• Esas No: 2017/61
  • Karar No: 2018/12
  • Karar Tarihi: 04.02.2018
Kaynak: Resmi Gazete
(Kanunum resmi kaynak değildir; kullanıcılar sunulan yürürlük ve metin bilgilerini resmi kaynaklardan teyid etmelidir.)

Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:

Esas Sayısı : 2017/61
Karar Sayısı : 2018/12
Karar Tarihi: 14.2.2018

İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri
Engin ALTAY, Levent GÖK, Özgür ÖZEL ile birlikte 121 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU: 16.12.2016 tarihli ve 6767 sayılı
2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun;

A. 6. maddesinin;

1. (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin,

2. (2) numaralı fıkrasında yer alan " ...fonksiyonel sınıflandırma ayrımına
bakılmaksızın... ” ibaresinin,

B. 9. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin "(Ulaştırma,
Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve
metro yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve çeken araç projeleri hariç)"
bölümünün,

C. Eki “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar”
başlıklı E-Cetveli’nin;

1. (11) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan "...özel hesaba aktarılarak... ” ibaresinin,

b. İkinci ve üçüncü cümlelerinin,

2. (17) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan " ...açılacak özel hesaba... ” ibaresinin,

b. Üçüncü cümlesinin,

3. (18) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan “...tarafından açılacak özel hesap..."
ibaresinin,

b. İkinci cümlesinin,



4. (19) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesinde yer alan adına
açılacak özel bir hesaba...” ve “Kalkınma Bakam tarafından belirlenecek usul ve esaslar
çerçevesinde...” ibarelerinin,

5. (23) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan "...Yüksek Planlama Kurulunca uygun
görülmesi halinde..." ibaresinin,

b. İkinci cümlesinin,

6. (26) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan "...açılacak özel hesaba aktarılarak... ”
ibaresinin,

b. İkinci ve üçüncü cümlelerinin,

7. (27) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesinin,

8. (53) numaralı sırasındaki açıklamanın birinci cümlesinde yer alan "...adına
açılmış olan özel hesaplara...” ibaresinin,

9. (57) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci cümlesinin,

10. (58) numaralı sırasındaki açıklamada yer alan “...bu amaçla konulan
ödeneklerin harcanmasına...” ve “...bedeli karşılığında veya bedelsiz olarak dağıtımına
ilişkin usul ve esasları belirlemeye Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı...” ibarelerinin,

11. (63) numaralı sırasındaki açıklamanın,

12. (66) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan "...özel hesaba aktarılır. ” ibaresinin,

b. İkinci ve üçüncü cümlelerinin,

13. (73) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci paragrafında yer alan "...ilde
valilik adına açılacak özel bir hesaba aktarılır... " ve “...Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde... ” ibarelerinin,

14. (77) numaralı sırasındaki açıklamanın,

15. (79) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan "...özel hesaba aktarılarak..." ibaresinin,

b. İkinci ve üçüncü cümlelerinin,

16. (82) numaralı sırasındaki açıklamanın;



a. Birinci cümlesinde yer alan ..özel hesaba aktarılır.ibaresinin,

b. İkinci ve üçüncü cümlelerinin,

17. (89) numaralı sırasındaki açıklamanın,

18. (90) numaralı sırasındaki açıklamanın,

D. Başbakanlık Bütçesinin “07.0I.00.37-I0.9.9.61-1-I-05.2 HAZİNE
YARDIMLAR] 101.334.000” tertibi ile eki E-Cetveli’nin (81) numaralı sırasındaki
açıklamanın,

E. 2017 Yılı Cumhurbaşkanlığı Bütçesi E-Cetveli’nin,

Anayasa’nın 2., 6., 7., 87., 88., 89., 107., 124., 160., 161. ve 163. maddelerine
aykırılığını ileri sürerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi
talebidir.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ

iptali talep edilen kuralların yer aldığı 6767 sayılı Kanun’un;

1. 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile (2) numaralı fıkrası
şöyledir:

“Aktarma, ekleme, devir ve iptal

MADDE 6- (I) a) Bu Kanunla verilen ödeneklerin etkin ve verimli bir
şekilde kullanılması amacıyla, kamu idarelerinin yıl içinde ortaya çıkabilecek ihtiyaç
fazlası ödeneklerinin diğer kamu idarelerinin ödenek ihtiyacının karşılanmasında
kullanılmasını temin etmek veya ödeneklerin öncelikli hizmetlerde kullanılmasını
sağlamak üzere genel bütçe ödeneklerinin yüzde 10’unu aşmamak kaydtyla; genel bütçe
kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idarelerin bütçelerine konulan (01), (02),
(03), (05), (06), (07), (08) ve (09) ekonomik kodlarındaki ödenekleri kamu idareleri
bütçeleri arasında veya Maliye Bakanlığı bütçesinin “Yedek Ödenek” tertibine aktarmaya,

Maliye Bakam yetkilidir.

(2) Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinden hizmeti yaptıracak olan
kamu idaresi, yıl içinde hizmeti yürütecek olan idarenin bütçesine, fonksiyonel
sınıflandırma ayrımına bakılmaksızın ödenek aktarmaya yetkilidir. “

2.9. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

‘'Yatırım harcamaları



MADDE 9- (1) 2017 Yılı Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yer
alan projeler dışında herhangi bir projeye harcama yapılama;. Bu cetvellerde yer alan
projeler ile ödeneği toplu olarak verilmiş projeler kapsamındaki yıllara sari işlere
(Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi raylı
ulaşım sistemleri ve metro yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve çeken araç
projeleri hariçj 2017 yılında başlanabilmesi için proje veya işin 2017 yılı yatırım ödeneği,
proje maliyetinin yüzde 10 undan a: olamaz. Bu oranın altında kalan proje ve işler için
gerektiğinde projeler 2017 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine
Dair Karar esaslarına uyulmak ve öncelikle kuramların yatırım ödenekleri içinde kalmak
suretiyle revize edilebilir. ’

3. Eki “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar”
başlıklı E-Cetveli’ndeki açıklamaların ilgili kısımları şöyledir:

“11. Dışişleri Bakanlığının yurtdışında açılacak yeni temsilciliklerinin
kuruluş aşamasındaki ve daha önceden açılmış ancak mücbir sebeplerle tahliye edilmiş
temsilciliklerinin yeniden faaliyete geçirilmesi aşamasındaki ivedi giderleri ile
gerçekleşmesi önceden öngörülemeyen ve hazırlık için yeterli süresi bulunmayan
uluslararası toplantıların giderlerinin karşılanması amacıyla 11.00.00.02-01.1.9.00-1-05.6
tertibinde yer alan ödenek, Kıbrıs konusunda Bakanlık ve Lefkoşa Büyükelçiliğince
yürütülecek çeşitli faaliyetler için 11.01.36.00-01.2.1.00-1-05.6 tertibinde yer alan ödenek,
Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü çerçevesinde ülkemizde yapılan çok taraflı
uluslararası toplantıların giderlerinin karşılanması amacıyla 11.01.41.00-01.1.3.00-1-03.6
tertibinde yer alan ödenek ile yurtdışında yürütülecek tanıtım faaliyetleri için 11.01.43 00­
01.1.3.00-1-05.6 tertibinde yer alan ödenek Dışişleri Bakanlığı bütçesine gider kaydedilmek
suretiyle özel hesaba aktarılarak kullanılır. Aktarılan bu tutarların harcanması,
muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esaslar Dışişleri ve Maliye
Bakanlıklarınca müştereken belirlenir. Söz konusu özel hesaptan yapılan harcamalar
4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunundan, 5018 sayılı Kanundan ve
5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunundan müstesnadır.

17. İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi
(İSEDAK) üyesi ülkelere teknik ve mali destek sağlamak amacıyla, ülkemiz ve diğer üye
ülkelerin kamu kurum ve kuruluşları ile İİT bünyesinde ekonomik ve ticari alanda faaliyet
gösteren uluslararası kuruluşlarca teklif edilen projelerden, İSEDAK sekretaryası görevini
ifa eden Kalkınma Bakanlığı tarafindan 2017 yılı içinde onaylananlar ile 2016 yılında
onaylanmış olup 2017 yılı içinde ödemesi devam eden projelere kullandırılmak üzere
Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.35.00-01.2.1.01-1-07.1 ve 32.01.35.00-01.2.1.01-1­
07.2 tertiplerine konulan ödenekler, Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi nezdinde
açılacak özel hesaba aktarılarak kullanılır. Söz konusu program ve projeler çerçevesinde
oluşabilecek harcamalar, program ve projelerin yürütülmesi esnasında Kaihnma Bankası
tarafından talep edilebilecek komisyon, transfer ücreti, döviz kuru farkı ve benzeri nitelikteki
harcamalar ile projelerin değerlendirilmesine ilişkin hizmet atımları bu ödeneklerden
karşılanır. Bu ödeneklerden yapılacak harcamalara ilişkin usul ve esasları belirlemeye
Kalkınma Bakam yetkilidir.

18. Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.34.00-01.3.2.05-1-07.1 tertibinde
yer alan ödenek, Cazibe Merkezlerini Destekleme Programı (CMDP) kapsamında; kamu
kurum ve kuruluşlarına, kalkınma ajanslarına, kamu yararına çalışan dernek ve vakıflara,
üniversitelere, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına, ii özel idarelerine,
belediyelere ve mahalli idare birliklerine CMDP için anılan her bir kurum ve kuruluş



tarafından açılacak özel hesap aracılığıyla kullandırılır. Bu ödenekten verilecek hibe ve
desteklerin türleri, sınırları, şartlan, kapsam, kullanım, harcanması ve denetimine ilişkin
usul ve esasları belirlemeye Kalkınma Bakanı yetkilidir.

19. Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.33.00-01.6.0.00-1-07.1 tertibinde
yer alan ödenek, Sosyal Destek Programı (SODES) kapsamında öncelikle Güneydoğu
Anadolu Projesi (GAP) ve Doğu Anadolu Projesi (DAP) kapsamındaki iller olmak üzere
Kalkınma Bakanlığı tarafından oluşturulacak usul ve esaslar çerçevesinde belirlenecek
illerde istihdamın artırılması, sosyal içermenin, spor, kültür ve sanatın geliştirilmesi,
SODES programının yürütülmesine yönelik kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ile
SODES'in değerlendirilmesi, izlenmesi ve tanıtımına yönelik faaliyetler için kullandırılır. Bu
kapsamda ilgili valilikler veya kalkınma ajansları tarafından belirli bir program
çerçevesinde Kalkınma Bakanlığına teklif edilen ve anılan Bakanlık tarafından uygun
bulunan projelerin bedelleri, münhasıran proje ile ilgili harcamalarda kullanılmak üzere söz
konusu ödenekten ilgili valilik veya kalkınma ajansı adına açılacak özel bir hesaba aktarılır
ve proje amaçlarına uygun olarak kamu kurum ve kuruluşları, il özel idareleri, belediyeler,
mahalli idare birlikleri, meslek odaları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarına Kalkınma
Bakam tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde ilgili valilik veya kalkmma
ajansı tarafından kullandırılır.

23. Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.34.00-01.3.2.04-1-07.1 tertibinde
yer alan ödenek Yüksek Planlama Kurulunca uygun görülmesi halinde hibe mahiyetinde
olmak üzere, bölgesel girişim sermayesi uygulamaları için Türkiye Kalkınma Bankası
Anonim Şirketine aktarılır. Söz konusu ödeneğin tahsisi, aktarımı, kullanımı, saklanması,
izlenmesi, denetlenmesi ve gereğinde bakiyenin geri dönüşüne dair usul ve esaslar Yüksek
Planlama Kurulu tarafından tespit olunur.

26. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanmın daimi Başkanlığım deruhte ettiği
İŞEDAK çerçevesinde yapılan çok taraflı uluslararası toplantıların giderlerinin
karşılanması için Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.35.00-01.3.2.00-1-07.1 tertibinde yer
alan ödenek Bakanlık bütçesine gider kaydedilmek suretiyle açılacak özel hesaba
aktarılarak kullanılır. Söz konusu özel hesaptan yapılan harcamalar 4734 sayılı Kanun ile
5018 sayılı Kanuna tabi değildir. Bu ödenekte yer alan tutarların harcanması,
muhasebeleştirilmesi, denetlenmesi ve ahmlara ilişkin usul ve esaslar Kalkınma
Bakanlığınca belirlenir. ”

27. Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.33.00-01.4.9.00-1-06.2 tertibinde
yer alan ödeneği bölgesel eylem planları ve programları, Doğu ve Güneydoğu Anadolu
Bölgesi Cazibe Merkezleri Programı ve Yatırım ve Destek Hamlesi ve Öncelikli Dönüşüm
Programları eylem planları kapsamındaki işler ile bilimsel araştırma projelen ve
yükseköğretim kuramlarının muhtelif yatırım projeleri için kullandırmaya Kalkınma Bakanı
yetkilidir. Bu tertipte yer alan ödenekten Kalkınma Bakanlığınca uygun görülen tutarları
yatırımları hızlandırma ödeneğine aktarmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.



53. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ilköğretim öğrencilerine ücretsiz olarak
dağıtılacak ders kitapları için 289.000.000 Türk Lirası, taşımalı ilköğretim ve ortaöğretim
kapsamındaki öğrencilerin öğle yemeği için de 700.000.000 Türk Lirası ve Özel Eğitime
İhtiyaç Duyan Öğrencilerin Okullara ve Kurumlara Erişiminin Sağlanması İçin Ücretsiz
Taşınması Projesi kapsamında 295.000.000 Türk Lirası olmak üzere toplam 1.284.000.000
Türk Lirasına kadar yapılacak harcamalar karşılığı tutarı, Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışmayı Teşvik Fonuna 9/4/2003 tarihli ve 4842 sayılı Kanun ile 29/5/1986 tarihli ve
3294 sayılı Kanun uyarınca aktarılacak tutardan keserek Milli Eğitim Bakanlığı adına
açılmış olan özel hesaplara aktarmaya Maliye Bakanı yetkilidir. Ücretsiz kitap uygulaması
için açılan özel hesaba aktarılan tutardan yüklenme tutarının yüzde 30'una kadar olan
kısmım sözleşme tarihinde, geri kalanını ise işin bitim tarihinde kullandırmaya Milli Eğitim
Bakanı yetkilidir.

57. Toplumda Fiziksel Aktivitenin Arttırılması Projesi kapsamında; Türkiye
Halk Sağlığı Kurumu tarafından, bütçesinin 15.76.00.04-01.3.9.00-1-06.1 tertibi ile döner
sermaye bütçesinden bisiklet alımı ve dağıtımı yapılır. Bisikletlerin alıntı, bedeli
karşılığında veya bedelsiz olarak dağıttım, şartları, kapsam, kullandırılması ve denetimine
ilişkin usul ve esasları belirlemeye Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı yetkilidir.

58. "Koruyucu Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetlerinin Geliştirilmesi ve
Sürdürülmesi" kapsamında; diş fırçası ve diş macununun alımı için Türkiye Halk Sağlığı
Kurumu bütçesinin 15.76.00.04-01.3.9.00-1-03.2 tertibi ile döner sermaye bütçesine, bu
amaçla konulan ödeneklerin harcanmasına, diş fırçası ve diş macununun bedeli
karşılığında veya bedelsiz olarak dağıtımına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Türkiye
Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı yetkilidir.

63. Maliye Bakanlığı bütçesinin 12.01.31.00-01.1.2.76-1-05.2 tertibinde yer
alan ödeneği, belediyelerin ihtiyaç duyduğu yatırım nitelikli zorunlu projelerin
gerçekleştirilmesi amacıyla kullanmaya Maliye Bakanı yetkilidir. ”

66. Başbakanlık bütçesinde 100. yıl anma etkinlikleri kapsamında çalışmalar
yapmak maksadıyla 07.00.00.02-01.1.1.00-1-05.2 tertibinde tefrik edilen ödenekler,
Başbakanlık bütçesine gider kaydedilmek suretiyle özel hesaba aktarılır. Özel hesaptan
yapılan harcamalar 5018 sayılı Kanun ile 4734 sayılı Kanundan müstesnadır. Özel hesaba
aktarılan tutarların kullanımına ilişkin usul ve esaslar Başbakan onayı ile belirlenir.

73. 24.01.33.00-10.2.0.00-1-07.1 tertibinde yer alan ödenek; Türkiye’de
ikamet eden ve hizmete ihtiyaç duyan 65 yaş üstü yaşlıların korunması ve desteklenmesi ile
biyo-pslko sosyal bakıma ihtiyacı olanların yaşadıkları mekânlarda gerekli olan
bakımlarının yapılarak yaşamlarının kolaylaştırılmasını amaçlayan Yaşlı Destek Programı
(YADESJ için Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından belirlenecek usul ve esaslar
çerçevesinde Büyükşehir Belediyelerinin program amaçlarına uygun olarak
hazırlayacakları projeler için kullandırılır.

YADES Programı kapsamında valilikler tarafından Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığına teklif edilen ve anılan Bakanlık tarafından uygun bulunan projelerden, valinin



yetki ve sorumluluğunda gerçekleştirilmesi uygun görülenlerin bedelleri, münhasıran proje
ile ilgili harcamalarda kullanılmak üzere söz konusu ödenekten ilde valilik adına açılacak
özel bir hesaba aktarılır ve proje amaçlarına uygun olarak vali tarafından büyükşehir
belediyelerine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından belirlenecek usul ve esaslar
çerçevesinde kullandırılır.

77. 25/1/2006 tarihli ve 5449 sayılı Kanun gereğince, merkezi yönetim
kapsamındaki kamu idarelerinin kalkınma ajansları tarafından desteklenmeye hak
kazanan projelerine tahsis edilen kaynaklar, proje yürütücüsü idarelerin bütçelerine gelir
kaydedilmeksizin açılacak özel hesaplarda izlenir. Söz konusu projelerde kullanılmak
üzere merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerince taahhüt edilecek eş finansman
tutarı, bütçe ve bütçe dışı imkanlardan karşılanır. Bütçe dışı imkânlarla karşılanamayan
eş finansman tutarını, bu amaçla idarelerin bütçelerinde (06) ve (07) ekonomik kodlarını
içeren tertiplerde yer alan ödeneklerden tahakkuka bağlamak suretiyle söz konusu
projeler için açılan özel hesaplara ödemeye proje yürütücüsü idareler yetkilidir. Kalkınma
ajansı ve yararlanıcı kamu idaresi tarafından projeye tahsis edilen kaynakların kullanımı,
proje kapsamında ve proje süresiyle sınırlı olmak üzere 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı hükümleri çerçevesinde personel çalıştırılması, özel hesabın
işleyişi ve muhasebeleştirilmesi ile diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar Kalkınma
Bakanlığı tarafından tespit edilir.

79. Avrupa Birliği Bakanlığının “Avrupa Birliği İletişim Stratejisi"
çerçevesinde, gerçekleşmesi önceden öngörülemeyen ve hazırlık için yeterli süresi
bulunmayan faaliyetlerine ilişkin giderlerinin karşılanması amacıyla 25.01.00.38-01.1.9.00­
1-03.6 tertibinde yer alan ödenekten Bakan tarafından belirlenecek olan tutar Avrupa Birliği
Bakanlığı bütçesine gider kaydedilmek suretiyle özel hesaba aktarılarak kullanılır. Özel
hesaptan yapılan harcamalar 5018 sayılı Kanun ile 4734 sayılı Kanundan müstesnadır.
Özel hesaba aktarılan tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine
ilişkin usul ve esaslar Avrupa Birliği Bakanlığı ve Maliye Bakanlığınca müştereken
belirlenir. .

81. Başbakanlık bütçesinin 07.01.00.37-10.9.9.61-1-05.2 tertibinde yer alan
ödeneğin kullanımına ilişkin usul ve esaslar Başbakanlıkça tespit edilir.

82. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı bütçesine 29/5/2009 tarihli ve
5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fikrasının (ç) bendi gereğince uluslararası acil
yardımların yapılması amacıyla tefrik edilen ödenekler Başkanlık bütçesine gider
kaydedilmek suretiyle özel hesaba aktardır. Özel hesaptan yapılan harcamalar 5018 sayılı
Kanun ile 4734 sayılı Kanundan müstesnadır. Özel hesaba aktarılan tutarların
harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usûl ve esaslar Dışişleri
Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca müştereken
belirlenir."



89. Maliye Bakanlığı bütçesinin 12.01.31.00-01.1.2.00-1-09.6 tertibinde yer
alan ödenekten 200.000.000 TVye kadar olan kısmını, emek yoğun sektörlerde anahtar
teslimi fabrika binası yapımı projesi kapsamındaki giderlerin karşılanması amacıyla
ihtiyaca göre gerektiğinde Cazibe Merkezleri Programı kapsamında kullandırılmak üzere
Hazine Müsteşarlığı bütçesinin 07.82.31.00-04.1.1.20-1-07.1 tertibine aktarmaya veya
Yüksek Planlama Kurutu kararı ile belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde
kullandırılmak üzere Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi’ne, İl Özel İdarelerine
veya Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarına tahakkuka bağlamak suretiyle
ödenmesi amacıyla Maliye Bakanlığı bütçesinde yıl içerisinde açılacak tertiplere
aktarmaya Maliye Bakanı yetkilidir.

90. T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünün 24/4/2013
tarihli ve 6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında
Kanunun geçici 3 üncü maddesinde soydanlar dışındaki finansman açıkları, Hazine
Müsteşarlığı bütçesinin 07.82.31.00-04.5.5.00-1-08.1 tertibinde yer alan ödenekten
karşılanır.

4. Başbakanlık bütçesinin 07.01.00.37-10.9.9.61-1-1-05.2 kodlu tertibi
şöyledir;__________________________________________________________________________________________________

KURUMSAL

SINIFLANDIRMA

FONKSİYONEL

SINIFLANDIRMA

FİN.

TİPİ

EKD.

SINIF. AÇIKLAMA

I II III [V [ II III IV I I II

5 HİZMET AUMLARI 50.00C
6 TEMSİL VE TANITMA GİDERLERİ 525.00C
7 MENKUL MAL,GAYRİMADDİ HAK ALIM, BAKIM VE ONARIM GİDERLERİ 35.ÛÛC

37 EKONOMİK, SOSYAL VE KÜLTÜREL İŞLER BAŞKANLIĞI 1L7.074.00C

04 EKONOMİK İŞLER VE HİZMETLER 7.074.00C
1 Genel Ekonomik İşler ve Hizmetler 7.074.00C

1 00 Genel ekonomik ve ticari işler ve Hizmetler 7.074.00C

l Genel Bütçeli İdareler 7,074.001
01 PERSONEL GİDERLERİ 6.166.00C

1 MEMURLAR 3.093.00C
2 SÖZLEŞMELİ PERSONEL 3.073.001

02 SOSYAL GÜVENLİK KURUMLAR1NA DEVLET PRtMİ GİDERLERİ $25.000
1 MEMURLAR 474.00C
2 SÖZLEŞMELİ PERSONEL 351.G0C

03 MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ 83.000

2 TÜKETİME YÖNELİK MAL VE MALZEME AUMLARI 26.G0C
3 YOLLUKLAR 20.0ÛC
5 HİZMET AUMLARI 1.00C
6 TEMSİL VE TANITMA GİDERLERİ 5.001
7 MENKUL MAL,GAYRİMADDİ HAK ALIM, BAKIM VE ONARIM GİDERLERİ 31.00C

10 SOSYAL GÜVENLİK VE SOSYAL YARDIM HİZMETLERİ ımooo.ooc

s Sınıflandırmaya Girmeyen Sosyal Güvenlik ve Sosyal Yardım Hizmetleri 11O.000.0ÛÖ
9 Sınıflandırmaya girmeyen sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetleri 110.000.000

61 Adi Destek Giderleri 110.000.000
1 Genel Bütçeli İdareler 110.000.000

05 CARİ TRANSFERLER 110.000.000

2 HAZİNE YARDIMLARI 110.000.000
39 İDAREYİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI 4.239.000

01 GENEL KAMU HİZMETLERİ 4.239.000
8 Genel Kamu Hizmetlerine İlişkin Araştırma ve Geliştirme Hizmetleri 4.239.000

8 00 Genel Kamu Hizmetlerine İlişkin Araştırma ve Geliştirme Hizmetleri 4.239.000



5. 2017 Yılı Cumhurbaşkanlığı Bütçesi E-Cetveli şöyledir:

“2017 YILI CUMHURBAŞKANLIĞI BÜTÇESİ E-CETVELİ

Cumhurbaşkanlığı Bütçesinden yapılacak, Cumhurbaşkanının konumu ve
hizmetlerin özelliğinden kaynaklanan giderler ve bu giderlerin ekonomik
sınıflandırmanın hangi ayrıntısından karşılanacağı aşağıda gösterilmiştir:

1. Cumhurbaşkanı'nın, eşinin ve resmi ya da özel davetli olarak ülkemizi
ziyaret eden Yabancı Devlet Başkanlarının gezilerinde, güvenlik ve hizmet nedeniyle eşlik
etmek üzere görevlendirilen personelin özei kıyafet giderleri,”03.2.5.01- Giyecek
Alımları”, geziye ilişkin konaklama, yeme-içme gibi her türlü giderleri, ”03.6.1.01-
Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri” tertiplerinden,

2. Cumhurbaşkanı ve Genel Sekreterin yazışma ve kutlamaya ilişkin posta
giderleri, “03.5.2.01-Posta ve Telgraf Giderleri” tertibinden,

3. Cumhurbaşkanlığı Makamına hizmet veren taşıtlar ile diğer taşıtların
kasko sigortası giderleri, “03.5.4.02-Sigorta Giderleri” tertibinden,

4. Kamu kuruluşlarından geçici olarak tahsis edilen; bina, araç ve
gereçlerin bakım, onarım ve her türlü giderleri, Cumhurbaşkanlığı bütçesinin ilgili
tertiplerinden,

5. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği’ne tahsisli uçakların bakım ve
işletmesine ilişkin giderleri ile ihtiyaç halinde kiralanacak uçak kira ve diğer giderleri
Türk Hava Yolları A.O.’lığı; Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği’ne tahsisli M/Y
Savarona Gemisine alt, bakım-onarım, seyir, personel ve diğer her türlü işletme giderleri
Kamu Kurum ve Kuruluşları ile yapılan protokol esasları doğrultusunda
Cumhurbaşkanlığı bütçesinin ilgili tertiplerinden,

6. Cumhurbaşkanı, eşi ve Gene! Sekreterin temsil niteliğinde verecekleri
yemek, kabul, resepsiyon ve organizasyon bedelleri ile bunlarla ilgili diğer her türlü
giderleri; Cumhurbaşkanlığınca milli ve dini bayramlar ile diğer zamanlarda yapılacak
ikram, hediye, gönderilecek çiçek ve çelenk bedelleri, konukları ağırlama giderleri,
Cumhurbaşkanı’nın takdirleri ile verilecek ödül, şilt ve benzeri giderler, ”03.6.1.01-
Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri” tertibinden,

