve sorumlulukları " başlıklı 10/B maddesinin 1. fıkrasında ise; birliğin; genel kurul, yönetim kurulu ve denetleme kurulundan oluşacağı, aynı fıkranın (a) bendinde; genel kurulun, birliği temsil eden en yetkili organ olduğu, Genel kurulun olağan ve gerektiğinde olağanüstü olarak toplanacağı, olağan toplantının dört yılda bir, mali toplantının iki yılda bir yapılmasının zorunlu olduğu, genel kurulun, asıl üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanacağı, genel kurulda toplantı için gerekli çoğunluk sağlanamadığı takdirde, çoğunluk aranmaksızın en geç otuz gün içinde ikinci toplantı yapılacağı, ana sözleşmede nitelikli çoğunluk gerektiren hüküm bulunmadıkça toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar alınacağı, Birliğin, yönetim kurulu kararıyla doğrudan veya denetleme kurulu, gerektiğinde tasfiye kurulu ya da asıl üyelerin en az onda birinin noter onaylı talebiyle yönetim kurulu tarafından olağanüstü genel kurul toplantısına çağrılabileceği, ancak Bakanlığın, genel kurulun yukarıda belirtildiği şekilde toplanamadığı takdirde veya kamu yararı ve hizmet gereklerini dikkate alarak genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahip olduğu, yine aynı Kanun'un 10/F maddesi, 3. fıkrasında; Islah amaçlı yetiştirici birliklerinin kuruluşu, organları, çalışma usul ve esasları ile dağılma ve tasfiyesine ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde Kooperatifler Kanunu hükümlerinin uygulanacağı, yine aynı Kanun'un Geçici 2. maddesinde ise; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte kurulu bulunan ıslah amaçlı hayvan yetiştirici birlikleri ile merkez birliklerinin, faaliyetlerine devam edeceği, ancak bu birlikler ve merkez birliklerinin, ana sözleşmelerini Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenen usul ve esaslara uygun hâle getirmek zorunda olduğu, birliklerin dokuz ay içinde, merkez birliklerinin ise on iki ay içinde ana sözleşmelerini yönetmelikle uyumlu hâle getirmedikleri takdirde kendiliğinden dağılmış sayılacağı hükümlerine yer verilmiştir.
    Dava dosyasının incelenmesinden; Batman İli Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği Başkan Adayı olan davacı tarafından, anılan Birliğin 18.4.2015 tarihinde yapılacağı ilan edilen genel kurul toplantısının, davalı Bakanlığın 81 il Valiliğine gönderdiği dava konusu 17.4.2015 gün ve 656 sayılı genel yazısı ile; 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair 6589 sayılı Kanun'un 17.2.2015 tarihli ve 29270 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği ve bu Kanun çerçevesinde, yönetmelik hazırlama çalışmalarının devam etmekte olduğu, Birliklerce mevzuatın uygulanmasına yönelik karşılaşılacak sorunları giderme adına, Bakanlıktan uygulamaya yönelik ikinci bir emir gelene kadar, genel kurul toplantılarının ertelenmesine ilişkin işlem tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
    Hayvan gen kaynaklarının korunması, araştırılması, tespiti, ıslahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve pazarlanması konularında faaliyet göstermek amacıyla gerçek veya tüzel kişi yetiştiriciler tarafından, tüzel kişiliği haiz ve özel hukuk hükümlerine tabi olarak kurulan ıslah amaçlı yetiştirici birliklerinin 5996 sayılı Kanuna tabi olarak örgütlendiği ve kuruluşu, organları, çalışma usul ve esasları ile dağılma ve tasfiyesi hususlarına ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerinin uygulanacağı anlaşılmaktadır.
    5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa ilişkin hükümler birlikte değerlendirildiğinde; özel hukuk tüzel kişisi olan hayvan yetiştirici birliklerinin genel kurul toplantılarına çağrı usulleri belirtilirken, genel kurulun toplanamadığı hallerde veya kamu yararı ve hizmet gereklerini dikkate alarak Bakanlığın genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahip olduğu açık ise de, yapılması planlanan genel kurul toplantılarının Bakanlıkça ertelenebileceğine ilişkin bir hüküm ilgili mevzuatta yer almamaktadır.

    Bu durumda; davalı idareye ilgili mevzuatta tanınan yetkileri aşar nitelikte tesis edilen ıslah amaçlı hayvan yetiştirici birliklerinin genel kurul toplantılarının ikinci bir emir gelene kadar süresiz ertelenmesine ilişkin Valiliklere gönderilen genel yazı niteliğindeki dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
    Açıklanan nedenlerle, olayda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun değişik 27. maddesinde öngörülen ve yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için gerekli olan koşulların gerçekleştiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına, bu kararın tebliğini izleyen 7 (yedi) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna itiraz edilebileceğinin taraflara duyurulmasına, 9/2/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

    Başkan

    Üye

    Üye

    Üye

    Üye
    Tülün
    ÖZDEMİR
    Ziya
    ÖZCAN
    Ali
    KAZAN
    Metin
    ARITI
    Ahmet
    SARAÇ



    Copyright © 2015. Kanunum bir Karakullukçu Dan. A.Ş. (Şirket) servisidir. “Kanunum” Şirket’in tescilli markasıdır ve tüm hakları saklıdır. Kanunum bir resmi kaynak veya hukuk danışmanlık servisi değildir. Kullanıcılar Hizmet Şartlarını okumuş ve kabul etmiş sayılırlar. Adres: Aytar Cad. 28/4 Levent, 34330, İstanbul