7. Cumhurbaşkanlığı temsil, tören ve ağırlama giderleri, Cumhurbaşkanı
ve eşi tarafından verilecek hediyelik eşya, verilen resepsiyonlarda görevli personelin görev
nedeniyle giymiş oldukları kıyafetlerin yaptırılması-temizlettirilmesi,. çalışma ofisi ve
konutlarında kullanılacak mal, malzeme alımları, taşıt kiralanması ve diğer hizmet
alımları ile çalışma ofisinin, personel yemek hizmetleri alımı ile bununla ilgili mal ve
mamul alımları, konutların ve tarihi-bedii değeri olan varlıkların yapım, bakım ve
onarımları, çalışmaların kitap haline getirilmesi giderleri; 4734 sayılı Kamu İhale
Kanununda belirtilen parasal limitlere bakılmaksızın aynı kanunun 22. maddesine göre
tedarikçi ile yapılacak pazarlık sonucunda Cumhurbaşkanlığı bütçesinin ilgili
tertiplerinden,

8. Cumhurbaşkanı ve aiie bireyleri ile bakmakla yükümlü olduklarının,
Cumhurbaşkanlığı yapmış olanlar ile bunların bakmakla yükümlü oldukları aile



fertlerinin, ölenlerin dul ve yetimlerinin her türlü tedavi, ilaç ve cenaze giderleri,
”03.9.3.01- Cenaze Giderleri”, ”03.9.8.90-Diğer Tedavi ve Sağlık Malzemesi Giderleri” ve
”03.9.9,90 Diğer İlaç Giderleri” tertiplerinden,

9. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Teşkilatında görev yapan
personele, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Yiyecek Yardımı Yönergesi kurallarına
göre yapılacak yiyecek yardınu, “05.3.1.05-Memurların öğle Yemeğine Yardım”
tertibinden, görevli personel tarafından diğer zamanlarda yenilen yemek ücretleri ile
Genel Sekreterimizin misafirlerine verilen yemek ücretleri “03.6.1.01- Temsil, Ağırlama,
Tören, Fuar ve Organizasyon Giderleri” tertibinden,

10. Cumhurbaşkanının takdirlerine göre;

a) Muhtaç durumdaki kişilere ve öğrencilere, dernek, birlik, kurum,
sendika, okul, hastane, vakıf ve benzeri kuruluşlar ile kamuya yararlı kampanyalara
yapılacak yardımlar, ilgisine göre,

“05.3.1.01 -Dernek, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık vb. Kuruluşlara”,
“05.3.1.08-Türk Kültür Varlığının Korunması ve Tanıtımı Giderleri”,
“05.4.2.01-Eğitim Amaçlı Diğer Transferler”,
“05,4,3.01 -Sağlık A maçlı Transferler ”,
“05.4.4.01-Yiyecek Amaçlı Transferler”,
“05.4.7.Ol-Muhtaç ve Körlere Yardım”,
“05.4.9.01-Hane Halkına Yapılan Diğer Transferler”, tertiplerinden,

b) Kamu personeli olmayanlara yapılacak ödül, ikramiye ve benzeri
nitelikteki nakdi Ödemeler “03.4.2.05-ödül, İkramiye ve benzeri ödemeler"

c) Kamu personeli olanlara yapılacak Ödül, ikramiye ve benzeri nitelikteki
nakdi ödemeler ilgili mevzuatında yer alan hükümlere bakılmaksızın “01.1.6.01 -ödül ve
İkramiyeler” tertiplerinden,

karşılanır. ”

11. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,
Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,
Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOGLU, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M.
Emin KUZ, Haşan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve
Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 1.3.2017 tarihinde yapılan ilk inceleme
toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü
durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar
verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Fatih ŞAHİN tarafından hazırlanan işin
esasına ilişkin rapor, iptali taİep edilen kanun hükümleri, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa
kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten ve 6216



sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43.
maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca 14.2.2018 tarihinde yapılan toplantıda Maliye
Bakanı Naci AĞBAL, Müsteşar H, Abdullah KAYA, Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürü
Hakan AY, Gelir Politikaları Genel Müdürü Burcu AYDIN ÖZÜDOĞRU’nun sözlü
açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. Kanun’un 6. Maddesinin;

1. (1) Numaralı Fıkrasının (a) Bendinin İncelenmesi

а. Anlam ve Kapsam

3. Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, esas olarak devlet tüzel
kişiliğine dâhil olan kamu idarelerini ifade etmek için kullanılmaktadır. Nitekim bu husus
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçe türleri ve kapsamı” başlıklı
12. maddesinde ”...Genel bütçe, Devlet tüzel kişiliğine dahil olan ve bu Kanuna ekli (I)
sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinin bütçesidir...” şeklinde ifade edilmiştir.

4. Özel bütçe ise aynı maddede “...Özel bütçe, bir bakanlığa bağlı veya ilgili
olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis edilen, bu gelirlerden
harcama yapma yetkisi verilen, kuruluş ve çalışma esasları özel kanunla düzenlenen ve bu
Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde yer alan her bir kamu idaresinin bütçesidir...” şeklinde
belirtilmiştir.

5. Söz konusu kurumların bütçeleri hazırlanırken kamu hizmetinde
kullanılmak amacıyla öngörülen ödenekler ilgili bütçe tertiplerinde gösterilmektedir. Bütçe
tertibi; bütçenin sistematik bir şekilde hazırlanması, uygulanması ve sonuçlandırılabilmesi
açısından kamu gelirlerinin ve kamu giderlerinin ayrıntılı olarak ve belli bir düzen içinde
sınıflandırılarak gösterildiği kayıt düzenidir. Nitekim 5018 sayılı Kanun’un 15. maddesinin
dördüncü fıkrasında da "... 'Tertip' deyimi kurumsal, fonksiyonel ve finansman tipi kodların
bütün düzeyleri ile ekonomik sınıflandırmanın ilk iki düzeyini, borç ödemeleri yönünden
‘ilgili hizmet tertibi ’ deyimi borç konusu hizmetlerin yürütüldüğü ilgili tertipleri ifade eder.”
şeklinde tanımlanmıştır. 2017 yılı bütçe hazırlama rehberinde personel giderleri (01), sosyal
güvenlik kuramlarına devlet giderleri primi giderleri (02), mal ve hizmet alım giderleri (03),
faiz giderleri (04), cari transferler (05), sermaye giderleri (06), sermaye transferleri (07),
borç verme (08), yedek ödenekler ise (09) şeklinde kodlanmıştır.

б. “Kmvmsal sınıflandırma", yönetim yetkisini temel kriter olarak kabul
eden sınıflandırma şeklidir. Kurumsal sınıflandırmayla siyasi ve idari sorumluluğun bütçede
gösterilmesi hedeflenmektedir.

7. "Fonksiyonel sınıflandırma ”, devlet faaliyetlerinin türünü göstermektedir.
Devlet faaliyetlerinin ve bu faaliyetlere yönelik harcamaların zaman serileri boyunca
izlenmesi ve uluslararası karşılaştırma imkânı elde edilmesi, fonksiyonel sınıflandırma ile
mümkün olabilmektedir. Ayrıca bütçe politikalarının oluşturulmasında sektörel ayrımların
yapılabilmesi de bu sınıflandırmanın hedefleri arasındadır.

8. “Finansman tipi sınıflandırma", yapılan harcamaların hangi kaynaktan
finanse edildiğini göstermektedir. Bu sınıflandırma tipinin belirlenmesinde ödemenin nereye
yapıldığı hususu önem taşımamaktadır. Finansman tipi sınıflandırma aynı zamanda dış proje



kredileri, özel ödenekler ile şartlı bağış ve yardımların takibine imkân vermekte olup
özellikle mali mevzuat gereği ayrı tertiplerde izlenmesi gereken ödeneklerin takibine de
imkân sağlamaktadır.

9. “Ekonomik sınıflandırma "yla ise devletin görev ve fonksiyonlarını yerine
getirirken yürüttüğü faaliyetlerin millî ekonomiye, piyasalara ve gelir dağılımına etkilerinin
planlanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Ekonomik sınıflandırma;
gelirlerin, harcama ve borç vermenin, finansmanın (gelir-gider farkı) sınıflandırması
şeklinde üç bölümden oluşmaktadır. Gelir ile harcama ve borç vermenin sınıflandırılmasında
karşılıklı veya karşılıksız, cari veya sermaye ayrımı öncelik taşımaktadır. Karşılıksız
işlemler, kanunun emrettiği hususlarda bir mal veya hizmet karşılığı olmadan yapılan, burs
ödemeleri veya vergi gelirleri gibi tahsilat ve ödemeleri kapsar. Sermaye ve cari harcama
ayrımında ise bütçe hazırlama rehberi ve merkezî yönetim bütçe kanununda belirlenen asgari
değerler ile kullanım ömrü dikkate alınmaktadır.

10. Ödenek esas itibarıyla para veya nakit olmayıp yürütülmesi zorunlu kamu
hizmetlerinin gerektirdiği harcamaların yapılabilmesine imkân tanıyan harcama iznini ifade
etmektedir. Bütçeyle verilen ödenekler, tahsis edildikleri amaçlar doğrultusunda yılı içinde
yaptırılan iş, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderlerin karşılanmasında kullanılır.
Ödeneklerin bütçe yılındaki tüm ihtiyaçları karşılayacak şekilde belirtilmesi gerekir. Ancak
söz konusu ödenekler tahmine dayalı olduğundan bunun çeşitli nedenlerle yıl içinde yetersiz
kalması söz konusu olabilmektedir. Böyle durumlarda ortaya çıkacak ödenek ihtiyacının
karşılanması yöntemlerinden birisi de bütçenin kendi içinde gerçekleştirilecek olan ödenek
aktarmasıdır.

11. Ödenek aktarmalarına ilişkin temel kurallar 5018 sayılı Kanun’un 21.
maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, merkezî yönetim kapsamındaki
kamu idarelerinin bütçeleri arasındaki ödenek aktarmalarının kanunla yapılacağı ancak
harcamalarda tasarrufu sağlamak, dengeli ve etkili bir bütçe politikasını gerçekleştirmek
üzere -genel bütçe ödeneklerinin yüzde onunu geçmemek kaydıyla- merkezî yönetim
kapsamındaki kamu idarelerinin bütçeleri arasındaki ödenek aktarmalarına ilişkin yetki ve
işlemler ile usul ve esasların merkezî yönetim bütçe kanununda belirleneceği hüküm altına
alınmıştır.

12. Dava konusu kuralla da Bütçe Kanunu’yla verilen ödeneklerin etkin ve
verimli bir şekilde kullanılması amacıyla kamu idarelerinin yıl içinde ortaya çıkabilecek
ihtiyaç fazlası ödeneklerinin diğer kamu idarelerinin ödenek ihtiyacının karşılanmasında
kullanılmasını temin etmek veya ödeneklerin öncelikli hizmetlerde kullanılmasını sağlamak
üzere genel bütçe ödeneklerinin yüzde onunu aşmamak kaydıyla genel bütçe kapsamındaki
kamu idareleri ile özel bütçeli idarelerin bütçelerine konulan (01), (02), (03), (05), (06), (07),
(08) ve (09) ekonomik kodlarındaki ödenekleri, kamu idareleri bütçeleri arasında veya
Maliye Bakanlığı bütçesinin “Yedek ödenek" tertibine aktarmaya, maliye, bakanı yetkili
kılınmıştır.

13. 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin (c) bendinde, Maliye Bakanlığına harcama
politikalarının geliştirilmesi ve uygulanması ile devlet bütçesinin hazırlanması, uygulanması,
uygulamanın izlenmesi ve yönlendirilmesine ilişkin hizmetleri yürütmek görevi verilmiştir.
Buna göre Maliye Bakanlığı; bütçenin kalkınma planı ve programlarda yer alan politika,
hedef ve önceliklere uygun şekilde, idarelerin stratejik planlan ile performans ölçütlerine ve
fayda-maliyet analizine göre uygulanmasını gözetmekle yükümlü kılınmıştır. Dava konusu



kuralla, kurumlar arası ödenek aktarmaları konusunda bütçenin hazırlanması, uygulanması
ve yönlendirilmesinden sorumlu olan Maliye Bakanlığının yetkili kılındığı anlaşılmaktadır.

b. İptal Talebinin Gerekçesi

14. Dava dilekçesinde özetle; maliye bakanına ödenek aktarma konusunda
sınırsız bir yetki verilerek yeni bir bütçe yapma hakkı tanındığı, bu durumun 5018 sayılı
Kanun’la kurulmak istenen mali sistemle bağdaşmadığı, kanunla temel ilkeleri
belirlenmeden maliye bakanına ödenek aktarma konusunda sınırsız bir yetki verilmesinin
yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu gibi Meclise ait olan bütçe hakkının ihlal
edildiği, kuralda ödenek aktarma konusunda genel bütçe Ödeneklerinin yüzde onu oranında
sınır konması veya ödenek aktarması yapılacak ekonomik kodların gösterilmesinin ödenek
aktarma konusunda bir sınır olarak kabul edilemeyeceği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 6.,
7., 87., 88., 89., 161. ve 163. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

c. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

15. Bütçe genel olarak belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile
bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe
konulan belgedir. Devlet, bir yıl süresince bütçe kanununda belirtilmesi koşuluyla harcama
yapabilmekte ve gelir toplayabilmektedir.

16. Bütçe kanunları; bir devlette kamu hizmetlerinin yerine getirilebilmesi
için öngörülen gelirlerin nasıl toplanacağına ve yönetileceğine, planlanan harcama ve
yatırımlara ilişkin ilkelerin belirlendiği özel yasama işlemleridir. Bütçe kanunları yıllık
olarak çıkarılmakta ve ilgili oldukları yıl boyunca uygulanmakta olup bütçe yılı
tamamlandıktan sonra hükmünü yitirmektedir. Bütçe kanunlarının zamanında
hazırlanamaması veya kabul edilememesi, kamu düzeninde telafisi güç zararlar
doğurabilecek nitelikte olduğundan Anayasa'da bütçe kanunlarının hazırlanmaları,
parlamentoda görüşülmeleri ve yayımlanmaları bakımından diğer kanunlardan farklı usuller
benimsenmiştir.

17. Anayasa’nın 87. maddesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM)
görev ve yetkileri arasında “kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak” yanında “bütçe kanun
tasarılarını görüşmek ve kabul etmek” görev ve yetkisine ayrıca yer verilmiştir. Anayasa’nın
88. maddesinde, kanunların TBMM’de teklif, görüşülme usul ve esasları düzenlenirken
bütçe kanunlarının görüşülme usul ve esasları 162. maddede düzenlenmiştir. Bu maddeyle
bütçe kanun tasarılarının görüşülmesinde ayrı bir yöntem kabul edilmiş, Genel Kurulda
üyelerin gider artırıcı veya gelir azaltıcı tekliflerde bulunmaları önlenmiş ve Anayasa’nın 89.
maddesiyle de Cumhurbaşkanına bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere TBMM’ye
geri gönderme yetkisi tanınmamıştır. Öte yandan Anayasa’nın 163. maddesinde bütçede
değişiklik yapılabilmesinin esasları da ayrıca düzenlenmiş, Bakanlar' Kuruluna kanun
hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapma yetkisi verilemeyeceği belirtilmiştir,

18. Anayasa’nın anılan maddeleri incelendiğinde anayasakoyucunun bütçe
kanunlarına diğer kanunlara nazaran özel bir önem atfettiği anlaşılmaktadır. Anayasa’da
birbirinden tamamen ayrı ve değişik olarak düzenlenen bu iki kanunlaştırma yönteminin
doğal sonucu olarak olağan kanun ile düzenlenmesi gereken bir konunun bütçe kanunu ile
düzenlenmesi mümkün olmadığı gibi mevcut kanun hükümlerinin değiştirilmesi veya
kaldırılması da olanaksızdır. Bu durum Anayasa’nın 161. maddesinde “Bütçe kanununa,



bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.” denilmek suretiyle açık bir
şekilde ifade edilmiştir.

19. Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihatlarına göre “bütçe ile ilgili
hükümler” kavramı, mali nitelikteki hükümleri değil kanun konusu olabilecek bir kuralı
kapsamaması koşuluyla bütçenin uygulanması ile ilgili, uygulamayı kolaylaştırıcı ve
açıklayıcı nitelikte hükümleri ifade etmektedir. Anayasa’nın 161. maddesinin getiriliş amacı,
bütçe kanunlarında yıllık bütçe kavramı dışındaki konulara yer vermemek; böylece bütçe
kanunlarını ilgisiz kurallardan uzak tutarak kendi yapısı içinde bütünleştirmektir.

20. Yasama organının halk adına kamu gelirlerini toplama ve yine halk adına
bu gelirleri harcama konusunda yürütme organına sınırları belirleyerek yetki vermesi ve
sonuçlarını denetlemesine bütçe hakkı denilmektedir. Tanımdan da anlaşılacağı üzere bütçe
hakkı; vergi ve benzeri gelirlerle kamu harcamalarının çeşit ve miktarını belirleme,
onaylama ve harcamaların sonuçlarını denetleme hakkıdır. Bu hak, demokratik ülkelerde
halk tarafından seçilen temsilcilerden oluşan yasama organına ait bulunmaktadır,

21. Dava konusu kuralda, Bütçe Kanunu ’yla verilen ödeneklerin etkin ve
verimli bir şekilde kullanılması amacıyla kamu idarelerinin yıl içinde ortaya çıkabilecek
ihtiyaç fazlası ödeneklerinin diğer kamu idarelerinin ödenek ihtiyacının karşılanmasında
kullanılmasını temin etmek veya ödeneklerin öncelikli hizmetlerde kullanılmasını sağlamak
üzere genel bütçe ödeneklerinin yüzde onunu aşmamak kaydıyla genel bütçe kapsamındaki
kamu idareleri ile özel bütçeli idarelerin bütçelerine konulan (01), (02), (03), (05), (06), (07),
(08) ve (09) ekonomik kodlarındaki ödenekleri, kamu idareleri bütçeleri arasında veya
Maliye Bakanlığı bütçesinin “Yedek Ödenek” tertibine aktarmaya maliye bakanının yetkili
olduğu hüküm altına alınmaktadır. Kurumlar arası ödenek aktarmalarını düzenleyen kural bu
hâliyle bütçenin uygulanması ile ilgili, uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikteki
hükümleri ihtiva etmektedir.

22. Kuralda, kurumlar arası ödenek aktarmanın ancak genel bütçe
ödeneklerinin yüzde onunu aşmamak kaydıyla ve kamu idarelerinin yıl içinde ortaya
çıkabilecek ihtiyaç fazlası ödeneklerinin diğer kamu idarelerinin ödenek ihtiyacının
karşılanmasında kullanılmasını sağlamak amacıyla yapılabileceği belirtilerek ödenek
aktarmaya ilişkin çerçeve ve maliye bakanına verilen ödenek aktarma yetkisinin sınırları
belirlenmiştir. Kuralın cari yıl bütçesinde ödenek artışına olanak tanıması veya doğrudan
ödenek üstü harcama yapmaya sebebiyet vermesi söz konusu değildir. Bu itibarla bütçenin
hazırlanması, uygulanması ve yönlendirilmesinden sorumlu olan maliye bakanına kanunda
belirtilen sınırlar içinde ödenek aktarma konusunda yetki veren kural, yasama yetkisinin
devri sonucunu doğurmadığı gibi Meclise ait olan bütçe hakkını da ihlal etmemektedir.

23. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 87. ve 161. maddelerine aykırı
değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 6., 7., 88., 89. ve 163. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

2. (2) Numaralı Fıkrasında Yer Alan “...fonksiyonel
sınıflandırma ayrımına bakılmaksızın..ibaresinin İncelenmesi

a. Anlam ve Kapsam

24. Kanun’un 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasında, genel bütçe
kapsamındaki kamu idarelerinden hizmeti yaptıracak olan kamu idaresinin yıl içinde hizmeti



yürütecek olan idarenin bütçesine fonksiyonel sınıflandırma ayrımına bakılmaksızın ödenek
aktarmaya yetkili olduğu ifade edilmiştir. Fıkrada yer alan “...fonksiyonel sınıflandırma
ayrımına bakılmaksızın...'" ibaresi dava konusu kuralı oluşturmaktadır.

25. Günümüzde bütçe kanunları çeşitli sınıflandırmalar yardımıyla
oluşturulmaktadır. Bu sınıflandırma türlerinden biri olan fonksiyonel sınıflandırma, devlet
faaliyetlerinin türünü göstermektedir. Devlet faaliyetlerinin ve bu faaliyetlere yönelik
harcamaların zaman serileri boyunca izlenmesi ve uluslararası karşılaştırma imkânı elde
edilmesi, fonksiyonel sınıflandırma ile mümkün olabilmektedir. Ayrıca bütçe politikalarının
oluşturulmasında sektörel ayrımların yapılabilmesi de bu sınıflandırmanın hedefleri
arasındadır.

26. Analitik bütçe sınıflandırmasında fonksiyonel sınıflandırma, devlet
faaliyetlerinin türünü göstermekte; ödeneklerin kamu hizmetlerine ve işlevlerine göre tahsis
edilmesi ile bütçe politikalarının oluşturulmasında sektörel ayrımların yapılabilmesine
olanak sağlamaktadır. Bu bağlamda ödeneklerin kamusal faaliyetlerin türüne/işlevine göre
tahsisi, kamu hizmetlerinin maliyetlerinin ortaya konulabilmesi, maliyet-fayda analizinin
yapılabilmesi ile verimlilik, etkililik ve ekonomiklik hedeflerine ulaşılabilmesi bütçenin
sınıflandırması ile gerçekleşebilmektedir. Bu yanıyla bütçe sınıflandırmasının temelini
fonksiyonel sınıflandırma oluşturmaktadır. Nitekim 5018 sayılı Kanun’un 15. maddesinin
üçüncü fıkrasında “Merkezi yönetim bütçe kanununun gider cetvelinin bölümleri, analitik
bütçe sınıflandırmasına uygun olarak fonksiyonlar şeklinde düzenlenir. Fonksiyonlar birinci,
ikinci, üçüncü ve dördüncü düzeyde alt fonksiyonlara ayrılırdenilmektedir.

27. Fonksiyonel sınıflandırma, dört düzeyli bir kod grubundan oluşmaktadır.
1. düzey, devlet faaliyetlerini on ana fonksiyona ayırmaktadır. Ana fonksiyonlar, II. düzeyde
alt fonksiyonlara bölünmektedir, III, düzey kodlar ise nihai hizmetleri göstermektedir.
Fonksiyonel sınıflandırmanın IV. düzeyi de özel olarak izlemeyi gerektiren bazı kurumsal
planlama ihtiyaçlarının karşılanması ve izlenmesi amacıyla yapıya dâhil edilmiş olup böyle
bir ihtiyaç ortaya çıktığında IV. düzeye ilişkin kodlar ve bu kodların açıklamaları Maliye
Bakanlığı ile mutabakat sağlanarak belirlenmektedir.

28. Diğer yandan kamu kumullarınca ihtiyaç duyulan bazı hizmetler başka bir
kamu kurumunun ana hizmeti kapsamında bulunabilmektedir. Bu doğrultuda kamu
kurumlan bu hizmetleri kendileri yapmak yerine ilgili kamu kurumunun uzmanlık ve
tecrübelerinden istifade edecek şekilde bu idarelere yaptırabilmektedir. Bununla birlikte
analitik bütçe sınıflandırma sistemine göre kullanılan fonksiyonlar her bir kurumun ana
hizmet grubu ile ilişkilendirilerek bütçelerde yer almaktadır. Dolayısıyla hizmeti yaptıracak
idareler ile hizmeti yürütecek olan idarelerin ana hizmetlerinin farklı olması, bütçelerinde
kullanılan fonksiyonel kodların farklı olması sonucunu doğurmaktadır. Bu nedenle genel
bütçe kapsamında yer alan bir kamu kurumundan diğer bir kamu kurumuna yapılacak
aktarmalar fonksiyonel kod değişikliği gerektirmektedir,

b. İptal Talebinin Gerekçesi

29. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralla maliye bakanına verilen
ödenek aktarma yetkisinin ödeneğin konulduğu kamu idaresi ile hizmeti yürütecek kamu
idaresini değiştirmenin ötesinde, yürütülecek kamu hizmetinin fonksiyonu yanında türünü de
değiştirerek bütçede yer almayan farklı bir kamusal fonksiyona/işleve (veya yer alan farklı
fonksiyonun ödeneğinin artırılarak ödenekten fazla) harcama yapılmasına sebebiyet verdiği,



bu durumun bütçede değişiklik yapılması suretiyle bütçe hakkını ihlal ettiği belirtilerek
kuralın Anayasa’nın 87„ 161, ve 163, maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

c. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

30. Dava konusu kuralda, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinden
hizmeti yaptıracak olan kamu idaresinin yıl içinde hizmeti yürütecek olan idarenin bütçesine
fonksiyonel sınıflandırma ayrımına bakılmaksızın ödenek aktarmaya yetkili olduğu
belirtilmektedir.

31. Kural ile getirilen düzenleme her ne kadar genel bütçe kapsamındaki
kamu idarelerinden hizmeti yaptıracak olan kamu idaresinin yıl içinde hizmeti yürütecek
olan idarenin bütçesine fonksiyonel sınıflandırma aynmına bakılmaksızın ödenek aktarma
yetkisi vermekte ise de Anayasa Mahkemesinin 26.5.2016 tarihli ve E.2015/7, K.2016/47
sayılı kararında belirtildiği üzere aslında ödenek diğer kamu idaresine aktarılıp
aktarılmamasına bakılmaksızın konuluş amacı doğrultusunda kullanılacaktır. Bir başka ifade
ile hizmeti yaptıracak olan kamu idaresi söz konusu hizmeti ister kendi ifa edecek olsun
isterse de hizmeti yürütecek olan idarenin bütçesine fonksiyonel sınıflandırma ayrımına
bakılmaksızın ödenek aktarsın, her şart altında merkezî yönetim bütçe kanunu ile konulan
ödenek konuluş amacı doğrultusunda kullanılacaktır. Dava konusu kural, bu yönüyle
bütçenin uygulanması ile ilgili hüküm kapsamında değerlendirilmekte olup bütçe hakkını
zedelememektedir.

32. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 87. ve 161. maddelerine aykırı
değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 163. maddesi ile ilgisi görülmemiştir.

B. Katıun’un 9. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının İkinci
Cümlesinin “(Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca
gerçekleştirilecek şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve metro yapım projeleri ile
diğer demiryolu yapımı ve çeken araç projeleri hariç)” Bölümünün
İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

33. Dava dilekçesinde özetle; kamu yatırım projelerine bütçeden harcama
yapılabilmesi için projenin 641 sayılı KHK’nın 32. ve 5018 sayılı Kanun’un 19. maddesi
gereğince Kalkınma Bakanlığı tarafından hazırlanacak 2017 yılı yatırım programına ek
yatırım cetvellerinde yer almasının zorunlu olduğu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5.
maddesinde birden fazla yılı kapsayan yatırım projelerinde ihaleye çıkılabilmesi için ilk yıl
öngörülen ödeneğin proje maliyetinin yüzde ondan az olamayacağının belirtildiği, dava
konusu kuralda ise Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek
şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve metro yapım projeleri ile diğer demir yolu yapımı ve
çeken araç projelerinin anılan Kanun hükümlerinden muaf tutulduğu belirtilerek kuralın
Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.



2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

34. Kanun’un “Yatırım harcamaları” kenar başlıklı 9. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının birinci cümlesinde, 2017 Yılı Yatırım Programına ek yatırım
cetvellerinde yer alan projeler dışında herhangi bir projeye harcama yapılamayacağı
belirtilmiş; dava konusu kuralın da yer aldığı ikinci cümlesinde, bu cetvellerde yer alan
projeler ile ödeneği toplu olarak verilmiş projeler kapsamındaki yıllara sari işlere (Ulaştırma,
Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve
metro yapım projeleri ile diğer demir yolu yapımı ve çeken araç projeleri hariç) 2017 yılında
başlanabilmesi için proje veya işin 2017 yılı yatırım ödeneğinin proje maliyetinin yüzde
onundan az olamayacağı hüküm altına alınmıştır, Anılan fıkrada parantez içinde yer alan
“...(Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi raylı
ulaşım sistemleri ve metro yapım projeleri He diğer demiryolu yapımı ve çeken araç
projeleri hariç)...” şeklindeki bölüm dava, konusu kuralı oluşturmaktadır. Buna göre
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi raylı ulaşım
sistemleri ve metro yapım projeleri ile diğer demir yolu yapımı ve çeken araç projeleri için
ayrılan 2017 yılı yatırım ödeneği, proje maliyetinin yüzde onundan az olsa dahi 2017 yılında
bu projelere başlanabilecektir.

35. 4734 sayılı Kanun’un 62. maddesinin (a) bendinde, yatırım projelerinin
planlanan sürede tamamlanarak ekonomiye kazandırılabilmesi amacıyla birden fazla yılı
kapsayan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için işin süresine uygun olarak yıllar itibarıyla
ödeneğin bütçelerinde bulunmasını sağlamak üzere programlamanın yapılmış olmasının
zorunlu olduğu; ilk yıl için öngörülen ödeneğin -yılı merkezî yönetim bütçe kanununda
belirlenen stratejik öneme sahip yatırımlar veya projeler hariç olmak üzere- proje maliyetinin
%10’undan az olamayacağı ve başlangıçta daha sonraki yıllar için programlanmış olan
ödenek dilimlerinin de sonraki yıllarda azarlamayacağı hüküm altına alınmıştır. Böylece
birden fazla yılı kapsayan yatırım projelerinde ihaleye çıkılabilmesi için ilk yıl için
öngörülen ödeneğin proje maliyetinin yüzden onundan az olamayacağı kabul edilmekle
birlikte yılı merkezî yönetim bütçe kanununda belirlenen stratejik öneme sahip yatırımlar
veya projeler bu hükümden muaf tutulmuştur.

36. Dava konusu kuralda da Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve metro yapım projeleri ile
diğer demir yolu yapımı ve çeken araç projelerinde 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi’nde
proje maliyetinin yüzde 10’una kadar yatırım ödeneği olmaması durumunda dahi adı geçen
projelere başlanabilmesine olanak tanınmaktadır. Bu yönüyle dava konusu kural, herhangi
bir kanun hükmünü değiştirmediği gibi olağan kanun konusu olabilecek bir kuralı
kapsamamakta; bütçenin uygulanması ile ilgili açıklayıcı nitelikte hükümler ihtiva
etmektedir.

37. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırı değildir.
İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 87., 88. ve 89. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.



C. Kanun’un Eki “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve
Harcamalara İlişkin Esaslar” Başlıklı E-Cetvelinin;

1. (11) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın Birinci Cümlesinde
Yer Alan “...özel hesaba aktarılarak...” ibaresi ile ikinci Cümlesinin
İncelenmesi

a. İptal Taleplerinin Gerekçesi

38. Dava dilekçesinde özetle; Dışişleri Bakanlığı bütçesinde yer alan bazı
ödeneklerin dava konusu kuralla bütçe sistemi dışına çıkarılarak özel hesaplara aktarıldığı,
6004 sayılı Dışişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’da Dışişleri
Bakanlığının ödeneklerini özel hesaba aktarma yaparak harcayabileceğine ilişkin
düzenlemeye yer verilmediği, özel hesabın Sayıştay denetimine tabi olup olmayacağının
belirsiz olduğu, nitekim Sayıştayın 2014 yılı Dışişleri Bakanlığı denetim raporunda özel
hesapların denetimi konusunda bir değerlendirmede bulunulmadığı, çerçeve çizilmeden ve
sınırlamaya bağlı olunmadan özel hesaba aktarılan tutarların harcanması,
muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda dışişleri
ve maliye bakanına yetki verilmesinin yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu
belirtilerek kuralların Anayasa’nın 7,, 87., 88., 89., 124., 160. ve 161. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

39. 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu eki E-Cetveli’nin dava konusu
kuralların da yer aldığı (11) numaralı açıklamasının birinci cümlesinde, Dışişleri
Bakanlığının yurt dışında açılacak yeni temsilciliklerinin kumluş aşamasındaki ivedi
giderleri ile gerçekleşmesi önceden öngörülemeyen ve hazırlık için yeterli süresi
bulunmayan uluslararası toplantıların giderlerinin karşılanması amacıyla 11.00.00.02­
01.1.9.00-1-05.6 tertibinde yer alan ödeneğin, Kıbrıs konusunda Bakanlık ve Lefkoşa
Büyükelçiliğince yürütülecek çeşitli faaliyetler için 11.01.36.00-01.2.1.00-1-05.6 tertibinde
yer alan ödeneğin, Türkiye’de Yapılan Birleşmiş Milletler Konferansları ve Toplantılarına
Dair Ayrıcalık, Bağışıklık ve Diğer Bazı Hususlara İlişkin Düzenlemeler Hakkında
Birleşmiş Milletler ve Türkiye Arasındaki Çerçeve Anlaşma uyarınca Birleşmiş Milletler
(BM) toplantı ve organizasyon giderlerinin karşılanması amacıyla 11.01.41.00-01.1.3.00-1­
03.6 ve 11.01.32.00-01.1.3.00-1-03.6 tertiplerinde yer alan ödeneklerin, İslam İşbirliği
Teşkilatı çerçevesinde ülkemizde yapılan çok taraflı uluslararası toplantıların giderlerinin
karşılanması amacıyla 11.01.37.00-01,1,3.00-1-03.6 tertibinde yer alan ödeneğin, yurt
dışında yürütülecek tanıtım faaliyetleri için 11.01.43.00-01.1.3.00-1-05.6 tertibinde yer alan
ödeneğin Dışişleri Bakanlığı bütçesine gider kaydedilmek suretiyle özel hesaba aktarılarak
kullanılacağı belirtilmiş; ikinci cümlesinde de aktarılan bu tutarların harcanması,
muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasların Dışişleri ve Maliye
Bakanlıklarınca müştereken belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Dava konusu kurallar,
açıklamanın birinci cümlesinde yer alan “...özel hesaba aktarılarak..." ibaresi ile ikinci
cümlesidir,

40. Dava konusu kurallara göre yukarıda sayılan tertiplerden yapılacak
harcamalar Dışişleri Bakanlığı bütçesine gider kaydedilmek suretiyle özel hesaba aktarılarak
kullanılacak; özel hesaba aktarılan tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi ve



denetlenmesine ilişkin usul ve esaslar ise Dışişleri ve Maliye Bakanlıklarınca müştereken
belirlenecektir.

41. Anayasa’nın 7. maddesinde “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye
Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemezdenilmektedir. Yasama yetkisinin
TBMM’ye ait olması ve bu yetkinin devredilemetnesi, kuvvetler ayrılığı ilkesinin bir
gereğidir. Bu hükme yer veren Anayasa’nın 7. maddesinin gerekçesinde, yasama yetkisinin
parlamentoya ait olması hususu “demokrasi rejimini benimseyen siyasi rejimlerde
kaçınılmaz bir durum" olarak nitelendirilmiştir.

42. Anayasa’nın açıkça kanunla düzenlenmesini öngördüğü konularda,
yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesi olanaklı
değildir. Yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir kanun hükmünün Anayasa’nın 7.
maddesine uygun olabilmesi için temel ilkeleri koyması, çerçeveyi çizmesi, sınırsız, belirsiz,
geniş bir alanı yönetimin düzenlemesine bırakmaması gerekir.

43. Anayasa’nın 161. maddesinin son fıkrasında “Bütçe kanununa, bütçe ile
ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.” hükmüne yer verilmiştir. Anayasa’da
birbirinden tamamen ayrı ve değişik olarak düzenlenen kanunlaştırma yöntemlerinin doğal
sonucu olarak olağan kanun ile düzenlenmesi gereken bir konunun bütçe kanunu ile
düzenlenmesi, değiştirilmesi veya kaldırılması olanaksızdır. “Bütçe ile ilgili hükümler”
kavramı, mali nitelikteki bütün hükümleri değil kanun konusu olabilecek bir kuralı
kapsamaması koşuluyla bütçenin uygulanması ile ilgili, uygulamayı kolaylaştırıcı ve
açıklayıcı nitelikte hükümleri ifade etmektedir. Anayasa’nın 161. maddesinin getiriliş amacı,
bütçe kanunlarında yıllık bütçe kavramı dışındaki konulara yer vermemek; böylece bütçe
kanunlarını ilgisiz kurallardan uzak tutarak kendi yapısı içinde bütünleştirmektir.

44. 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun “Bazı Ödeneklerin
Kullanımına ve Harcamalara ilişkin Esaslar” başlıklı eki E-Cetveli, bütçe kanunlarına her
yıl eklenen cetvellerden biri olup ilgili olduğu mali yıl bütçesinde yer alan bazı ödeneklerin
nasıl ve ne şekilde kullanılacağı ile bazı harcamaların kamu bütçesinden yapılmasında
izlenecek usulleri göstermek için düzenlenmektedir.

45. Cetvel’in (11) numaralı açıklamasında, Dışişleri Bakanlığının yurt
dışında açılacak yeni temsilciliklerinin kuruluş aşamasındaki ivedi giderleri ile
gerçekleşmesi önceden öngörülemeyen ve hazırlık için yeterli süresi bulunmayan
uluslararası toplantı giderlerinin Kıbrıs konusunda Bakanlık ve Lefkoşa Büyükelçiliğince
yürütülecek çeşitli faaliyetlerin, Türkiye’de Yapılan Birleşmiş Milletler Konferansları ve
Toplantılarına Dair Ayrıcalık, Bağışıklık ve Diğer Bazı Hususlara İlişkin Düzenlemeler
Hakkında Birleşmiş Milletler ve Türkiye Arasındaki Çerçeve Anlaşma uyarınca BM toplantı
ve organizasyon giderlerinin, İslam İşbirliği Teşkilatı çerçevesinde ülkemizde yapılan çok
taraflı uluslararası toplantı giderlerinin ve yurt dışında yürütülecek tanıtım faaliyetlerinin
hangi bütçe tertiplerinden karşılanacağı belirtilerek bu tertiplerde yer alan ödeneklerin hangi
faaliyetlerde kullanılacağına ilişkin çerçeve çizilmiş; sınırlar belirlenmiştir. Dava konusu
kurallarla da bu tertiplerde yer alan ödeneklerin özel hesaba aktarılmak suretiyle
kullanılması, ödeneklerinin harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul
ve esasların da Dışişleri ve Maliye Bakanlıklarınca belirlenmesi öngörülmüştür.

46. Dava konusu kurallar, doğrudan mali nitelikteki hükümler olmayıp kanun
konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta; bütçenin uygulanması ile ilgili, uygulamayı
kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikteki hükümleri ihtiva etmektedir. Açıklamada, bütçe



ödeneklerin hangi faaliyetler kapsamında harcanacağına ilişkin sınırlar açık bir şekilde
belirlendiğinden bu ödeneklerin harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin
usul ve esasların belirlenmesi konusunda Dışişleri ve Maliye Bakanlıklarına yetki verilmesi
yasama yetkisinin devri niteliği taşımamaktadır.

47. Anayasa’nın 160. maddesinde, Sayıştaym merkezî yönetim bütçesi
kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kumullarının bütün gelir ve giderleri ile
mallarını TBMM adına denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme
bağlamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla
görevli olduğu belirtilmiş; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “denetim alanı” başlıklı 4.
maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendinde de kamu idareleri bütçelerinde yer alıp
almadığına bakılmaksızın özel hesaplar dâhil tüm kamu hesapları, fonları, kaynakları ve
faaliyetlerinin Sayıştay denetimi kapsamında olduğu hüküm altma alınmıştır.

48. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (11) numaralı açıklamasında, özel hesaba
aktarılmak suretiyle kullanılan ödeneklerin Sayıştay denetimine tabi olmayacağına yönelik
herhangi bir düzenleme yer almamaktadır. Dolayısıyla bütçe ödeneklerinin özel hesaba
aktarıldıktan sonra bu hesaptan yapılan harcamalar da Sayıştay denetimine tabidir. Özel
hesaba aktarılan ödeneklerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi konusunda
Dışişleri ve Maliye Bakanlıklarına yetki verilmesi, harcamaların Sayıştay denetiminden
çıkarıldığı anlamına gelmemektedir.

49. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 7., 160. ve 161. maddelerine
aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’nın 87., 88., 89, ve 124. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir.

2. (11) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın Üçüncü Cümlesinin
İncelenmesi

a. İptal Talebinin Gerekçesi

50. Dava dilekçesinde özetle, Dışişleri Bakanlığının 5018 sayılı Kanun’a ek
(I) sayılı Cetvel’de merkezî yönetim kapsamındaki idareler arasında sayıldığı, Bakanlığa
tahsis edilen kaynakların mali yönetim ve kontrolünün 5018 sayılı Kanun’a; ma! ve hizmet
alımları ile yapım işlerinin 4734 sayılı Kanun’a; taşıt edinme, kullanma ve tahsis
işlemlerinin ise 237 sayılı Taşıt Kanunu’na tabi olduğu, özel hesaptan yapılacak
harcamaların dava konusu kural uyarınca adı geçen Kanunlardan müstesna tutulmasının
Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

51. Dava konusu kuralda 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun eki
E-Cetveli’nin (II) numaralı açıklamasında sayılan ödeneklerin özel hesaba aktarıldıktan
sonra bu hesaptan yapılan harcamaların 4734, 5018 ve 237 sayılı Kanunlardan müstesna
olduğu hüküm altına alınmıştır.

52. 4734 sayılı Kanun, kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi
altında bulunan veya kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları



ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek amacıyla çıkarılmıştır. Kanun
kapsamında yer alan idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal
veya hizmet alımian ile yapım işlerinin ihaleleri {Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya
hizmet alımlarj ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını
gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan
işlemler) anılan Kanun hükümlerine göre yürütülecektir. Kanun’un 2. maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendinde, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri bu Kanun kapsamında
sayılmıştır.

53.5018 sayılı Kanun, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve
hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde
edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve mali saydamlığı sağlamak üzere kamu mali
yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm
mali işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve mali kontrolü düzenlemek
amacıyla çıkarılmıştır.

54.237 sayılı Kanun ise kamu kurumlarınm taşıt edinmesi işlemlerine ilişkin
kuralları düzenlemektedir. Söz konusu Kanun; genel bütçeye dâhi) dairelerle katma ve özel
bütçeli idareler ile bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli müesseseler, il özel idareleri,
belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahallî idare birliklerini, iktisadi devlet
teşekkülleri ile özel kanun ve kararnamelerle kurulan her çeşit banka ve teşekkülleri, sayılan
daire, idare, banka, teşekkül ve müesseselerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip
bulundukları teşekkül ve müesseseleri, kamuya yararlı demeklerden Başbakanlıkça lüzumlu
görülenleri kapsamaktadır. Dolayısıyla genel bütçeye dâhil kamu idareleri tarafından
kullanılacak taşıtlar anılan Kanun hükümleri çerçevesinde edinilebilecektir.

55. Dışişleri Bakanlığı, 5018 sayılı Kanun’a ek (i) sayılı CetvePde, genel
bütçe kapsamındaki kamu idareleri arasında sayıldığından 4734, 217 ve 5018 sayılı
Kanunlara tabidir. Dava konusu kuralda ise Dışişleri Bakanlığının 2017 Yılı Merkezi
Yönetim Bütçe Kanunu’nun eki E-Cetveli’nin (11) numaralı açıklaması uyarınca özel
hesaba aktarılan ödeneklerden yapacağı harcamalar, yukarıda anılan 4734, 5018 ve 237
sayılı Kanunlardan müstesna tutularak bu Kanunlar 2017 yılı için uygulanamaz hâle
getirilmektedir. Dava konusu kuralla kısmen veya tamamen uygulanamayacak hükümlerin
bütçe kanunlarında yer almasına olanak tanınması ise bu kanunlarda o yıl için değişiklik
yapılması anlamına gelmektedir. Bu itibarla genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri
arasında sayılan Dışişleri Bakanlığının özel hesaptan yapacağı harcamaların 4734, 5018 ve
237 sayılı Kanunlardan müstesna tutulması bütçe kanunlarıyla mevcut kanun hükümlerinin
açık veya zımnen değiştirilemeyeceği ilkesiyle bağdaşmamaktadır.

56. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırıdır. İptali
gerekir. .

Serdar ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ
ile Recai AKYEL bu görüşe katılmamışlardır.

Kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırı bulunarak iptal edildiğinden ayrıca
Anayasa’nın 87., 88. ve 89. maddeleri yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.



3. (17) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın Birinci Cümlesinde
Yer Alan “...açılacak özel hesaba...” ibaresi ile Üçüncü Cümlesinin
İncelenmesi

a. Anlam ve Kapsam

57.2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu eki E-Cetveli’nin dava konusu
kuralların da yer aldığı (17) numaralı açıklamasının birinci cümlesinde, İslam İşbirliği
Teşkilatı Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi (İSEDAK) üyesi ülkelere teknik ve
mali destek sağlamak amacıyla ülkemiz ve diğer üye ülkelerin kamu kurum ve kuruluşları ile
İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) bünyesinde ekonomik ve ticari alanda faaliyet gösteren
uluslararası kuruluşlarca teklif edilen projelerden, İSEDAK sekretaryası görevini ifa eden
Kalkınma Bakanlığı tarafından 2017 yılı içinde onaylananlar ile 2016 yılında onaylanmış
olup 2017 yılı içinde ödemesi devam eden projelere kullandırılmak üzere Kalkınma
Bakanlığı bütçesinin 32.01.35.00-01.2.1.01-1-07.1 ve 32.01.35.00-01.2.1.01-1-07.2
tertiplerine konulan ödeneklerin Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi nezdinde
açılacak özel hesaba aktarılarak kullanılacağı belirtilmiş; ikinci cümlesinde söz konusu
program ve projeler çerçevesinde oluşabilecek harcamalar, program ve projelerin
yürütülmesi esnasında Kalkınma Bankası tarafından talep edilebilecek komisyon, transfer
ücreti, döviz kuru farkı ve benzeri nitelikteki harcamalar ile projelerin değerlendirilmesine
ilişkin hizmet alımlannın bu ödeneklerden karşılanacağı ifade edilmiş; üçüncü cümlesinde
de bu ödeneklerden yapılacak harcamalara ilişkin usul ve esasları belirlemeye kalkınma
bakanının yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Dava konusu kurallar, açıklamanın birinci
cümlesindeki “...açılacak özel hesaba..." ibaresi ile üçüncü cümlesidir.

58. ÎİT; İslam dünyasının hak ve çıkarlarını korumak, üye devletler arasında
iş birliği ve dayanışmayı güçlendirme amacıyla 1969 yılında kurulmuştur. Örgütün 57 üyesi
bulunmakta olup Türkiye, kuruluşundan beri bu örgüte üyedir. İSEDAK ise daha çok ürettiği
somut projeler ve müzakere edilerek kabul edilen ticari-ekonomik içerikli anlaşmalar
bakımından öne çıkmaktadır. Komitenin Başkanlığı Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı
tarafından üstlenilmekte ve her yıl ülkemizde bir kez bakanlar düzeyinde, bir kez de teknik
düzeyde İzleme Komitesi toplantısı düzenlenmektedir.

59. İSEDAK çalışmaları kapsamında İİT üyesi ülkeler arasında iş birliğini
geliştirmek amacıyla üye ülkelerin kamu kurum ve kuruluşlarınca ve İİT bünyesinde
ekonomik ve ticari alanda faaliyet gösteren uluslararası kuruluşlarca teklif edilen kurumsal
kapasite geliştirme amaçlı program ve projeler, Kalkınma Bakanlığı ile Türkiye Kalkınma
Bankası A.Ş. arasında imzalanan protokol çerçevesinde yürütülmektedir.

b. İptal Taleplerinin Gerekçesi

60. Dava dilekçesinde özetle; Kalkınma Bakanlığının merkezî yönetim
kapsamında bir kamu idaresi olduğu, dolayısıyla Bakanlığa tahsis edilen ödeneklerin 5018
sayılı Kanun’a göre kullanılması gerektiği, dava konusu kurallarda ise Bakanlığa tahsis
edilen ödeneklerin özel hesaba aktarılarak kullanılmasının 5018 sayılı Kanun’da öngörülen
harcama sistemine uygun olmadığı, hiçbir çerçeve çizilmeksizin, esas belirlenmeksizin ve
sınırlamayla bağlı olmaksızın Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.35.00-01.2.1.01-1-07.1
ve 32.01.35.00-01.2.1.01-1-07.2 tertiplerine konulan ve özel hesaba aktarılan tutarlardan
yapılacak harcamalara ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda kalkınma bakanın yetkili
kılınmasının yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu, 641 sayılı Kalkınma



Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’de de Kalkınma
Bakanlığının ödeneklerini özel hesaba aktarma yaparak harcayabileceğine ilişkin hüküm
bulunmadığı, özel ödenekten yapılan harcamaların denetimi konusunda da belirsizlik
bulunduğu belirtilerek kuralların Anayasa’nın 7., 87., 88., 89., 124. ve 161. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür,

c. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

61. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca ilgisi nedeniyle kurallar
Anayasa’nın 160. maddesi yönünden de incelenmiştir.

62. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (11) numaralı açıklamasının birinci
cümlesindeki “...özel hesaba aktarılarak..." ibaresi ile ikinci cümlesine yönelik gerekçeler
dava konusu kurallar yönünden de geçerlidir.

63. Dava konusu kurallar; doğrudan mali nitelikteki hükümler olmayıp kanun
konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta ve sadece bütçenin uygulanması ile ilgili,
uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikteki hükümleri ihtiva etmektedir. Açıklamada
bütçe ödeneklerinin hangi faaliyetler kapsamında harcanacağına ilişkin sınırlar açık bir
şekilde belirlendiğinden bu ödeneklerden yapılacak harcamalara ilişkin usul ve esasların
belirlenmesi konusunda kalkınma bakanının yetkili kılınması yasama yetkisinin devri
niteliği taşımamaktadır.

64. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 7., 160. ve 161. maddelerine
aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 124. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir.

4. (18) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın Birinci Cümlesinde
Yer Alan “...tarafından açılacak özel hesap...” İbaresi ile İkinci Cümlesinin
İncelenmesi

a. İptal Taleplerinin Gerekçesi

65. Dava dilekçesinde özetle; özel hesap uygulamasının kamu yararını
gerçekleştirmeyi amaçlamadığı, kamu kaynaklarının kamu yararına çalışan dernek ve
vakıflar yanında her türlü mali işlemlerinde mali mevzuat hükümlerine tabi olan kamu
kurum ve kuruluşları, üniversiteler, il özel idareleri, belediyeler ve mahallî idare birlikleri ile
faaliyetlerini kuruluş kanunlarına göre yürüten kalkınma ajansları ye kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarının bütçeleri dışında ve temel mali mevzuat hükümleri ile
kuruluş kanunlarına tabi olmadan harcanması amacım taşıdığı, hiçbir çerçeve çizilmeksizin,
esaslar belirlenmeksizin ve sınırlamayla bağlı olmaksızın özel hesaba aktarılmak suretiyle
yapılacak harcamalara ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisinin kalkınma bakanına
bırakılmasının yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu, 641 sayılı KHK’da kalkınma
bakanına böyle bir yetki verilmediği, yapılan düzenlemeyle bir nevi örtülü ödenek
oluşturulduğu, Sayıştayın harcamalar üzerindeki denetim yetkisinin kısıtlandığı belirtilerek
kuralların Anayasa’nın 2., 7., 124., 160. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür.



b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

66. 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu eki E-Cetveli’nin dava konusu
kuralların da yer aldığı (18) numaralı açıklamasında, Kalkınma Bakanlığı bütçesinin
32.01.34.00-01.3.2.05-1-07.1 tertibinde yer alan ödeneğin Cazibe Merkezlerini Destekleme
Programı (CMDP) kapsamında, kamu kurum ve kuruluşlarına, kalkınma ajanslarına, kamu
yararına çalışan dernek ve vakıflara, üniversitelere, kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarına, il özel idarelerine, belediyelere ve mahallî idare birliklerine CMDP için anılan
her bir kurum ve kuruluş tarafından açılacak özel hesap aracılığıyla kullandırılacağı; bu
ödenekten verilecek hibe ve desteklerin türleri, sınırlan, şartları, kapsamı, kullanımı,
harcanması ve denetimine ilişkin usul ve esasların da kalkınma bakanı tarafından
belirlenmesi öngörülmüştür, Dava konusu kurallar, Kanun’un eki E-Cetveli’nin (18)
numaralı sırasında yer alan açıklamanın birinci cümlesindeki “...tarafından açılacak özel
hesap..." ibaresi ile ikinci cümlesidir.

67. Açıklamaya göre Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.34.00-01.3.2.05-1­
07.1 tertibinde yer alan ödenek, CMDP kapsamında; kamu kurum ve kuruluşlarına,
kalkınma ajanslarına, kamu yararına çalışan demek ve vakıflara, üniversitelere, kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına, il özel idarelerine, belediyelere ve mahallî idare
birliklerine kullandırılacaktır. Dava konusu kurallar uyarınca anılan ödenek, her bir kurum
ve kuruluş tarafından açılacak özel hesap aracılığıyla kullandırılacak; bu ödenekten verilecek
hibe ve desteklerin türleri, sınırları, şartları, kapsamı, kullanımı, harcanması ve denetimine
ilişkin usul ve esaslar da kalkınma bakanı tarafından belirlenecektir.

68. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (11) numaralı açıklamasının birinci
cümlesindeki “...özel hesaba aktarılarak...” ibaresi ile ikinci cümlesine yönelik gerekçeler
dava konusu kurallar yönünden de geçerlidir.

69. Dava konusu kurallar; doğrudan mali nitelikteki hükümler olmayıp kanun
konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta ve sadece bütçenin uygulanması ile ilgili,
uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikteki hükümleri ihtiva etmektedir. Bu yönüyle
dava konusu kuralların bütçenin uygulanması kapsamında bulunduğunda tereddüt yoktur.

70. Bütçe kanunu ile CMDP kapsamında kullanılması öngörülen ödenekler,
Kalkınma Bakanlığı bütçesinde yer almaktadır. Söz konusu ödeneğin çerçevesi çizilmiş,
ödeneği kullanacak kamu kurum ve kuruluşları belirlenmiş, ödeneklerin harcanması ve
muhasebeleştirilmesi sürecinde yer alacak kurumlar ortaya konulmuştur. Dolayısıyla bu
ödeneklerden yapılacak harcamalara ilişkin usul ve esasların belirlenmesi konusunda
kalkınma bakanının yetkili kılınması yasama yetkisinin devri niteliği taşımamaktadır.

71. Anayasa’nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesi gereğince
bütün kamusal işlemler, nihai olarak kamu yararını gerçekleştirme hedefine yönelmek
durumundadır. Kanunun amaç unsuru bakımından Anayasa’ya uygun sayılabilmesi için
kanunun çıkarılmasında kamu yararı dışında bir amacın gözetilmemiş olması gerekir. İlgili
yasama belgelerinin incelenmesinden kanunun kamu yararı dışında bir amaçla çıkarılmış
olduğu açıkça anlaşılabiliyorsa amaç unsuru bakımından Anayasa’ya aykırı olduğu
söylenebilir. Kanun koyucunun kamu yararı amacıyla hareket edip etmediği ancak ilgili
yasama belgeleri incelenerek ve kuralın objektif anlamına bakılarak tespit edilebilir.



72. CMDP, 2007-2013 dönemini kapsayan Dokuzuncu Kalkınma Planı ile
bölgesel politika öncelikleri arasına girmiş; Onuncu Kalkınma Planı’nda da yer almıştır. Bu
program, az gelişmiş bölgelerde büyüme merkezi işlevi görecek kentse! merkezlerin
desteklenmesi amacıyla uygulamaya konulmuştur. Dava konusu kuralların CMDP
programının daha etkin ve hızlı uygulanabilmesi, karar alma süreçlerinin daha da işlerlik
kazanabilmesi ile kamu kaynaklarının etkili ve ekonomik bir şekilde amaçları doğrultusunda
harcanabilmesini temin etmek amacıyla ihdas edildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kuralda,
kamu yararı dışında bir amacın güdüldüğü söylenemeyeceğinden hukuk devleti ilkesine
aykırı bir yön bulunmamaktadır.

73. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 2., 7., 160. ve 161.
maddelerine aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’nın 124. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

5. (19) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın İkinci Cümlesinde
Yer Alan "...adına açılacak özel bir hesaba...” ve “...Kalkınma Bakam
tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde...” İbarelerinin
İncelenmesi

a. İptal Taleplerinin Gerekçesi

74. Dava dilekçesinde özetle; 641 sayılı KHK’da Kalkınma Bakanlığına
devlet destek ve yardımları ile teşviklerin uygulanması ve yürütülmesine ilişkin görev
verilmediği, bundan dolayı Bakanlığın bütçesine devlet desteği, yardımı ve teşviki amacıyla
ödenek konulabilmesinin mümkün olmadığı, 5018 sayılı Kanun’un 13. maddesinin birinci
fıkrasının (m) bendinde kamu idarelerinin tüm gelir ve giderlerinin bütçelerinde gösterilmesi
esası getirilerek özel hesap uygulamasına son verildiği, Sosyal Destek Programı (SODES)
için ayrılan ödeneklerin valilikler ve kalkınma ajansları adına açılacak özel hesaplara
aktarılmasının bu hesaptan yapılacak harcamaların valilikler bakımından temel mali mevzuat
hükümlerine tabi olmadan harcanması, kalkınma ajansları açısından da 5449 sayılı Kalkınma
Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun dışında harcanması
sonucunu doğurduğu, bu durumun bütçe disiplininden uzaklaşılmasına, harcamalarda
keyfîliğe sebebiyet vereceği, hiçbir çerçeve çizilmeksizin, esaslar belirlenmeksizin ve hiçbir
sınırlamayla bağlı olmaksızın Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.33.00-01.6.0.00-1-07.1
tertibine konulan ödeneğin özel hesaba aktarılmak suretiyle kullanılmasına ilişkin usul ve
esasları belirleme yetkisinin kalkınma bakanına bırakılmasının yasama yetkisinin devri
sonucunu doğurduğu, 641 sayılı KHK’da kalkınma bakanına böyle bir görev verilmediği,
yapılan düzenlemeyle bir nevi örtülü ödenek oluşturulduğu, Sayıştayın harcamalar
üzerindeki denetim yetkisinin kısıtlandığı belirtilerek kuralların Anayasa’nın 2., 7., 124. ve
161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. ..

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

75. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca kurallar ilgisi nedeniyle
Anayasa’nın 160. maddesi yönünden de incelenmiştir.

76. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (19) numaralı açıklamasının birinci
cümlesinde, Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.33.00-01.6.0.00-1-07.1 tertibinde yer alan
ödeneğin SODES kapsamında öncelikle Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve Doğu



Anadolu Projesi (DAP) kapsamındaki iller olmak üzere Kalkınma Bakanlığı tarafından
oluşturulacak usul ve esaslar çerçevesinde belirlenecek illerde istihdamın artırılması, sosyal
içermenin, spor, kültür ve sanatın geliştirilmesi, SODES’in yürütülmesine yönelik kurumsal
kapasitenin geliştirilmesi ile SODES’in değerlendirilmesi, izlenmesi ve tanıtımına yönelik
faaliyetler için kullandırılacağı belirtilmiş; ikinci cümlesinde de bu kapsamda ilgili valilikler
veya kalkınma ajansları tarafından belirli bir program çerçevesinde Kalkınma Bakanlığına
teklif edilen ve anılan Bakanlık tarafından uygun bulunan proje bedellerinin münhasıran
proje ile ilgili harcamalarda kullanılmak üzere söz konusu ödenekten İlgili valilik veya
kalkınma ajansı adına açılacak özel bir hesaba aktarılacağı ve proje amaçlarına uygun olarak
kamu kurum ve kuruluşları, il özel idareleri, belediyeler, mahallî idare birlikleri, meslek
odaları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarına kalkınma bakanı tarafından belirlenecek
usul ve esaslar çerçevesinde ilgili valilik veya kalkınma ajansı tarafından kullandırılacağı
hüküm altına alınmıştır. Dava konusu kurallar, açıklamanın ikinci cümlesinde yer alan
"...adına açılacak özel bir hesaba..." ve "...kalkınma bakanı tarafından belirlenecek usul
ve esaslar çerçevesinde...” ibareleridir.

77. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (11) numaralı açıklamasının birinci
cümlesindeki “...özel hesaba aktarılarak..." ibaresi ile ikinci cümlesine yönelik gerekçeler
dava konusu kurallar yönünden de geçerlidir.

78. Dava konusu kurallar; doğrudan mali nitelikteki hükümler olmayıp kanun
konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta ve sadece bütçenin uygulanması ile ilgili,
uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikteki hükümleri ihtiva etmektedir. Bu yönüyle
dava konusu kurallar bütçenin uygulanması kapsamında bulunmaktadır.

79. SODES, Onuncu Kalkınma Planı’nda yer alan bir sosyal kalkınma
programıdır. Program, dezavantajlı bölgelerin beşerî sermayesini güçlendirmek ve toplumsal
bütünleşme sürecine destek olmak, bu bölgelerdeki göç, yoksulluk ve işsizlik gibi sorunların
ve değişen sosyal yapının ortaya çıkardığı ihtiyaçlara kısa sürede karşılık vermeyi
hedefleyecek şekilde tasarlanmıştır. SODES projeleri ile istihdam edilebilirliğin artırılması,
toplumun dezavantajlı kesimlerinin ekonomik ve sosyal hayata daha fazla katılmalarının
sağlanması, kültürel, sanatsal ve sportif faaliyetler yoluyla bölgedeki çocuk, genç ve
kadınların kendilerini daha iyi ifade etmelerine katkı verilmesi hedeflenmektedir. Dava
konusu kuralların, SODES’in daha etkin ve hızlı uygulanabilmesi, karar alma süreçlerinin
daha da işlerlik kazanabilmesi ile kamu kaynaklarının etkili ve ekonomik bir şekilde
amaçları doğrultusunda harcanabilmesini temin etmek amacıyla ihdas edildiği
anlaşılmaktadır.

80. Bütçe kanunu ile SODES kapsamında kullanılması öngörülen ödenek,
Kalkınma Bakanlığı bütçesinde yer almaktadır. Söz konusu ödeneğin çerçevesi çizilmiş,
ödeneği kullanacak kamu kurum ve kuruluşları belirlenmiş, harcanma sürecinde yer alacak
kurumlar ortaya konulmuştur. Dolayısıyla bu ödeneğin kullanılmasına yönelik usul ve
esasların belirlenmesi konusunda kalkınma bakanının yetkili kılınması yasama yetkisinin
devri niteliği taşımamaktadır.

81. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 2., 7., 160. ve 161.
maddelerine aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’nın 124. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.



6. (23) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın Birinci Cümlesinde
Yer Alan “...Yüksek Planlama Kurulunca uygun görülmesi halinde...”
ibaresi İle ikinci Cümlesinin İncelenmesi

a. İptal Taleplerinin Gerekçesi

82. Dava dilekçesinde özetle; Yüksek Planlama Kurulunun Kalkınma
Bakanlığı bütçesinde yer alan ödeneği Kalkınma Bankasına aktarma yetkisi bulunmadığı,
dava konusu kurallarla Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda yer alan ödeneğin Kalkınma
Bankasına aktarılmak suretiyle kamu mali yönetimi ve kontrol sisteminin dışına çıkarıldığı,
hiçbir çerçeve çizilmeksizin, esaslar belirlenmeksizin ve hiçbir sınırlamayla bağlı olmaksızın
Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.34.00-01.3.2.04-1-07.1 tertibine konulan ödeneğin
tahsisi, aktarımı, kullanımı, saklanması, izlenmesi, denetlenmesi ve gereğinde bakiyenin geri
dönüşüne dair usul ve esasları belirleme konusunda Yüksek Planlama Kurulunun yetkili
kılınmasının yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu belirtilerek kuralların
Anayasa’nın 7., 87., 88., 89., 124. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

83. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca kurallar ilgisi nedeniyle
Anayasa’nın 160. maddesi yönünden de incelenmiştir.

84. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (23) numaralı açıklamasının birinci
cümlesinde, Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.34.00-01.3.2.04-1-07.1 tertibinde yer alan
ödeneğin Yüksek Planlama Kurulunca uygun görülmesi hâlinde hibe mahiyetinde olmak
üzere bölgesel girişim sermayesi uygulamaları için Türkiye Kalkınma Bankası Anonim
Şirketine aktarılacağı belirtilmiş; ikinci cümlesinde de söz konusu ödeneğin tahsisi, aktarımı,
kullanımı, saklanması, izlenmesi, denetlenmesi ve gereğinde bakiyenin geri dönüşüne dair
usul ve esasların Yüksek Planlama Kurulu tarafından tespit olunacağı hüküm altına
alınmıştır. Dava konusu kurallar, açıklamanın birinci cümlesinde yer alan “...Yüksek
Planlama Kurulunca uygun görülmesi halinde..." ibaresi ile ikinci cümlesidir.

85. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (11) numaralı açıklamasının birinci
cümlesindeki “...özel hesaba aktarılarak...” ibaresi ile ikinci cümlesine yönelik gerekçeler
dava konusu kurallar yönünden de geçerlidir.

86. Bölgesel girişim sermayesi modeli, bölge planlarında belirlenen öncelikler
doğrultusunda büyüme potansiyeli taşıyan ancak finansman sıkıntısı çeken girişim ve
şirketlere süreli ortaklık yoluyla finansman ve danışmanlık desteği sağlamayı ve firma belli
bir seviyeye ulaştıktan sonra ortaklıktan çıkmayı öngörmektedir. Böylece bölgelerin
gelişmesine ve rekabet güçlerinin yükseltilmesine katkı sağlanması amaçlanmaktadır.
Bölgesel düzeyde yenilikçi fınansal destek mekanizmaları oluşturulması, bu kapsamda
bölgesel girişim sermayesi ve kredi garanti fonu uygulamalarının başlatılması Onuncu
Kalkınma Planı’nda da yer almıştır. Dava konusu kurallarda, Kalkınma Bakanlığı bütçesinin
32.01.34.00-01.3.2.04-1-07.1 tertibinde yer alan ödeneğin Yüksek Planlama Kurulunca
uygun görülmesi hâlinde hibe mahiyetinde olmak üzere bölgesel girişim sermayesi
uygulamaları için Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketine aktarılması
öngörülmektedir.



87. Yüksek Planlama Kurulu; başbakanın başkanlığında, kalkınma bakanı ile
başbakanın belirleyeceği diğer bakanlardan oluşan, ekonomik, sosyal ve kültürel hedefler ile
politikaların belirlenmesine esas teşkil edecek hususların görüşüldüğü bir kuruldur. 641
sayılı KHK’nın 22. maddesinin (3) numaralı fıkrasında; iktisadi, sosyal ve kültürel
kalkınmayı planlamada ve politika hedeflerinin tayininde Bakanlar Kuruluna yardımcı
olmak ve hazırlanacak kalkınma planları ile yıllık programlan Bakanlar Kuruluna
sunulmadan önce belirlenen amaçlara uygunluk ve yeterlik bakımından incelemek, ülkenin
yurt içi ve yurt dışı ekonomik hayatıyla ilgili konularda yüksek düzeyde kararlar almak,
yatırım ve ihracatın teşvikine ilişkin esaslan tespit etmek, Yüksek Planlama Kurulunun
görevleri arasında sayılmıştır.

88. Dava konusu kurallar; bütçenin uygulanması ile ilgili, uygulamayı
kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikteki hükümleri ihtiva etmektedir. Bütçe kanunu ile bölgesel
girişim sermayesi uygulamaları kapsamında kullanılması öngörülen ödenek, Kalkınma
Bakanlığı bütçesinde yer almaktadır. Açıklamada ödeneğin hangi faaliyet kapsamında
kullanılacağına ilişkin çerçeve belirlenmiş, sınırlar çizilmiştir. Dolayısıyla ilgili bütçe
tertibinden bölgesel girişim sermayesi uygulamaları için hibe mahiyetinde kullandırılması ile
ödeneğin tahsisi, aktarımı, kullanımı, saklanması, izlenmesi, denetlenmesi ve gereğinde
bakiyenin geri dönüşüne dair usul ve esasların belirlenmesi konusunda, ülkenin ekonomik
hayatıyla ilgili konularda yüksek düzeyde kararlar almakla görevli olan Yüksek Planlama
Kurulunun yetkili kılınması yasama yetkisinin devri niteliği taşımamaktadır.

89. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 7., 160. ve 161. maddelerine
aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 124. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir.

7. (26) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın Birinci Cümlesinde
Yer Alan açılacak özel hesaba aktarılarak...” ibaresi ile Üçüncü
Cümlesinin İncelenmesi

a. İptal Taleplerinin Gerekçesi

90. Dava dilekçesinde özetle; özel hesap uygulamasının mevcut bütçeleme,
kamu mali yönetim ve denetini sisteminin dışına çıkılmasına ve yeni bir harcama hukukunun
oluşturulmasına sebebiyet verdiği, hiçbir çerçeve çizilmeksizin, esaslar belirlenmeksizin ve
hiçbir sınırlamayla bağlı olmaksızın Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.35.00-01.3.2.00­
1-07.1 tertibine konulan ödeneğin özel hesaba aktarılmak suretiyle harcanması,
muhasebeleştirilmesi, denetlenmesi ve alımlara ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisinin
Kalkınma Bakanlığına verilmesinin yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu, 641
sayılı KHK’da Kalkınma Bakanlığına böyle bir görevin de verilmediği, yapılan
düzenlemeyle bir nevi örtülü ödenek oluşturulduğu belirtilerek kuralların Anayasa’nın 7.,
87., 88., 89., 124. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür,

b. Anayasa’ya Aykırdık Sorunu

91. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (26) numaralı açıklamasının birinci
cümlesinde, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının daimi başkanlığını üstlendiği İSEDAK
çerçevesinde yapılan çok taraflı uluslararası toplantıların giderlerinin karşılanması için



Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.35.00-01.3.2.00-1-07.1 tertibinde yer alan ödeneğin
Bakanlık bütçesine gider kaydedilmek suretiyle açılacak özel hesaba aktarılarak
kullanılacağı belirtilmiş; üçüncü cümlesinde de söz konusu ödenekte yer alan tutarların
harcanması, muhasebeleştirilmesi, denetlenmesi ve alımlara ilişkin usul ve esasların
Kalkınma Bakanlığınca belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Dava konusu kurallar,
açıklamanın birinci cümlesinde yer alan “...açılacak özel hesaba aktarılarak..." ibaresi ile
üçüncü cümlesidir.

92. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (11) numaralı açıklamasının birinci
cümlesindeki “...özel hesaba aktarılarak...” ibaresi ile ikinci cümlesine yönelik gerekçeler
dava konusu kurallar yönünden de geçerlidir.

93. Dava konusu kurallar; doğrudan mali nitelikteki hükümler olmayıp kanun
konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta ve sadece bütçenin uygulanması ile ilgili,
uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikteki hükümleri ihtiva etmektedir. Açıklamada
bütçe ödeneklerinin hangi faaliyetler kapsamında harcanacağına ilişkin sınırlar açık bir
şekilde belirlendiğinden bu ödenekte yer alan tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi,
denetlenmesi ve alımlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesi konusunda Kalkınma
Bakanlığına yetki verilmesi, yasama yetkisinin devri niteliği taşımamaktadır.

94. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’mn 7., ve 161. maddelerine aykırı
değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’mn 87., 88., 89. ve 124. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

8. (26) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın İkinci Cümlesinin
İncelenmesi

a. İptal Talebinin Gerekçesi

95. Dava dilekçesinde özetle, Kalkınma Bakanlığının 5018 sayılı Kanun’a ek
(I) sayılı Cetvel’de merkezî yönetim kapsamındaki idareler arasında sayıldığı, dolayısıyla
Bakanlığa tahsis edilen kaynakların mali yönetim ve kontrolünün 5018 sayılı Kanun’a, mal
ve hizmet atımları ile yapım işlerinin 4734 sayılı Kanun’a tabi olduğu; dava konusu kuralla
özel hesaptan yapılacak harcamaların 4734 ve 5018 sayılı Kanunlardan müstesna
tutulmasının Anayasa’mn bütçeyle ilgili kurallarıyla bağdaşmadığı belirtilerek kuTalın
Anayasa’mn 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

96. Dava konusu kuralda, İSEDAK çerçevesinde yapılan çok taraflı
uluslararası toplantıların giderlerinin karşılanması için Kalkınma Bakanlığı bütçesinin
32.01,35.00-01.3.2.00-1-07.1 tertibinde yer alan ödeneğin özel hesaba aktarıldıktan sonra bu
hesaptan yapılan harcamaların 4734 ve 5018 sayılı Kanunlara tabi olmayacağı hüküm altına
alınmıştır.

97. Kalkınma Bakanlığı, 5018 sayılı Kanun’a ek (I) sayılı Cetvel’de genel
bütçe kapsamındaki kamu idareleri arasında sayılmıştır. Dolayısıyla Kalkınma Bakanlığı
bütçesinden yapılacak harcamalar 4734 ve 5018 sayılı Kanun’a tabidir. Dava konusu kuralda
ise Kalkınma Bakanlığı bütçesinden İSEDAK çerçevesinde yapılan çok taraflı uluslararası



toplantıların giderlerinin karşılanması için özel hesaba aktarılan ödenekten yapacağı
harcamalar, yukarıda anılan 4734 ve 5018 sayılı Kanunlardan müstesna tutularak bu
Kanunlar 2017 yılı için uygulanamaz hâle getirilmektedir.

98. Kanun’un eki E-Cetveli'nin (11) numaralı açıklamasının üçüncü
cümlesine yönelik gerekçeler dava konusu kural yönünden de geçerlidir.

99. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nm 161. maddesine aykırıdır. İptali
gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ
ile Recai AKYEL bu görüşe katılmamışlardır.

Kural Anayasa’nm 161. maddesine aykırı bulunarak iptal edildiğinden ayrıca
Anayasa’nm 87., 88. ve 89. maddeleri yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

9. (27) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın İkinci Cümlesinin
İncelenmesi

a. Anlam ve Kapsam

100. Kanun’un eki-Cetveli’nin (27) numaralı sırasındaki açıklamanın birinci
cümlesinde, Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.33.00-01.4.9.00-1-06.2 tertibinde yer alan
ödeneği bölgesel eylem planları ve programları, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Cazibe Merkezleri Programı ve Yatırım ve Destek Hamlesi ve öncelikli Dönüşüm
Programları eylem planları kapsamındaki işler ile bilimsel araştırma projeleri ve
yükseköğretim kurumlarının muhtelif yatırım projeleri için kullandırmaya kalkınma bakanı
yetkili olduğu belirtilmiş; dava konusu ikinci cümlesinde de bu tertipte yer alan ödenekten
Kalkınma Bakanlığınca uygun görülen tutarları yatırımları hızlandırma ödeneğine aktarmaya
Maliye Bakanlığının yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

101. Kalkınma planlan, uzun vadeli hedeflere uygun olarak sektörler arası
denge gözetilerek hazırlanmaktadır. Plan hazırlıkları sırasında oluşturulan Özel İhtisas
Komisyonları (ÖİK) aracılığıyla, toplumun çeşitli kesimlerinin ekonomik ve sosyal
politikalar ile hedefler konusundaki görüş ve önerileri kalkınma planlarına yansıtılmaktadır.
Kalkınma Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan Onuncu Kalkınma Planı 2.7.2013
tarihinde TBMM’de kabul edilmiştir.

102. Öncelikli dönüşüm programları ise 2023 hedefleri ve Onuncu Kalkınma
Planı’nın amaçlarına ulaşılması açısından önem taşıyan, temel yapısal sorunlara çözüm
olabilecek, dönüşüm sürecine katkıda bulunabilecek, genellikle birden fazla bakanlığın
sorumluluk alanına giren, kurumlar arası etkin koordinasyon ve sorumluluk gerektiren kritik
reform alanları için tasarlanan programlar şeklinde tanımlanmıştır. Üretimde verimliliğin
artırılması programı, ithalata olan bağımlılığın azaltılması programı, yurt içi tasarrufların
artırılması ve israfın önlenmesi programı, kamu harcamalarının rasyonelleştirilmesi
programı bu programlara örnek olarak gösterilebilir.

103. “Yatırımları Hızlandırma Ödeneği” ise 2017 yılı Merkezi Yönetim
Bütçe Kanunu’nun “Gerektiğinde kullanılabilecek ödenekler” başlıklı 5. maddesinin (3)
numaralı fıkrasında düzenlenmiştir. Buna göre Maliye Bakanlığı bütçesinin 12.01.31.00-



01.1.2.00-1-09.3 tertibinde yer alan ödenekten, 2017 Yılı Programının Uygulanması,
Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar esaslarına uyularak 2017 Yılı Yatırım
Programının uygulama durumuna göre gerektiğinde öncelikli sektörlerde yer alan
yatırımların hızlandırılması veya yılı içinde gelişen şartlara göre öncelikli sektör ve alt
sektörlerde yer alan ve programa yeni alınması gereken projelere ödenek tahsisi veya
ödeneklerinin artırılmasında kullanılmak üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile
özel bütçeli idarelerin projelerine ilişkin mevcut veya yeni açılacak tertiplere aktarma
yapmaya Maliye Bakanı yetkilidir.

104. Yatırımları hızlandırma ödeneği, öncelikli sektörlerde yer alan
yatırımların hızlandırılması veya yılı içinde gelişen şartlara göre öncelikli sektör ve alt
sektörlerde yer alan ve programa yeni alınması gereken projelere ödenek tahsisi veya
ödeneklerinin artırılmasında kullanılmak için öngörülmektedir.

b. İptal Talebinin Gerekçesi

105. Dava dilekçesinde Özetle; 5018 sayılı Kanun’a göre merkezî yönetim
kapsamındaki kamu idarelerinin bütçeleri arasındaki ödenek aktarmalarının kanunla
yapılması gerektiği, Anayasa’nın kanun hükmünde kararnameyle Bakanlar Kuruluna dahi
vermediği bütçede değişiklik yapma yetkisinin dava konusu kuralla Maliye Bakanlığına
verilmesinin Anayasa’nın 87., 161. ve 163. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

c. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

106. 5018 sayılı Kanun’un 21. maddesinin birinci fikrasının birinci
cümlesinde, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçeleri arasındaki ödenek
aktarmalarının kanunla yapılacağı ifade edilmiş; ikinci cümlesinde de harcamalarda tasarrufu
sağlamak, dengeli ve etkili bir bütçe politikasını gerçekleştirmek üzere genel bütçe
ödeneklerinin yüzde onunu geçmemek kaydıyla merkezî yönetim kapsamındaki kamu
idarelerinin bütçeleri arasındaki ödenek aktarmalarına ilişkin yetki ve işlemler ile usul ve
esasların merkezî yönetim bütçe kanununda belirlenmesi öngörülmüştür.

107. Dava konusu kuralda; bölgesel plan ve programlar, eylem planları ile
Onuncu Kalkınma Planı’nda belirtilen öncelikli dönüşüm programları kapsamındaki eylem
ve yatırımlar için kullanılmak üzere Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.33.00-01.4.9.00-1­
06.2 tertibine konulan ödeneğin Kalkınma Bakanlığınca uygun görülen kısmının Maliye
Bakanlığı bütçesi içinde yer alan yatırımları hızlandırma ödeneğine aktarılması konusunda
Maliye Bakanlığına yetki verilmektedir. Böylece açıklamada sayılan eylem planı, yatırım
programı ve projelerde kullanılması öngörülen ödeneğin Kalkınma Bakanlığınca uygun
görülen kısmı yıl içinde gelişen şartlara göre öncelikli sektör ve alt sektörlerde yer alan ve
programa yeni alınması gereken projelere yatırımları hızlandırma ödeneği vasıtasıyla
aktarılabilecektir. Bu hâliyle dava konusu kural, olağan kanunlarda değişiklik yapmadığı
gibi bütçenin uygulanmasına yönelik olup açıklayıcı nitelikte hükümler ihtiva etmektedir.

108. 5018 sayılı Kanun’un 19. maddesinin ikinci fıkrasında, kamu yatırım
programının merkezî yönetim bütçe kanununa uygun olarak Kalkınma Bakanlığı tarafından
hazırlanacağı ve Bütçe Kanunu’nun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on beş gün içinde
Bakanlar Kurulu kararıyla Resmî Gazete’de yayımlanacağı hüküm altına alınmıştır. Kurala
göre kamu yatırımlarının hazırlanmasından Kalkınma Bakanlığı sorumlu olup yatırım
programının nihai olarak onaylanması Bakanlar Kuruluna aittir. Dava konusu kuralla



bölgesel eylem planları ve programları, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi Cazibe
Merkezleri Programı ve Yatırım ve Destek Hamlesi ve Öncelikli Dönüşüm Programları
eylem planlan kapsamındaki işler ile bilimsel araştırma projeleri ve yükseköğretim
kurumlarının muhtelif yatırım projeleri için kullandırılması öngörülen ödeneğin yatırım
programının hazırlanmasından sorumlu olan Kalkınma Bakanlığınca uygun görülen kısmı
yine Kalkınma Bakanlığınca hazırlanan başka projelerde kullanılmak üzere yatırımları
hızlandırma ödeneğine aktarılmasına olanak tanınmakta olup herhangi bir şekilde ödenek
üstü harcama yapılması söz konusu değildir.

109. Bu itibarla bölgesel plan ve programlar, eylem planları ile Onuncu
Kalkınma Planı’nda belirtilen öncelikli dönüşüm programlan kapsamındaki eylem ve
yatırımlar için kullanılmak üzere Kalkınma Bakanlığı bütçesinin 32.01.33.00-01.4.9.00-1­
06.2 tertibine konulan ödeneğin Kalkınma Bakanlığınca uygun görülen kısmıyla sınırlı
olarak yatırımları hızlandırma ödeneğine aktarılması konusunda Maliye Bakanlığına yetki
veren kural, Meclise ait olan bütçe hakkını ihlal etmemektedir.

110. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 87. ve 161. maddelerine aykırı
değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 163. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

10. (53) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın Birinci Cümlesinde
Yer Alan “...adına açılmış olan özel hesaplara...” İbaresinin İncelenmesi

a. İptal Talebinin Gerekçesi

111. Dava dilekçesinde özetle; ilköğretim öğrencilerine ücretsiz olarak
dağıtılacak ders kitapları, taşımalı ilköğretim ve ortaöğretim kapsamındaki öğrencilere
verilecek öğle yemeği ve özel eğitime ihtiyaç duyan öğrencilerin okullara ve kurumlara
erişiminin sağlanması için ücretsiz taşınması kapsamında yapılacak giderlerin merkezî
yönetim bütçesinden kaynak aktarılmak suretiyle yapılması gerektiği, Millî Eğitim
Bakanlığının 5018 sayılı Kanun’a ekli (I) sayılı Cetvel’de yer alan merkezî yönetim
kapsamındaki kamu idaresi olduğu, bu nedenle Bakanlığa tahsis edilen kaynakların 5018
sayılı Kanun’a tabi olduğu, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Karamame’de Bakanlığın ödeneklerini özel hesaba aktarma
yaparak harcayabileceğine yönelik düzenleme bulunmadığı, Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Fonu’ndan Millî Eğitim Bakanlığı adına açılmış özel hesaplara aktarılan parasal
kaynakların mevcut mali yönetim ve denetim sisteminin dışına çıkarıldığı, hiçbir çerçeve
çizilmeksizin, esas belirlenmeksizin Millî Eğitim ve Maliye Bakanlıklarına fon kaynaklarını
kullanma yetkisi verilmesinin yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu belirtilerek
kuralların Anayasa’nın 7., 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

112. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (53) numaralı açıklamasının birinci
cümlesinde; Millî Eğitim Bakanlığı tarafından ilköğretim öğrencilerine ücretsiz olarak
dağıtılacak ders kitapları için 289.000.000 Türk lirası, taşımalı ilköğretim ve ortaöğretim
kapsamındaki öğrencilerin öğle yemeği için de 700.000.000 Türk lirası ve Öze! Eğitime
İhtiyaç Duyan Öğrencilerin Okullara ve Kurumlara Erişiminin Sağlanması İçin Ücretsiz
Taşınması Projesi kapsamında 295.000.000 Türk lirası olmak üzere toplam 1.284.000.000



Türk lirasına kadar yapılacak harcamalar karşılığı tutarın Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışmayı Teşvik Fonıı’na (SYDTF) 9.4.2003 tarihli ve 4842 sayılı Kanun ile 29.5,1986
tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu uyarınca
aktarılacak tutardan keserek Millî Eğitim Bakanlığı adına açılmış olan Özel hesaplara
aktarmaya maliye bakanının yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Dava konusu kural,
anılan cümlede yer alan "...adına açılmış olan özel hesaplara... " ibaresidir.

113. SYDTF, 3294 sayılı Kanun’da öngörülen hizmetlerin gerçekleştirilmesi
için Başbakanlığa bağlı T.C. Merkez Bankası nezdinde kurulmuş bir fondur. 3294 sayılı
Kanun’un 1, maddesinde, Kanun’un fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan
vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş
olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane
bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmek
amacıyla ihdas edildiği ifade edilmiştir,

114. 3294 sayılı Kanun’un 4. maddesine göre Fon’un gelirleri; Kanun ve
kararnamelerle kurulu bulunan ve kurulacak olan fonlardan Bakanlar Kurulu kararıyla %10’a
kadar aktarılacak miktardan, bütçeye konulacak ödeneklerden, trafik para cezası hasılatının
yarısından, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu reklam gelirleri hasılatından aktarılacak
%15’lik miktardan, her nevi bağış ve yardımlardan ve diğer gelirlerden teşekkül etmektedir.
Ayrıca 4842 sayılı Kanun’un 38. maddesiyle gelir ve kurumlar vergisi tahsilat toplamı
üzerinden %2,8 oranında Fon’a pay verilmesi öngörülmüştür.

115. Fon, yukarıda sayılan kalemlerden elde ettiği gelirlerle Kanun’un
kendisine verdiği görevleri yerine getirmektedir. Fon’un çalışma usul ve esasları ile
toplanacak kaynakların Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına dağıtım esasları
yönetmelikle tespit edilmektedir.

116. 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun "Bazı Ödeneklerin
Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı Eki E-Cetveli, Bütçe Kanunlarına her
yıl eklenen cetvellerden biri olup isminden de anlaşılabileceği üzere ilgili olduğu mali yıl
bütçesinde yer alan bazı Ödeneklerin nasıl ve ne şekilde kullanılacağı ile bazı harcamaların
kamu bütçesinden yapılmasında izlenecek usulleri göstermek için düzenlenmektedir.

117. Dava konusu kuralda; merkezî yönetim kapsamında bulunan Millî
Eğitim Bakanlığınca yerine getirilecek bazı faaliyetlere ilişkin harcamaların 2017 yılı
Merkezi Yönetim Bütçesinde Bakanlığa ayrılan bütçe tertipleriyle herhangi bir ilişki
kurulmaksızın doğrudan SYDTF’den, Millî Eğitim Bakanlığı adına açılacak özel hesaba
aktarılacak kaynaklardan karşılanması öngörülmektedir. Dava konusu kuralın bu hâliyle
bütçeyi açıklayıcı, uygulanmasını kolaylaştırıcı nitelikte olduğu söylenemez. Bu itibarla
dava konusu kuralların olağan kanunlarla düzenlenmesi gerekirken Bütçe Kanunu ile
düzenlenmesi bütçe kanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında .hiçbir hüküm
konulamayacağı ilkesiyle bağdaşmamaktadır.

118. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırıdır. İptali
gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ
ile Recai AKYEL bu görüşe katılmamışlardır.



Kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırı bulunarak iptal edildiğinden ayrıca
Anayasa’nın 7., 87., 88. ve 89. maddeleri yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

11. (57) Numaralı Sırasında Yer Alan Açıklamanın İkinci
Cümlesinin İncelenmesi

a. İptal Talebinin Gerekçesi

119. Dava dilekçesinde özette; Türkiye Halk Sağlığı Kurumu bütçesinin
15.76.00.04-01.3.9.00-1-06.1 tertibinden bisiklet alımı, dağıtımı ve kullandırılmasına ilişkin
hiçbir ölçüt getirilmeksizin tüm yetkinin Türkiye Halk Sağlığı Kurumuna bırakılmasının
kamu yararıyla bağdaşmadığı, kanun koyucunun temel ilkeleri koymadan, çerçeveyi
çizmeden yürütme organına sınırsız yetki vermesinin yasama yetkisinin devri sonucunu
doğurduğu, bisiklet alımı, dağıtımı ve denetimi gibi konularda 4734 sayılı Kamu İhale
Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu ile 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK’nın devre dışı bırakıldığı belirtilerek kuralın
Anayasa’nın 2., 7., 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

120. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (57) numaralı açıklamasının birinci
cümlesinde, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu bütçesinin 15.76.00.04-01.3.9.00-1-06.1 tertibi
ile döner sermaye bütçesinden Toplumda Fiziksel Aktivitenin Arttırılması Projesi
kapsamında bisiklet alımı ve dağıtımı yapılacağı belirtildikten sonra dava konusu ikinci
cümlesinde ise bisikletlerin alımı, bedeli karşılığında veya bedelsiz olarak dağıtımı, şartları,
kapsamı, kullandırılması ve denetimine ilişkin usul ve esasları belirlemeye Türkiye Halk
Sağlığı Kurumu Başkanlığının yetkili olduğu ifade edilmiştir.

121. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (11) numaralı açıklamasının birinci
cümlesindeki “...özel hesaba aktarılarak...” ibaresi ile ikinci cümlesine yönelik gerekçeler
dava konusu kural yönünden de geçerlidir.

122. Dava konusu kural; doğrudan mali nitelikteki bir hüküm olmayıp kanun
konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta ve sadece bütçenin uygulanması ile ilgili,
uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikteki hükümleri ihtiva etmektedir. Bu yönüyle
dava konusu kural, bütçenin uygulanması kapsamında bulunmaktadır.

123. Fiziksel aktivite yetersizliği ve obezite ile mücadele gibi sağlıklı hayata
yönelik program ve eylem planlarının geliştirilmesi ve uygulamada etkinliğin artırılması
Onuncu Kalkınma Planı hedefleri arasında sayılmıştır. Dava konusu kuralla da Türkiye Halk
Sağlığı Kurumu bütçesinin 15.76.00.04-01.3.9.00-1-06.1 tertibi ile döner sermaye
bütçesinden Toplumda Fiziksel Aktivitenin Arttırılması Projesi kapsamında bisiklet alımı,
dağıtımı, şartları, kapsamı, kullandırılması ve denetimine ilişkin usul ve esasları belirleme
konusunda Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı yetkili kılınmıştır.

124. Açıklamada bütçe ödeneklerinin hangi faaliyet kapsamında
harcanacağına ilişkin sınırlar açık bir şekilde belirlenmiştir. Dolayısıyla Türkiye Halk
Sağlığı Kurumuna bisiklet alımı, dağıtımı ve kullandırılmasına ilişkin sınırsız bir yetki
verildiği söylenemez. Belirtilen çerçeve içinde bisikletlerin alımı, bedeli karşılığında veya



bedelsiz olarak dağıtımı, şartları, kapsamı, kullandırılması ve denetimine ilişkin usul ve
esasların belirlenmesi konusunda Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığının yetkili
kılınması yasama yetkisinin devri niteliği taşımamaktadır.

125. Diğer taraftan dava konusu kuralda bisiklet alımı, dağıtımı ve
denetiminin 4734, 2886, 5018, 6085 sayılı Kanunlara tabi olmadığına ilişkin ilişkin herhangi
bir hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu bütçesinin
15.76.00.04-01.3.9.00-1-06.1 tertibi ile döner sermaye bütçesinden bisiklet alımı için
yapılacak harcamanın anılan Kanunlardan müstesna tutulması söz konusu değildir.

126. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2., 7. ve 161. maddelerine
aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 87., 88. ve 89. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

12. (58) Numaralı Sırasındaki Açıklamada Yer Alan “...bu
amaçla konulan ödeneklerin harcanmasına...” ve “...bedeli karşılığında veya
bedelsiz olarak dağıtımına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Türkiye Halk
Sağlığı Kurumu Başkanlığı...” ibarelerinin İncelenmesi

a. İptal Taleplerinin Gerekçesi

127. Dava dilekçesinde özetle; diş fırçası ve diş macunu alımına, bedeli
karşılığında veya bedelsiz olarak dağıtımına ilişkin hiçbir ölçüt getirilmeksizin tüm yetkinin
Türkiye Halk Sağlığı Kurumuna bırakılmasının kamu yararıyla bağdaşmadığı, kanun
koyucunun temel ilkeleri koymadan, çerçeveyi çizmeden yürütme organına sınırsız yetki
vermesinin yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu, 4734, 2886, 5018 ve 6085 sayılı
Kanun ile 663 sayılı KHK’nın 2017 yılı için devre dışı bırakıldığı belirtilerek kuralların
Anayasa’nın 2., 7., 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

128. Kanun’un eki E-Cetveli’nin dava konusu kuralların da yer aldığı (58)
numaralı açıklamasında, koruyucu ağız ve diş sağlığı hizmetlerinin geliştirilmesi ve
sürdürülmesi kapsamında; diş fırçası ve diş macununun alımı için Türkiye Halk Sağlığı
Kurumu bütçesinin 15.76.00.04-01.3.9.00-1-03.2 tertibi ile döner sermaye bütçesine, bu
amaçla konulan ödeneklerin harcanmasına, diş fırçası ve diş macununun bedeli karşılığında
veya bedelsiz olarak dağıtımına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Türkiye Halk Sağlığı
Kurumu Başkanlığının yetkili olduğu belirtilmiştir. Dava konusu kural, açıklamada yer alan
'...bu amaçla konulan ödeneklerin harcanmasına...” ve '‘...bedeli karşılığında veya
bedelsiz olarak dağılımına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Başkanlığı... ” ibareleridir.

129. Bir önceki başlık altında, Kanun’un eki E-Cetveli’nin (57) numaralı
açıklamasının ikinci cümlesine ilişkin gerekçeler dava konusu kurallar yönünden de
geçerlidir.

130. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 2., 7. ve 161. maddelerine
aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.



Kuralların Anayasa’nın 87., 88. ve 89. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

13. (63) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın İncelenmesi

a. Anlam ve Kapsam

131. İl özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı
toplamı üzerinden ayrılacak paylara ilişkin usul ve esaslar 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve
Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun’da
düzenlemektedir. Kanun’un 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, il özel idareleri ve
belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamı üzerinden pay verileceği; (2)
numaralı fıkrasında, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamının %1,50’sinin büyükşehir
dışındaki belediyelere, %4,50’sinin büyükşehirlerdeki ilçe belediyelerine ve %0,5’inin il
özel idarelerine ayrılacağı; 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na ekli (I) sayılı listede
yer alan mallardan tahsil edilen özel tüketim vergisi hariç olmak üzere büyükşehir belediye
sınırları içinde yapılan genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamının %6’sı ile genel bütçe
vergi gelirleri tahsilatı toplamı üzerinden büyükşehirlerdeki ilçe belediyelerine ayrılan
payların %30’unun büyükşehir belediye payı olarak ayrılacağı, (4) numaralı fıkrasında da
Bakanlar Kurulunun bu maddede belirtilen oranlan iki katına kadar artırmaya veya kanuni
haddine kadar indirmeye yetkili olduğu belirtilmiştir.

132. 5779 sayılı Kanun’un “Denkleştirme Ödeneği" başlıklı 6. maddesinin (1)
numaralı fıkrasında, kesinleşmiş en son genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamının binde
birinin Maliye Bakanlığı bütçesine nüfusu 10.000’c kadar olan belediyeler için kullanılmak
üzere denkleştirme ödeneği olarak konulacağı, Maliye Bakanlığının bu ödeneği mart ve
temmuz aylarında iki eşit taksit hâlinde dağıtılmak üzere İlbank A.Ş. hesabına aktaracağı,
İlbank A.Ş. hesabına aktarılan ödeneğin %65’ini eşit şekilde, %35’ini ise nüfus esasına göre
dağıtacağı ifade edildikten sonra (2) numaralı fıkrasında -bu Kanun’da ayrılması öngörülen
paylar ile birinci fıkrada belirtilen ödenek dışında- mahallî, idarelere yardım amacıyla
bakanlıklar ile bağlı ve ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerine pay, fon veya özel hesap gibi
adlarla başka bir ödenek konulamayacağı hüküm altına alınmıştır.

133. Dava konusu kuralda ise Maliye Bakanlığı bütçesinin 12.01.31.00­
01.1.2.76-1-05.2 tertibinde yer alan ödeneğin belediyelerin ihtiyaç duyduğu yatırım nitelikli
zorunlu projelerin gerçekleştirilmesi amacıyla kullanmaya maliye bakanının yetkili olduğu
belirtilmiştir.

b. İptal Talebinin Gerekçesi

134. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralla maliye bakanına bütçeden
istediği kadar kaynağı istediği belediyeye aktarma yetkisi tanındığı, kuralda yer alan
ödeneğin bir nevi örtülü ödeneğe dönüştüğü, 5779 sayılı Kanun’un 6. maddesinin (2)
numaralı fıkrasının 2017 yılı bütçe döneminde uygulanamaz hâle geldiği belirtilerek kuralın
Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

c. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

135. 5779 sayılı Kanun’un 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Kanun’da
ayrılması öngörülen vergi payları ile maddenin (1) numaralı fıkrasında belirtilen ödenek
dışında (denkleştirme ödeneği), mahallî idarelere yardım amacıyla bakanlıklar ile bağlı ve



ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerine pay, fon veya özel hesap gibi adlarla başka bir
ödenek konulamayacağı hüküm altına alınmıştır.

136. Dava konusu kuralda ise Maliye Bakanlığı bütçesinin 12,01,31.00­
01.1.2.76-1-05.2 tertibinde yer alan ödeneğin belediyelerin ihtiyaç duyduğu yatırım nitelikli
zorunlu projelerin gerçekleştirilmesi amacıyla kullanmaya maliye bakanının yetkili olduğu
belirtilerek 5779 sayılı Kanun’un 6. maddesinin (2) numaralı fıkrası 2017 bütçe dönemi için
uygulanamaz hâle getirilmektedir, Dava konusu kuralla kısmen veya tamamen
uygulanamayacak hükümlerin bütçe kanunlarında yer almasına olanak tanınması, bu
kanunlarda o yıl için değişiklik yapılması anlamına gelmektedir. Bu itibarla dava konusu
kural bütçe kanunlarıyla mevcut kanun hükümlerinin açık veya zımnen değiştirilemeyeceği
ilkesiyle bağdaşmamaktadır.

137. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırıdır, İptali
gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ
ile Recai AKYEL bu görüşe katılmamışlardır.

Kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırı bulunarak iptal edildiğinden ayrıca
Anayasa’nın 87., 88. ve 89, maddeleri yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

14. (66) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın Birinci
Cümlesindeki “...özel hesaba aktarılır,.İbaresi ile Üçüncü Cümlesinin
İncelenmesi

a. İptal Taleplerinin Gerekçesi

138. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kurallarla bütçe tertibinde yer
alan ödeneğin özel hesaba aktarılmak suretiyle bütçe sistemi dışına çıkarıldığı, bu durumun
kamusal kaynakların temel mali mevzuat hükümlerine tabi olmadan keyfî bir şekilde
harcanmasına sebebiyet verdiği, özel hesaptan yapılacak harcamaların denetimi konusunda
belirsizlik bulunduğu, 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamede Başbakanlığın bu tür ödenekleri özel hesaba aktarma yaparak
harcayabileceğine yönelik düzenleme bulunmadığı, kanunla temel ilkeleri belirlenmeden
yürütme organına düzenleme yetkisi verilmesinin yasama yetkisinin devri sonucunu
doğurduğu belirtilerek kuralların Anayasa’nın 2., 7., 87., 88., 89., 124. ve 161, maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

139. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca ilgisi nedeniyle kurallar
Anayasa’nın 160. maddesi yönünden de incelenmiştir.

140. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (66) numaralı açıklamasının birinci
cümlesinde, Başbakanlık bütçesinde 100. yıl anma etkinlikleri kapsamında çalışmalar
yapmak maksadıyla 07.00.00,02-01.1.1.00-1-05,2 tertibinde tefrik edilen ödeneklerin
Başbakanlık bütçesine gider kaydedilmek suretiyle özel hesaba aktarılacağı belirtilmiş;
üçüncü cümlesinde de özel hesaba aktarılan tutarların kullanımına ilişkin usul ve esasların
başbakanın onayı ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Dava konusu kurallar,



açıklamanın birinci cümlesinde yer alan “...özel hesaba aktarılır..." ibaresi ile üçüncü
cümlesidir.

141. Kanun’un eki E-Cetvelİ’nin (11) numaralı açıklamasının birinci
cümlesindeki “...özel hesaba aktarılarak..." ibaresi ile ikinci cümlesine yönelik gerekçeler
dava konusu kurallar yönünden de geçerlidir.

142. Dava konusu kurallar; doğrudan mali nitelikteki hükümler olmayıp
kanun konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta ve sadece bütçenin uygulanması ile ilgili,
uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikteki hükümleri ihtiva etmektedir. Bu yönüyle
dava konusu kurallar, bütçenin uygulanması kapsamında bulunmaktadır.

143. Açıklamada bütçe ödeneğinin hangi faaliyetler kapsamında harcanacağı
açık bir şekilde belirlenmiştir. Söz konusu ödenekte yer alan tutarların kullanımına ilişkin
usul ve esasların belirlenmesi konusunda Başbakanın yetkili kılınması, ödeneklerin başka bir
amaçla kullanılması anlamına gelmeyeceği gibi açıklamada belirtilen sınırlar içinde
başbakana düzenleme yetkisi verilmesi, yasama yetkisinin devri niteliği taşımamaktadır.

144. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 2., 7., 160. ve 161.
maddelerine aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 124. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir.

15. (66) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın İkinci Cümlesinin
İncelenmesi

a. İptal Talebinin Gerekçesi

145. Dava dilekçesinde özetle; 5018 sayılı Kanun’a ek (I) sayılı Cetvel’de
Başbakanlığın merkezî yönetim kapsamındaki idareler arasında sayıldığı, dolayısıyla
Başbakanlığa tahsis edilen kaynakların mali yönetim ve kontrolünün 5018 sayılı Kanun’a
mal ve hizmet alımlan ile yapım işlerinin 4734 sayılı Kanun’a tabi olduğu, dava konusu
kuralla özel hesaptan yapılacak harcamaların 4734 ve 5018 sayılı Kanunlardan müstesna
tutulmasının bütçe uygulamalarının saydam, açık ve hesap verebilir olmasını önlediği, bütçe
disiplininin bozulmasına ve harcamalarda keyfîliğe sebebiyet verdiği belirtilerek kuralın
Anayasa’nın 2., 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

146. Dava konusu kuralda, Başbakanlık bütçesinde 100. yıl anma etkinlikleri
kapsamında çalışmalar yapmak maksadıyla 07.00.00.02-01.1.1.00-1-05.2 tertibinde tefrik
edilen ödeneklerin özel hesaba aktarıldıktan sonra bu hesaptan yapılan harcamaların 4734 ve
5018 sayılı Kanunlardan müstesna olduğu hüküm altına alınmıştır.

147. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (11) numaralı sırasında yer alan açıklamanın
üçüncü cümlesine yönelik gerekçeler dava konusu kural yönünden de geçerlidir.

148. Başbakanlık, 5018 sayılı Kanun’a ek (1) sayılı Cetvel’de, genel bütçe
kapsamındaki kamu idareleri arasında sayılmıştır. Dolayısıyla faaliyetlerini yukarıda sayılan
4734 ve 5018 sayılı Kanun kapsamında ifa etmekle yükümlüdür. Dava konusu kuralda ise



Başbakanlık bütçesinden 100. yıl anma etkinlikleri kapsamında çalışmalar yapmak
maksadıyla yapılacak harcamalar, yukarıda anılan 4734 ve 5018 sayılı Kanunlardan
müstesna tutularak bu Kanunlar 2017 yılı için uygulanamaz hâle getirilmektedir.

149. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırıdır. İptali
gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ
ile Recai AKYEL bu görüşe katılmamışlardır.

Kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırı bulunarak iptal edildiğinden ayrıca
Anayasa’nın 2., 87., 88. ve 89. maddeleri yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

16. (73) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın ikinci
Paragrafında Yer Alan “...ilde valilik adına açılacak özel bir hesaba
aktarılır...” ve “..Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından
belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde...” ibarelerinin İncelenmesi

a. İptal Taleplerinin Gerekçesi

150. Dava dilekçesinde özetle; bütçe tertibinde yer alan ödeneklerin özel
hesaba aktarılmak suretiyle bütçe sistemi dışına çıkarıldığı, bu durumun bütçe
uygulamalarının saydam, açık ve hesap verebilir olmasını önlediği, bütçe disiplininin
bozulmasına ve harcamalarda keyfiliğe sebebiyet verdiği, vali tarafından; kamu kurum ve
kuruluşları, il özel idareleri, belediyeler, meslek odaları ve üniversitelere kullandırılacak
ödeneklerin, 5302 sayılı Kanun gereğince ilgisine göre il özel idaresi veya yatırım izleme ve
koordinasyon başkanlığı hesaplarına aktarılması ve bu hesaplar aracılığıyla kullandırılması
gerektiği, özel hesaptan yapılacak harcamaların denetimi konusunda belirsizlik bulunduğu,
633 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname’de Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesinde yer alan
ödeneklerin Yaşlı Destek Projesi kapsamında kullanılmak üzere valilikler adına açılacak
özel hesaba aktarılabileceğine ilişkin düzenleme bulunmadığı, kanun koyucunun temel
ilkeleri koymadan, çerçeveyi çizmeden özel hesaba aktarılan tutarların kullanımına ilişkin
usul ve esasları belirleme yetkisini Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bırakmasının
yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu belirtilerek kuralların Anayasa’nın 2., 7., 87.,
88., 89., 124. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

151. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca ilgisi nedeniyle kurallar
Anayasa’nın 160. maddesi yönünden de incelenmiştir. .

152. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (73) numaralı açıklamasının birinci
fıkrasında, 24.01,33.00-10.2.0.00-1-07.1 tertibinde yer alan ödeneğin; Türkiye’de ikamet
eden ve hizmete ihtiyaç duyan 65 yaş üstü yaşlıların korunması ve desteklenmesi ile biyo-
psiko sosyal bakıma ihtiyacı olanların yaşadıkları mekânlarda gerekli olan bakımlarının
yapılarak yaşamlarının kolaylaştırılmasını amaçlayan Yaşlı Destek Programı (YADES) için
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde
büyükşehir belediyelerinin program amaçlarına uygun olarak hazırlayacakları projeler için
kullandırılacağı belirtilmiş, ikinci fıkrasında da YADES kapsamında valilikler



tarafından Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına teklif edilen ve anılan Bakanlık tarafından
uygun bulunan projelerden, valinin yetki ve sorumluluğunda gerçekleştirilmesi uygun
görülenlerin bedellerinin münhasıran proje ile ilgili harcamalarda kullanılmak üzere söz
konusu ödenekten ilde valilik adına açılacak özel bir hesaba aktarılacağı ve proje amaçlarına
uygun olarak vali tarafından büyükşehir belediyelerine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kullandırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Dava konusu kurallar, açıklamanın ikinci fıkrasında yer alan “...ilde valilik adına açılacak
özel bir hesaba aktarılır... ” ve “...Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından
belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde..." ibareleridir.

153. Kanun’un eki E-Cetveli*nin (11) numaralı sırasında yer alan açıklamanın
birinci cümlesindeki “...özel hesaba aktarılarak...” ibaresi ile ikinci cümlesine yönelik
gerekçeler dava konusu kurallar yönünden de geçerlidir.

154. Dava konusu kurallar; doğrudan mali nitelikteki hükümler olmayıp
kanun konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta ve sadece bütçenin uygulanması ile ilgili,
uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikteki hükümleri ihtiva etmektedir. Bu yönüyle
dava konusu kurallar, bütçenin uygulanması kapsamında bulunmaktadır.

155. Yaşlıların kendi çevrelerinden uzaklaşmadan evlerinde bakımını
sağlamaya yönelik hizmetlerin çeşitlendirilerek yaygınlaştırılması ve yaşlılara yönelik
kurumsal bakım hizmetlerinin sayı ve niteliğinin artırılması ile engellilere yönelik eğitim,
istihdam ve bakım hizmetlerinin etkinliği ve denetiminin artırılması onuncu kalkınma planı
hedefleri arasında sayılmıştır. Dava konusu kuralların YADES’in daha etkin ve hızlı
uygulanabilmesi, karar alma süreçlerinin daha da işlerlik kazanabilmesi ile kamu
kaynaklarının etkili ve ekonomik bir şekilde amaçları doğrultusunda harcanabilmesini temin
etmek için kamu yararı amacıyla yapıldığı anlaşılmaktadır.

156. Bütçe kanunu ile YADES kapsamında kullanılması öngörülen
ödenekler, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesinde yer almaktadır. Söz konusu
ödeneğin çerçevesi çizilmiş, kullanacak kuruluşlar belirlenmiş, ödeneklerin harcanması
sürecinde yer alacak kurumlar ortaya konulmuştur. Dolayısıyla bu ödeneklerden yapılacak
harcamalara ilişkin usul ve esasların belirlenmesi konusunda Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığının yetkili kılınması yasama yetkisinin devri niteliği taşımamaktadır.

157. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 2., 7., 160. ve 161.
maddelerine aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 124. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir.

17. (77) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın İncelenmesi

a. İptal Talebinin Gerekçesi

158. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralla bütçe tertibinde yer alan
ödeneğin özel hesaba aktarılmak suretiyle bütçe sistemi dışına çıkarılarak temel mali
mevzuat hükümlerine tabi olmadan harcanmasına olanak tanındığı, kamu idarelerinin
kalkınma ajansları tarafından desteklenmeye hak kazanan projelerine yapılan kaynak
transferinin idarelerin bütçelerine gelir kaydedilmeksizin özel hesapta izlenmesinin yanlış



raporlama yapılmasına sebebiyet vereceği, 5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu,
Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun’da merkezî yönetim kapsamındaki kamu
idarelerinin kalkınma ajansları tarafından desteklenmeye hak kazanan projelerine tahsis
edilen kaynakların proje yürütücüsü idarelerin bütçelerine gelir kaydedilmeksizin açılacak
özel hesaplarda izleneceği veya söz konusu projeler için bütçe dışı imkânlarla
karşılanamayan eş finansman tutarının bu amaçla idarelerin bütçelerinde (06) ve (07)
ekonomik kodlarım içeren tertiplerde yer alan ödeneklerden tahakkuka bağlamak suretiyle
söz konusu projeler için açılan özel hesaplara ödemeye proje yürütücüsü idarelerin yetkili
olduğuna ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında KHK ile 641 sayılı KHK’da özel hesapların işleyişi ve
muhasebeleştirilmesi ile diğer hususlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesine yönelik
olarak Maliye Bakanlığı ile Kalkınma Bakanlığına herhangi bir yetki verilmediği, bu
yetkinin ilgili Bakanlıklara verilmesinin yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu
belirtilerek kuralın Anayasa’nın 7., 87., 88., 89., 124. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür.

b. Anayasaca Aykırılık Sorunu

159. Dava konusu kuralda, 5449 sayılı Kanun gereğince merkezî yönetim
kapsamındaki kamu idarelerinin kalkınma ajansları tarafından desteklenmeye hak kazanan
projelerine tahsis edilen kaynakların proje yürütücüsü idarelerin bütçelerine gelir
kaydedilmeksizin açılacak özel hesaplarda izleneceği, söz konusu projelerde kullanılmak
üzere merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerince taahhüt edilecek eş finansman
tutarının bütçe ve bütçe dışı imkânlardan karşılanacağı, bütçe dışı imkânlarla karşılanamayan
eş finansman tutarının bu amaçla idarelerin bütçelerinde (06) ve (07) ekonomik kodlarını
içeren tertiplerde yer alan ödeneklerden tahakkuka bağlamak suretiyle söz konusu projeler
için açılan özel hesaplara ödemeye proje yürütücüsü idarelerin yetkili olduğu, kalkınma
ajansı ve yararlanıcı kamu idaresi tarafından projeye tahsis edilen kaynakların kullanımı,
proje kapsamında ve proje süresiyle sınırlı olmak üzere sözleşmeli personel çalıştırılmasına
ilişkin esasları düzenleyen 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
hükümleri çerçevesinde personel çalıştırılması, özel hesabın işleyişi ve muhasebeleştirilmesi
ile diğer hususlara ilişkin usul ve esasların Kalkınma Bakanlığı tarafından tespit edileceği
hüküm altına alınmaktadır.

160. Kalkınma ajansları; kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları
arasındaki iş birliğini geliştirmek, kaynakların yerinde ve etkin kullanımını sağlamak ve
yerel potansiyeli harekete geçirmek suretiyle ulusal kalkınma planı ve programlarda
öngörülen ilke ve politikalarla uyumlu olarak bölgesel gelişmeyi hızlandırmak,
sürdürülebilirliğini sağlamak, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak üzere
kurulmuş tüzel kişiliklerdir. Ajansların görevlerinden birisi de bölge plan ve programlarının
uygulanmasını sağlayıcı faaliyet ve projelere destek olmaktır. Bu kapsamda ajanslar,
kendilerine tahsis edilen kaynakları bölge plan ve programlanma uygun olarak kullanma
veya kullandırma yetkisine sahiptir.

161. Dava konusu kuralda merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin
kalkınma ajansları tarafından desteklenmeye hak kazanan projelerine tahsis edilen
kaynakların kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir. Kurala göre proje için
kalkınma ajansı tarafından tahsis edilen kaynaklar, proje yürütücüsü idarelerin bütçelerine
gelir kaydedilmeksizin açılacak özel hesaplarda izlenecektir. Böylece ajans tarafından kamu



idaresine tahsis edilen kaynakların başka iş ve projelerde kullanılmasının önüne geçilmesi
amaçlanmıştır.

162. Kuralda, söz konusu projelerde kullanılmak üzere merkezî yönetim
kapsamındaki kamu idarelerince taahhüt edilecek eş finansman tutarının bütçe ve bütçe dışı
imkânlardan karşılanması, bütçe dışı imkânlarla karşılanamayan eş finansman tutarının da bu
amaçla idarelerin bütçelerinde (06) (sermaye giderleri) ve (07) (sermaye transferleri)
ekonomik kodlarım içeren tertiplerde yer alan ödeneklerden karşılanması ve bu ödeneklerin
özel hesaba aktarılmak suretiyle kullanılması öngörülmüştür. Bu yönüyle dava konusu kural,
olağan kanun konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta; bütçenin uygulanması ile ilgili,
uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikteki hükümleri ihtiva etmektedir.

163. Dava konusu kuralda, bütçe ödeneklerinin hangi faaliyetler kapsamında
harcanacağına ilişkin sınırlar açık bir şekilde belirlendiğinden projeye tahsis edilen
kaynakların kullanımı, proje kapsamında ve proje süresiyle sınırlı olmak sözleşmeli personel
çalıştırılması, özel hesabın işleyişi ve muhasebeleştirilmesi ile diğer hususlara ilişkin usul ve
esasların belirlenmesi konusunda kalkınma bakanının yetkili kılınması yasama yetkisinin
devri niteliği taşımamaktadır.

164. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 7. ve 161. maddelerine aykırı
değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 124. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

18. (79) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın Birinci Cümlesinde
Yer Alan “...özel hesaba aktarılarak...” İbaresi De Üçüncü Cümlesinin
İncelenmesi

a. İptal Taleplerinin Gerekçesi

165. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kurallarla bütçe tertibinde yer
alan ödeneğin özel hesaba aktarılmak suretiyle bütçe sistemi dışına çıkarıldığı, bu durumun
harcamalarda keyfîliğe sebebiyet verdiği, bütçe uygulamalarının saydam, açık ve hesap
verebilir olmasını önlediği, özel hesapların denetimi konusunda belirsizlik bulunduğu, özel
hesaba aktarılan tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine yönelik
olarak kanunla çerçeve çizilmeksizin usul ve esasları belirleme konusunda Maliye ve Avrupa
Birliği Bakanlıklarının yetkili kılınmasının yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu
belirtilerek kuralların Anayasa’nın 2., 7., 87., 88., 89., 124. ve 161. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa ’ya Aykırılık Sorunu

166. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca ilgisi nedeniyle kurallar
Anayasa’nın 160. maddesi yönünden de incelenmiştir.

167. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (79) numaralı açıklamasının birinci
cümlesinde Avrupa Birliği Bakanlığının Avrupa Birliği İletişim Stratejisi çerçevesinde,
gerçekleşmesi önceden öngörülemeyen ve hazırlık için yeterli süresi bulunmayan
faaliyetlerine ilişkin giderlerinin karşılanması amacıyla 25.00.00.02-01.1.9.00-1-03.6
tertibine bütçe ile tahsis edilen ödenekten Bakan tarafından belirlenecek olan tutarın Avrupa



Birliği Bakanlığı bütçesine gider kaydedilmek suretiyle özel hesaba aktarılması öngörülmüş;
üçüncü cümlesinde de özel hesaba aktarılan tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi ve
denetlenmesine ilişkin usul ve esasların Avrupa Birliği Bakanlığı ve Maliye Bakanlığınca
müştereken belirlenmesi hüküm altına alınmıştır. Dava konusu kurallar, açıklamanın birinci
cümlesinde yer alan özel hesaba aktarılarak...” ibaresi ile üçüncü cümlesidir.

168. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (11) numaralı sırasında yer alan açıklamanın
birinci cümlesindeki “...özel hesaba aktarılarak..." ibaresi ile ikinci cümlesine ilişkin
gerekçeler dava konusu kurallar yönünden de geçerlidir.

169. Dava konusu kurallar; doğrudan mali nitelikteki hükümler olmayıp
olağan kanun konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta ve sadece bütçenin uygulanması
ile ilgili, uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikteki hükümleri ihtiva etmektedir.

170. Avrupa Birliği İletişim Stratejisi, Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB)
üyelik sürecine hem iç hem dış desteğin artırılması ve sürece ivme kazandırılması amacıyla
hazırlanmıştır. Stratejinin yurt içi iletişim boyutu, halkın AB’ye katılım sürecine olan
inancını güçlendirmeyi ve reformlara desteğini artırmayı hedeflemekte, yurt dışı boyutu ise
AB ile Türkiye arasındaki karşılıklı güveni yeniden oluşturmayı ve AB sürecindeki
kararlılığı ön plana çıkarmayı amaçlamaktadır. Dava konusu kuralların Avrupa Birliği
İletişim Stratejisi çerçevesinde, gerçekleşmesi önceden öngörülemeyen ve hazırlık için
yeterli süresi bulunmayan faaliyetlerinin daha etkin ve hızlı uygulanabilmesi, karar alma
süreçlerinin daha da işlerlik kazanabilmesi ile kamu kaynaklarının etkili ve ekonomik bir
şekilde amaçları doğrultusunda harcanabilmesini temin etmek için kamu yaran amacıyla
ihdas edildiği anlaşılmaktadır.

171. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (79) numaralı açıklamasında, Avrupa Birliği
İletişim Stratejisi kapsamında kullanılması öngörülen ödenekler, Avrupa Birliği Bakanlığı
bütçesinde yer almaktadır. Açıklamada bütçe ödeneğinin hangi faaliyetler kapsamında
harcanacağına ilişkin sınırlar açık bir şekilde belirlendiğinden bü ödenekte yer alan tutarların
harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi
konusunda Avrupa Birliği Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının yetkili kılınması yasama
yetkisinin devri niteliği taşımamaktadır.

172. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 2., 7., 160. ve 161.
maddelerine aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 124. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir.

19. (79) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın İkinci Cümlesinin
İncelenmesi

a. İptal Talebinin Gerekçesi

173. Dava dilekçesinde özetle; Avrupa Birliği Bakanlığının 5018 sayılı
Kanun’a ekli (I) sayılı Cetvel’de merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri arasında
sayıldığından 4734 ve 5018 sayılı Kanun’a tabi olduğu, 634 sayılı Avrupa Birliği
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK’da Bakanlığa bütçe kanunları ile tahsis
edilen ödeneklerini özel hesaba aktarma yaparak 5018 ve 4734 sayılı Kanun hükümlerine



tabi olmaksızın harcayabileceğine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, dava
konusu kuralla özel hesaptan yapılacak harcamaların 4734 ve 5018 sayılı Kanunlardan
müstesna tutulmasının bütçe uygulamalarının saydam, açık ve hesap verebilir olmasını
önlediği, bütçe disiplininin bozulmasına ve harcamalarda keyfîliğe sebebiyet verdiği
belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 87., 88., 89. ve 161, maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

174. Dava konusu kuralda, Avrupa Birliği Bakanlığı bütçesinin 25.00.00,02­
01.1.9.00-1-03.6 tertibinde yer alan ödeneğin özel hesaba aktarıldıktan sonra bu hesaptan
yapılan harcamaların 4734 ve 5018 sayılı Kanunlardan müstesna olduğu hüküm altına
alınmıştır.

175. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (11) numaralı sırasında yer alan açıklamanın
üçüncü cümlesine yönelik gerekçeler dava konusu kural yönünden de geçerlidir.

176. Avrupa Birliği Bakanlığı, 5018 sayılı Kanun’a ek (I) sayılı Cetvel’de,
genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri arasında sayılmıştır. Dolayısıyla faaliyetlerini 4734
ve 5018 sayılı Kanun kapsamında ifa etmekle yükümlüdür. Dava konusu kuralda ise
Bakanlığın 2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun eki E-Cetveli’nin (82) numaralı
açıklaması uyarınca özel hesaba aktarılan ödenekten yapacağı harcamalar, yukarıda anılan
4734 ve 5018 sayılı Kanunlardan müstesna tutularak bu Kanunlar 2017 yılı için
uygulanamaz hâle getirilmektedir.

177. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırıdır. İptali
gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ
ile Recai AKYEL bu görüşe katılmamışlardır.

Kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırı bulunarak iptal edildiğinden ayrıca
Anayasa’nın 2., 87., 88. ve 89. maddeleri yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.

20. (82) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın Birinci Cümlesinde
Yer Alan “...özel hesaba aktarılır...” İbaresi ile Üçüncü Cümlesinin
İncelenmesi

a. İptal Taleplerinin Gerekçesi

178. Dava dilekçesinde özetle; uluslararası acil yardımların yapılmasıyla ilgili
hususların Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının kendi kuruluş kanununda
düzenlenmesi gerektiği, dava konusu kurallarla uluslararası acil yardımla™ yapılması
amacıyla tefrik edilen ödeneklerin özel hesaba aktarılmak suretiyle mevcut mali yönetim ve
denetim sisteminin dışına çıkarılmak istendiği, bu durumun harcamalarda keyfîliğe sebebiyet
verdiği, 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun’da, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına, bütçe kanunları ile tahsis
edilen ödenekleri özel hesaba aktarma yetkisi verilmediği, özel hesaba aktarılan tutarların
harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine yönelik olarak hiçbir çerçeve
çizilmeksizin ve sınırlamayla bağlı olmaksızın usul ve esasları belirleme konusunda yürütme



organına düzenleme yetkisi verilmesinin yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu, 6004
sayılı Dışişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’da, 178 sayılı Maliye
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK’da ve 5902 sayılı Kanun’da Dışişleri,
Maliye ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına bu yönde bir yetki verilmediği
belirtilerek kuralların Anayasa’nın 2., 7., 87,, 88., 89., 124., ve 161. maddelerine aykırı
olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

179. Kanun’un eki E-Cetvelinin (82) numaralı açıklamasının birinci
cümlesinde, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı bütçesine 5902 sayılı Kanun’un 10.
maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi gereğince uluslararası acil yardımların yapılması
amacıyla tefrik edilen ödeneklerin Başkanlık bütçesine gider kaydedilmek suretiyle özel
hesaba aktarılacağı belirtilmiş, üçüncü cümlesinde de özel hesaba aktarılan tutarların
harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usıl ve esasların Dışişleri
Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca müştereken
belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Dava konusu kurallar, açıklamanın, birinci cümlesinde
yer alan “...özel hesaba aktarılarak...” ibaresi ile üçüncü cümlesidir.

180. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (11) numaralı sırasında yer alan açıklamanın
birinci cümlesindeki “...özel hesaba aktarılarak...” ibaresi ile ikinci cümlesine ilişkin
gerekçeler dava konusu kurallar yönünden de geçerlidir.

181. Dava konusu kurallar; doğrudan mali nitelikteki hükümler olmayıp
kanun konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta ve sadece bütçenin uygulanması ile ilgili,
uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikte hükümler ihtiva etmektedir. Dava konusu
kuralların, uluslararası acil yardımların ulaştırılmasına yönelik olarak karar alma süreçlerinin
hızlandırılması suretiyle ödeneklerin amaçları doğrultusunda harcanabilmesini temin etmek
için ihdas edildiği anlaşılmaktadır.

182. (82) numaralı açıklamada, bütçe ödeneklerinin hangi faaliyetler
kapsamında harcanacağına ilişkin sınırlar açık bir şekilde belirlendiğinden özel hesaba
aktarılan tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve
esasların belirlenmesi konusunda Dışişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Afet ve Acil
Durum Yönetimi Başkanlığına yetki verilmesi yasama yetkisinin devri niteliği
taşımamaktadır.

183. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 2,, 7. ve 161. maddelerine
aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 124. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir.

21. (82) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın İkinci Cümlesinin
İncelenmesi

a. İptal Talebinin Gerekçesi

184. Dava dilekçesinde özetle, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının
5018 sayılı Kanutı’a ek (1) sayılı Cetvel’de, merkezî yönetim kapsamındaki idareler arasında



sayıldığı, Bakanlığa tahsis edilen kaynakların mali yönetim ve kontrolünün 5018 sayılı
Kanun’a, mal ve hizmet alımlan ile yapım işlerinin 4734 sayılı Kanun’a tabi olduğu, dava
konusu kurallarla, özel hesaptan yapılacak harcamaların 4734 ve 5018 sayılı Kanun’dan
müstesna tutulmasının Anayasa’nın bütçeyle ilgili kurallarıyla bağdaşmadığı gibi
harcamalarda keyfiliğe sebebiyet vereceği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 7., 87., 88.,
89., 124. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

185. Dava konusu kuralda, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı
bütçesine uluslararası acil yardımların yapılması amacıyla tefrik edilen ödeneklerin, özel
hesaba aktarıldıktan sonra bu hesaptan yapılacak harcamaların 5018 sayılı Kanun ile 4734
sayılı Kanun’dan müstesna olduğu hüküm altına alınmıştır.

186. Kanun’un eki E-Cetveli’nin (11) numaralı sırasında yer alan açıklamanın
üçüncü cümlesine yönelik gerekçeler dava konusu kural yönünden de geçerlidir.

187. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, 5018 sayılı Kanun’a ek (1)
sayılı Cetvel’de, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri arasında sayıldığından 4734 ve
5018 sayılı Kanun’a tabidir. Dava konusu kuralda ise Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı bütçesine uluslararası acil yardımların yapılması amacıyla tefrik edilen
ödeneklerden yapılacak harcamalar, 4734 ve 5018 sayılı Kanunlardan müstesna tutularak bu
Kanunlar 2017 yılı için uygulanamaz hâle getirilmektedir.

188. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırıdır. İptali
gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ
ile Recai AKYEL bu görüşe katılmamışlardır.

Kural Anayasa’nın 161. maddesine aykırı bulunarak iptal edildiğinden ayrıca
Anayasa’nın 2,, 7., 87., 88., 89. ve 124. maddeleri yönünden incelenmesine gerek
görülmemiştir.

22. (89) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın İncelenmesi

a. İptal Talebinin Gerekçesi

189. Dava dilekçesinde özetle; ödenek aktarmalarının kanunla yapılması
gerektiği, Maliye Bakanlığı bütçesinin 12.01,31.00-01.1.2.00-1-09.6 tertibinde yer alan
ödenekten 200.000.000 TL’ye kadar olan kısmım, emek yoğun sektörlerde anahtar teslimi
fabrika binası yapımı projesi kapsamındaki giderlerin karşılanması amacıyla ihtiyaca göre
gerektiğinde Cazibe Merkezleri Programı kapsamında kullandırılmak üzere Hazine
Müsteşarlığı bütçesinin 07.82.31.00-04.1.1.20-1-07.1 tertibine aktarmaya veya Yüksek
Planlama Kurulu kararı ile belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kullandırılmak üzere
Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketine, İl Özel İdarelerine veya Yatırım İzleme ve
Koordinasyon Başkanlıklarına tahakkuka bağlamak suretiyle ödenmesi amacıyla Maliye
Bakanlığı bütçesinde yıl içinde açılacak tertiplere aktarmaya maliye bakanının yetkili
kılınmasının, yasama organına ait olan bütçe hakkının yürütme organına devri anlamına



geldiği ifade edilerek kuralın Anayasa’nın 2., 6., 87., 161. ve 163. maddelerine aykırı olduğu
ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

190. Dava konusu kuralla, Maliye Bakanlığı bütçesinin 12.01.31.00­
01.1.2.00-1-09.6 tertibinde yer alan ödenekten 200.000.000 TL’ye kadar olan kısmını, emek
yoğun sektörlerde anahtar teslimi fabrika binası yapımı projesi kapsamındaki giderlerin
karşılanması amacıyla ihtiyaca göre gerektiğinde Cazibe Merkezleri Programı kapsamında
kullandırılmak üzere Hazine Müsteşarlığı bütçesinin 07.82.31.00-04.1.1.20-1-07.1 tertibine
aktarmaya veya Yüksek Planlama Kurulu kararı ile belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde
kullandırılmak üzere Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketine, İl Özel İdarelerine veya
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarına tahakkuka bağlamak suretiyle ödenmesi
amacıyla Maliye Bakanlığı bütçesinde yıl içerisinde açılacak tertiplere aktarmaya maliye
bakanı yetkili kılınmaktadır.

191. Cazibe Merkezleri Programı, görece az gelişmiş bölgelerdeki yatınm
ortamını canlandırarak istihdam, üretim ve ihracatı artırmak yoluyla bölgeler arası
gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla uygulamaya konulmuştur. 4456 sayılı Türkiye
Kalkınma Bankası Anonim Şirketinin Kuruluşu Hakkında Kanun’a 31.10.2016 tarih ve 678
sayılı KHK’nın 27. maddesiyle eklenen ek 1. maddeyle Program kapsamında yapılacak
desteklere ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

192. 4456 sayılı Kanun’un ek 1, maddesinin ikinci fıkrasında, Cazibe
Merkezleri Programı kapsamında verilecek desteklerin Hazine Müsteşarlığı bütçesinden
Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketine aktarılacak kaynaktan karşılanacağı
belirtilmiş; üçüncü fıkrasında, Bankanın, Cazibe Merkezleri Programı kapsamında; arsa
temini, altyapı işleri ve bina inşaatı ile ilgili iş ve işlemler için söz konusu kaynağı öncelikle
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarına, il özel idarelerine, belediyelere olmak
üzere kamu kurum ve kuruluşlarına veya organize sanayi bölgeleri tüzel kişiliklerine
kullandırabileceği hüküm altına alınmıştır. Maddenin dördüncü ve devamı fıkralarında ise
program kapsamında desteklenecek yatırımlar ve faaliyetler, konuyla ilgili yetkili kurum ve
kuruluşların görevleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.

193. Dava konusu kuralda da Maliye Bakanlığının bütçesinin 12.01.31.00­
01.1.2.00-1-09.6 tertibinde yer alan yedek ödenekten 200.000.000 TL’ye kadar olan kısmın
emek yoğun sektörlerde anahtar teslimi fabrika binası yapımı projesi kapsamındaki
giderlerin karşılanması amacıyla kullandırılmasına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir.
Kural uyarınca Maliye Bakanlığı bütçesinin yedek ödenek tertibinden 200.000.000 TL’ye
kadar olan kısım, ihtiyaca göre gerektiğinde Cazibe Merkezleri Programı kapsamında
kullandırılmak üzere Hazine Müsteşarlığı bütçesine aktarılabilecek veya- Yüksek Planlama
Kurulu kararı ile belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kullandırılmak üzere Türkiye
Kalkınma Bankası Anonim Şirketine, İl Özel İdarelerine veya Yatırım İzleme ve
Koordinasyon Başkanlıklarına tahakkuka bağlamak suretiyle ödenmesi amacıyla Maliye
Bakanlığı bütçesinde yıl içinde açılacak tertiplere aktarılabilecektir. Bu açıdan bakıldığında
dava konusu kural; bütçenin uygulanması ile ilgili, uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı
nitelikte hükümler ihtiva etmektedir.

194. Bütçe kanunu ile emek yoğun sektörlerde anahtar teslimi fabrika binası
yapımı projesi kapsamında kullanılması öngörülen kaynak, Maliye Bakanlığı bütçesinin



yedek ödenek tertibinde yer almaktadır. Dava konusu kuralda, yedek ödenek tertibinden söz
konusu proje için ayrılan kaynağın azami miktarı belirlenmiş; bu kaynağın aktarılacağı kamu
kurum ve kuruluşları tek tek sayılmıştır. Dolayısıyla kuralda belirlenen çerçeve içinde
kullanılmak üzere Maliye Bakanlığı bütçesinin yedek ödenek tertibinde yer alan
200.000.OOO.TL’nin Hazine Müsteşarlığı bütçesinin 07.82.31.00-04.1.1.20-1-07.1 tertibine
veya Maliye Bakanlığı bütçesinde yıl içinde açılacak tertiplere aktarmaya maliye bakanının
yetkili kılınması Meclise ait olan bütçe hakkını ihlal etmemektedir.

195. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 161. ve 163. maddelerine aykırı
değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 2., 6. ve 87. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

23. (90) Numaralı Sırasındaki Açıklamanın İncelenmesi

a. Anlam ve Kapsam

196. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) ulusal demir yolu
altyapı ağı içinde yer alan ve devletin tasarrufundaki demir yolu altyapısının kendisine
devredilen kısmı üzerinde demir yolu altyapı işletmecisi olarak görev yapan bir iktisadi
devlet teşekkülüdür.

197. 6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi
Hakkında Kanun’da, TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğünün demir yolu altyapı işletmecisi
olarak yapılandırılması; TCDD Taşımacılık Anonim Şirketi adıyla da demir yolu tren
işletmecisi olarak yeni bir şirket kurulması öngörülmüştür.

198. 6461 sayılı Kanun’un 3. maddesinde; demir yolu trafiğini tekel olarak
yönetmek, tasarrufunda olan demir yolu altyapısı üzerinde verdiği trafik yönetimi ücretlerini
belirlemek ve tahsil etmek, demir yolu altyapısını iyileştirmek, yenilemek, genişletmek,
bakım ve onarımını yapmak veya yaptırmak TCDD’nin görevleri arasında sayılmıştır.

199. Kanun’un 5. maddesinde, TCDD’nin hızlı ve yüksek hızlı tren
taşımacılığı için yaptığı demir yolu altyapı yatırımlarının tasarrufundaki hatların çift veya
çoklu hat hâline getirilmesi ve iltisak hatları yapımı ile bunların elektrifikasyon,
sinyalizasyon ve telekomünikasyon tesisleriyle donatılması yatırımlarının ve tasarrufundaki
demir yolu altyapısının yenilenmesine ve iyileştirilmesine ilişkin yatırımlarının yılı yatırım
programı ile ilişkilendirilerek Bakanlık bütçesinde söz konusu yatırımların finansmanını
karşılamak amacıyla gerekli ödeneğin ayrılması öngörülmüştür. Diğer taraftan TCDD’nin
desteklenmesi amacıyla Kanun’un geçici 3. maddesiyle; Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren beşinci yılın yıl sonuyla sınırlı olarak TCDD’nin 5. maddede belirtilenlerin dışında
kalan yatırımlarının finansmanı, bakım ve onarım bütçesinde yer alan finansman açıkları ile
TCDD Taşımacılık A.Ş.ye yapılan sermaye transferi nedeniyle doğan açıklarının
sermayesine mahsuben Hazine Müsteşarlığı tarafından karşılanması öngörülmüştür.

200. Dava konusu kuralda da TCDD’nin 6461 sayılı Kanun’un geçici 3.
maddesinde sayılanlar dışındaki finansman açıklarının Hazine Müsteşarlığı bütçesinin
07.82.31.00-04.5.5.00-1-08.1 tertibinde yer alan ödenekten karşılanacağı hüküm altına
alınmıştır.



b. İptal Talebinin Gerekçesi

201. Dava dilekçesinde özetle; TCDD’nin 6461 sayılı Kanun’un geçici 3.
maddesinde sayılanlar dışındaki finansman açıklarının Hazine Müsteşarlığı bütçesinin
07.82.31.00-04.5.5.00-1-08.1 tertibinde yer alan ödenekten karşılanabilmesi için muhtemel
tutarın belirlenmesi ve bu tutarın büyüklüğüne Meclis tarafından karar verilmesinin bütçe
hakkının gereği olduğu, dava konusu kuralla hiçbir sınır getirilmeksizin söz konusu
finansman açığının Hazine Müsteşarlığı bütçesinin 07.82.31.00-04.5.5.00-1-08.1 tertibinde
yer alan ödenekten karşılanmasının bir nevi yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu,
dava konusu düzenlemenin bütçe kanunları yerine ilgili kurumların kuruluş kanunlarında
yapılması gerektiği, bu yönüyle kuralın parlamenter demokrasinin temel öncülleriyle
bağdaşmadığı belirtilerek Anayasa’nın 6., 87., 161. ve 163. maddelerine aykırı olduğu ileri
sürülmüştür.

c. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

202. TCDD, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında KHK
hükümlerine tabi olan bir iktisadi devlet teşekkülüdür. 233 sayılı KHK’ya ek (A) Cetvel’de
TCDD, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığıyla ilgili iktisadi devlet teşekkülleri
arasında gösterilmiştir. İktisadi devlet teşekkülleri; sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi
alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsleridir.

203. 4059 sayılı Hazine Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun’un 2. maddesinin (b) bendinde; kamu iktisadi teşebbüsleri ile ilgili olarak Hazine pay
sahipliğinin gerektirdiği her türlü işlemi yapmak, Hazine ile kamu iktisadi teşebbüsleri
ilişkisini kurmak, bu kuruluşların Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının görüşünü alarak
yıllık genel yatırım ve finansman programlarım hazırlamak ve Bakanlar Kurulunun onayına
sunmak Hazine Müsteşarlığının görevleri arasında sayılmıştır. 233 sayılı Kamu İktisadi
Teşebbüsleri Hakkında KHK’nın 36. maddesinin (8) numaralı fıkrasında da kamu
ortaklıkları ve iştiraklerinin yeniden düzenlenmesine ilişkin tedbirleri uygulamak, sermaye
artırımlarına katılmak, kamu iktisadi teşebbüslerinin yatırım ve finansman programlarının
gereklerini yerine getirmek ve bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini uygulamak
amacıyla Hâzinece her türlü sermaye artırımlarına katılınması ve sermaye paylarının satın
alınmasına Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu bakan; bu işlemlerin gerektirdiği tutarları,
anılan Müsteşarlığın teklifi üzerine bütçede açılacak özel tertiplere gelir ve ödenek
kaydetmeye maliye bakanı yetkili kılınmıştır.

204. Dava konusu kuralda, TCDD’nin 6461 sayılı Kanun’un geçici 3.
maddesinde sayılanlar dışındaki finansman açıklarının Hazine Müsteşarlığı bütçesinin
07.82.31.00-04.5.5.00-1-08.1 tertibinde yer alan ödenekten karşılanması öngörülmektedir.
Kamu iktisadi teşebbüsleri ile ilgili olarak hazine pay sahipliğinin gerektirdiği her türlü
işlemi yapmakla görevli olan Hazine Müsteşarlığının yukarıda anılan bütçe tertibinde yer
alan ödeneğinin bir iktisadi devlet teşekkülü olan TCDD’nin finansman açıkları için
kullanılmasını öngören kural, bu hâliyle kanun konusu olabilecek bir kuralı kapsamamakta;
bütçenin uygulanması ile ilgili açıklayıcı nitelikte hükümler ihtiva etmektedir.

205. TCDD’nin bir iktisadi devlet teşekkülü olarak finansman ihtiyacı sadece
yatırım harcamalarından meydana gelmemektedir. 6461 sayılı Kanun’dan kaynaklanan
görevlerini icra ederken yaptığı harcamaların da finansmanına ihtiyaç duyulabilir. Dava
konusu kuralla TCDD’nin Kanun’un geçici 3. maddesi dışında kalan harcamaları nedeniyle



oluşan finansman açıklarının karşılanması öngörülmektedir. TCDD’nin 6461 sayılı
Kanun’un geçici 3. maddesinde sayılanlar dışındaki finansman açıklarının önceden tahmin
edilmesi mümkün olmamakla birlikte ilgili bütçe tertibine 2.383.706.000,TL ödenek
konularak aktarılması öngörülen ödenek miktarının üst sınırı da belirlenmiştir. Dolayısıyla
dava konusu kuralla TCDD’ye finansman açıkları için sınırsız bir ödenek aktarımı yapılması
söz konusu değildir. Bu itibarla TCDD’nin 6461 sayılı Kanun’un geçici 3. maddesinde
sayılanlar dışındaki finansman açıklarının Hazine Müsteşarlığı bütçesinin 07.82.31.00­
04.5.5.00-1-08.1 tertibinde yer alan ödenekten karşılanmasını öngören kural bütçe hakkını
ihlal etmemektedir.

206. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 87. ve 161. maddelerine aykırı
değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 6. ve 163. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

D. Başbakanlık Bütçesinin “07.01.00.37-10.9.9.61-1-1-05.2
HAZİNE YARDIMLARI 101.334.000” Tertibi ile Eki E-Cetveli’nin (81)
Numaralı Sırasındaki Açıklamanın İncelenmesi

a. İptal Taleplerinin Gerekçesi

207. Dava dilekçesinde özetle; 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun’da sosyal yardım
ve hizmetlerin yerine getirilmesine ilişkin bir görevin Başbakanlığa verilmediği, bu nedenle
dava konusu kurallarla Başbakanlık bütçesine “Sınıflandırmaya girmeyen sosyal güvenlik ve
sosyal yardım hizmetleri-Acil Destek Giderleri-Cari Transferler-Hazine Yardımları” tertibi
adı altında ödenek konulmasının anayasal açıdan mümkün olmadığı, bu tertipteki ödeneğin
kullanımına yönelik olarak temel ilkeler belirlenmeden ve çerçeve çizilmeden usul ve
esasları belirleme yetkisinin Başbakanlığa verilmesinin yasama yetkisinin devri sonucunu
doğurduğu belirtilerek kuralların Anayasa’nın 2., 7., 87., 88., 89., 124. ve 161. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

208. Dava konusu kurallarla Başbakanlık bütçesinin 07.01.00.37-10.9.9.61-1­
05.2 tertibine 101.334.00-TL ödenek konulması ve bu tertipte yer alan ödeneğin kullanımına
ilişkin usul ve esasların Başbakanlıkça tespit edilmesi öngörülmektedir.

209. Dava konusu kurallar bütçenin uygulanması ile ilgili hükümler ihtiva
etmekte olup olağan kanun konusu olabilecek bir hüküm öngörmemektedir. Belirtilen
ödeneğin sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetleri kapsamında acil desteğe ihtiyaç
bulunan hâllerde hazine yardımı şeklinde kullanılmak üzere Başbakanlık bütçesine
konulduğu anlaşılmaktadır. Bu açıdan bakıldığında belirtilen ödeneğin konulmasında, kamu
yararı dışında bir amacın güdüldüğü söylenemeyeceğinden kuralda hukuk devleti ilkesine
aykırı bir yön bulunmamaktadır.

210. Başbakanlık tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre kullanılması
öngörülen ödenekler, Başbakanlık bütçesinde yer almaktadır. İlgili bütçe tertibine
“Sınıflandırmaya girmeyen sosyal güvenlik ve sosyal yardım hbmetleri-Acil Destek
Giderleri-Cari Transferler-Hazine Yardımları” adı altında 101.344.000 TL ödenek



konmuştur. Buna göre söz konusu tertipte yer alan ödenek, analitik bütçe sınıflandırmasına
göre sınıflandırmaya girmeyen sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetleri kapsamında acil
desteğe ihtiyaç bulunan hâllerde Hazine yardımı şeklinde kullanılabilecektir. Belirtilen
sınıflandırma esas alınmak suretiyle ödeneğin kullanımına ilişkin usul ve esasların
belirlenmesi konusunda Başbakanlığın yetkili kılınması yasama yetkisinin devri sonucunu
da doğurmamaktadır.

211. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 2., 7. ve 161. maddelerine
aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 124. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir.

E. 2017 Yılı Cumhurbaşkanlığı Bütçesi E-Cetveli’nin;

1. (1), (2), (3), (4), (5), (6), (8) ve (9) Numaralı Açıklamaları ile
(10) Numaralı Açıklamasının (a) ve (b) Paragraflarının İncelenmesi

a. İptal Taleplerinin Gerekçesi

212. Dava dilekçesinde özetle; Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerini
düzenleyen Anayasa’nın 104. maddesinde Cumhurbaşkanlığı bütçesinin hazırlanması ve
kullanımı ile ilgili özel bir hüküm bulunmadığı, Cumhurbaşkanlığı bütçesinin hazırlanması,
uygulanması ve denetimi bakımından diğer kurumlara göre bir ayrıcalığının bulunmadığı,
5018 sayılı Kanun’un 12. maddesinde Cumhurbaşkanlığının genel bütçe kapsamındaki
idareler arasında sayıldığı, dolayısıyla Cumhurbaşkanlığına tahsis edilen kaynakların 5018
ve 4734 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde kullanılması gerektiği, dava konusu kuralla
Cumhurbaşkanlığı bütçesinin mevcut bütçe sistemi dışına çıkarılarak yeni bir harcama
sistemi oluşturulduğu, 2879 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Teşkilatı Kanunu ile
5018 ve 4734 sayılı Kanun’da değişiklik yapılmadan dava konusu kurallarla
Cumhurbaşkanlığına tahsis edilen ödeneklerin kullanımı ile ilgili özel düzenlemeler
yapılamayacağı, bazı harcamaların 4734 sayılı Kanun’da yer alan sınırlamalardan müstesna
tutulduğu, yine bazı harcamalar yönünden hiçbir çerçeve çizilmeksizin ve sınırlamayla bağlı
olmaksızın Cumhurbaşkanına harcama yetkisi verilmesinin yasama yetkisinin devri
sonucunu doğurduğu, Cumhurbaşkanına bu gibi ayrıcalıklar tanınmasının adalet ve
hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralların Anayasa’nın 2., 7., 87., 88., 89.,
107. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

213. Anayasa’nın 8. maddesinde "Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı
ve Bakanlar Kurulu tarafından, Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine
getirilir. ” hükmüne yer verilmek suretiyle parlamenter sistemin özelliklerine uygun olarak
yürütme organı, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu biçiminde yapılandırılmıştır.

214. Anayasa’nın 112. maddesinin birinci fıkrasında başbakanın, Bakanlar
Kurulunun başkanı olarak hükümetin genel siyasetinin yürütülmesini gözeteceği ve Bakanlar
Kurulunun bu siyasetin yürütülmesinden birlikte sorumlu olacağı belirtilmek suretiyle
hükümet etme görev ve sorumluluğunun Bakanlar Kuruluna ait olduğu vurgulanmıştır.



215. Yürütme organının diğer kanadını oluşturan Cumhurbaşkanının görev ve
yetkileri ise Anayasa’nın 104. maddesinde düzenlenmektedir. Anılan maddenin birinci
fıkrasında, Cumhurbaşkanının devletin başı olduğu ve bu sıfatla Türkiye Cumhuriyeti’ni ve
Türk milletinin birliğini temsil edeceği; Anayasa’nın uygulanmasını, devlet organlarının
düzenli ve uyumlu çalışmasını gözeteceği belirtilmektedir. Anayasa’nın 104. maddesinin
ikinci fıkrasında, Cumhurbaşkanının temsil ve gözetme görevlerini yerine getirebilmesi
amacıyla kullanacağı yetkiler ve yapacağı görevler yasama, yürütme ve yargıya ilişkin
olmak üzere üç başlık altında sayılmaktadır. Anayasa’nın 104. maddesinin son fıkrasında ise
Cumhurbaşkanının, ayrıca Anayasa’da ve kanunlarda verilen seçme ve atama görevleri ile
diğer görevleri yerine getireceği ve yetkileri kullanacağı belirtilmek suretiyle kanunlarla
Cumhurbaşkanına başka görevler verilebilmesine de imkân sağlanmaktadır.

216. Anayasa koyucu, Anayasa ve ilgili kanunlarla Cumhurbaşkanına tanınan
ve başbakan ve ilgili bakanın imzalarını gerektirmeyen yetkilerin devletin başı sıfatıyla
Türkiye Cumhuriyeti’ni ve Türk milletinin birliğini temsil eden, devlet organlarının düzenli
ve uyumlu çalışmasını gözetmekle görevli olan ve siyaseten sorumlu olmayan
Cumhurbaşkanınca kullanılmasını öngörmüştür.

217. Cumhurbaşkanlığı 5018 sayılı Kanun’a ek (1) sayılı Cetvel’de genel
bütçe kapsamındaki kamu idareleri arasında sayıldığından bütçesi Merkezi Yönetim Bütçe
Kanunu’nda düzenlenmektedir. Bu çerçevede 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe
Kanunu’nda Cumhurbaşkanlığı bütçesine toplamda 648.488.000.TL ödenek ayrılmış,
Cumhurbaşkanlığı Bütçesi E-Cetveli’nde de Cumhurbaşkanlığı bütçesinden yapılacak,
Cumhurbaşkanının konumu ve hizmetlerin özelliğinden kaynaklanan giderler ve bu
giderlerin ekonomik sınıflandırmanın hangi ayrıntısından karşılanacağına ilişkin açıklamalar
yer almıştır.

218. Cetvel’in (1) numaralı açıklamasında Cumhurbaşkanının, eşinin ve
resmî ya da özel davetli olarak ülkemizi ziyaret eden yabancı devlet başkanlarının
gezilerinde, güvenlik ve hizmet nedeniyle eşlik etmek üzere görevlendirilen personelin özel
kıyafet giderlerinin "03.2.5.0]- Giyecek Alimiarı", geziye ilişkin konaklama, yeme içme gibi
her türlü giderlerinin “03.6.1.01- Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri”
tertiplerinden karşılanması öngörülmektedir.

219. (2) numaralı açıklamasında, Cumhurbaşkanı ve genel sekreterin yazışma
ve kutlamaya ilişkin posta giderlerinin “03.5.2.01-Fosta ve Telgraf Giderleri” tertibinden;
(3) numaralı açıklamasında, Cumhurbaşkanlığı makamına hizmet veren taşıtlar ile diğer
taşıtların kasko sigortası giderlerinin ‘‘‘03.5.4.02-Sigoria Giderleri” tertibinden; (4) numaralı
açıklamasında, kamu kuruluşlarından geçici olarak tahsis edilen bina, araç ve gereçlerin
bakım, onarım ve her türlü giderlerinin Cumhurbaşkanlığı bütçesinin ilgili tertiplerinden
karşılanması öngörülmektedir.

220. (5) numaralı açıklamasında, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğine
tahsisli uçakların bakım ve işletmesine ilişkin giderleri ile ihtiyaç hâlinde kiralanacak uçak
kira ve diğer giderlerinin Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı; Cumhurbaşkanlığı Genel
Sekreterliğine tahsisli M/Y Savarona gemisine ait bakım-onarım, seyir, personel ve diğer her
türlü işletme giderlerinin ise kamu kurum ve kuruluşları ile yapılan protokol esasları
doğrultusunda Cumhurbaşkanlığı bütçesinin ilgili tertiplerinden karşılanması
öngörülmektedir.



221. (6) numaralı açıklamasında, Cumhurbaşkanı, eşi ve genel sekreterin
temsil niteliğinde verecekleri yemek, kabul, resepsiyon ve organizasyon bedelleri ile
bunlarla ilgili diğer her türlü giderlerin; Cumhurbaşkanlığınca millî ve dinî bayramlar ile
diğer zamanlarda yapılacak ikram, hediye, gönderilecek çiçek ve çelenk bedelleri, konuklan
ağırlama giderlerinin; Cumhurbaşkanının takdirleri ile verilecek ödül, şilt ve benzeri
giderlerin “03.6.1.01-Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri” tertibinden
karşılanması öngörülmektedir.

222. ($) numaralı açıklamasında, Cumhurbaşkanı ve aile bireyleri ile
bakmakla yükümlü olduklarının, Cumhurbaşkanlığı yapmış olanlar ile bunların bakmakla
yükümlü oldukları aile fertlerinin, ölenlerin dul ve yetimlerinin her türlü tedavi, ilaç ve
cenaze giderlerinin “03.9.3.01- Cenaze Giderleri", “03.9.8.90-Diğer Tedavi ve Sağlık
Malzemesi Giderleri” ve “03.9.9.90 Diğer İlaç Giderleri” tertiplerinden; (9) numaralı
açıklamasında, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Teşkilatında görev yapan personele
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Yiyecek Yardımı Yönergesi kurallarına göre yapılacak
yiyecek yardımının “05.3.1.05-Memurların Öğle Yemeğine Yardım” tertibinden, görevli
personel tarafından diğer zamanlarda yenilen yemek ücretleri ile Genel Sekreterin
misafirlerine verilen yemek ücretlerinin “03.6.1.01- Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar ve
Organizasyon Giderleri" tertibinden karşılanması öngörülmektedir.

223. (10) numaralı açıklamanın (a) paragrafında Cumhurbaşkanının
takdirlerine göre muhtaç durumdaki kişilere ve öğrencilere, demek, birlik, kurum, sendika,
okul, hastane, vakıf ve benzeri kuruluşlar ile kamuya yararlı kampanyalara yapılacak
yardımların ilgisine göre “05.3.1.01-Dernek, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık vb.
Kuruluşlara", “05.3.1.08-Türk Kültür Varlığının Korunması ve Tanıtımı Giderleri",
"05.4.2.01-Eğitim Amaçlı Diğer Transferler", “05.4.3.01-Sağlık Amaçlı Transferler",
‘‘05.4.4.01 -Yiyecek Amaçlı Transferler", "05.4.7.01 -Muhtaç ve Körlere Yardım",
"05.4.9.01 -Hane Halkına Yapılan Diğer Transferler" tertiplerinden; (b) paragrafında ise
kamu personeli olmayanlara yapılacak ödül, ikramiye ve benzeri nitelikteki nakdi
ödemelerin “03.4.2.05-Ödiil, İkramiye ve benzeri ödemeler" tertibinden karşılanması
öngörülmektedir.

224. 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun eki A-Cetveli’nde
Cumhurbaşkanlığı bütçesine 648.488.000,00 TL tutarında ödenek ayrılmış ve bu ödenek
analitik bütçe sistemine sınıflandırmasına göre ilgili bütçe tertiplerinde gösterilmiştir. Dava
konusu kurallarda ise Cumhurbaşkanının konumu ve hizmetlerin özelliğinden kaynaklanan
giderler ve bu giderlerin analitik bütçe sistemine göre ekonomik sınıflandırmanın hangi
ayrıntısından karşılanacağına yönelik açıklamalar yer almaktadır. Dolayısıyla dava konusu
kurallar, 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda Cumhurbaşkanlığı için ayrılan bütçe
ödeneklerinin kullanılması ile ilgili, uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikte
hükümler ihtiva etmektedir. Bu yönüyle dava konusu kurallar bütçenin uygulanması
kapsamında bulunmaktadır. .

225. Dava konusu kurallarda Cumhurbaşkanlığı tarafından yapılacak
harcamaların çerçevesi çizilmiş ve analitik bütçe sistemine göre hangi bütçe tertibinden
karşılanacağı tek tek belirtilmiştir. Muhtaç durumdaki kişilere ve öğrencilere, demek, birlik,
kurum, sendika, okul, hastane, vakıf ve benzeri kuruluşlara, kamuya yararlı kampanyalara
yapılacak yardımlar ile kamu personeli olmayanlara yapılacak ödül, ikramiye ve benzeri
nitelikteki nakdi ödemeler bakımından Cumhurbaşkanına takdir yetkisi tanınmakla birlikte
bu harcamaların karşılanacağı ilgili bütçe tertiplerinde yer alan ödenek miktarıyla sınırlıdır.
Diğer bir ifadeyle Cumhurbaşkanı takdir yetkisini, Meclisin Bütçe Kanunuyla izin verdiği



ödenek miktarıyla sınırlı olarak kullanabilecektir. Dolayısıyla, Cumhurbaşkanına sınırsız bir
harcama yetkisi verilmesi söz konusu değildir. Cumhurbaşkanının konumu gereği yapacağı
yardımlar ile ödül, ikramiye gibi nakdi ödemeler bakımından ilgili bütçe tertiplerinde
belirtilen ödenek miktarıyla sınırlı olmak üzere takdir hakkı tanınması, yasama yetkisinin
devri sonucunu doğurmamaktadır.

226. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın, 2., 7. ve 161. maddelerine
aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 107. maddeleriyle ilgisi
görülmemiştir.

2. (7) Numaralı Açıklamasının İncelenmesi

a. İptal Talebinin Gerekçesi

227. Dava dilekçesinde özetle, Cumhurbaşkanlığı Bütçesi E-Cetveli’nin (1),
(2), (3), (4), (5), (6), (8) ve (9) numaralı açıklamaları ile (10) numaralı açıklamasının (a) ve
(b) paragraflarına yönelik gerekçelerle kuralın Anayasa’nın 2., 7., 87., 88., 89., 107. ve 161.
maddelerine aykın olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

228. Dava konusu kuralda, Cumhurbaşkanlığı temsil, tören ve ağırlama
giderleri, Cumhurbaşkanı ve eşi tarafından verilecek hediyelik eşya, verilen resepsiyonlarda
görevli personelin görev nedeniyle giymiş oldukları kıyafetlerin yaptırılması
temizlettirilmesi, çalışma ofisi ve konutlarında kullanılacak mal, malzeme alınılan, taşıt
kiralanması ve diğer hizmet alımları ile çalışma ofisinin, personel yemek hizmetleri alımı ile
bununla ilgili mal ve mamul alımları, konutlann ve tarihî bedi değeri olan varlıkların yapım,
bakım ve onarımları, çalışmaların kitap hâline getirilmesi giderlerinin; 4734 sayılı Kanun’da
belirtilen parasal limitlere bakılmaksızın aynı Kanun’un 22. maddesine göre tedarikçi ile
yapılacak pazarlık sonucunda Cumhurbaşkanlığı bütçesinin ilgili tertiplerinden karşılanması
öngörülmektedir.

229. Cumhurbaşkanının konumu ve yerine getirilen hizmetlerin özelliğinden
kaynaklanan yukarıda sayılan giderlerin analitik bütçe sistemine göre Cumhurbaşkanlığı
bütçesinin ilgili tertiplerinden karşılanmasını öngören kural, bütçe ödeneklerinin
kullanılması ile ilgili, uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikte hükümler ihtiva
etmektedir. Bu yönüyle dava konusu kural, bütçenin uygulanması kapsamında
bulunmaktadır.

230. Cumhurbaşkanlığı, 5018 sayılı Kanun’a ek (1) sayılı Cetvel’de, genel
bütçe kapsamındaki kamu idareleri arasında sayıldığından mal ve hizmet ahmlannda 4734
sayılı Kanun’a tabidir. 4734 sayılı Kanun’un 22. maddesinde ilân yapılmaksızın ve teminat
alınmaksızın “doğrudan temin” yöntemine başvurulabilecek haller sayılmıştır. Bu maddeye
göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve Kanun’un 10. maddesinde sayılan
yeterlik kurallarının aranma zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek
kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin
edilebilecektir. Buna göre dava konusu kuralda Cumhurbaşkanlığı tarafından yapılması



öngörülen mal ve hizmet alımlarından Kanun’un 22. maddesinde sayılan şartları taşıyanlar
doğrudan temin usulü ile temin edilebilecektir.

231. Diğer taraftan dava konusu kuralda Cumhurbaşkanlığı temsil, tören ve
ağırlama giderleri, Cumhurbaşkanı ve eşi tarafından verilecek hediyelik eşya, verilen
resepsiyonlarda görevli personelin göTev nedeniyle giymiş oldukları kıyafetlerin
yaptırılması, temizlettiriîmesi, çalışma ofisi ve konutlarında kullanılacak mal, malzeme
alımları, taşıt kiralanması ve diğer hizmet alımları ile çalışma ofisinin personel yemek
hizmetleri alımı ile bununla ilgili mal ve mamul alımları, konutların ve tarihi-bedii değeri
olan varlıkların yapım, bakım ve onarımları, çalışmaların kitap hâline getirilmesi giderlerinin
4734 sayılı Kanun’da belirtilen “parasal Ümitlere bakılmaksam” aynı Kanun’un 22.
maddesine göre tedarikçi ile yapılacak pazarlık sonucunda Cumhurbaşkanlığı bütçesinin
ilgili tertiplerinden karşılanması öngörülmüştür. Anılan mal ve hizmetlerin, 4734 sayılı
Kanun’un 22. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi dışındaki bentlerinde belirtilen şartları
taşıması kaydıyla (d) bendindeki parasal sınırlara tabi olmaksızın doğrudan temin edilmesine
herhangi bir engel bulunmamaktadır. Dolayısıyla dava konusu kural sadece diğer bentlerdeki
şartları taşımayan mal ve hizmetler için parasal limitler bakımından istisna getirmektedir.
Söz konusu parasal limitlerin ilgili yıl bütçe yılında uygulanmayacağının öngörülmesi ise
4734 sayılı Kanun’da o yıl için değişiklik yapılması anlamına gelmektedir.

232. Dava konusu kuralda yer alan “...belirtilen parasal limitlere
bakılmaksızın...” ibaresiyle kısmen veya tamamen uygulanamayacak hükümlerin bütçe
kanunlarında yer almasına olanak tanınması, bütçe kanunlarıyla mevcut kanun hükümlerinin
açıkça veya zımnen değiştirilemeyeceği ilkesiyle bağdaşmamaktadır.

233. Açıklanan nedenlerle kuralda yer alan “...belirtilen parasal limitlere
bakılmaksızın...” ibaresi Anayasa’nın 161. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR, Hıcabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ
ile Recai AKYEL bu görüşe katılmamışlardır.

Kuralın kalan bölümü Anayasa’nın, 2., 7. ve 161. maddelerine aykırı değildir.
İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 87., 88., 89. ve 107. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

2. (10) Numaralı Açıklamasının (c) Paragrafının İncelenmesi

a. İptal Talebinin Gerekçesi

234. Dava dilekçesinde özetle, Cumhurbaşkanlığı Bütçesi E-Cetveli’nin (1),
(2), (3), (4), (5), (6), (8) ve (9) numaralı açıklamaları ile (10) numaralı açıklamasının (a) ve
(b) paragraflarına yönelik gerekçelerle kuralın Anayasa’nın 2., 7., 87., 88., 89., 107. ve 161.
maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

235. Dava konusu kuralda Cumhurbaşkanının takdirlerine göre kamu
personeli olanlara yapılacak ödül, ikramiye ve benzeri nitelikteki ödemelerin ilgili



mevzuatında yer alan hükümlere bakılmaksızın “0LI,6,0I-Ödül ve İkramiyeler”
tertiplerinden karşılanması öngörülmektedir.

236. Cumhurbaşkanı’nın konumu gereği kamu personeline yapacağı ödül,
ikramiye ve benzeri nitelikteki nakdi ödemelerin, analitik bütçe sınıflandırmasına göre
Cumhurbaşkanlığı bütçesinin ilgili tertibinden karşılanmasını öngören kural, bütçe
ödeneklerinin kullanılması ile ilgili, uygulamayı kolaylaştırıcı ve açıklayıcı nitelikte
hükümler ihtiva etmektedir. Bu yönüyle dava konusu kural, bütçenin uygulanması
kapsamında bulunmaktadır.

237. Diğer taraftan görevlerinde üstün başarı gösteren memurların
ödüllendirilmesine ilişkin usul ve esaslar 657 sayılı Kanun’un 122. maddesinde
düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, görevli oldukları kurumlarda olağanüstü gayret
ve çalışmaları ile emsallerine göre daha başarılı olarak görev yapmak suretiyle kamu
kaynağında Önemli Ölçüde tasarruf sağlanmasında, kamu zararının oluşmasının
önlenmesinde ve önlenemez kamu zararlarının önemli ölçüde azaltılmasında, kamusal fayda
ve gelirlerin beklenenin üzerinde artırılmasında veya sunulan hizmetlerin etkinlik ve
kalitesinin yükseltilmesinde somut olaylara ve verilere dayalı olarak katkı sağladıkları tespit
edilen memurlara, merkezde bağlı veya ilgili bakan, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar
tarafından başarı belgesi verilebileceği, üç defa başarı belgesi alanlara da üstün başarı
belgesi verileceği; ikinci fıkrasında, üstün başarı belgesi verilenlere, merkezde bağlı veya
ilgili bakan ve illerde valiler tarafından uygun görülmesi hâlinde en yüksek devlet memuru
aylığının (ek gösterge dâhil) %200’üne kadar ödül verilebileceği; üçüncü fıkrasında, bir mali
yıl içinde ödüllendirileceklerin sayısının kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun
binde onundan, Gümrük Müsteşarlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü
kadroları için binde yirmisinden fazla olamayacağı ve yıl içinde ödüllendirilen personel
sayısının kurumlarınca izleyen yılın ocak ayı sonuna kadar Devlet Personel Başkanlığına
bildirileceği ifade edilmiştir. '

238. Dava konusu kuralda ise ilgili mevzuatında yer alan hükümlere
bakılmaksızın Cumhurbaşkanının takdirlerine göre kamu personeli olanlara yapılacak ödül,
ikramiye ve benzeri nitelikteki ödemelerin “01.1.6.01-ÖdiiI ve İkramiyeler" tertiplerinden
karşılanması öngörülerek 657 sayılı Kanun’un yukarıda anılan hükmü uygulanamaz hâle
gelmektedir. Dava konusu kuralda yer alan “...ilgili mevzuatında yer alan hükümlere
bakılmaksızın... ” ibaresiyle kısmen veya tamamen uygulanamayacak hükümlerin bütçe
kanunlarında yer almasına olanak tanınması 657 sayılı Kanun’da değişiklik yapılması
anlamına gelmektedir.

239. Açıklanan nedenlerle kuralda yer alan “...ilgili mevzuatında yer alan
hükümlere bakılmaksızın..." ibaresi Anayasa’nın 161. maddesine aykırıdır, iptali gerekir,

Serdar ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ
ile Recai AKYEL bu görüşe katılmamışlardır.

Kuralın kalan bölümü Anayasa’nın, 2., 7, ve 161. maddelerine aykırı değildir.
İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 87., 88,, 89. ve 107. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.



IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

240. Dava dilekçesinde özetle, iptali talep edilen kurallarla Maliye Bakanı ile
ilgili bakanlara veya kamu idarelerine verilen yetkilerin 5018 sayılı Kanun ile kurulan mali
sistemi işlemez hale getirdiği, 5018 sayılı Kanun yanında 4734 sayılı Kanun, 237 sayılı
Kanun, 5779 sayılı Kanun, kamu idarelerinin kuruluş kanunları ve daha birçok kanun ve
KHK’lerde değişiklik yapıldığı, bütçe kanunlarının bir yıllık bir dönemi kapsadığı göz
önünde bulundurulduğunda iptali istenen düzenlemeler hakkında yürürlüğü durdurma kararı
verilmemesinin giderilmesi olanaksız durum ve zararlara yol açacağı belirtilerek kuralların
yürürlüklerinin durdurulması talep edilmiştir.

16.12,2016 tarihli ve 6767 sayılı 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe
Kanunu’nun;

A. 1. Eki "Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalarına İlişkin Esaslar”
başlıklı E-Cetveli’nin;

a. (11) numaralı sırasındaki açıklamanın üçüncü cümlesine;

b. (26) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesine,

c. (53) numaralı sırasındaki açıklamanın birinci cümlesinde ya- alan
‘‘...adına açılmış olan özel hesaplara... ” ibaresine,

d. (63) numaralı sırasındaki açıklamaya,

e. (66) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesine,

f. (79) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesine,

g. (82) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesine,

2.2017 Yılı Cumhurbaşkanlığı Bütçesi E - Cetveli'nin;

a. (7) numaralı açıklamasında yer alan “...belirlilen parasal limitlere
bakılmaksızın..." ibaresine,

b. (10) numaralı açıklamasının (c) paragrafında yer alan “...ilgili mevzuatında
yer alan hükümlere bakılmaksızın..." ibaresine,

yönelik yürürlüğün durdurulması taleplerinin, koşulları oluşmadığından
REDDİNE,

B. 1.6. maddesinin;

a. (I) numaralı fıkrasının (a) bendine,

b. (2) numaralı fıkrasında yer alan “...fonksiyonel sınıflandırma ayrımına
bakılmaksızın... ” ibaresine,



2. 9. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin '‘(Ulaştırma,
Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve
metro yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve çeken araç projeleri hariç) ” bölümüne,

3. Eki E - Cetveli’nin;

a. (11) numaralı sırasındaki açıklamanın;

aa. Birinci cümlesinde yer alan "...özel hesaba aktarılarak..." ibaresine,

ab. İkinci cümlesine,

b. (17) numaralı sırasındaki açıklamanın;

ba. Birinci cümlesinde yer alan "...açılacak özel hesaba... " ibaresine,

bb. Üçüncü cümlesine,

c. (18) numaralı sırasındaki açıklamanın;

ca. Birinci cümlesinde yer alan “...tarafından açılacak özel hesap..."
ibaresine,

cb. İkinci cümlesine,

d. (19) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesinde yer alan “...adına
açılacak özel bir hesaba... " ve “...Kalkınma Bakanı tarafından belirlenecek usul ve esaslar
çerçevesinde..." ibarelerine,

e. (23) numaralı sırasındaki açıklamanın;

ea. Birinci cümlesinde yer alan "...Yüksek Planlama Kurulunca uygun
görülmesi halinde... ” ibaresine,

eb. İkinci cümlesine,

f. (26) numaralı sırasındaki açıklamanın;

fa. Birinci cümlesinde yer alan “...açılacak özel hesaba aktarılarak..."
ibaresine,

fb. Üçüncü cümlesine,

g. (27) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesine,

h. (57) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci cümlesine,

ı. (58) numaralı sırasındaki açıklamada yer alan “...bu amaçla konulan
ödeneklerin harcanmasına..." ve “...bedeli karşılığında veya bedelsiz olarak dağıtımına
ilişkin usul ve esasları belirlemeye Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı... ” ibarelerine,



i. (66) numaralı sırasındaki açıklamanın;

ia. Birinci cümlesinde yer alan "...özel hesaba aktarılır” ibaresine,

ib. Üçüncü cümlesine,

j. (73) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci paragrafında yer alan "...ilde
valilik adına açılacak özel bir hesaba aktarılır... " ve "...Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde... " ibarelerine,

k. (77) numaralı sırasındaki açıklamaya,

l. (79) numaralı sırasındaki açıklamanın;

la. Birinci cümlesinde yer alan "...öze! hesaba aktarılarak... " ibaresine,

lb. Üçüncü cümlesine,

m. (82) numaralı sırasındaki açıklamanın;

ma. Birinci cümlesinde yer alan . .özel hesaba aktarılır..ibaresine,

mb. Üçüncü cümlesine,

n. (89) numaralı sırasındaki açıklamaya,

o. (90) numaralı sırasındaki açıklamaya,

4. Başbakanlık Bütçesinin “07.0I.00.37-10.9.9.6HI-1-05.2 HAZİNE
YARDIMLARI 101.334.000" tertibi ile eki E-Cetveli’nin (81) numaralı sırasındaki
açıklamaya,

5. 2017 Yılı Cumhurbaşkanlığı Bütçesi E - Cetveli’nin;

a. (1), (2), (3), (4), (5) ve (6) numaralı açıklamalarına,

b. (7) numaralı açıklamasının “...belirtilen parasal limitlere bakılmaksızın...”
ibaresi dışında kalan bölümüne,

c. (8) ve (9) numaralı açıklamalarına,

d. (10) numaralı açıklamasının;

da. (a) ve (b) paragraflarına,

db. (c) paragrafının “...ilgili mevzuatında yer alan hükümlere
bakılmaksızın.ibaresi dışında kalan bölümüne,

yönelik iptal talepleri, 14,2.2018 tarihli, E.2017/61, K.2018/12 sayılı kararla
reddedildiğinden, bu bent, cümle, bölüm, ibare ve açıklamalara ilişkin yürürlüğün
durdurulması taleplerinin REDDİNE,



14.2.2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

V. HÜKÜM

16.12.2016 tarihli ve 6767 sayılı 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe
Kanunu’nun;

A. 6. maddesinin;

1. (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal
talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

2. (2) numaralı fıkrasında yer alan “...fonksiyonel sınıflandırma ayrımına
bakılmaksızın..." ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE,

B. 9. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin “(Ulaştırma,
Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca gerçekleştirilecek şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve
metro yapım projeleri ile diğer demiryolu yapımı ve çeken araç projeleri hariç)’’ bölümünün
Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

C. Eki “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalarına İlişkin Esaslar”
başlıklı E-Cetveli’nin;

1. (11) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan “...özel hesaba aktarılarak... ” ibaresinin
Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

b. İkinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

c. Üçüncü cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ ile Recai AKYEL’in
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2. (17) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan “...açılacak özel hesaba..." ibaresinin
Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

b. Üçüncü cümlesinin Anayasa’ya aykın olmadığına ve iptal talebinin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

3. (18) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan “...tarafından açılacak öze! hesap...”
ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,



b. İkinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

4. (19) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesinde yer alan "...adına
açılacak özel bir hesaba... ” ve “...Kalkınma Bakanı tarafından belirlenecek usul ve esaslar
çerçevesinde..." ibarelerinin Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

5. (23) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan “...Yüksek Planlama Kurulunca uygun
görülmesi halinde... “ ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE,

b. İkinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

6. (26) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan “...açılacak özel hesaba aktarılarak..."
ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

b. İkinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ ile Recai AKYEL’in
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

c. Üçüncü cümlesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

7. (27) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı
olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

8. (53) numaralı sırasındaki açıklamanın birinci cümlesinde yer alan
“...adına açılmış olan özel hesaplara..." ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve
İPTALİNE, Serdar ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ ile
Recai AKYEL’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

9. (57) numaralı sırasında yer alan açıklamanın ikinci cümlesinin Anayasa’ya
aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

10. (58) numaralı sırasındaki açıklamada yer alan “...bu amaçla konulan
ödeneklerin harcanmasına..." ve “...bedeli karşılığında veya bedelsiz olarak dağıtımına
İlişkin usul ve esasları belirlemeye Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı... ” ibarelerinin
Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

11. (63) numaralı sırasındaki açıklamanın Anayasa’ya aykırı olduğuna ve
İPTALİNE, Serdar ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ ile
Recai AKYEL’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

12. (66) numaralı sırasındaki açıklamanın;



a. Birinci cümlesinde yer alan "...özeI hesaba aktarılır" ibaresinin
Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

b. İkinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ ile Recai AKYEL’in
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

c. Üçüncü cümlesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

13. (73) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci paragrafında yer alan "...ilde
valilik adına açılacak özel bir hesaba aktarılır... " ve “...Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde..." ibarelerinin Anayasa’ya aykırı
olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

14. (77) numaralı sırasındaki açıklamanın Anayasa’ya aykırı olmadığına ve
iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

15. (79) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan “...özel hesaba aktarılarak..." ibaresinin
Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

b. İkinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ ile Recai AKYEL’in
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

c. Üçüncü cümlesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, .

16. (82) numaralı sırasındaki açıklamanın;

a. Birinci cümlesinde yer alan u...özeJ hesaba aktarılır..." ibaresinin
Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

b. İkinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Serdar
ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ ile Recai AKYEL’in
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

c. Üçüncü cümlesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, .

17. (89) numaralı sırasındaki açıklamanın Anayasa’ya aykırı olmadığına ve
iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

18. (90) numaralı sırasındaki açıklamanın Anayasa’ya aykırı olmadığına ve
iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

D. Başbakanlık Bütçesinin “07.01.00.37-10.9.9.61-1-1-05.2 HAZİNE
YARDIMLARI 101.334.000” tertibi ile eki E-Cetveli’nin (81) numaralı sırasındaki
açıklamanın Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,



E. 2017 Yılı Cumhurbaşkanlığı Bütçesi E - Cetveli’nin;

1. (1), (2), (3), (4), (5) ve (6) numaralı açıklamalarının Anayasa’ya aykırı
olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

2. (7) numaralı açıklamasının;

a. “...belirtilen parasal limitlere bakılmaksızın...” ibaresinin Anayasa’ya
aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Serdar ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir ÖZKAYA,
Rıdvan GÜLEÇ ile Recai AKYEL’in karşıoyları ve OYÇOKLUGUYLA,

b. Kalan bölümünün Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

3. (8) ve (9) numaralı açıklamalarının Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve
iptal taleplerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

4. (10) numaralı açıklamasının;

a. (a) ve (b) paragraflarının Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal
taleplerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

b. (c) paragrafının;

ba. “...ilgili mevzuatında yer alan hükümlere bakılmaksızın...” ibaresinin
Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Serdar ÖZGÜLDÜR, Hicabi DURSUN, Kadir
ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ ile Recai AKYEL’in karşıoyları ve OYÇOKLUGUYLA,

Üye
Recep KÖMÜRCÜ

bb. Kalan bölümünün Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin
REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

14.2.2018 tarihinde karar verildi.

Başkan
Zühtü ARSLAN

Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR



Uye
Celal Mümtaz AKINCI

Üye
Muammer TOPAL

Üye
M. Emin KUZ

Üye
Haşan Tahsin GÖKCAN

Üye
Kadir ÖZKAYA

Üye
Rıdvan GÜLEÇ

Üye
Recai AKYEL

Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Esas Sayısı : 2017/61
Karar Sayısı : 2018/12

KARŞI OY

1. Mahkememiz çoğunluğunca, 16.12.2016 tarihli ve 6767 sayılı 2017 Yılı
Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun;

Eki “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalarına İlişkin Esaslar”
başlıklı E-Cetveli’nin,

- (11) numaralı sırasındaki açıklamanın üçüncü cümlesi,

- (26) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesi,

- (53) numaralı sırasındaki açıklamanın birinci cümlesinde yer alan “...adma
açılmış olan özel hesaplara... " ibaresi,

- (63) numaralı sırasındaki açıklama,

- (66) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesi,

- (79) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesi,

- (82) numaralı sırasındaki açıklamanın ikinci cümlesi,

2017 Yılı Cumhurbaşkanlığı Bütçesi E - Cetveli’nin,

- (7) numaralı açıklamasının “...belirtilen parasal limitlere bakılmaksızın
ibaresi,

- (10) numaralı açıklamasının (c) paragrafının “...ilgili mevzuatında yer alan
hükümlere bakılmaksızın...” ibaresi,

Anayasanın 161. maddesinde yer alan “Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili
hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz. ” kuralına aykırılık oluşturdukları gerekçesiyle
iptal edilmiş bulunmaktadır.



2. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’ndaki tanımıyla bütçe,
belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları
gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belgedir. Bütçe, devlet hayatına yön
veren hükümler içeren, bu nedenle de önemli ve kapsamlı sonuçları bulunan, yürütme
organının yıl içinde Devletin mali idaresi konusunda görev ve yetki sahibi olmasını
meşrulaştıran hukuki bir metindir. Bütçe hakkı ise, mali araçların ortaya çıkışı, kullanılışı ve
denetimi konusunda anayasa ve yasalarda toplum adına karar vermeye yetkili kılınmış
kuramların söz sahibi olmaları anlamına gelmektedir ve yasama organının, halk adına
iktidara, kamu gelirlerinin toplanması ve kamu giderlerinin harcanması konusunda bütçe
yasasıyla yetki vermesi ve gerçekleşen harcama sonuçlarım denetlemesini ifade etmektedir.

3. Bütçeye ilişkin tasarının kanunlaşması ile birlikte yasama organı tarafından
yürütme organına, devlet adına gelirleri toplama ve bu gelirlerden harcama yapma izni
verilmektedir. Dolayısıyla ilgili yıl için yürütme tarafından gelirlerin toplanması ve
giderlerin yapılması bütçe kanunu ile getirilen hükümler çerçevesinde verilen yetkinin
kullanımı sonucunda gerçekleşmektedir.

4. Anayasa’da, bütçeye ilişkin kanunun görüşülme usul ve esasları diğer
kanunlardan değişik biçimde düzenlenmiştir. Örneğin kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu
ve milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tasarı ve tekliflerinin TBMM’de görüşülme usul
ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği öngörülmesine karşın, bütçenin TBMM’ye sunulması
değişik ve özel usul kurallarına bağlanmıştır. Ayrıca Cumhurbaşkanına yayımlanmasını
uygun görmediği kanunları bir daha görüşülmek üzere TBMM’ye geri gönderme yetkisi
tanınırken, bütçe kanunları bu hükmün dışında tutulmuştur.

5. Anayasa’mn 161. maddesinde bütçenin hazırlanması ve uygulanması, 162.
maddesinde görüşülmesi, 163. maddesinde bütçelerde değişiklik yapılabilme esasları
düzenlenmiştir. 161. maddenin 1. fıkrasında, Devletin ve kamu iktisadi teşebbüsleri
dışındaki kamu tüzel kişilerinin harcamalarının yıllı bütçelerle yapılacağı belirtildikten
sonra, son fıkrasında, “Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm
konulamaz.” kuralı yer almıştır, 163. maddede ise; "Merkezî yönetim bütçesiyle verilen
ödenek, harcanabilecek miktarın smırmı gösterir. Harcanabilecek miktar sınırının Bakanlar
Kurula kararıyla aşılabileceğine dair bütçelere hüküm konulamaz. Bakanlar Kuruluna
kanun hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapmak yetkisi verilemez. Cari yıl
bütçesindeki ödenek artışım öngören değişiklik tasarılarında ve cari ve ilerikiyıl bütçelerine
mali yük getirecek nitelikteki kanun tasarı ve tekliflerinde, belirtilen giderleri
karşılayabilecek mali kaynak gösterilmesi zorunludur." kuralı yer almıştır.

6. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununda da bütçenin
hazırlanma süreçlerine, ödenek kullanımlarına, harcama süreçlerine ve gerçekleşen
harcamalara yönelik denetim gibi bütçe hakkının kullanımını sağlayacak temel kurallara yer
verilmiştir. Söz konusu Kanunun “Bütçelerin Uygulama Esasları” başlıklı 3. .bölümünde yer
alan “Ödeneklerin kullanılması” başlıklı 20. maddesinde, “Ödenek aktarmaları” başlıklı 21.
maddesinde, “Merkez dışı birimlere ödenek gönderme” başlıklı 22. maddesinde, “Yedek
ödenek” başlıklı 23. maddesinde ve ayrıca 24., 25., 26., 27., 28., 29. ve 30. maddelerinde
bütçe uygulaması ve ödenek kullanılması esnasında uyulması gereken kurallara ilişkin genel
çerçeve çizilmiştir. Bununla birlikte 5018 sayılı Kanun genel bir düzenleme olup, özel
kanunlarla söz konusu hususların düzenlenmesi her zaman için mümkün bulunmaktadır.

7. Mahkememiz çoğunluğunca yılı bütçesinde konulan kimi ödeneklerin
kullanılması ve harcanmasında belli kanunların o yıl içinde uygulanmayacağı veya ödenek



kullanım biçimine dair hüküm öngören ya da benzer bazı hüküm içeren kuralların tatbik
edilemeyeceği şeklindeki bütçe kanunu kurallarının “o kanunları değiştirmiş sayacağı”,
dolayısıyla bu nitelikteki bütçe kanunu kurallarının Anayasa’nın 161. maddesi hükmüne
aykırı düştüğü değerlendirilerek ve Anayasa Mahkemesinin bugüne kadarki içtihadının da
bu doğrultuda olduğu belirtilerek bu yöndeki kuralların iptaline karar verilmiştir.

8, Bütçe kanununun devletin o yıl içindeki harcama ihtiyacına yetki veren
temel bir yasa mahiyetinde oluşu, mali disiplin esas olmak kaydıyla, ülkenin mali ihtiyaç ve
ödeneklerinin, öngörülemez hal ve durumları karşılamasındaki güçlükler ve zorunluluklar
dikkate alındığında, 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun iptal edilen
hükümlerinin tümünün, kamu kaynaklarının etkili, verimli ve tutumlu kullanılmasını
sağlamaya ve kamu hizmetlerinin aksatılmadan yürütülebilmesi için kimi zaman ihtiyaç
duyulan “hızlı hareket etme”yi temine yönelik, bütçenin uygulanması ile ilgili, bütçenin
uygulanmasını kolaylaştırıcı, tamamlayıcı ya da açıklayıcı nitelikte oldukları
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla “bütçe ile ilgili olduklarında” kuşku bulunmamaktadır,

9. Öte yandan Bütçe Kanununun kimi hükümleri bazı bakanlıklara verilen
yetkinin niteliği ile yetki verilen konuların içeriği dikkate alındığında, olağan bir kanuni
düzenleme ile de gerçekleştirilmesi mümkün olabilecek olan bu hususun, bütçe bütünlüğü
içerisinde ve bütçeyle olan yakın ilişkisi nedeniyle bütçe kanunu yoluyla düzenlenmesinin,
söz konusu hususların bir bütün olarak değerlendirilmesini ve yasalaştırılmasını sağladığı
(böylelikle de bütçenin öngörülebilirliğinin artırılmasına ve bütçenin, “bütçenin doğruluğu
ilkesi” çerçevesinde gerçekçi ekonomik varsayımlar altında yasalaşmasına katkı sağladığı)
için daha tercih edilebilir bir seçenek olduğu, olağan kanunlarla verilebilen bir yetkinin,
bütçe ile ilgili olmak şartıyla kendi özel süreçleri olan ve özel bir düzenleme olan bütçe
kanunu ile verilemeyeceğinin söylenilmesinin uygun olmadığı, dolayısıyla anayasaya aykırı
bir yönünün bulunmadığı değerlendirilmektedir.

10: Ayrıca, tüm kanunları kabul edip yürürlüğe koyan TBMM’nin, Bütçe
Kanunu’na bü yönde hükümler koyarak, kimi kanunların o bütçe yılı içinde
uygulanmayacağını öngörmesinin kendi yasama yetkisi dahilinde olduğunu, diğer bir deyişle
yasa koyucunun zorunlu mali ihtiyaçlar karşısında bir yıl süreli istisnalar öngörmesinin
takdir hakkı çerçevesinde olduğunu söylemek de gerekmektedir.

11. Belirtilen nedenlerle, Mahkememiz çoğunluğunca Anayasa’nın 161.
maddesi hükmüne aykırı oldukları değerlendirilerek iptaline karar verilen tüm kuralların
Anayasa’nın 161. maddesi kapsamında olmadıkları, dolayısıyla bunlara ilişkin iptal
istemlerinin reddi gerektiği kanaatine vardığımızdan, çoğunluk görüşüne dayalı karara
katılmıyoruz.

Üye Üye . Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUN Kadir ÖZKAYA

Üye Üye
Rıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL



Kaynak Metin
(Kaynak: Resmi Gazete resmi web sitesi)
İlgili mevzuat yürürlükte değilse, bu ek/formları da yürürlükte olmayabilir.

Copyright © 2018. Kanunum bir Karakullukçu Dan. A.Ş. (Şirket) servisidir. “Kanunum” Şirket’in tescilli markasıdır ve tüm hakları saklıdır. Kanunum bir resmi kaynak veya hukuk danışmanlık servisi değildir. Kullanıcılar Hizmet Şartlarını okumuş ve kabul etmiş sayılırlar. Adres: Aytar Cad. 28/4 Levent, 34330, İstanbul